João 6
Ambulas Maprik NT (ABT_MAP) vs NVT
1 Wani kudi wakwetakne dé Jisas kwawu nak saknwat yék. Wani kwawuna yé Galili. Nak yé Taibirias. Naané déku du dé wale naané yék.
1 Depois disso, Jesus atravessou o mar da Galileia, conhecido também como mar de Tiberíades.
2 Déknyényba wupmalemu du taakwa de vék Jisas wupmalemu apa jébaa yadéka. Yadéka de sépékwaapa kapére yan du taakwa yéknwun yak. Vétakne de déku kukba yék.
2 Uma grande multidão o seguia por toda parte, pois tinham visto os sinais que ele havia realizado ao curar os enfermos.
3 Naané Jisas wale nébuba nak waare naané rak.
3 Então Jesus subiu a um monte e sentou-se com seus discípulos.
4 Pasova waanakwa apakélé yaa sérakne kanaran tulé yaaké yadéka naané waba rak.
4 Era quase tempo da festa judaica da Páscoa.
5 Rate dé Jisas vék wupmalemu du taakwa déké yaadaka. Vétakne dé Pilipmét wak, “Kadému yaba kérae wani du taakwaké kwayéno kaké de yo?”
5 Jesus logo viu uma grande multidão que vinha a seu encontro. Voltando-se para Filipe, perguntou: “Onde podemos comprar pão para alimentar toda essa gente?”.
6 Pilipna mawulé yaknwuké nae dé waga wak. Jisas yadéran muké dé kutdéngék.
6 Disse isso para pôr Filipe à prova, pois já sabia o que ia fazer.
7 Jisas waga wadéka dé Pilip dérét wak, “Wupmalemu (200) yéwaat kadému las kéraanaran wani du taakwa walkamu walkamu male kaké de yo.”
7 Filipe respondeu: “Mesmo que trabalhássemos vários meses, não teríamos dinheiro suficiente para dar alimento a todos!”.
8 Naate wadéka naana du nak Andru dé waba ték. Wani du wan Saimon Pitana wayékna.
8 Então um de seus discípulos, André, irmão de Simão Pedro, falou:
9 Téte dé wak, “Nyaan nak kéba dé tu. Wani nyaan makwal béret naktaba guba kutdan gukwami vétik waga dé kure tu. Wani makwal béret makwal gukwami wupmalemu du taakwat yaga pulak kwayéké naané yo?”
9 “Aqui está um rapaz com cinco pães de cevada e dois peixes. Mas que adianta isso para tanta gente?”.
10 Naate wadéka dé Jisas naanat wak, “Wani du taakwat mé wakwe rado.” Naate wadéka wanaka yéknwun waara takuba de rak. Wupmalemu du taakwa de waba rak (Du 5000).
10 Jesus respondeu: “Digam ao povo que se sente”. Todos se sentaram na grama que cobria o monte. Só os homens eram cerca de cinco mil.
11 Radaka dé Jisas wani béret kérae Gorét wak, “Yéknwun béret ménébu tiyaak. Wan yéknwun.” Naate watakne du taakwaké munikwedéka de kak. Béret yadén pulak male dé gukwami véti wawo waga yak. Mawulé yadan pulak male dé munikwek.
11 Então Jesus tomou os pães, agradeceu a Deus e os repartiu entre o povo. Em seguida, fez o mesmo com os peixes. E todos comeram à vontade.
12 Munikwedéka kabutidaka dé Jisas naanat wak, “Kadaka rakwa kadému mé kéraa. Kéraamarék yagunu las bakna raké dé yo.”
12 Depois que todos estavam satisfeitos, Jesus disse a seus discípulos: “Agora juntem os pedaços que sobraram, para que nada se desperdice”.
13 Naate wadéka naané du taakwa kadaka ran béret kébi taaba vétik sékét maanba kayék vétik waga naané kérae laakwak.
13 Eles juntaram o que restou e encheram doze cestos com as sobras.
14 Yanaka de Jisas yan apa jébaa véte de wak, “Gotna yéba kudi wakwekwa du nak naana képmaat yaaké dé yo. Déké naané raségu. Raségénakwa du wan Jisas. Wan adél.”
14 Quando o povo viu Jesus fazer esse sinal, exclamou: “Sem dúvida ele é o profeta que haveria de vir ao mundo!”.
15 Waga wadaka dé Jisas kutdéngék. Dérét kure apa yate dé wani gayéba némaan ban raduké de mawulé yak. Waga kutdéngte wani gayéba némaan ban ramuké kélik yate dé kapmu nébat tépa gwaamale yék.
15 Jesus sabia que pretendiam obrigá-lo a ser rei deles, de modo que se retirou, sozinho, para o monte.
16 Garabu yadéka naané Jisasna du dawulik kwawu maalat. Dawuliye botba waare naané Kapaneamét yéké mawulé yak. Yanaka Jisas naanéké kaapuk yaadén.
16 Ao entardecer, os discípulos de Jesus desceram à praia,
17 — ausente —
17 entraram no barco e atravessaram o mar em direção a Cafarnaum. Quando escureceu, porém, Jesus ainda não tinha vindo se encontrar com eles.
18 Yadéka gaan yadéka naané yék. Yénaka apakélé wimut kutdéka dé gu némaanba raapte waarék.
18 Logo, um vento forte veio sobre eles, e o mar ficou muito agitado.
19 Waarédéka bot yéluké naané kwalutte naané yék. Waga yate séknaaba naané yék (6 kilomita pulak). Ye naané vék Jisas gu takuba yaadéka. Véte naané wup yak.
19 Depois de remarem cinco ou seis quilômetros, de repente viram Jesus caminhando sobre o mar, em direção ao barco. Ficaram aterrorizados,
20 Wup yanaka dé naanat wak, “Kén wuné wuné yao. Guné wup yamarék.”
20 mas ele lhes disse: “Sou eu! Não tenham medo”.
21 Naate wadéka naané yéknwun mawulé yate dusék yak. Yanaka dé botba yaalak. Yaaladéka rate naané botba ye wani gayé bari saabak.
21 Eles o receberam no barco e, logo em seguida, chegaram a seu destino.
22 Yé tékdéka de wupmalemu du taakwa kwawu nak saknwuba wekna rak. Rate deku mawuléba de wak, “Nalé nakurak bot lé rak. Raléka Jisasna du wani botba waare de yék. Yédaka Jisas kaapuk de wale yédén. Dé kéni taaléba dé ro.”
22 No dia seguinte, a multidão que tinha ficado do outro lado do mar viu que os discípulos haviam pegado o único barco dali e que Jesus não fora com eles.
23 Waga wate de Jisaské sékalpatik. Sékalpatidaka Taibiriasba de bot las wawo yaak. Yae de nalé rate béret kadan taalé tékwaba de rak. Nalé Jisas béret kérae Gorét wakwetakne dé deké kwayék, wani taaléba.
23 Alguns barcos de Tiberíades se aproximaram do lugar onde o povo tinha comido os pães depois que o Senhor os abençoou.
24 Jisas déku du wawo wani taaléba ramarék yadaka de du taakwa vépatitakne, wani botba waare de kwawu nak saknwat yék, Kapaneamét. Jisaské sékale véké nae de yék.
24 Quando a multidão viu que nem Jesus nem os discípulos estavam ali, todos entraram nos barcos e atravessaram para Cafarnaum, a fim de procurá-lo.
25 Wani du taakwa ye saabe Jisasnyét véte de dérét waatak, “Némaan du, yani nyaa méné kénét yaak?”
25 Encontraram-no do outro lado do mar e lhe perguntaram: “Rabi, quando o senhor chegou aqui?”.
26 Naate waatadaka dé Jisas derét wak, “Mé véknwu. Béret kagunéka guna biyaa dé apa yak. Yadéka guné wunéké sékale vu, béret las wawo kwayéwuruké. Apa jébaa yawuréka végunénké guné kaapuk miték sanévéknwugunékwa. Guné jébaa yate guné biyaapran kadémuké sanévéknwumarék yaké guné yo.
26 Jesus respondeu: “Eu lhes digo a verdade: vocês querem estar comigo não porque entenderam os sinais, mas porque lhes dei alimento.
27 Guné jébaa yate nak pulak kadémuké sanévéknwuké guné yo. Wani kadému rasaakuké dé yo. Guné wani kadému katakne miték rasaakuké guné yo apuba apuba. Wuna yaapa Got wadéka wuné Akwi Du Taakwana Nyaan awuréba wuné giyaak. Wuné wani yéknwun kadému kwayéké wuné yo. Got débu wunéké apa tiyaak, apa jébaa yawuruké. Yawuru guné wani jébaat véte kutdéngké guné yo. Got wadéka dé Jisas giyaak.”
27 Não se preocupem tanto com coisas que se estragam, como a comida, mas usem suas energias buscando o alimento que permanece para a vida eterna, o qual o Filho do Homem pode lhes dar. Pois Deus, o Pai, colocou em mim seu selo de aprovação”.
28 Naate wadéka de wak, “Samu ye Gotna jébaa yaké naané yo?”
28 “Nós também queremos realizar as obras de Deus”, disseram eles. “O que devemos fazer?”
29 Naate wadaka dé wak, “Wunéké miték sanévéknwugunuké dé Got mawulé yo. Guna mawuléba waké guné yo, ‘Jisas wan némaan ban. Got wadéka dé giyaak. Wan adél.’ Waga wate guné Gotna jébaa yaké guné yo.”
29 Jesus lhes disse: “Esta é a única obra que Deus quer de vocês: creiam naquele que ele enviou”.
30 Waga wadéka de wak, “Samu apa jébaa yaménu véte naané ménéké waga sanévéknwuké naané yo? Samu yaké méné yo?
30 Eles responderam: “Se deseja que creiamos no senhor, mostre-nos um sinal. O que o senhor pode fazer?
31 Déknyényba naana képmawaara du ramarék taaléba yeyé yeyate de nak pulak kadému kak. Wani kadémuké de wak, ‘Mana.’ Déknyényba ran du de Gotna nyégaba wani kadémuké kéga kavik: Dé du taakwaké Gotna gayéba giyaan kadému kwayédéka de kak. Waga de kavik.”
31 Afinal, nossos antepassados comeram maná no deserto! As Escrituras dizem: ‘Moisés lhes deu de comer pão do céu’”.
32 De waga wadaka dé Jisas derét wak, “Déknyényba Moses wani kadému kaapuk kwayédén. Wuna yaapa male dé wani kadému kwayék. Bulaa dé gunéké Gotna gayéba giyaan nak pulak kadému dé kwayu.
32 Jesus disse: “Eu lhes digo a verdade: não foi Moisés quem lhes deu pão do céu. É meu Pai quem dá o verdadeiro pão do céu a vocês.
33 Wuné Gotna gayéba giyaan kadémuké wakwete wuné duké wuné wakweyo. Got dérét wadéka dé Gotna gayéba yae dé kéni képmaat giyaak, du taakwat kutkalé yaké. Dé derét kutkalé yadu de miték rasaakuké de yo apuba apuba. Adél wuné gunat wakweyo.”
33 O verdadeiro pão de Deus é aquele que desce do céu e dá vida ao mundo”.
34 Naate wadéka de Jisasnyét wak, “Némaan Ban, naané wani yéknwun kadému kéraaké naané mawulé yo. Apuba apuba mé tiyaa.”
34 “Senhor, dê-nos desse pão todos os dias”, disseram eles.
35 De waga wadaka dé Jisas derét wak, “Wani kadémuké wakwete wuné wunéké kudi wakwek. Guné wuna kudi miték véknwute guné miték raké guné yo. Guné wunéké miték sanévéknwute kulé mawulé kérae miték rasaakuké guné yo.
35 Jesus respondeu: “Eu sou o pão da vida. Quem vem a mim nunca mais terá fome. Quem crê em mim nunca mais terá sede.
36 Guné apa jébaa yawuréka véte guné wunéké kaapuk miték sanévéknwugunékwa. Déknyényba gunat waga wuné wakwek.
36 Mas vocês não creram em mim, embora me tenham visto.
37 Wuna yaapa wupmalemu du taakwa wunéké débu tiyaak. Wani du taakwa akwi wuna kudi véknwute wunéké yaaké de yo. Yaado naknét kélémarék yaké wuné yo. Wawuru de wunéké yae wuna du taakwa raké de yo.
37 Contudo, aqueles que o Pai me dá virão a mim, e eu jamais os rejeitarei.
38 Wuné Gotna gayéba re wuné kéni képmaat giyaak. Wuna mawuléba sanévéknwute jébaa yaké kaapuk giyaawurén. Wuna yaapa wadéka wuné giyaak, dé mawulé yadékwa jébaa yaké.
38 Pois desci do céu para fazer a vontade daquele que me enviou, e não minha própria vontade.
39 Wunéké yaaran du taakwaké miték rate véké wuné yo. Véwuru wuna du taakwa rasaakuké de yo. Nak yalakmarék yaké dé yo. Sésékukba yaaran nyaa wuné némaan ban rate, du taakwat kudi wakwewuréran tulé, wuné wawuru de kiyaan wuna du taakwa tépa nébéle raapké de yo. Waga dé Got mawulé yo.
39 E esta é a vontade de Deus: que eu não perca um sequer de todos que ele me deu, mas que ressuscite todos no último dia.
40 Wunat véte wunéké miték sanévéknwute wuna kudiké ‘Adél’ naakwa akwi du taakwa kulé mawulé kérae apuba apuba miték rasaakuké de yo. Wani nyaa wani du taakwat wawuru de tépa nébéle raapké de yo. Waga dé wuna yaapa mawulé yo.”
40 Pois é a vontade de meu Pai que todo aquele que olhar para o Filho e nele crer tenha a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia”.
41 Jisas waga wadéka de Judana némaan du wani kudi véknwute de wani kudiké kélik yak. Jisas dé wak, “Wuné Gotna gayéba wuné giyaak, du taakwat kutkalé yawuru miték rasaakudoké.”
41 Então os judeus começaram a criticá-lo, pois ele havia afirmado: “Eu sou o pão que desceu do céu”.
42 Waga wadéka véknwute de kélik yak. Kélik yate de wak, “Gotna gayéba kaapuk giyaadén. Wan Josepna nyaan dé. Déku yé Jisas. Déku néwepat naané kutdéngék. Wan naana gayéba rakwa du. Dé wak, ‘Gotna gayéba wuné giyaak.’ Samuké dé waga wak? Déku kudi wan yénaa kudi.” Naate de wak.
42 Diziam: “Este não é Jesus, filho de José? Conhecemos seu pai e sua mãe. Como ele pode dizer: ‘Desci do céu?’”.
43 Wadaka dé Jisas derét wak, “Guné wuna kudiké kélik yate guné waga guna kapmu bulmarék yaké guné yo.
43 Jesus, porém, respondeu: “Parem de me criticar.
44 Du taakwa deku mawuléba sanévéknwute wunéké yaamarék yaké de yo. Taale Got wadu de wunéké yaaké de yo. Kukba wuné némaan ban rate akwi du taakwat kudi wakwewuréran nyaa, wunéké yae kiyaan du taakwat wawuru de tépa nébéle raapké de yo.
44 Pois ninguém pode vir a mim se o Pai, que me enviou, não o trouxer a mim; e no último dia eu o ressuscitarei.
45 Déknyényba Gotna yéba kudi wakwen du Gotna nyégaba kéga de kavik: Got akwi du taakwat déku jébaaké yakwatnyéké dé yo. Waga de kavik. Du taakwa Gotna kudi véknwute déku jébaaké kutdéngdaran, wani du taakwa akwi wunéké yaaké de yo.
45 Como dizem as Escrituras: ‘Todos eles serão ensinados por Deus’. Todo aquele que ouve o Pai e aprende dele vem a mim.
46 Du taakwa Gorét védanké kaapuk wakwewurékwa. Déku kudi véknwugunuké wuné waga wo. Du nak kaapuk Gorét védén. Wuné kapmu wuné vék. Wuné wuna yaapana gayéba rate wuné dérét vék. Vétakne wuné kéni képmaat giyaak.
46 Não que alguém tenha visto o Pai; somente eu, que fui enviado por Deus, o vi.
47 “Mé véknwu. Wunéké yae miték sanévéknwute wuna kudiké ‘Adél’ naakwa du taakwa de kulé mawulé debu kéraak. Kérae apuba apuba miték rasaakuké de yo. Adél wuné gunat wakweyo.
47 “Eu lhes digo a verdade: quem crê tem a vida eterna.
48 Wuné Gotna gayéba giyaan kadému pulak rate derét kutkalé yawuru de miték rasaakuké de yo apuba apuba.
48 Sim, eu sou o pão da vida!
49 Guna képmawaara du ramarék taaléba yeyé yeyate mana waadakwa kadému de kak. Katakne kaapuk rasaakudan. Kukba wani du taakwa de kiyaak.
49 Seus antepassados comeram maná no deserto, mas morreram;
50 Wuné Gotna gayéba giyaan kadému pulak. Du taakwa wani kadému kadaran de apuba apuba miték rasaakuké de yo. Yalakmarék yaké de yo.
50 quem comer o pão do céu, no entanto, jamais morrerá.
51 Wuné wani kadému pulak rate wuné akwi du taakwat kutkalé yo. Wuné Gotna gayéba wuné giyaak. Kéni képmaaba rakwa du taakwat kutkalé yaké wuné giyaak. Derét kutkalé yaké wuna sépé kwayéké wuné yo. Kwayéwuru de wani kadému kadaran de apuba apuba miték rasaakuké de yo.”
51 Eu sou o pão vivo que desceu do céu. Quem comer deste pão viverá para sempre; e este pão, que eu oferecerei para que o mundo viva, é a minha carne”.
52 Judana némaan du wani kudi véknwute rékaréka yate deku kapmu waarute de wak, “Wan samu kudi? Yaga pulak wani du déku sépé tiyaadu naané kaké naané yo?”
52 Então os judeus começaram a discutir entre si a respeito do que ele queria dizer. “Como pode esse homem nos dar sua carne para comer?”, perguntavam.
53 De waga wadaka dé Jisas derét wak, “Kéni kudi mé véknwu. Wuné Akwi Du Taakwana Nyaan. Wuna sépé wuna wény kamarék yagunéran miték rasaakumarék yaké guné yo.
53 Então Jesus disse novamente: “Eu lhes digo a verdade: se vocês não comerem a carne do Filho do Homem e não beberem o seu sangue, não terão a vida em si mesmos.
54 Du taakwa wuna sépé wuna wény kadaran de kulé mawulé kérae miték rasaakuké de yo apuba apuba. Kukba kiyaado sésékukba yaaran nyaa wuné némaan ban rate, akwi du taakwat kudi wakwewuréran tulé, wuné wawuru de tépa nébéle raapké de yo.
54 Mas quem come minha carne e bebe meu sangue terá a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia.
55 Wuna sépé wan nak pulak kadému. Wuna wény wan nak pulak gu. Wan adél.
55 Pois minha carne é a verdadeira comida, e meu sangue é a verdadeira bebida.
56 Wuna sépé wuna wény karan du taakwa de wunéké miték sanévéknwute yéknwun mawulé kérae, wuna du taakwa raké de yo. Rado wuné deku mawuléba téké wuné yo.
56 Quem come minha carne e bebe meu sangue permanece em mim, e eu nele.
57 Wuna yaapa Got dé rasaaku apuba apuba. Rasaakute wunat wadéka wuné giyaak. Giyae déku kudi véknwute wuné rasaakuké wuné yo apuba apuba. Rasaakute wawuru de wuna sépé karan du taakwa rasaakuké de yo.
57 Eu vivo por causa do Pai, que vive e me enviou; da mesma forma, quem se alimenta de mim viverá por minha causa.
58 Wuné Gotna gayéba giyaan kadému pulak. Wan adél. Wani kadému wan Gotna gayéba giyaadéka guna képmawaara déknyényba kadan kadému pulak kaapuk. De wani kadému katakne kaapuk rasaakudan. Kukba de kiyaak. Du taakwa kudi wakwewurékwa kadému kadaran, kulé mawulé kérae miték rasaakuké de yo apuba apuba. Adél wuné gunat wakweyo.” Naate dé Jisas némaan duwat wak, kiyaadéranké.
58 Eu sou o verdadeiro pão que desceu do céu. Seus antepassados comeram maná e morreram; quem comer este pão não morrerá, mas viverá para sempre”.
59 Kapaneamba dé wani kudi wakwek. Kudi buldakwa gaba téte dé wani kudi wakwek, dé kiyaadu de kulé mawulé kéraadaranké.
59 Ele disse essas coisas quando ensinava na sinagoga de Cafarnaum.
60 Jisasna du wupmalemu déku kudi véknwute de wak, “Jisas bulkwa kudi wan apa kudi. Yaga pulak wani kudi kutdéngké naané yo?”
60 Muitos de seus discípulos disseram: “Sua mensagem é dura. Quem é capaz de aceitá-la?”.
61 Waga wadaka dé Jisas deku mawulé kutdéngte dé waatak, “Wuna kudiké guné kélik yo?
61 Jesus, sabendo que seus discípulos reclamavam, disse: “Isso os ofende?
62 Wuné awuréba wuné giyaak. Tépa gwaamale waaréwuru guné véte wani muké wawo kélik yaké guné yo.
62 Então o que pensarão se virem o Filho do Homem subir ao céu, onde estava antes?
63 Gotna Yaamabi kapmu kulé mawulé kwayédu du taakwa kulé mawulé kérae de miték rasaakuké de yo apuba apuba. Bakna du kulé mawulé kwayémarék yaké dé yo. Guné kulé mawulé kérae miték rasaakugunuké wuné wani kudi wakwek. Gotna Yaamabi guna mawuléba wulaadu guné wunéké miték sanévéknwute kulé mawulé kérae miték rasaakuké guné yo apuba apuba.
63 Somente o Espírito dá vida. A natureza humana não realiza coisa alguma. E as palavras que eu lhes disse são espírito e vida.
64 Guné las wunéké kaapuk miték sanévéknwugunékwa. Taknaba wuné wani muké kéga wak: Du taakwa deku mawuléba sanévéknwute, de wunéké yae wuna kudi véknwumarék yaké de yo. Wuna yaapa Got derét wadéran de wunéké yae wuna kudi véknwuké de yo.” Naate dé Jisas wak. Déké miték sanévéknwumarék yakwa duwat dé kutdéngék. Dérét maamaké kwayéran banét wawo dé kutdéngék. Kutdéngte dé waga wak.
64 Mas alguns de vocês não creem em mim”. Pois Jesus sabia, desde o princípio, quem não acreditava nele e quem iria traí-lo.
65 — ausente —
65 E acrescentou: “Por isso eu disse que ninguém pode vir a mim a menos que o Pai o dê a mim”.
66 Wadéka de wupmalemu du dérét kulaknyénytakne de yék. Yédaka naané du taaba vétik sékét maanba kayék vétik waga naané ték.
66 Nesse momento, muitos de seus discípulos se afastaram dele e o abandonaram.
67 Ténaka dé Jisas naanat wak, “Guné yaga pulak? Wunat kulaknyénytakne guné wawo yéké guné yo, kapu kaapuk?”
67 Então Jesus se voltou para os Doze e perguntou: “Vocês também vão embora?”.
68 Naate waatadéka dé Saimon Pita wak, “Némaan Ban, ménat kulaknyénytakne ye kiyadé wale yeyé yeyaké naané yo? Méné kapmu méné naanat yéknwun kudi wakweyo, naané kulé mawulé kérae miték rasaakunoké. Méné kapmu méné wani kudi kutdéngék.
68 Simão Pedro respondeu: “Senhor, para quem iremos? O senhor tem as palavras da vida eterna.
69 Ménéké naané miték sanévéknwu. Naanébu kutdéngék. Méné Got wale re méné yaak. Dé wadéka ménébu yaak. Déku yéknwun ban méné.”
69 Nós cremos e sabemos que o senhor é o Santo de Deus”.
70 Naate wadéka dé Jisas naanat wak, “Wuné wawurék guné yae guné wuné wale yeyé yeyo. Yeyé yeyate guna du nak wan Setenna jébaa dé yo.”
70 Então Jesus disse: “Eu escolhi vocês doze, mas um de vocês é um diabo”.
71 Naate wate dé Saimon Iskariotna nyaan Judaské wak. Judas wan déku du nak. Kukba dé Jisasnyét déku maamaké kwayéké dé yo. Judas waga yadéranké dé Jisas wak.
71 Ele se referia a Judas, filho de Simão Iscariotes, um dos Doze, que mais tarde o trairia.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.