Mateus 27
Uisneno In Kabin ma Prenat: Rais Manba'an Fe'u nok Reta' Ahun-hunut (AAZ) vs VC
1 Neis noi nmeu on naan ate, too mfaun ein reꞌ anꞌaꞌan rais pirsait naan, nnekaꞌ buan he naꞌmaet Naiꞌ Yesus.
1 Chegando a manhã, todos os príncipes dos sacerdotes e os anciãos do povo reuniram-se em conselho para entregar Jesus à morte.
2 Es naan ate, sin nfuut neik Je anꞌain gubernur Pilatus. Fin sin nromin he gubernur ee nhukun naꞌmaet Je.
2 Ligaram-no e o levaram ao governador Pilatos.
3 Oras naiꞌ Judas nahiin nak, Naiꞌ Yesus napein hukun aꞌmaten, in nmeiꞌ jon, natuin in es reꞌ naꞌsosaꞌ Naiꞌ Yesus. Rarit in nnao nfain neu aꞌnaak pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma atoni mnais haart ein, he nafaniꞌ sin roi mutiꞌ fuaꞌ boꞌ teun ein reꞌ naan.
3 Judas, o traidor, vendo-o então condenado, tomado de remorsos, foi devolver aos príncipes dos sacerdotes e aos anciãos as trinta moedas de prata,
4 In naꞌuab am nak, “Au ꞌsaan aꞌrair, natuin au ꞌnonaꞌ Tuaf reꞌ ka nmuiꞌ fa sanat meseꞌ msaꞌ.”
4 dizendo-lhes: Pequei, entregando o sangue de um justo. Responderam-lhe: Que nos importa? Isto é lá contigo!
5 Rarit naiꞌ Judas anporin roit ein neu Uim Onen Uuf. Onaim in nnao nakfirit niis on.
5 Ele jogou então no templo as moedas de prata, saiu e foi enforcar-se.
6 Rarit aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein nsiun naꞌbuaꞌ roit ein reꞌ naiꞌ Judas anporin sin naan. Sin naꞌuab ein am nak, “Hit kais attao tafaniꞌ roit ein ia teu peit je nanan, natuin roit ein ia of anhaiꞌniis kit.
6 Os príncipes dos sacerdotes tomaram o dinheiro e disseram: Não é permitido lançá-lo no tesouro sagrado, porque se trata de preço de sangue.
7 Onaim reko nneis hit tsoos afu piis es taꞌko amoꞌe ꞌnaꞌi. Karu nmuiꞌ atoin sonaꞌ aiꞌ kase nmaet, ma tuaf es ka nahiin je fa, hit bisa tsuub ee nbi naan.”
7 Depois de haverem deliberado, compraram com aquela soma o campo do Oleiro, para que ali se fizesse um cemitério de estrangeiros.
8 Rarit sin npaek roit ein naan, he nsosan afu. Etun tar antea oras ia, atoniꞌ nteek bare naan nak, ‘Auf Naaꞌ’.
8 Esta é a razão por que aquele terreno é chamado, ainda hoje, Campo de Sangue.
9 Nok ranan naan, sin natuin saaꞌ reꞌ Uisneno In mafefa kninuꞌ naiꞌ Yermias naꞌuab nain je mnak,
9 Assim se cumpriu a profecia do profeta Jeremias: Eles receberam trinta moedas de prata, preço daquele cujo valor foi estimado pelos filhos de Israel;
10 Afu naan sin nsoos ee naꞌko amoꞌe ꞌnaꞌi,
10 e deram-no pelo campo do Oleiro, como o Senhor me havia prescrito.
11 Oras too mfaun ein neik Naiꞌ Yesus antean gubernur ee te, in nataan Naiꞌ Yesus am nak, “On mee? Ho reꞌ ia, batuur-batuur atoin Yahudis sin Uisf, aa oo?”
11 Jesus compareceu diante do governador, que o interrogou: És o rei dos judeus? Sim, respondeu-lhe Jesus.
12 Mes oras aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma atoni mnais haart ein nakuu rasi mfaun neun Naiꞌ Yesus, In ka nataah fa saaꞌ-saaꞌ msaꞌ.
12 Ele, porém, nada respondia às acusações dos príncipes dos sacerdotes e dos anciãos.
13 Rarit gubernur ee nataan Ee mnak, “Ho ka mneen fa sin uab ein naan? Sin nasaan Ko mfaun een. Mes nansaaꞌ am es Ho ka mutaah fa?”
13 Perguntou-lhe Pilatos: Não ouves todos os testemunhos que levantam contra ti?
14 Mes In ka nataah nain fa msaꞌ, tar antea gubernur ee nsanmaak.
14 Mas, para grande admiração do governador, não quis responder a nenhuma acusação.
15 Toon-toon ate, oras fesat Paska atoin Yahudis sin, too mfaun ein biasa npiir naan atoin hukun es, he gubernur ee nafetin.
15 Era costume que o governador soltasse um preso a pedido do povo em cada festa de Páscoa.
16 Oras naan, anmuiꞌ atoin hukun es, in kaan ee naiꞌ Barabas. Too mfaun ein nahiin je neu in reꞌ naan sekau, natuin in maufiun ii maꞌtaniꞌ.
16 Ora, havia naquela ocasião um prisioneiro famoso, chamado Barrabás.
17 Neno naan amsaꞌ, too mfaun ein annaon neun gubernur Pilatus, rarit sin nbaisenun ma ntotin he nafetin atoin hukun es, on reꞌ biasa. Onaim gubernur Pilatus nataan sin im nak, “Reko! Mes au he ufetin sekau? Naiꞌ Barabas reꞌ ia, aiꞌ Naiꞌ Yesus reꞌ tuaf anteek Ee mnak, Kristus, reꞌ ia msaꞌ. Au he ufetin es reꞌ mee? Hi mpiir nai.”
17 Pilatos dirigiu-se ao povo reunido: Qual quereis que eu vos solte: Barrabás ou Jesus, que se chama Cristo?
18 (Gubernur ee naꞌuab on naan, natuin in nahiin nak, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein neik Naiꞌ Yesus neu ne, natuin sin natiun Goe mates.)
18 {Ele sabia que tinham entregue Jesus por inveja.}
19 Oras gubernur ee nparikas rasi naan feꞌe te, in fee je ansonuꞌ hanaf neu ne mnak, “Ampaant om, tua. Naiꞌ Yesus naan Atoniꞌ reꞌ ka nmuiꞌ fa sanat saaꞌ-saaꞌ. In kakain am es reꞌ fini na au umnei ka reko fa. Tar antea oras ia msaꞌ au ꞌnaben ate ka reko fa.”
19 Enquanto estava sentado no tribunal, sua mulher lhe mandou dizer: Nada faças a esse justo. Fui hoje atormentada por um sonho que lhe diz respeito.
20 Mes aꞌnaak rais pirsait Yahudis sin aꞌnaakt ein ma atoni mnais haart ein anfuaruut too mfaun ein naan, he ntoit gubernur ee nafetin naiꞌ Barabas, ma nhukun naꞌmaet Naiꞌ Yesus.
20 Mas os príncipes dos sacerdotes e os anciãos persuadiram o povo que pedisse a libertação de Barrabás e fizesse morrer Jesus.
21 Rarit in nataan nafaniꞌ sin im nak, “Naꞌko tua nuaꞌ ein reꞌ ia, au ufetin es reꞌ mee?”
21 O governador tomou então a palavra: Qual dos dois quereis que eu vos solte? Responderam: Barrabás!
22 Rarit in nataan sin im nak, “Karu on naan ate, au he ꞌmoeꞌ saaꞌ ꞌeu Naiꞌ Yesus, reꞌ atoniꞌ nteek Ee mnak, Kristus?”
22 Pilatos perguntou: Que farei então de Jesus, que é chamado o Cristo? Todos responderam: Seja crucificado!
23 Rarit gubernur ee nataan antein am nak, “Mes In saant ee, saaꞌ? Au uprikas urair Je, mes au ka upein fa In sanat saaꞌ-saaꞌ!”
23 O governador tornou a perguntar: Mas que mal fez ele? E gritavam ainda mais forte: Seja crucificado!
24 Ka ꞌroo fa te, in nahini mnak, in ka bisa nmoeꞌ fa saaꞌ-saaꞌ ntein, fin too mfaun ein he ntaisiubn een. Onaim in nait oe ma nafaun in aꞌniimk ein anbi sin maatk ein, ma naꞌuab neu sin im nak, “Au ka utaah ma usaah fa Atoniꞌ ia in aꞌmaten! Maut he hi es reꞌ misaah ma mitaah kiim!”
24 Pilatos viu que nada adiantava, mas que, ao contrário, o tumulto crescia. Fez com que lhe trouxessem água, lavou as mãos diante do povo e disse: Sou inocente do sangue deste homem. Isto é lá convosco!
25 Onaim too mfaun ein nkoaꞌ ma nhuun ein am nak, “Reko, mbain nai! Maut he hai mok hai sufaꞌ-kaꞌuf sin es reꞌ mitaah ma misaah In naaꞌ naan!”
25 E todo o povo respondeu: Caia sobre nós o seu sangue e sobre nossos filhos!
26 Anneen on naan ate, in naꞌuab am nak, “Reko!” Onaim in nafetin naiꞌ Barabas natuin sin roimk ein. Rarit in naprenat apaot ein, he nnaon nbeos Naiꞌ Yesus npaken aꞌkauboe. Anbeso nrair Je on naan ate, soraurs ein neik Je he nnao nkuus Ee neu hau nehe.
26 — ausente —
27 Rarit soraurs ein anheer neik Naiꞌ Yesus neu sin koat ee in kintal mainuan. Anbi naan, sin noꞌen naan sin partei ngguin pukan es.
27 Os soldados do governador conduziram Jesus para o pretório e rodearam-no com todo o pelotão.
28 Onaim sin napaekb Ee baru mnanuꞌ masnaa meeꞌ apinat.
28 Arrancaram-lhe as vestes e colocaram-lhe um manto escarlate.
29 Rarit sin nait hau maꞌaikaꞌ in taek ein he nkanen aꞌsoeb es. Onaim sin ntumaꞌniiꞌ ꞌsoeb maꞌaikaꞌ naan neu Naiꞌ Yesus In aꞌnakan, he naꞌraur ein on reꞌ sin he nasaeb Ee ꞌpiruꞌ-baru neu uisf feuꞌ goes. Rarit sin nanaaꞌt Ee hau noon es anbi In aꞌniman aꞌneꞌu nahuum on reꞌ teas aprenat. Ma sin nriꞌtuun ma nbaiseun Naiꞌ Yesus, ma sin nakreeꞌt Ee mnak, “Baisenut neu atoin Yahudis sin Usif.”
29 Depois, trançaram uma coroa de espinhos, meteram-lha na cabeça e puseram-lhe na mão uma vara. Dobrando os joelhos diante dele, diziam com escárnio: Salve, rei dos judeus!
30 Onaim sin npuran hape neu Ne, ma nait teas naan naꞌko In aꞌniman, he nteeꞌ naꞌba-bae In aꞌnakan.
30 Cuspiam-lhe no rosto e, tomando da vara, davam-lhe golpes na cabeça.
31 Sin nakreꞌet anrair Je on naan ate, sin nhoroꞌ nporin baru mnanuꞌ naan. Rarit sin napakeb nafaniꞌ In tais ein. Rarit sin neik Je nnao npoin naꞌkon kota Yerusalem, he nkuus naꞌpeit Ee nbi hau nehe tar antea In nmaet.
31 Depois de escarnecerem dele, tiraram-lhe o manto e entregaram-lhe as vestes. Em seguida, levaram-no para o crucificar.
32 Oras sin nheer neik Naiꞌ Yesus anbi raan atnanaꞌ, sin nateef atoin es naꞌko kota Kirene in feꞌ he ntaam neu kota. In kaan ee naiꞌ Simon. Sin naꞌseek ee he nasaah Naiꞌ Yesus In hau nehe.
32 Saindo, encontraram um homem de Cirene, chamado Simão, a quem obrigaram a levar a cruz de Jesus.
33 Rarit sin antean baer jes, kaan ee, Golgota. (Anbi uab Aram, in oten nak, ‘Bare ꞌnaak nuif.’)
33 Chegaram ao lugar chamado Gólgota, isto é, lugar do crânio.
34 Anbi naan sin naꞌinuꞌ Naiꞌ Yesus tua min-kase reꞌ sin nseor goe nok reuꞌ miin menuꞌ, maut he In ntahan menas. Naiꞌ Yesus annaben aꞌkreꞌo, mes rarit In ntorak.
34 Deram-lhe de beber vinho misturado com fel. Ele provou, mas se recusou a beber.
35 Rarit sin nkuus naꞌpeit Ee nbi hau nehe. Onaim soraurs ein anheran suur anaꞌ he naparaꞌ Naiꞌ Yesus In paken.
35 Depois de o haverem crucificado, dividiram suas vestes entre si, tirando a sorte. Cumpriu-se assim a profecia do profeta: Repartiram entre si minhas vestes e sobre meu manto lançaram a sorte {Sl 21,19}.
36 Rarit sin ntokon npao Goe nbin naan.
36 Sentaram-se e montaram guarda.
37 Sin ntuin nbin hau piis es amsaꞌ am nak,
37 Por cima de sua cabeça penduraram um escrito trazendo o motivo de sua crucificação: Este é Jesus, o rei dos judeus.
38 Anbi naan, sin nkuus naꞌpetiꞌ atoin aburarut tuaf nua. Es anbi In abnapan aꞌneꞌu; es anbi In abnapan aꞌrii.
38 Ao mesmo tempo foram crucificados com ele dois ladrões, um à sua direita e outro à sua esquerda.
39 Too mfaun ein reꞌ nnaon npeꞌon naan, ankius Goe. Onaim sin napenub sin nuurk ein ma naꞌuab nakreeꞌt Ee.
39 Os que passavam o injuriavam, sacudiam a cabeça e diziam:
40 Sin nkoaꞌ ein ma nhuun ein am nak, “Hoe! Ho mak Ho bisa museer Uisneno In Uim Onen Uuf, rarit Ho mufenaꞌ mufainꞌ ee anbi neno teun goah. Karu Ho batuur-batuur Uisneno In Anah, mufetin miit Ho tuam aan he msaun muꞌko hau nehe naan nai.”
40 Tu, que destróis o templo e o reconstróis em três dias, salva-te a ti mesmo! Se és o Filho de Deus, desce da cruz!
41 On naan amsaꞌ aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, tunggur agaam ein, ma atoni mnais haart ein nakreeꞌt Ee mnak,
41 Os príncipes dos sacerdotes, os escribas e os anciãos também zombavam dele:
42 “In nsoi nafetin naan kuun biak ein, mes In ka bisa fa nsoi nafetin naan In tuan. In nak, In atoin Israelas sin Usif! Karu on naan, maut he In nsaun nai naꞌko hau nehe naan. Karu hai mkius miit on naan, naꞌ hai mpirsai Je.
42 Ele salvou a outros e não pode salvar-se a si mesmo! Se é rei de Israel, desça agora da cruz e nós creremos nele!
43 Karu In batuur-batuur Uisneno In Anah, maut he,
43 Confiou em Deus, Deus o livre agora, se o ama, porque ele disse: Eu sou o Filho de Deus!
44 Aburarut nuaꞌ ein naan, nakreeꞌt Ee on naan amsaꞌ.
44 E os ladrões, crucificados com ele, também o ultrajavam.
45 Rarit meisꞌookn ii nꞌaum naan bare naan naꞌko maans ee natetab rek-reko tar antea nreuk teun maans ee nmaeb.
45 Desde a hora sexta até a nona, cobriu-se toda a terra de trevas.
46 Nateef anreuk teun maans ee nmaeb on naan ate, Naiꞌ Yesus ankoaꞌ anpaek uab Aram am nak, “Eli! Eli! Lema sabaktani?” (In oten nak, “Koi Au Usiꞌ! Koi Au Uisneno! Nansaaꞌ am es Ho mkoit ma musaitan Kau on reꞌ ia?”)
46 Próximo da hora nona, Jesus exclamou em voz forte: Eli, Eli, lammá sabactáni? - o que quer dizer: Meu Deus, meu Deus, por que me abandonaste?
47 Tuaf fauk reꞌ npaumak-maak anbin naan, annenan In hanan. Onaim sin nak, “Hae! Hi mneen feꞌ. In nkoaꞌ naꞌi naiꞌ Elia, Uisneno In mafefa kninuꞌ un-unuꞌ naan!”
47 A estas palavras, alguns dos que lá estavam diziam: Ele chama por Elias.
48 Rarit tuaf es naen nait aniꞌ-tei metoꞌ he narepaꞌ neu raur maꞌninuꞌ. In nkaot aniꞌ-tei metoꞌ naan neu hau noon es in panan, rarit naramib Naiꞌ Yesus he nmuis.
48 Imediatamente um deles tomou uma esponja, embebeu-a em vinagre e apresentou-lha na ponta de uma vara para que bebesse.
49 Mes tuaf bian antein naꞌuab ein am nak, “Maut he tkius tiit naꞌi naiꞌ Elia he neem ansoi nafetin naan Ee, aiꞌ kaah?”
49 Os outros diziam: Deixa! Vejamos se Elias virá socorrê-lo.
50 Rarit Naiꞌ Yesus ankoaꞌ antein nok haan hunun, rarit In nmaet.
50 Jesus de novo lançou um grande brado, e entregou a alma.
51 Anbi Uim Onen Uuf, anmuiꞌ naan tai eon kouꞌ goes nakfiir he nꞌekaꞌ Uisneno In Keꞌen Akninuꞌ nneis-neisi. Oras Naiꞌ Yesus natfeek, tai enoꞌ naan natkai nbatis nua, naꞌko faof tar antea ꞌpiin. Onaim antainuun, tar antea faut kouꞌn ein anpeꞌen.
51 E eis que o véu do templo se rasgou em duas partes de alto a baixo, a terra tremeu, fenderam-se as rochas.
52 Noup fautn ein natfeꞌin amsaꞌ. Ma Uisneno In tuaf ein reꞌ nmate nrarin, bian In namonib nafaniꞌ sin.
52 Os sepulcros se abriram e os corpos de muitos justos ressuscitaram.
53 Oras Naiꞌ Yesus anmonin nfain, sin npoin naꞌkon noup fautn ein, rarit sin ntaman neun Yerusalem. Too mfaun ein niit sin inbin naan.
53 Saindo de suas sepulturas, entraram na Cidade Santa depois da ressurreição de Jesus e apareceram a muitas pessoas.
54 Anbi Golgota, anmuiꞌ aꞌnaak sorarus nok in soraur aan ein reꞌ npaon nbin Naiꞌ Yesus in hau nehe. Oras sin nnaben neu antainuun, ma nahinin nak areꞌ rasin reꞌ naan anjarin nrarin on naan ate, sin namtau nmaten. Sin naꞌuab ein am nak, “Aijoo! Atoniꞌ ia, batuur-batuur Uisneno In Anah!”
54 O centurião e seus homens que montavam guarda a Jesus, diante do estremecimento da terra e de tudo o que se passava, disseram entre si, possuídos de grande temor: Verdadeiramente, este homem era Filho de Deus!
55 Anbi naan amsaꞌ nmuiꞌ bifee tuaf fak-fauk, reꞌ anhaken nbin aꞌroo, ma napeen niit In aꞌmaten naan. Sin natuin Ee naꞌkon Galilea, fin sin esan reꞌ antuthae Je naꞌko unuꞌ.
55 Havia ali também algumas mulheres que de longe olhavam; tinham seguido Jesus desde a Galiléia para o servir.
56 Naꞌko bifeen reꞌ naan, anmuiꞌ bi Maria naꞌko kuan Makdala, bi Maria es anteniꞌ (es reꞌ naiꞌ Yakobus ma naiꞌ Yusuf sin ainaf), ma naiꞌ Sebedius in fee (es reꞌ naiꞌ Yakobus ma naiꞌ Yohanis sin ainaf).
56 Entre elas se achavam Maria Madalena e Maria, mãe de Tiago e de José, e a mãe dos filhos de Zebedeu.
57 Anbi naan anmuiꞌ atoin amuiꞌt es naꞌko kuan Arimatea, kaan ee naiꞌ Yusuf. In natuin Naiꞌ Yesus In noniꞌ-taruꞌ aꞌroo goen. Naiꞌ Yesus In aꞌmaten, nateef nok neon nimaꞌ. Nokaꞌ on naan ate, nateef nok atoin Yahudis sin neon onen. Es naan ate, oras maans ee he noi nmouf, naiꞌ Yusuf naim ranan he nasanut Naiꞌ Yesus In aon amates naan naꞌko hau nehe.
57 À tardinha, um homem rico de Arimatéia, chamado José, que era também discípulo de Jesus,
58 Rarit in nnao nbaiseun gubernur Pilatus, he ntoit Naiꞌ Yesus In aon amates. Rarit gubernur ee naprenat he sin nnonaꞌ amates naan neu ne.
58 foi procurar Pilatos e pediu-lhe o corpo de Jesus. Pilatos cedeu-o.
59 Onaim naiꞌ Yusuf annao nꞌain Golgota. Rarit in nasanut Naiꞌ Yesus In aon amates naan naꞌko hau nehe. Rarit in nꞌaum narek-reokꞌ Ee nok tai feꞌu reꞌ maꞌosaꞌ.
59 José tomou o corpo, envolveu-o num lençol branco
60 Oras naan, naiꞌ Yusuf sin feꞌ anpahat anrair koon es anbin ꞌtoeꞌ fatu, he nabarab nain noup fatu neu sin nonot-asar sin karu sin nmaten. Onaim naiꞌ Yusuf sin natnaat ma nataam Naiꞌ Yesus neun noup fatu naan. Rarit sin narituꞌ faut kouꞌ goes, he sin ntoeb narek-rekoꞌ noup fatu naan. Onaim naiꞌ Yusuf sin ntebi nfanin.
60 e o depositou num sepulcro novo, que tinha mandado talhar para si na rocha. Depois rolou uma grande pedra à entrada do sepulcro e foi-se embora.
61 Oras naan, bi Maria naꞌko kuan Makdala ma bi Maria es antein, nokan amsaꞌ nbin naan. Sin ntokon nbain ein anꞌanin noup fatu naan.
61 Maria Madalena e a outra Maria ficaram lá, sentadas defronte do túmulo.
62 Nokaꞌ on naan ate, nateef nok atoin Yahudis sin neno snasat. Onaim aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma atoin Farisis sin nnao nbaiseun gubernur.
62 No dia seguinte - isto é, o dia seguinte ao da Preparação -, os príncipes dos sacerdotes e os fariseus dirigiram-se todos juntos à casa de Pilatos.
63 Sin nbaisenun am nak, “Amaꞌ gubernur. Hai mimnau oras aputa-kriut naan anmoin feꞌ, In naꞌuab niit, on nai: ‘Batuur Au ꞌmaet, mes nkoon neno teun on naan ate, Au ꞌmoni ꞌfain.’
63 E disseram-lhe: Senhor, nós nos lembramos de que aquele impostor disse, enquanto vivia: Depois de três dias ressuscitarei.
64 Es naan ate, hai mbaiseun ko, tua, he mreun ma mreek ho soraurs ein he npao narek-rekoꞌ noup fatu naan, tar antea neno teun. Nok ranan naan, In atoup noinꞌ ein ka bisa nabaak fa In aon amates, he napoi atoniꞌ mnak, In nmoni nfain. Fin karu sin napoin on reꞌ naan, naan maufinu nneis naꞌko unuꞌ sin napoin am nak, In reꞌ naan, es reꞌ Kristus.”
64 Ordena, pois, que seu sepulcro seja guardado até o terceiro dia. Os seus discípulos poderiam vir roubar o corpo e dizer ao povo: Ressuscitou dos mortos. E esta última impostura seria pior que a primeira.
65 Anneen on naan ate, gubernur ee nataah am nak, “Reko msaꞌ! Mes hi kiim ammuiꞌ tuaf apaot. Reko nneis ampaek sin, he nnao npaon narek-rekoꞌ nbin bare naan.”
65 Respondeu Pilatos: Tendes uma guarda. Ide e guardai-o como o entendeis.
66 Rarit sin nnaon anbin bare naan, ma neik sin apaot ein. Antean bare naan, sin nmarak noup fatu naan in enoꞌ. Onaim sin nreun tuaf he npao bare naan ankoon, he tua ꞌtetaꞌ kais neem nait amates naan.
66 Foram, pois, e asseguraram o sepulcro, selando a pedra e colocando guardas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.