Gênesis 24
Uisneno In Kabin ma Prenat: Rais Manba'an Fe'u nok Reta' Ahun-hunut (AAZ) vs NTLH
1 Naiꞌ Abraham in ua mnaun, tar antea in namnais reꞌ-reꞌuf. UISNENO npaant ee, ma nfee ne tetus-athoen.
1 Abraão já estava bem velho, e o Senhor Deus o havia abençoado em tudo.
2 — ausente —
2 Um dia ele chamou o seu empregado mais antigo, que tomava conta de tudo o que ele tinha, e disse: — Ponha a mão por baixo da minha coxa e faça um juramento.
3 — ausente —
3 Jure pelo Senhor , o Deus do céu e da terra, que você não deixará que o meu filho Isaque case com nenhuma mulher deste país de Canaã, onde estou morando.
4 Mes ho ro he mnao meu au kua-mnasiꞌ, meu au nonot-asar sin. Ho maim bifee muinf es ambi nee, he tasaob ee nok au anah.”
4 Vá até a minha terra e escolha no meio dos meus parentes uma esposa para Isaque.
5 Rarit ate naan nataan naiꞌ Abraham am nak, “Reko, tua! Mes au he ꞌmoeꞌ on mee, karu bifee munif naan ka nroim fa he neem nok on ia? Karu on naan ate, au ro he ꞌeik naiꞌ Isak he tmatsaob ee on nee, aiꞌ on mee?”
5 O empregado perguntou: — E o que é que eu faço se a moça não quiser vir comigo? Devo levar o seu filho de volta para a terra de onde o senhor veio?
6 Naiꞌ Abraham nataah am nak, “Ho mumnau murek-rekoꞌ! Maski on mee msaꞌ, ho ka mubeiꞌ fa he meik au aanh ee nnao neu nee!
6 Abraão respondeu: — Não! Não faça o meu filho voltar para lá, de jeito nenhum!
7 Mumnau, UISNENO reꞌ annaaꞌ kuasa et neno tunan, neik kau ꞌpoi ꞌrair uꞌko au kua-mnasiꞌ, ma neik kau ꞌtaam aꞌtea bare ia. Ma In nahakeb rais manbaꞌan nok kau msaꞌ am nak, ‘Au of aꞌfee ko bare ia ok-okeꞌ ꞌeu ho sufam-kaꞌum sin.’ Onaim kais ho nekam naan naꞌoniꞌ. Ho mnao. Uisneno of anreek In ameput naꞌko sonaf neno tunan he nfei ranan neu ko, he ho bisa muteef mok bifee munif, reꞌ he njair au aanh ee in fee.
7 O Senhor , o Deus do céu, me tirou da casa do meu pai e da terra dos meus parentes e jurou que daria esta terra aos meus descendentes. Ele vai enviar o seu Anjo para guiá-lo, e assim você conseguirá arranjar uma mulher para o meu filho.
8 Mes karu bifee naan ka nroim fa he neem nok ko neu ia te, ho supat ia ka naah ko fa. Maski on mee msaꞌ, ka nabeiꞌ fa he ho meik naiꞌ Isak meu nee.”
8 Se a moça não quiser vir, você ficará livre deste juramento. Porém não leve o meu filho de volta para lá, de jeito nenhum.
9 Rarit ate naan ansuup anbi naiꞌ Abraham am nak, “Reko, tua. Au ꞌmoeꞌ utuin ho uabam naan ok-okeꞌ, tua.”
9 Então o empregado pôs a mão por baixo da coxa de Abraão e jurou que faria o que ele havia ordenado.
10 Onaim ate naan anpiir naan bikaes unta boꞌes. In nasaeb baer mamasaꞌ ma maꞌosaꞌ humaꞌ-humaꞌ anbi bikaes unta sin. Onaim in nok in aok-bian sin nnaon neun naiꞌ Nahor in kota et pah Mesopotamia.
10 Em seguida o empregado pegou dez camelos de Abraão e uma porção de presentes e foi até a cidade onde Naor havia morado, na Mesopotâmia.
11 Ate naan in nnao piut tar antea kota naan in ninin. Rarit in nasnasab in bikaes unta sin anbin naan, anpaumaak oe hain es. Oras naan maans ee nmaeb jen. Natiꞌ te, bifee muinf ein neman he nkuin oe nbi oe haniꞌ naan.
11 Quando o empregado chegou, fez os camelos se ajoelharem perto do poço, fora da cidade. Era de tardinha, a hora em que as mulheres vinham buscar água.
12 Rarit ate naan anꞌonen am nak, “UISNENO reꞌ au aam usiꞌ Abraham in Uisneno. Amturun amfei kau ranan, maut he au sairt ii ntea ma upein in afan nesan arekot. Mukriraꞌ Uisneno Ho nekam arekot meu au aam usiꞌ, ma mumnau in rais manbaꞌan meu kau. Maut he reko te, au uteef ꞌok naiꞌ Isak in fee nbi bare ia.
12 Aí ele orou assim: — Ó
13 Usiꞌ, au ꞌhaek et oe hain ii ninin. Riꞌ feot muinf ein neman naꞌkon kota he nkuin ma nsuun oe naꞌkon oe haniꞌ ia.
13 Eu estou aqui perto do poço aonde as moças da cidade vêm para tirar água.
14 Onaim au ꞌtoit Ko, tua, on nai: Karu au uꞌuab ꞌok bifee muinf es ꞌak, ‘Parmisi, tua. Karu reko te, musanut ho ꞌnai oe jan he au ꞌiun aan akreꞌo.’ Karu in nataah am nak, ‘Reko, tua. Ma au of uꞌinuꞌ ho unta sin imsaꞌ.’ Naa, reꞌ naan anjair tanar nak, bifee munif naan es reꞌ Uisneno Ho mpiir je njair naiꞌ Isak in fee! Nok tanar naan, au uhiin ꞌak, Uisneno mururuꞌ mrair Ho maneekm ii meu au aam usiꞌ, naiꞌ Abraham.”
14 Vou dizer a uma delas: “Por favor, abaixe o seu pote para que eu beba um pouco de água.” Se ela disser assim: “Beba, e eu vou dar água também para os seus camelos”, que seja essa a moça que escolheste para o teu servo Isaque. Se isso acontecer, ficarei sabendo que foste bondoso para o meu patrão.
15 — ausente —
15 Ele nem havia acabado a oração, quando Rebeca veio, carregando o seu pote no ombro. Ela era filha de Betuel, que era filho de Milca e de Naor, o irmão de Abraão.
16 — ausente —
16 Rebeca era uma linda moça, ainda virgem; nenhum homem havia tocado nela. Ela desceu até o poço, encheu o seu pote e subiu.
17 Oras bi Ripka nsae nfani te, naiꞌ Abraham in ate naan naen neem anseun goe. Rarit in ntoti mnak, “Parmisi, tua! Amfee maan kau oe he au ꞌiun ꞌaan akreꞌo.”
17 Então o empregado de Abraão foi correndo se encontrar com ela e disse: — Por favor, deixe que eu beba um pouco da água do seu pote.
18 Rarit bifee munif naan nataah am nak, “Reko, tua!” Rarit in nasanut in aꞌnai oe naan rabah, ma nfeen ate naan he niun.
18 — O senhor pode beber — respondeu ela. E rapidamente abaixou o pote e o segurou enquanto ele bebia.
19 Ninu nrair on naan ate, bifee munif naan naꞌuab am nak, “Maut he au ꞌkui oe he uꞌinuꞌ ho bikaes unta sin. Maut he sin ninun tar namsenan.”
19 Depois de lhe dar de beber, a moça disse: — Vou tirar água também para os seus camelos e lhes darei de beber o quanto quiserem.
20 Rarit in nnao nꞌopaꞌ oe nesif naan nbi ꞌbai oe. Rarit in nsae-nsaun he nkui oe naꞌko oe haniꞌ naan, ma naꞌinuꞌ unta sin ok-okeꞌ, tar antea namsenan.
20 Rapidamente ela despejou a água no bebedouro e correu várias vezes ao poço a fim de tirar água para todos os camelos.
21 Naiꞌ Abraham in ate naan anhake ma ntaaꞌ-taaꞌ kuun, mes ankius narek-rekoꞌ riꞌ feot munif naan anbiur. In naten-tenab am nak, “Reꞌ Uisneno npiir je ji, es reꞌ ia, oo?”
21 Enquanto isso o homem, sem dizer nada, ficou observando a moça para saber se o Senhor Deus havia ou não abençoado a sua viagem.
22 Unta sin ok-okeꞌ ninun tar namsenan. Onaim ate naan nait ikreni mnatuꞌ reꞌ sin natiꞌ te ntao goe nbi sin paank ein, ma niti mnatuꞌ paasn es ma nanitib bifee munif naan in aꞌniimn ein nua sin.
22 Quando os camelos acabaram de beber, o homem pegou uma argola de ouro, que pesava seis gramas, e colocou no nariz dela. E também lhe deu duas pulseiras de ouro, que pesavam mais de cem gramas.
23 Rarit ate naan nataan am nak, “Ho amaꞌ in kaan ee, sekau? Karu reko te, mabeꞌ ia au ꞌtuup aꞌtahan ꞌbi ho amaꞌ in umi.”
23 Em seguida perguntou: — Por favor, diga quem é o seu pai. Será que na casa dele há lugar para os meus homens e eu passarmos a noite?
24 Onaim bifee munif naan, nataah am nak, “Au amaꞌ, kaan ee naiꞌ Betuel. Au naꞌi, es reꞌ naiꞌ Nahor. Au beꞌi, es reꞌ bi Milka.
24 Ela respondeu: — Eu sou filha de Betuel, filho de Milca e de Naor.
25 Anbi hai uim je nmuiꞌ haraꞌ tupaꞌ neu ki. Ma nmuiꞌ huun neu ho muiꞌt ein.”
25 Na nossa casa há lugar para dormir e também bastante palha e capim para os camelos.
26 Rarit ate naan naꞌruriꞌ ma naꞌbees neu UISNENO.
26 Então o homem se ajoelhou e adorou a Deus, o Senhor .
27 Onaim in naꞌuab am nak, “Pures ma boꞌis neu Uisneno! Usiꞌ nfei ranan neu kau, tar antea au uteef ꞌok au aam usiꞌ in nonot-asar sin anbin ia. Nok ranan naan, Uisneno nakriraꞌ In nekan arekot neu au aam usiꞌ, naiꞌ Abraham, ma najarib in rais manbaꞌan neu kau.”
27 Ele disse: — Bendito seja o
28 Rarit bifee munif naan naen anfain rabah, he natoon rasi naan neu in uim je nanan.
28 A moça foi correndo para a casa da sua mãe e contou o que havia acontecido. Rebeca tinha um irmão chamado Labão, o qual viu a argola no nariz da irmã e as pulseiras nos seus braços e a ouviu contar o que o homem tinha dito para ela. Labão saiu correndo e foi buscar o empregado de Abraão, que havia ficado de pé, ao lado dos camelos, ali perto do poço.
31 Rarit naiꞌ Laban naꞌuab am nak, “Aam! UISNENO neik ko mtea ia goen nok ao-minaꞌ. Onaim kais amhaek mubaar ambi ia. Au uskau he tnao teu hai umi. Hai mibarab keꞌen, ma bukae neu ko ma neu ho unta sin, tua.”
31 Labão disse: — Venha comigo, homem abençoado por Deus, o
32 Rarit naiꞌ Abraham in ate naan nnao natuin naiꞌ Laban, he nnaon neu naiꞌ Betuel in umi. Naiꞌ Laban sin nasanut anturun sin baerꞌ ein naꞌkon unta sin. Rarit sin naꞌekuꞌ unta sin nok huun. Sin neikin oe msaꞌ he ate naan nok in aok-biak ein nafanun.
32 Então o homem entrou na casa. Labão tirou a carga dos camelos e lhes deu palha e capim. Depois trouxe água para que o empregado de Abraão e os seus companheiros lavassem os pés.
33 Oras sin nꞌator bukaet anbi mei te, ate naan naꞌuab am nak, “Nahuun naꞌko hai he mbukae te, au ꞌtoit mainuan aꞌkreꞌo he utoon aan hai sairt ii feꞌ, tua.”
33 Quando trouxeram a comida, o homem disse: — Eu não vou comer enquanto não disser o que tenho para dizer. — Fale — disse Labão.
34 Ate naan naꞌuab am nak, “Au reꞌ ia, hi naꞌi naiꞌ Abraham in ate.
34 Então ele disse o seguinte: — Eu sou empregado de Abraão.
35 UISNENO nfee tetus nathoe neu au aam usiꞌ, tar antea in nmuiꞌ batuur-batuur. Uisneno nfee ne mutiꞌ-mnatuꞌ, ate (et bifee ma atoniꞌ), ma muꞌit amfau-rutu, es reꞌ: bijae, bikaes unta, bikaes keledai, ꞌbibi, ma ꞌbib-kase.
35 O Senhor Deus abençoou muito o meu patrão, e ele ficou rico. O Senhor lhe deu rebanhos de ovelhas e cabras, gado, prata, ouro, escravos e escravas, camelos e jumentos.
36 Oras au aam usiꞌ ma au ain usiꞌ namnasin on nai te, ain Saraꞌ nahoniꞌ naan riꞌaan moen jes. In es reꞌ he antoup aam usiꞌ Abraham in pusaak ein ok-okeꞌ.
36 Sara, a sua mulher, mesmo depois de velha, deu um filho ao meu patrão, e o filho herdará tudo o que o pai tem.
37 Onaim au aam usiꞌ naiꞌ Abraham anreun kau he ꞌsuup am ꞌak, ‘Ka mubeiꞌ fa he ho mait bifee munif Kananas, he musaob ee nok naiꞌ Isak.
37 O meu patrão me fez jurar que eu faria o que ele ordenasse e me disse: “Não deixe que o meu filho case com nenhuma mulher deste país de Canaã, onde estou morando.
38 Mes ho ro he mait bifee munif muꞌko au nonot-asar sin, he njair naiꞌ Isak in fee.’
38 Vá até o lugar onde mora a família do meu pai e no meio dos meus parentes escolha uma mulher para ele.”
39 Rarit au utaan au aam usiꞌ mꞌak ‘Mes on mee karu riꞌ feot munif naan ka nroim fa he neem nok neu ia?’
39 Então eu lhe perguntei: “E o que é que eu faço se a moça não quiser vir comigo?”
40 Rarit in nataah am nak, ‘UISNENO reꞌ au utuin In roimn ee piut naan, of anreek In ameput naꞌko sonaf neno tunan he nfei ranan neu ko, he ho bisa muteef mok riꞌ feot munif, reꞌ he njair au aanh ee in fee.
40 Ele me respondeu: “Eu tenho obedecido fielmente a Deus, o Senhor . Ele enviará o seu Anjo para estar com você, e tudo dará certo. No meio da minha gente, na família do meu pai, você escolherá uma mulher para o meu filho.
41 Mes karu au nonot-asar sin ka nromin fa he nkonan riꞌ feot munif naan he neem nok ko neu ia te, ho supat ia ka naah ko fa.’
41 Se você falar com os meus parentes, e eles não quiserem dar a moça, então você ficará livre do juramento que me fez.”
42 Onaim feꞌe na au ꞌuum aꞌtea oe hain ee te, au ꞌonen aꞌbi au nekak ꞌak, ‘UISNENO reꞌ au aam usiꞌ Abraham in Uisneno. Amturun amfei kau ranan, maut he au sairt ii ntea ma upein in afan nesan arekot. Maut he reko te, au uteef ꞌok naiꞌ Isak in fee nbi bare ia.
42 — E foi assim que hoje cheguei ao poço e disse a Deus o seguinte: “Ó Senhor , ó Deus de Abraão, o meu patrão, eu peço que aquilo que vou fazer dê certo.
43 Usiꞌ, au ꞌhaek et oe hain ii ninin. Ma riꞌ feot muinf ein neman naꞌkon kota he nkuin ma nsuun oe nbin ia. Onaim au ꞌtoit on nai: karu au uꞌuab ꞌok bifee muinf es ꞌak, “Parmisi, tua! Karu reko te, musanut ho ꞌnai oe jan he au ꞌiun ꞌaan akreꞌo.”
43 Eu estou aqui ao lado do poço. Quando uma moça vier tirar água, eu vou pedir que me dê de beber da água do seu pote.
44 Karu in nataah am nak, “Reko, tua! Ma au of uꞌinuꞌ ho unta sin imsaꞌ.” Naa, reꞌ naan anjair tanar nak, bifee munif naan es reꞌ Uisneno Ho mpiir je njair naiꞌ Isak in fee!’
44 Se ela concordar e também se oferecer para tirar água para os meus camelos, que seja essa a que escolheste para ser mulher do filho do meu patrão.”
45 Au ka ꞌonen urair fa feꞌe te, bi non Ripka neem neik in aꞌnai oe, ma nkui oe nbi oe haniꞌ naan. Oras in nsae nfain, au ꞌtoit ꞌak, ‘Parmisi, tua! Amfee maan kau oe he au ꞌiun ꞌaan akreꞌo.’
45 Eu nem havia acabado de fazer essa oração em silêncio, quando Rebeca veio com um pote no ombro, desceu até o poço e tirou água. Aí eu disse: “Dê-me um pouco de água, por favor.”
46 Onaim in nasanut in aꞌnai oe naan rabah am nak, ‘Reko, tua! Maut he au ꞌkui oe he uꞌinuꞌ ho bikaes unta sin.’ Rarit au ꞌiun, ma au bikaes unta sin ninun amsaꞌ.
46 Ela abaixou depressa o seu pote e disse: “Pode beber, e vou dar de beber também aos seus camelos.” Então eu bebi, e ela deu água também aos camelos.
47 Rarit au utaan ee mꞌak, ‘Ho amaꞌ in kaan ee, sekau?’
47 Em seguida perguntei: “Quem é o seu pai?” Ela respondeu: “Eu sou filha de Betuel, filho de Milca e de Naor.” Então coloquei uma argola no nariz dela e duas pulseiras nos seus braços.
48 Onaim au uꞌruriꞌ ma uꞌbees ꞌeu Uisneno, mꞌak ‘Pures-boꞌis ꞌeu Uisneno! Usiꞌ Ho mfei ranan meu kau, tar antea au uteef ꞌok au aam usiꞌ in nonot-asar sin anbin bare ia. Ma au uteef aꞌrair ꞌok naiꞌ Isak in fee msaꞌ.’
48 Eu me ajoelhei e adorei a Deus. E louvei o Senhor , o Deus de Abraão, o meu patrão, que me guiou diretamente aos seus parentes a fim de que eu levasse a filha do irmão do meu patrão para o seu filho.
49 Onaim oras ia, karu sin ama arki mneek au aam usiꞌ Abraham ate, mitoon kau kninuꞌ. Karu kaah fa te, mitoon kau kninuꞌ msaꞌ. Maut he au uhiin ꞌak, au he ꞌmoeꞌ on mee.”
49 Agora, digam se vocês vão ser bondosos e sinceros com o meu patrão; se não, digam também, para que eu resolva o que fazer.
50 Ate naan naꞌuab anrair on naan ate, naiꞌ Laban ma naiꞌ Betuel natahan am nak, “Karu UISNENO es anꞌator on naan ate, hai he mak saaꞌ ntein.
50 Labão e Betuel responderam: — Tudo isso vem de Deus, o
51 Bi Ripka es ia. Mok ne mnao nai. Maut he in njair naꞌi naiꞌ Abraham in nanef, tatuin saaꞌ reꞌ UISNENO nꞌator nain je.”
51 Aqui está Rebeca; leve-a com você. Que ela seja a mulher do filho do seu patrão, como o Senhor Deus já disse.
52 Anneen on naan ate, naiꞌ Abraham in ate naan, naꞌbees antea afu, ma ntoit makasi neu UISNENO.
52 Quando o empregado de Abraão ouviu essas palavras, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e adorou a Deus, o Senhor .
53 Onaim in nait napoit noni mnatuꞌ ma noin mutiꞌ, ma baer paken amasat, rarit anfee sin neu bi Ripka. In nfee neu bi Ripka in naof ma ainaf amsaꞌ ook-sonuꞌ reꞌ maꞌosaꞌ.
53 Em seguida pegou vários objetos de prata e de ouro e vestidos e os deu a Rebeca. E também deu presentes caros ao irmão e à mãe dela.
54 Rarit naiꞌ Abraham in ate naan, ma in aok-bian sin, nbukaen buꞌ-buaꞌ. Rarit sin ntupan nbin naan. Nokaꞌ on naan ate, sin nfenan. Rarit ate naan natoon neu uim tuaf ein am nak, “Au ꞌtoit mainuan he mkonan kau, karu reko te, hai mfain nai oras ia meu au aam usiꞌ.”
54 Então ele e os seus companheiros comeram e beberam, e passaram a noite ali. No outro dia de manhã, quando se levantaram, o empregado disse: — Deixem que eu volte para a casa do meu patrão.
55 Mes bi Ripka in naof ma in ainaf nak, “Hi mmanaap miꞌsek-sekeꞌ he saaꞌ? Maut he bi Ripka namaik naan nok kai neno boꞌes aꞌsaaꞌ. Rarit naꞌ hi mkoen om mok ne.”
55 Mas o irmão e a mãe de Rebeca disseram: — É melhor que ela fique com a gente alguns dias, talvez uns dez, e depois poderá ir.
56 Mes ate naan nataah am nak, “Koi, ain! Kaisaꞌ mtahan amtein kau! UISNENO nturun anrair kau, tar antea au uteef aꞌrair ꞌok naiꞌ Isak in fee. Onaim ain, hi mifetin kai he hai mfain ma meik rasi ia meu hai aam usiꞌ.”
56 Mas o empregado respondeu: — Não me façam ficar aqui. O
57 Onaim sin nataah ate naan nak, “Hena te, on nai! Hit taskau bi Ripka he tataan teu ne. In nroimn ii, on mee?”
57 Então eles disseram: — Vamos chamar Rebeca para ver o que ela diz.
58 Onaim sin nhaman bi Ripka ma nataan ee mnak, “Ripka! Oras ia, et reꞌ ho. Ho mroim he mok main atoniꞌ ia, oo, aiꞌ on mee?”
58 Eles chamaram a moça e lhe perguntaram: — Você quer ir com este homem? — Quero — respondeu ela.
59 — ausente —
59 Aí deixaram que Rebeca e a mulher que havia sido sua babá fossem com o empregado de Abraão e os seus companheiros.
60 — ausente —
60 E abençoaram Rebeca, dizendo: “Que você, nossa irmã, seja mãe de milhões! Que os seus descendentes conquistem as cidades dos seus inimigos!”
61 Rarit bi Ripka nok in ate naan, sin nakbuaꞌ sin abruaꞌ ein, ma nsaen bikaes unta, ma nnao nanin, natuin naiꞌ Abraham in ate sin.
61 Então Rebeca e as suas empregadas se prepararam, montaram os camelos e seguiram o empregado de Abraão. E assim eles foram embora.
62 Naiꞌ Isak natua et pah Negep. Oras naan, in feꞌ anfain neem naꞌko oe haniꞌ Beer Lahai Roi.
62 Isaque tinha vindo ao deserto onde ficava o “Poço Daquele que Vive e Me Vê”, pois morava no sul de Canaã.
63 Neon maeb es ate, in npoi naꞌko in tenas he nna-nao kuun. In nait in matan, ma napen-peen kuun on naan ate, in niit unta puukn es annaon neman.
63 Ele havia saído à tardinha para dar um passeio pelo campo, quando viu que vinham vindo camelos.
64 Oras bi Ripka nkius niit naiꞌ Isak te, in nsaun rabah naꞌko in unta.
64 Rebeca também olhou e, quando viu Isaque, desceu do camelo
65 Onaim in nataan naiꞌ Abraham in ate naan am nak, “Aam, atoniꞌ reꞌ annao neem reꞌ nee, sekau?”
65 e perguntou ao empregado: — Quem é aquele homem que vem andando pelo campo na nossa direção? — É o meu patrão — respondeu ele. Aí ela pegou o véu e cobriu o rosto.
66 Rarit ate naan natoon rasin naan ok-okeꞌ neu naiꞌ Isak.
66 O empregado contou a Isaque tudo o que havia feito.
67 Onaim naiꞌ Isak neik bi Ripka ntaam neu in ainf ee tenas. Sin nua sin nmatsaon. Naiꞌ Isak nneek niis bi Ripka. Es naan ate, in ka nsuus antein fa heen neu in ainf ee nmaet.
67 Então Isaque levou Rebeca para a barraca onde Sara, a sua mãe, havia morado, e ela se tornou a sua mulher. Isaque amou Rebeca e assim foi consolado depois da morte da sua mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 24, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.