Lucas 11
Ocotlán Zapotec (ZAC_SIM) vs AAI
1 Guzac Jesús biadiꞌdzënúhiꞌ Dios. Iurë gualú, tubi shini gusëꞌdë më guniꞌi lu Jesús: ―Dadë bëluaꞌa lëꞌë naꞌa tubi oraciuni ziquë Juan Bautista bëluáꞌaiꞌ mënë shtë́hiꞌ lla guënaꞌbë raiꞌ lu Dios.
1 Veya ta Jesu efan ta’amaim ma yoyoban inan, ana yoyoban sasawar ufunamaim ana bai’ufununayah orot ta natit eo, “Regah, kwi’obaiyi ana yoyoban, John ana bai’ufununayah bi’obaiyih na’atube.”
2 Jesús guniꞌi: ―Iurë ruadiꞌdzënú të Dios, gulë guniꞌi:
2 Jesu iuwih eo, “Yoyobanamih iti na’atube kwanayoyoban.
3 — ausente —
3 Mar etei ana fofonin ai bay initi.
4 — ausente —
4 Ai bowabow kakafih kunotawiyen,
5 Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Si talë nápël tubi amigu, nu tsal lídchill guëruldë gueꞌlë. Guëníꞌil lúhiꞌ: “Amigu, bëꞌnë prështë tsunë guetështildi
5 Imaibo Jesu ana bai’ufununayah iuwih eo, “O yait a of auman boro fainaiwan itan itafefeyan itao, “Au of akokok rafiy fafar tounu inibaisu,
6 purquë tubi amigu bëdchini zitu. Nápëdiaꞌa pë gaull.”
6 anayabin ayu au of ta bai’esegamih inan na au bar tit naatu ayu auru bay en, imih o isa abifefeyan inibaisu.’
7 Perë amigu shtë́nël guëquébill dizdë laꞌni hiuꞌu zndëꞌë: “Adë rsiúꞌbëdiꞌil na; nëꞌau puertë ruaꞌ lidcha. Grë naꞌa nagaꞌsi naꞌa. Nídiꞌi mudë guënehia narac shtúꞌul.”
7 Naatu a of bar wanawanan boro na’afatit nao, ‘Men akokok au in ini’afiy, etawan i atufatan, naatu ayu natunatu bairi i a’inu’in, imih men karam boro ana misir bay anit.’
8 Rniaꞌa lu të, mënë ni na amigu shtë́nël perë aunquë adë në́diꞌill guënéꞌell lo quë narquíꞌnil purquë nal tubi amigu, perë si talë tsaglaꞌguë guënáꞌbëruꞌul, lë́ꞌëll tsashtëll; guënéꞌell lo quë narquíꞌnil.
8 Naatu kwanotanot nati orot boro namisir ana of bay nitin? Ai, boro namisir ana of bay nitin, baise a tur ao’owen orot namisir ana of bay nabitin i men i ana of imih bay ebitin, baise anayabin, nati orot i ana fefeyanamaim ana of ihahar imih misir bay itin.
9 Rniaꞌa lu të, gulë bëꞌnë zni. Gulë guaglaꞌguë guënaꞌbë të lo quë narac shtúꞌul, iurní guëneꞌe më caꞌa të. Gulë tsaglaꞌguë quili të, të guëdzelë të. Gulë bësëdchi ruaꞌ puertë hashtë guëllaꞌlë puertë.
9 Imih a tur ao’owen. Inafefeyan boro inab, inanuwet boro inatitau’ur, inarukikitar etawan boro nabotawiy.
10 Grë mënë narnaꞌbë lu Dios, gúnëll recibirin. Grë mënë narguili, guëdzelin. Grë mënë narsëdchi ruaꞌ puertë, guënall lla rllaꞌlë puertë parë lë́ꞌëll.
10 Anayabin Orot yait efefeyan boro nab, orot yait enunuwet boro natita’ur; naatu orot yait erurukikitar etawan boro nabotawiy.
11 ’Lëꞌë të naná shtadë llguëꞌnë, si talë shínil guënáꞌbëll belë mbeldë gaull, ¿pë zëdë́ꞌël tubi mbeꞌldë cáꞌall? Aquëdiꞌi.
11 Kwa kek tamahinah natunat siyamih hitarererey na’at boro siy efanin kok kwatitih hita’an?
12 Si talë guënáꞌbëll tubi dchitë gaull, ¿pë zëdë́ꞌël tubi nillë?
12 O mamu foufunamih hitarererey na’at boro kafukafus kwatitih hita’an?
13 Si talë lëꞌë të naná mënë mal, perë rac të guëdëꞌë të cusë zaꞌquë caꞌa ra shini të, mucho más guëneꞌe Shtadë të naquëbezë gubeꞌe lëꞌë Espíritu Santo parë cuezënúhiꞌ lëꞌë të si talë tsaglaꞌguë rnáꞌbël lu më.
13 Kwa kek tamahinah, kwa i sawar kakafih moumurih maiyow kwasisinaf, baise natunat isah boro men nuhi naburumih, abisa isan hikokok tibiyababan boro kwanab kwanan kwanitih. Imih kwanaso’ob, Tamat maramaim baitinin isan i igewasin kwanekwan, imih sabuw iyab Anun Kakafiyin isan tefefefeyan boro nitih!”
14 Guzac tubi dzë Jesús cagúhiꞌ tubi mëdzabë guꞌpë nananú laꞌni tubi nguiu. Ruadíꞌdzëdiꞌill. Perë iurní bëruꞌu mëdzabë, bien ruadiꞌdzë nguiu. Ra mënë bëdzëguëëꞌ lduꞌu rall.
14 Jesu demon awan bey nun tit; naatu demon bihir tit orot bihamiy ana veya’amaim orot busuruf tur eo, sabuw hai tur sawar hifofofor men kafaita.
15 Perë bëldá rall guniꞌi: ―Rgu Jesús mëdzabë por pudërë shtë Beelzebú naná jëfë shtë los de más mëdzabë.
15 Baise sabuw afa hio, “Nati i demon hai ukwarin wabin Beelzebul ana fair itin imih enununih.”
16 Sëbëldá mënë bëtëꞌdë rall prëbë lëꞌë më, nihunë më lo quë nanádiꞌi voluntá shtë Dios. Gunaꞌbë rall gunë më tubi milagrë lu rall, ziquë tubi sëñi de quë na më shini Dios.
16 Naatu sabuw afa hikok i marane ina’inan ta tiwa’an hita’itin, imih hikubibiruw.
17 Guc bëꞌa më llgabë naquëhunë rall. Guniꞌi më: ―Si talë guëruldë shmënë gubiernë rdildi cuntrë mizmë gubiernë, tsalú gubiernë. Nu si talë nadivididë tubi famili, guëdchini tiempë tsalú famili ni.
17 Baise abisa hinotanot Jesu so’ob naatu iuwih, “Tafaram ta’imon hinakusib rou’ab namatar hinabiyow, hai fair boro hina gurus, na’atube orot aawan natunatun aawat bairi hinakusib hinabiyow boro hinama kakaf.
18 Nu Satanás si talë Satanás nadivididë mizmë lë́ꞌëll, tsalú pudërë shtë́nëll. Cagniaꞌa ndëꞌë purquë rniꞌi të rguhia mëdzabë por pudërë shtë Beelzebú.
18 Imih Satan an aiwob wanawananamaim hina kusisib hinabiyow, ana aiwob boro mi’itube fair nab nabat? Ayu iti tur ao anayabin i kwa a turamaim, ayu Beelzebul hai ukwarin fair baitu demon nunih kwarouw kwa’o.
19 Si talë rguhia mëdzabë por pudërë shtë Beelzebú, ¿chu runë compañi ra mënë entrë lëꞌë të nargú mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë? Lëꞌë nargú mëdzabë entrë lëꞌë të, guëniꞌi rall lu të chu bëneꞌe pudërë guiahia parë rguhia mëdzabë, nu guëniꞌi rall runë të mal llgabë.
19 Baise ayu Beelzebul ana fairamaim demon ana nununih na’at, bo kwa a bai’ufununayah fair yait itih demon tinununih? Imih kwa taiyuw a bai’ufununayah iti kwa’o isan hinabi’obaiyi kwa a tur i men turobe!
20 Perë si talë con pudërë shtë Dios, rguhia mëdzabë laꞌni lduꞌu mënë, hia bëgaꞌa iurë, guëlladchi zugaꞌa Dios parë guënibë́ꞌaiꞌ lëꞌë të.
20 Baise ayu God ana fairamaim demon ana nunih hinatitit na’at, nati ebi’obaiyi God ana aiwob i natitaka.
21 ’Si talë tubi nguiu putëntë quëhápëll bien lídchill con guiꞌbë narguini mënë, pues grë nanapë nguiu ni nasegurë.
21 Orot fairin aurin ahay waf karam ma ana bar ekakaif, ana sawar etei boro natafafar hina’in.
22 Perë si talë guëdchini stubi nguiu más fuertë nu gúnëll gan lu primërë nguiu, iurní guëgull grë nanapë primërë nguiu nu rtë́ꞌtsëllin entrë ra shmë́nëll. Ra guiꞌbë naná rialdí lduꞌu primërë nguiu, hia na rahin guiaꞌa stubi nguiu.
22 Baise orot fairin anababatun nati orot boro nawasfufur narun ana ahay ana waf tafahimaim ema’am boro niteten nan ana ofonah nafaramih bairi hinabow.
23 ’El quë nanë́diꞌi guëniꞌi favurë de na, nall cuntrë de na. El quë nadë rtëádiꞌi mënë lua, na ziquë tubi narsëlluꞌnë mënë lua.
23 Orot yait ayu ananamaim men enan, i ayu isou ebiwosai, naatu orot yait men ibaisu airi sabuw abita’ay, i was geyayan.
24 Guaglaꞌguë guniꞌi Jesús: ―Iurë bëruꞌu mëdzabë laꞌni lduꞌu nguiu, riazëll catë nídiꞌi nisë. Rguílill catë cuézëll perë adë rdzélëdiꞌill lugar. Iurní rníꞌill: “Guëabría lduꞌu mënë catë bëruaꞌa”.
24 Demon kakafin orot biyanamaim titit ana veya i efan gewasin ta imaim ma baiyarir isan nuwet in, baise nuwet inan efan men ta tita’ur, naatu eo, “Ayu i boro ana matabir maiye au bar abihamiy ana’itin.”
25 Bëdchini mëdzabë. Bëdzélëll ziquë tubi hiuꞌu bien arregladë nu limpi.
25 Basit matabir maiye na ana bar titit, hirereb hina yabuna inu’in itin.
26 Iurní tsalliꞌi mëdzabë gadchi mëdzabë más mal quë lë́ꞌëll; riutë́ rall laꞌni lduꞌu nguiu ni. Bëaꞌnë nguiu ni con gadchi mëdzabë, lëdë túbsëdiꞌi mëdzabë. Más mal bëaꞌnë nguiu ni.
26 Naatu tit in demon kakafih anababatun etei seven nawiyih bairi hina nati’imaim hisusuw hima. Yomaninamaim orot ana itinin botabir kakafin anababatun matar men marasika ma’am na’atube.”
27 Iurë cagniꞌi më ra diꞌdzë rëꞌ, tubi naꞌa nazú entrë ra mënë zihani guníꞌill fuertë lu më: ―Dichusë na gullanë lë́ꞌël, nu bëgáꞌdchill lë́ꞌël.
27 Jesu iti na’atube bat binan sabuw hai tur eo’owen auman, babin ta sabuw wanawanahimaim ma’am, Jesu isan eo, “Babin yait taub o ya’i bitoman i ebiyasisir.”
28 Jesús guniꞌi: ―Más bien na el quë narquë́ diaguë diꞌdzë shtë Dios nu rzuꞌbë diáguëll shtíꞌdziꞌ.
28 Baise Jesu eo, “Sabuw iyab God ana tur hinowar tibi’ufunun i turobe anababatun tibiyasisir.”
29 Zihani mënë bëdchini; bëdëá rall lu Jesús. Guniꞌi më lu rall: ―Nalë́ mal na mënë tiempë neꞌ. Cagnaꞌbë rall tubi sëñi shtë Dios. Cagnaꞌbë rall guna tubi milagrë. Ni tubi cusë ruꞌbë guëná rall, sulamëntë tubi cusë ziquë naguzac tiempë shtë Jonás guëná rall.
29 Sabuw moumurih maiyow hiru’ay Jesu hi’ar bebera’uh, naatu Jesu iuwih eo, “Boun ana veya’amaim sabuw hai yawas etei i eaf, ina’inan matar itah isan tefefefeyan, baise ina’inan ta boro men anitih, ina’inan ta’imon i Jonah isan mamatar i hiso’obaka.
30 Ziquë guc Jonás tubi sëñi parë ra mënë shtë Nínive de quë gac cumplir shtiꞌdzë Dios, nguiu nabësheꞌldë Dios lu guë́ꞌdchiliu gáquiꞌ sëñi parë ra mënë nanabani neꞌ.
30 Anayabin Jonah biyanamaim ina’inan mamatar i Nineveh sabuw isah. Imih Orot Natun i sabuw iti boun tema’am hai i’inanen.
31 Iurë gac juici shtë Dios, lëꞌë reina nagunibëꞌa ladzë Sur, tsasuldill nu gúnëll juzguë mënë nanabani iurneꞌ, na rall culpablë purquë naꞌa ni bidë guëná lëꞌë Salomón parë guëquë́ diáguëll shtiꞌdzë Salomón. Gulë guná, hia bëdchini tubi más më ruꞌbë quë Salomón.
31 Baibatebat ana veya tafaram Sheba hai aiwob babin boro namisir. Sabuw iti boun tema’ama boro tur fokarin maiyow na’uwih, anayabin ef yok na’in tafaram yomaninaka aiwob orot Solomon ana binan gewasin nowaramih natit, baise a tur ao’owen, sawar ta iti boun kwa’i’itin i Solomon natabir.
32 Nu zac ra mënë naguquëreldë guëꞌdchi Nínive, tsasuldí rall lu juici con ra mënë naquëreldë neꞌ; nu guëniꞌi ra mënë shtë Nínive, ra mënë nanabani neꞌ na rall culpablë purquë ra mënë shtë Nínive, iurë bini rall shtiꞌdzë Jonás, bëabrí lduꞌu rall con Dios. Gulë guná, hia bëdchini tubi más më ruꞌbë quë Jonás.
32 Naatu a tur ao’owen maiye, Baibatebat ana veya Nineveh sabuw boro hinamisir kwa iti kwama’am boro tur fokarin maiyow hina’uwi, anayabin Jonah binan hinonowar ufunamaim hai bowabow kakafih etei hihamiyen dogor baikitabir hibai, naatu boun i a tur ao’owen, orot ta Jonah tafanamaim i natit iti wanawanamaim ema’am.
33 ’Ni tubi mënë rsëuꞌldëdiꞌill llni laꞌni lintërnë nu despuësë tsagcáꞌchill lintërnë lugar nagaꞌchi. Adë guëtáꞌudiꞌill lintërnë con tubi tëpë. Perë guëzuꞌbëllin guiaꞌa parë el quë natsutë́ laꞌni hiuꞌu guëzianí.
33 Orot men ta ramef ito’ab naatu bai run ibunimih, o noukwat wanawanan tarafutimih. Baise ana sisikofamaim sikof, saise sabuw hinanan ana marakawin hina’itin boro hinarun.
34 Slul na ziquë tubi lintërnë. Si talë nazaꞌquë slul, nápël llni guëdubi laꞌni ldúꞌul. Perë si talë rac lluꞌu nacahi slul, nápëdiꞌi të llni.
34 Mata i biya ana hinow, mata gewasin biya etei boro marakawin. Baise mata kakafin biya etei boro nagugum.
35 Gulë bëꞌnë llgabë bien si talë llni nanapë të adë nahin nacahi.
35 Isan imih kwanakaifi gewas a marakaw biyamaim men kwaniwa’an nagugum.
36 Iurë nanú llni guëdubi laꞌni lduꞌu të, ni tubi partë nacahi; na ziquë tubi lintërnë narzianí lu nacahi.
36 Biya tutufin etei namamarakaw na’at, biya turin boro men nagugum. Baise na biya wanawanan tutufin etei namarakaw, ramef ana marakaw tafamaim in ekukusisiyar na’atube.”
37 Nianá cagluaꞌa Jesús ra mënë, tubi fariseo bëꞌnë invitar gau më lidchi fariseo. Gua më lidchi fariseo nu guzubë më lu mellë.
37 Jesu iti tur eo in sasawar ufunamaim, Pharisee orot ta kok i boro Jesu hairi hitan ana baremaim bay hitaa. Imih Jesu ifefeyan hairi hina ana bar hitit naatu bay aa ana efanamaim mare.
38 Guná fariseo zubë më lu mellë perë adë gudíbidiꞌi më guiaꞌa më ziquë na custumbrë religiusë. Guasë́ lduꞌu fariseo.
38 Baise Pharisee orot Jesu i’itin i men ofafar i’ufunun an souwibo na bay aa ana efanamaim mare, imih Pharisee orot ana kasiy ra’at.
39 Iurní guniꞌi Dadë Jesús lu fariseo: ―Lë́ꞌël con los de más fariseo na të ziquë trashtë naríꞌetidiꞌi. Rguibi të bien ladi ra trashtë ziquë custumbrë religiusë, perë laꞌni lduꞌu të nanú zihani maldá. Rzebi lduꞌu të pë shtë mënë.
39 Naatu Jesu iu, “Kwa Pharisee i a kerowas naatu a tew ufuhine kwa sasouwen, baise kwa dogor wanawanan i baribar kakafin naatu rougoy rabirabin.
40 Tuntë na të. Dios bëntsaꞌu lëꞌë nguiu nezë fuërë nu nezë laꞌni.
40 Kwabikoko’aw! God biya ufunane wowowab na’atube biya wanawanan auman wowowab men kwaso’ob?
41 Gulë bëdëꞌë nanapë të caꞌa mënë. Gulë gac të mënë zaꞌquë, iurní grë cusë na limpi parë lë́ꞌël.
41 Imih a kerowas naatu a tew wanawanah abisa’awat tema’am yababan wairafih kwanitih hinaa, saise kwa a sawar etei boro hinigewasin.
42 ’Prubi de lëꞌë të fariseo; caguilli të lo quë narunë tucarë caꞌa Dios hashtë ra plantë namás mituꞌnë, perë ra cusë ruꞌbë adë rúnëdiꞌi të cumplir. Rúnëdiꞌi të tratë bien con saꞌ të. Nu rac shtúꞌudiꞌi të Dios. Runë tucarë gunë të cumplir cusë rëꞌ nu los de más mandamientë shtë Dios.
42 Yababan boro gagamin maiyow kwanab, kwa Pharisee sabuw! Anayabin kwa iti mint, rue, naatu adanafur afa God baitinin isan i men nuhi eburubur, mar etei ana mumusin God kwabitin, baise ma gewas naatu God ana yabow isan i nuhi eburubur, gewasin nati sawar i kwati’a’ait sawar afa auman kwatasinaf.
43 ’Prubi de lëꞌë të fariseo. Nalë́ rac shtuꞌu të guëzubë të primërë asientë laꞌni iáduꞌu. Rquitë lduꞌu të iurë mënë runë rall saludar lëꞌë të con zihani rëspëti catë rdëá mënë.
43 Yababan boro kwanab, kwa Pharisee sabuw! Anayabin kwa a kok gagamin i Kou’ay Bar wanawanah efan gewasih kwanabow kwanamare kwanama, naatu ahar hai efanamaim a kok gagamin i sabuw a merar hinay naatu hinakakaf.
44 ’Prubi de lëꞌë të. Na të ziquë ra baꞌa nagaꞌchi catë bëgaꞌchi tëgulë. Ra mënë rdëdë rall guëc ra baꞌa perë rdë́ꞌëdiꞌi rall cuendë blac fier na lugar ni.
44 Yababan boro kwanab! Anayabin kwa i rah atamanih hai i’inanen en sabuw so’oba’e tafah hibat tereremor na’atube.”
45 Iurní tubi mësë narluaꞌa lëy guníꞌill lu më: ―Mësë, nu zac cagníꞌil guëc naꞌa por diꞌdzë rëꞌ.
45 Ofafar so’obayan orot ta Jesu ibatiy, “Bai’obaiyenayan iti tur i’o i aki auman irabi.”
46 Jesús guniꞌi: ―También prubi de lëꞌë të mësë shtë lëy purquë quëhunë të obligar ra mënë gunë rall zihani custumbrë. Nahin ziquë tubi carguë nëꞌë, perë lëꞌë të adë rldísidiꞌi tëhin ni siquierë con tubi shcuënë të.
46 Jesu iya’afut eo, “Kwa Ofafar Bai’obaiyenayah so’ob wairafi auman boro yababan kwanab. Anayabin bit gagamin na’in sabuw tuwabuh kwayara’ah hi’abar tun erarabih, naatu kwa i men kafa’imo uma ta baibais isan kwabitihimih.
47 ’Prubi de lëꞌë të. Rzaꞌa të capillë shtë ra profetë nabiadiꞌdzë shtiꞌdzë Dios. Shtadë guëlú të gudini rall ra profetë ni.
47 Yababan boro kwanab! Anayabin dinab oro’orot kwa a’agir hirouw himomorob i hai rah kwama kwawowowab gaigiwas.
48 Na të testigu gudini ra shtadë guëlú të lëꞌë ra profetë, nu na të de acuerdë con lo quë nabëꞌnë rall purquë rzaꞌa të capillë shtë ra profetë.
48 Imih kwa i taiyuw kwakukubuna, abisa a’agir hisisinaf a baibasit kwabitin, dinab oro’orot a’agir hirouw himorob naatu kwa i hai rah kwawowowab.
49 Por ni laꞌni librë nanuaꞌa sabiduría shtë Dios rniꞌi: “Guësheꞌlda profetë nu poshtë lu ra mënë perë quini mënë bëldá ra nabësheꞌlda, gati raiꞌ. Sëbëldá raiꞌ guëzac zi mënë.”
49 Anayabin iti isan, God ana so’obamaim eo ‘Ayu boro dinab oro’orot naatu kob abarayah aniyafarih, afa boro hina rouw hina morob, afa boro bai’akir kakafin hinab.’
50 Perë rniaꞌa lu të, gunë Dios juzguë ra mënë tiempë neꞌ por grë maldá nabëꞌnë ra mënë cuntrë ra profetë dizdë bëcueꞌshtë́ më guë́ꞌdchiliu.
50 Isan imih kwa sabuw iti boun kwama’am, God ana dinab oro’orot tafaram aneika hirouw himomorob ana baimakiy i boro kwa kwanab.
51 Ra mënë nanabani neꞌ na rall culpablë por galguti shtë Abel nu por galguti shtë grë më zaꞌquë, hashtë galguti shtë Zacarías, el quë nagudini mënë entrë iáduꞌu nu bëcuꞌguë. Gunë më juzguë lëꞌë të por grë ra cusë rëꞌ.
51 Abel ana rara’ika busuruf na Zechariah ana rara’amaim tit. Zechariah i Tafaror Baremaim iti sibor ana gem naatu Regah ana Bar Kakafiyin hairi hai founamaim hi’asabun morob. Imih anababatun a tur ao’owen kwa iti boun kwama’am iti sabuw hai baimakiy boro kwa kwanab.
52 ’Prubi de lëꞌë të mësë shtë lëy purquë napë të liahi parë gac bëꞌa lla gac salvar mënë perë adë në́diꞌi tsutë́ të shnezë Dios nu adë në́diꞌi të tsutë́ mënë shnezë më; gac rall shmënë më.
52 Kwa Ofafar Bai’obaiyenayah so’ob wairafi. Yababan boro kwanab. Anayabin etawan botawiyin run so’ob bain ana tufatan i kwa kwabobotan, naatu kwa iti bar i men kwakokok boro kwarun so’ob kwanab, baise sabuw afa run so’ob bainamih tisisinaftobon kwa i hai ef kwahirihir.”
53 Nianá cagniꞌi më ra cusë rëꞌ, ra mësë shtë lëy nu ra fariseo bëldënú rall Jesús. Bëdchiꞌbë rall zihani diꞌdzë guëc më. Gudildi diꞌdzë rall të guëniꞌi më cusë mal.
53 Jesu efan nati bihamiy ana veya’amaim Ofafar Bai’obaiyenayah naatu Pharisee yah so’ar hiu kwanikwaniy naatu baibatebat moumurih na’in hibow hitit hibabatiy,
54 Bëtëꞌdë rall prëbë lëꞌë më parë ldaguë më lu trampë shtë rall. Mudë ni gudili rall parë gunë rall acusar lëꞌë më lu gubiernë rumanë.
54 naatu hikubibiruw na’atube abisa tao kakaf na’at saise ubar hititin hitafatum isan.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.