Lucas 6
NMÎ MÎ U KÓPU DYUU (YLE) vs VC
1 Lîme wo ngmê ngê Yesu p꞉uu ndiye pyu knî yi k꞉ii witi yâpwo têdê dnyen꞉aa paa. P꞉uu ndiye pyu knî y꞉oo witi w꞉uu mtyé dnya a ngêêpî dé, yi kêê yedê dnye vyuw꞉avyuw꞉a dé, too pee dnye wupî dé, w꞉uu u nkwo dnye pîpî dé. Daa dpodo ndîî yidnye dódó, ngmênê Pádisi knî ye yinê ye dnye dpodo,
1 Em dia de sábado, Jesus atravessava umas plantações; seus discípulos iam colhendo espigas {de trigo}, as debulhavam na mão e comiam.
2 Yesu p꞉uu ndiye pyu knî ye yepê, Lukwe dîy꞉o nmî lîme wo ngê nmye dpodo té?
2 Alguns dos fariseus lhes diziam: Por que fazeis o que não é permitido no sábado?
3 Yesu ngê yepê, Dini ghi n꞉ii ngê Dépidi u yoo knî yi k꞉ii mudnya a dómudómu, kópuni yi ngwo a d꞉uu ngópu, angênté, yi kópu dp꞉eengê kp꞉aa ngópu?
3 Jesus respondeu: Acaso não tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e os seus companheiros;
4 Yepê, Dini ghi n꞉ii ngê Dépidi ngê Sóól a kuwo ngê, u yoo knî yi k꞉ii mbêpê dniye, nté daa ńuw꞉o ngópu. Yepê, Dómu ngê pî ngee too, wod꞉oo Dépidi Chóó Lémi u wónu ngomo k꞉oo kee wo, yâpwo mbîdédi knî ngma a ngêêdî, u lede knî yi k꞉ii ma tumo. Yepê, Yinté mbîdédi kpêê yiyé pyu knî y꞉oo y꞉oo dnyimo pîpî dé, doo u ntââ kn꞉aa pini ngê daapî ma too.
4 como entrou na casa de Deus e tomou os pães da proposição e deles comeu e deu de comer aos seus companheiros, se bem que só aos sacerdotes era permitido comê-los?
5 Yepê, Ngmênê Dépidi ka pi ngê yey ngê kêê dêpê t꞉ângo, mu kópu u dîy꞉o Chóó Lémi ngê a ngmidi ngê, king ngê a pyódu ngê. Yepê, My꞉aanté, yepê, Chóó Lémi ngê myedê ngmidi noo, nê u Pi Ndêndê. Yepê, U l꞉êê dîy꞉o nê u ntââ, lîme wo u dêêpî kópu dyuu nmye n꞉aa tpapê.
5 E ajuntou: O Filho do Homem é senhor também do sábado.
6 Lîme wo m꞉uu ngê Yesu p꞉uu ngêpê ngomo k꞉oo kee dniye, yoo doo ndiye kîgha dé. Pi yi vy꞉o ngmêdoo kwo, u wéni pee kóó ntóó.
6 Em outro dia de sábado, Jesus entrou na sinagoga e ensinava. Achava-se ali um homem que tinha a mão direita seca.
7 Dêêpî pyu yoo Pádisi yoo y꞉i myednye kwo. Yi ngwolo dmi Yesu p꞉uu doo kwo, dêpê y꞉ee tumo, apê, Nmî lîme wo ngê pi ngma a pyipyi knomomê, u ngwo nmo ndyîkondyîko.
7 Ora, os escribas e os fariseus observavam Jesus para ver se ele curaria no dia de sábado. Eles teriam então pretexto para acusá-lo.
8 Kópuni dnye nuw꞉onuw꞉o dé, Yesu ngê a w꞉ee too, kóó ntóó ka kwo, A gh꞉êêdé, pi knî yi ngîma a nkîgh꞉ê anyinê ghé. Wod꞉oo yi pini ghêêdî wo, Yesu ka loo, yoo yi ngîma mînê ghê wo.
8 Mas Jesus conhecia os pensamentos deles e disse ao homem que tinha a mão seca: Levanta-te e põe-te em pé, aqui no meio. Ele se levantou e ficou em pé.
9 Yesu ye póó wo, yepê, Nmî dêêpî kópu dyuu lónté? Yepê, Lîme wo ngê kópu mb꞉aa ngmanyi d꞉uu, ó dono kópu ay꞉ii d꞉uu? Yepê, Pi ngmanyi ngee, ó anyi vy꞉a?
9 Disse-lhes Jesus: Pergunto-vos se no sábado é permitido fazer o bem ou o mal; salvar a vida, ou deixá-la perecer.
10 Doo y꞉enê dé, kóó ntóó ka kwo, Ṉgêê kpêd꞉e ngi. Yinté d꞉uu ngê, kóó mb꞉aamb꞉aa ngê mê pyodo.
10 E relanceando os olhos sobre todos, disse ao homem: Estende tua mão. Ele a estendeu, e foi-lhe restabelecida a mão.
11 Yi kópu kada pini yoo yi nódo dnyinté daa kele, d꞉ud꞉umbiy꞉e u kwo nod꞉e dniye, noko yepê, Ló kópu u ngwo ngmanmî d꞉uu.
11 Mas eles encheram-se de furor e indagavam uns aos outros o que fariam a Jesus.
12 U kuwó dini ghi ngê Yesu mbu ngmê mbêmê loo, Chóó Lémi ka doon꞉aa ngêpê, mgîdî mê wââ kwólu.
12 Naqueles dias, Jesus retirou-se a uma montanha para rezar, e passou aí toda a noite orando a Deus.
13 Dini ghi n꞉ii ngê wa wo, p꞉uu ndiye pyu knî ye ka wo, yepê, Al꞉ii a pwiyé dmyeno. Pi y꞉a mê miyó ngmidi ngê, u dyépi ngê pyódu too.
13 Ao amanhecer, chamou os seus discípulos e escolheu doze dentre eles que chamou de apóstolos:
14 Yi pi dmi Saimon ngmê, pini n꞉ii Yesu ngê u pi nt꞉ângo, apê, Pita. Saimon u mbwó Andru myomo, Njems mbwémi Njon pyolo podo, Pilipi Mbatolomyu limo wono,
14 Simão, a quem deu o sobrenome de Pedro; André, seu irmão; Tiago, João, Filipe, Bartolomeu,
15 Mátiyu Tomas pii wolo, Njems tówo, Alîpayas tp꞉oo. Saimon yono, pini n꞉ii yoo woni knî yi k꞉ii u yi y꞉e doo kwo, Lóma lede yoo nmî ngm꞉ii kalê té, mu kópu u dîy꞉o u yi y꞉e dêpwo kwo, Lóma lede knî y꞉oo dny꞉oo y꞉enê nmo.
15 Mateus, Tomé, Tiago, filho de Alfeu; Simão, chamado Zelador;
16 Njudas mê ngmê, Njems tp꞉oo. Njudas Kédiyót pi mê myomo, pini n꞉ii Yesu u kwódo ngê ghê wo.
16 Judas, irmão de Tiago; e Judas Iscariotes, aquele que foi o traidor.
17 Mbu mbêmê dini ghi n꞉ii ngê mêdê ghêpê dniye, mbu vyuwo kuwó ndîî ngmê mbêmê taa dniye. Y꞉i pi dêpwo ghêdê, Yesu u paa u dî pwaa ngópu. Yi yéli yi vy꞉o p꞉uu ndiye pyu yilî doo kwo. Yélini Yesu ka lee dniye, daa p꞉aa ngmidi a ndê dniye, Njuda Wee u kwo p꞉aani p꞉aani a ndê dniye, Njedusalem tpémi myedê lee dniye. Ntii chedê yoo myedê loo, Taiya p꞉aani dê Saidon a ndê dniye. Yi yéli daa Nju tpémi.
17 Descendo com eles, parou numa planície. Aí se achava um grande número de seus discípulos e uma grande multidão de pessoas vindas da Judéia, de Jerusalém, da região marítima, de Tiro e Sidônia, que tinham vindo para ouvi-lo e ser curadas das suas enfermidades.
18 Woni knî y꞉e u yi doo kwo, Yesu u dêêpî kópu dyuu nm꞉uu ny꞉oo, woni knî y꞉e u yi doo kwo, Nyi pyi nmîne. Wod꞉oo Yesu ngê pyi too. Yélini kmêna knî y꞉oo dyênê tumo, mye pyi too.
18 E os que eram atormentados dos espíritos imundos ficavam livres.
19 N꞉ii knî y꞉oo kêê p꞉uu dnyimo yiyé, u wêdêwêdê mbêmê dnyimo pyiyépyiyé. Yi kópu u l꞉êê dîy꞉o yoo dnye kadakada.
19 Todo o povo procurava tocá-lo, pois saía dele uma força que os curava a todos.
20 U kuwó dini ghi ngê Yesu ngê p꞉uu ndiye pyu yoo doo y꞉enê dé, yepê,
20 Então ele ergueu os olhos para os seus discípulos e disse: Bem-aventurados vós que sois pobres, porque vosso é o Reino de Deus!
21 Yepê, K꞉omo tpile ala ngwo nmye dómudómu té,
21 Bem-aventurados vós que agora tendes fome, porque sereis fartos! Bem-aventurados vós que agora chorais, porque vos alegrareis!
22 Yepê, K꞉omo tpile nê Chóó Lémi u Pi Ndêndê, ngmênê a l꞉êê dîy꞉o pi knî ye wanmyi diya dmi, wa mb꞉ii nmyo, amye kéé nmyo.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem, vos expulsarem, vos ultrajarem, e quando repelirem o vosso nome como infame por causa do Filho do Homem!
23 Yepê, Yi dono vy꞉o nmyi gha dmi mb꞉aamb꞉aa ngê dpî pyaa dniye, myoo pywálî dniye, dono ngê kîngî pyaa dmi, mu kópu u dîy꞉o yi mgînî vyîmî u pywuu mb꞉aa wanmyimo ngee ngmê, mbóó p꞉uu. Yepê, Yi kópu daa nmyi mo nmye wa pyódu. Yepê, Yinté kópu knî yi kn꞉ââ knî y꞉oo Chóó Lémi u komo kapî pyu knî y꞉e wunê kîmyedê d꞉uu tumo.
23 Alegrai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu. Era assim que os pais deles tratavam os profetas.
24 Yepê, N꞉ii dé ndáápi yoo, dmyinê nkîngê.
24 Mas ai de vós, ricos, porque tendes a vossa consolação!
25 Yepê, N꞉ii dé u ntââ mbêmê nmye pyede,
25 Ai de vós, que estais fartos, porque vireis a ter fome! Ai de vós, que agora rides, porque gemereis e chorareis!
26 Yepê, Pi yintómu knî y꞉oo adnyi chaa kîgha nmyomomê, ye dmyinê nkîngê. Yepê, Yélini y꞉oo Chóó Lémi u komo ndêndê ngê dnyimo a kapî, pi knî y꞉oo dêdnyimo a chââchââ dé. Yepê, Yélini y꞉oo yi chóó yi kópu dyuu dnyimo a tpapê dé, pi knî y꞉oo vyîlo yidnyimo chaa kîgha dé.
26 Ai de vós, quando vos louvarem os homens, porque assim faziam os pais deles aos falsos profetas!
27 Yesu ngê yepê, Yélini a ka nmyinê ng꞉aa té, ala kópu ny꞉ee yó. Yepê, K꞉omo tpile pi knî y꞉oo dono nmye adnyi d꞉uud꞉uu, ngmênê ntââ ye nangê vy꞉u. Yepê, Yélini ye anmyi diya dmi, yi nuu ghi dmi nmyi nódo choo ya, kópu mb꞉aa y꞉e dmyinê d꞉uud꞉uu dé.
27 Digo-vos a vós que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam,
28 Yepê, N꞉ii ngê dono nmye wa d꞉uu, u l꞉êê dîy꞉o dmyinê ngêpê. Yepê, N꞉ii ngê nmyi mgapî u yi adî kwo, u mb꞉aamb꞉aa Chóó Lémi ka moo dmy꞉ee yó.
28 abençoai os que vos maldizem e orai pelos que vos injuriam.
29 Yepê, Pini n꞉ii ngê nmyi teknâpwo dê dêê knomomê, wopee u kwo my꞉oo y꞉ee yó, y꞉i myedo dêê ngê. Yepê, Pi ngê nmyi nkuwo kpîdî dê t꞉âmo knomomê, nmyi mbwo kpîdî myoo t꞉âmo ngê, u kwo nangê kwódu.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra. E ao que te tirar a capa, não impeças de levar também a túnica.
30 Yepê, N꞉ii ngê tpileni nmye dê dmy꞉ee knomomê, u kwo dpî y꞉ee yó. Yepê, Pini n꞉ii ngê nmyi tpile ngmêdê ngî knomomê, u kwo nangê vyi, A ka mêdê ki.
30 Dá a todo o que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho reclames.
31 Yepê, Kópuni u yi nmye adnyi kwo, Pi knî y꞉oo nmo dny꞉oo d꞉uud꞉uu dé, yi kópu y꞉e mwiyé dmyinê d꞉uud꞉uu dé.
31 O que quereis que os homens vos façam, fazei-o também a eles.
32 Yepê, Yélini yi nódo nmyi nuu ghi dmi a tóó, yi yéli yi mo yi nuu ghi dmi nmyi nódo adî ya knomomê, nmyinê nmye kópu ndîî ayinmyi d꞉uud꞉uu? Yepê, Lukwe, nmyinê nmye Chóó Lémi ngê yi kópu mb꞉aamb꞉aa ngê nmye wa pwila? Yepê, Kêle, Pi dono knî y꞉oo yi kópu dpî d꞉uu ngmê. Yepê, Ngmênê pi yintómu yi nuu ghi dmi nmyi nódo choo ya.
32 Se amais os que vos amam, que recompensa mereceis? Também os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Yepê, Nmyi yoo knî yi k꞉ii anmyi numo ngêêpî knomomê, yi kópu Chóó Lémi ka daa ndîî kópu. Yepê, Yoo dono mye yinté dé, a numo ngêêpî nyédi. Yepê, N꞉ii dé doo u ntââ dé, daawa ngee nmyo, wanmyi ngee t꞉oo, ye Chóó Lémi ngê kópu mb꞉aa nmye ngmêwa d꞉uu.
33 E se fazeis bem aos que vos fazem bem, que recompensa mereceis? Pois o mesmo fazem também os pecadores.
34 Yepê, Pi ka ndapî anyi y꞉oo, u kuwó dini ghi ngê amoo wumo knomomê, Chóó Lémi ka yi kópu daa ndîî kópu. Yepê, Yoo dono y꞉oo yi kópu mye d꞉uud꞉uu ngópu, noko ndapî a yémî ngópu, numo piy꞉e mê wumwe nyédi. Yepê, Ngópuch꞉anê knî ye ndapî ngmanmyi y꞉ee ngmê, wumwe u pi ye daanmyi vyi ngmê, ye Chóó Lémi ngê kópu mb꞉aa nmye ngmêwa d꞉uu.
34 Se emprestais àqueles de quem esperais receber, que recompensa mereceis? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Yepê, Ala kópu kamî dmyinê d꞉uud꞉uu. Yepê, Yélini y꞉oo dono nmye a d꞉uud꞉uu ngópu, ye mêdmyinê mb꞉aamb꞉aa. Yepê, Ngópuch꞉anê knî ye ndapî dmyinê yémî, wumwe u pi ye mênangê vyi. Yepê, Yinté anmyi d꞉uud꞉uu, ye u Dîghê Lémi ntee a tóó, yinté anmyi ya. Yepê, K꞉omo tpile yoo dono dé, Chóó Lémi daa kwunokwuno ngópu, ngmênê kópu mb꞉aa ye yilî wunê d꞉uud꞉uu ngê.
35 Pelo contrário, amai os vossos inimigos, fazei bem e emprestai, sem daí esperar nada. E grande será a vossa recompensa e sereis filhos do Altíssimo, porque ele é bom para com os ingratos e maus.
36 Yepê, Nmyi Mî ka yoo ntee dpî ch꞉anê dmi, yinté yoo nmye myedny꞉oo ch꞉anêch꞉anê.
36 Sede misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 Yesu ngê yepê, Pi u pi módó nangmê dyênê, nmyi pi dmi u nkwo daawa dyênê t꞉oo. Yepê, Pi knî yi kn꞉aadi te kópu ndîî ngê nangmê pyódu, nmyi kn꞉aadi te kópu ndîî ngê u nkwo daawa pyódu t꞉oo. Yepê, Pi knî yi dono kópu nmyi kuwó dpî kéé tóó, nmyi dono kópu yinté yi kuwó u nkwo wa kéé t꞉oo.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; perdoai, e sereis perdoados;
38 Yepê, Ngópuch꞉anê yoo dmyinê yeedeyeede dé, Chóó Lémi ngê u nkwo ada a yeedeyeede nmyo, mtîkó ngê kêê nmye daawa a t꞉oo, mb꞉aamb꞉aa ngê wa a nt꞉ââ. Yepê, Pi knî ye angêntoo yeedeyeede ayinmyi kîgha, Chóó Lémi ngê yintoo yeedeyeede nmye amyedê kwolo.
38 dai, e dar-se-vos-á. Colocar-vos-ão no regaço medida boa, cheia, recalcada e transbordante, porque, com a mesma medida com que medirdes, sereis medidos vós também.
39 Yesu ngê mgongo ye ngmê kwólu, yepê, Ngwolokopwe kwulo pini n꞉ii a ya yédi, yi pini ngwolo dê dono ngê myekîngî pyaa knî. Yepê, Miyó dê ngwolo kopwe dê, ye lónté adpî paa? Yepê, Maa wa kn꞉aadi ngmê, dnyinté ghê amî dyimê knî. Yepê, N꞉ii ngê u yi adî kwo, Pi knî ye maa mb꞉aa nê kêma, yi pini u lama maa mb꞉aamb꞉aa ngê choo ya, yi máádi kîngî kn꞉aadi.
39 Propôs-lhes também esta comparação: Pode acaso um cego guiar outro cego? Não cairão ambos na cova?
40 Yepê, Pwoo l꞉âmol꞉âmo n꞉ii ngê nmyi nuw꞉o adî kîgha, doo u ntââ yi pini u kada daanmyimo y꞉aa dmi. Yepê, Kópuni yilî u mênê adnyi ya, anmyi ndê t꞉oo, doo u ntââ kn꞉aa kópu daamunmyi ndê ngmê. Yepê, N꞉ii ngê u yi adî kwo, Yoo yi l꞉êê ghi dmi nî wáti té, yi pini u dono kópu kîngmê ya, mu kópu u dîy꞉o yi kópu dmi p꞉uu amye ndê ngmê.
40 O discípulo não é superior ao mestre; mas todo discípulo perfeito será como o seu mestre.
41 Yepê, Kn꞉aa pini ngîma tpile kmono pee ngmadî ya knomomê, lukwe dîy꞉o ndîî kópu ngê nmye wa pyódu? Yepê, Nmyi lama daadî ya tpile kmono pee ndîî nmyi ngîma mye pyede.
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão e não reparas na trave que está no teu olho?
42 Yepê, Lukwe dîy꞉o yi pini ka wanmyi vyi ngmê, Nmî mbwó, tpile kmono pee ṉgîma nmo wupî. Yepê, Lukwe dîy꞉o nmyi lama daa tóó nmyi chóó nmyi ngîma tpile kmono pee ndîî mye pyede. Yepê, Nmyo k꞉omodanê pyu yoo. Yepê, Tpile kmono pee ndîî nmyi ngîma mwiyé dpo ngî tóó, u kuwó dini ghi ngê yélî mb꞉aamb꞉aa ngê am꞉ii m꞉uu ngmê, nmyi mbwó ngîma tpile kmono pee u ngwo dpî wêê yó. Yepê, Nmyi chóó nmyi dyââpe mwiyé daanmyi pwaa t꞉oo, ye kn꞉aa yéli yi dyââpe nangê pwaa té.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Deixa-me, irmão, tirar de teu olho o argueiro, quando tu não vês a trave no teu olho? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e depois enxergarás para tirar o argueiro do olho de teu irmão.
43 Yesu ngê mgongo ye ngmê kwólu, yepê, Chikini n꞉ii nkwodo kîgha nj꞉iinj꞉ii yu kaa dmi, pwópwó yi yini nkwodo d꞉uudpî kaalî, myenté pwópwó n꞉ii nkwodo dpî kaa dmi, kîgha nj꞉iinj꞉ii nkwodo mêd꞉uudpî kaalî.
43 Uma árvore boa não dá frutos maus, uma árvore má não dá bom fruto.
44 Yepê, Chikini n꞉ii chóó dpî pyidu, ḻama daadî ya, mb꞉aamb꞉aa ó dono, nj꞉iinj꞉ii ó pwópwó. Yepê, Dini ghi n꞉ii ngê dpî dââ, kîgha anyi d꞉uu, u ngwo anyinê w꞉ee, anye, Kî chikini mb꞉aamb꞉aa, kîgha nj꞉iinj꞉ii dé. Yepê, Myenté, L꞉êê yini nkwodo kéme kîgha daanyinê ngee, dpumo nkwodo t꞉aa kîgha myedaanyinê ngee.
44 Porquanto cada árvore se conhece pelo seu fruto. Não se colhem figos dos espinheiros, nem se apanham uvas dos abrolhos.
45 Yepê, Yoo myenté. Yepê, Kópuni ngê pi u gha dpo nt꞉ono, yi kópu vyîlo ye tpapê ngê. Yepê, N꞉ii mb꞉aamb꞉aa, kópu mb꞉aa knî y꞉oo u gha dpo nt꞉ee ngmê, kópu mb꞉aa ye tpapê too. Yepê, N꞉ii dono, kópu dono knî y꞉oo u gha dpo nt꞉ee ngmê, kópu dono ye tpapê too.
45 O homem bom tira coisas boas do bom tesouro do seu coração, e o homem mau tira coisas más do seu mau tesouro, porque a boca fala daquilo de que o coração está cheio.
46 Yesu ngê yepê, Lukwe dîy꞉o a pi ndîî ngê nmye pyépi ngmê, a ka nmyimo, Nmî Lémi. Yepê, A dnye daa nmyi ng꞉aa.
46 Por que me chamais: Senhor, Senhor... e não fazeis o que digo?
47 Yepê, Pini n꞉ii a ka wunê lêpî yédi, a kópu dyuu wumê ng꞉aang꞉aa ngê, myewumê chââchââ too, yi pini p꞉uu mgongo nmye ngmên꞉aa kîgha.
47 Todo aquele que vem a mim ouve as minhas palavras e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Yepê, Ngomo dini ghi ngê dpî wó, k꞉ââ u mgî mb꞉aamb꞉aa ngê dpo tpênê té, k꞉ââ kn꞉ââ mb꞉aamb꞉aa ngê dpî wiye té, ngomo wêdêwêdê kpetekpete yu wó. Yepê, K꞉omo tpile ló yópu ndîî ngmêdo pwópu, ngmênê yi ngomo d꞉uudpî tpaa.
48 É semelhante ao homem que, edificando uma casa, cavou bem fundo e pôs os alicerces sobre a rocha. As águas transbordaram, precipitaram-se as torrentes contra aquela casa e não a puderam abalar, porque ela estava bem construída.
49 Yepê, N꞉ii ngê a kópu dyuu dpî ny꞉oo, daa chââchââ too, yi pini p꞉uu mgongo nmye my꞉oon꞉aa kîgha. Yepê, Yi pini ngê u ngomo dnyinté dpî wó, k꞉ââ u mgî dnyinté dpî ché té, k꞉ââ kn꞉ââ dnyinté dpî wiye té. Yepê, Yópu ndîî dini ghi n꞉ii ngê dpo pwópu, u ngomo lîmî k꞉ii dpî tpaa, dpî tpikimbiy꞉e.
49 Mas aquele que as ouve e não as observa é semelhante ao homem que construiu a sua casa sobre a terra movediça, sem alicerces. A torrente investiu contra ela, e ela logo ruiu; e grande foi a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.