Mateus 5
Wɛ Tɔnɔ dɩ kasɩm (XSM) vs ARA
1 Zezi dɛɛn na nɛ nɔn-kɔgɔ na tɔg-o tɩn, o ma vu o di piu kʋdoŋ yuu o jǝni da. O na je tɩn, o karabiǝ bam ma ba o te.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 O laan ma puli o brɩ-ba o wɩ:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 «Balʋ na ye nɩ ba yɩ yinigǝ tiinǝ Wɛ yigǝ nɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 Balʋ wʋrʋ na cɔgɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 Balʋ na jɩgɩ ban-pʋnʋ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 Balʋ na paɩ Wɛ cɩga kam tɔgɩm jɩgɩ fra dɩ ba tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 Balʋ na jɩgɩ nɔɔna ŋwaŋa tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 Balʋ na yɩ wʋ-poŋo tiinǝ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 Balʋ na paɩ nɔɔna jɩgɩ ywǝǝni daanɩ tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 Balʋ na tɔgɩ Wɛ cɩga kam yɩ nɔɔna bɛɛsɩ-ba tɩn mʋ jɩgɩ yu-yoŋo,
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 Nɔɔna na twɩ abam yɩ ba bɛɛsɩ abam, yɩ ba fɔ vwan ba tɛ wo-balwaarʋ dwi maama ba pa abam amʋ yɩrɩ ŋwaanɩ tɩn, á jɩgɩ yu-yoŋo.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Á taá jɩgɩ wʋpolo lanyɩranɩ sɩ Wɛ wʋ́ pa á na nyɔɔrɩ zanzan DƖ tee nɩ. Kʋ na yɩ Wɛ nijoŋnǝ balʋ dɛɛn na loori abam yigǝ ba ba tɩn, nɔɔna dɛɛn maŋɩ ba bɛɛsɩ-ba kʋntʋ mʋ.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Yɛ na paɩ wʋdiu ywǝnǝ te tɩn, abam dɩ nan maŋɩ sɩ á taá paɩ ywǝǝni taa wʋ nabiinǝ tee nɩ. Yɛ ywǝǝni nan na ti, n daa n bá wanɩ n pa dɩ joori dɩ ja ywǝǝni. Dɩ daa ba jɩgɩ kuri. Baá dɩ-dɩ ba yagɩ mʋ, sɩ nɔɔna taa nwanɩ dɩ baŋa nɩ.
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 Abam nyɩ dɩ lʋgʋ baŋa pooni mʋ nabiinǝ tɩtarɩ nɩ. Tɩʋ kʋlʋ ba na lɔgɩ piu yuu nɩ tɩn bá wanɩ kʋ sǝgi, kʋ naɩ mʋ jaja.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Nɔɔn-nɔɔnʋ bá sɛ o tarɩgɩ kanɩa o pu tɩtɔgɔ kuri nɩ. Oó kwe-ka o palɩ wɛɛnɩ mʋ, sɩ ka pooni dɩm taa naɩ dɩ paɩ nɔɔna balʋ maama na wʋ digǝ kam wʋnɩ tɩn.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Abam dɩ nan maŋɩ sɩ á zǝŋi á pooni dɩm kʋntʋ mʋ nɔɔna tɩtarɩ nɩ. Ba laan wʋ́ na wo-laarʋ tɩlʋ á na kɩ tɩn, yɩ ba zuli á Ko Wɛ wʋlʋ na wʋ wɛyuu nɩ tɩn.»
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 «Abam nan yɩ taá bʋŋɩ nɩ amʋ tu sɩ a pa Wɛ tɔnɔ kʋm na brɩ kʋlʋ tɩn ji kafɛ, kʋ na yɩ Wɛ cullu tɩlʋ DƖ dɛɛn na pɛ Moyisi, dɩ DƖ nijoŋnǝ bam na brɩ kʋlʋ faŋa faŋa tɩn dɩ. Amʋ tu sɩ a pa tɩ tiini tɩ taa jɩgɩ kuri mʋ lanyɩranɩ, sɩ kʋ daɩ nɩ a lagɩ a cɔgɩ-tɩ mʋ.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 A lagɩ a ta cɩga mʋ dɩ abam sɩ, lʋgʋ baŋa dɩ wɛyuu na wʋ́ daanɩ sɩ kʋ taa ve maŋa kalʋ tɩn, kʋlʋkʋlʋ bá wanɩ kʋ lɩ Wɛ cullu tɩm wʋnɩ dɩ fɩnfɩɩn dɩ. Tɩ nan wʋ́ ta wʋra kʋntʋ mʋ taan, sɩ kʋ ba kʋ yi maŋa kalʋ Wɛ na wʋ́ pa woŋo maama kɩ kʋ ti tɩn.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Nɔɔnʋ wʋlʋ maama na wʋ sɛ Wɛ niǝ yam dɩdʋa yɩ o daarɩ o brɩ o donnǝ sɩ ba dɩ yɩ sɛ-dɩ tɩn, dɩ na maŋɩ dɩ yɩ mɩmɩɩ dɩ, kʋntʋ tu wʋ́ ba ji balaŋa Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ. Kʋ daarɩ, wʋlʋ maama na sɛ Wɛ niǝ yam yɩ o daarɩ o brɩ o donnǝ sɩ ba dɩ sɛ tɩn, kʋntʋ tu wʋ́ ba ji kamunu Wɛ paarɩ dɩm wʋnɩ.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Á nan taá ye nɩ, abam na wʋ sɛ Wɛ cɩga kam á dwǝni á cullu karanyɩna tiinǝ bam dɩ Farizɩan tiinǝ bam, á bá wanɩ á na cwǝŋǝ sɩ á tɔgɩ á zʋ Wɛ paarɩ dɩm wʋ.»
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 «Abam ye nɩ ba dɛɛn brɩ dɩbam kwǝ bam ba wɩ: ‹Yɩ zaŋɩ n gʋ nɔɔnʋ. Wʋlʋ nan na gʋ nɔɔnʋ, ba maŋɩ sɩ ba di o taanɩ mʋ.›
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Kʋ daarɩ, a nan lagɩ a ta dɩ abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na jɩgɩ ban-zɔŋɔ dɩ o ko-bu, kʋ maŋɩ sɩ ba di kʋntʋ tu dɩ taanɩ mʋ. Wʋlʋ na tagɩ dɩ o ko-bu o wɩ, o ba jɩgɩ wʋbʋŋa, kʋ maŋɩ sɩ dɩbam sarɩya-dirǝ nakwa bam mʋ di kʋntʋ tu taanɩ. Nɔɔnʋ wʋlʋ dɩ na tagɩ dɩ o ko-bu o wɩ, o yɩ joro, kʋ maŋɩ sɩ kʋntʋ tu zʋ min-tɩʋ mʋ.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 Kʋntʋ ŋwaanɩ, nmʋ na lagɩ n kwe n pɛɛrɩ n pa Wɛ, yɩ n laan na guli nɩ n ko-bu jɩgɩ n ban-zɔŋɔ,
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 sɩ n tiŋi n pɛɛrɩ dɩm, sɩ n joori n vu n ko-bu wʋm te sɩ á fɔgɩ daanɩ. Nmʋ na kɩ kʋntʋ, sɩ n laan joori n ba n kwe n pɛɛrɩ dɩm n pa Wɛ.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 Kʋ daarɩ, nɔɔnʋ nan na jaanɩ-m o vu o saŋɩ, sɩ n kɩ lɩla n pa á fɔgɩ daanɩ yɩ á daa ta wʋ yi sarɩya yam dim jǝgǝ kam. Kʋ na daɩ kʋntʋ, o laan wʋ́ kɩ nmʋ sarɩya-diru wʋm jɩŋa nɩ, sɩ o pa n na cam. Wʋntʋ dɩ laan wʋ́ kɩ-m o tɩntʋŋnʋ jɩŋa nɩ, sɩ o ja-m o vu o kɩ pɩɩna digǝ nɩ.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 A lagɩ a ta cɩga dɩ nmʋ sɩ, nń ta n wʋra taan. Nmʋ na wʋ ŋwɩ jɩnɩ dɩm maama n ti, ba bá yagɩ-m.»
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 «Abam nan ye nɩ ba maŋɩ ba ta ba wɩ: ‹Yɩ zaŋɩ n pǝni dɩ n doŋ kaanɩ.›
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na nii kaanɩ dɩ fra tɩn, kʋ nyɩ dɩ o maŋɩ o pǝni dɩd-o mʋ o wʋbʋŋa na lag-o tɩn ŋwaanɩ.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 Kʋntʋ tɩn, nmʋ jazɩm yi na paɩ n kɩ lwarɩm, sɩ n lɩ-dɩ n yagɩ. Nmʋ yɩra daa dɩdʋa na cɔgɩ, kʋʋ́ ta lana kʋ pa-m kʋ dwe n yɩra yam maama na wʋra yɩ ba dɩ-ya min-tɩʋ nɩ.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Nmʋ jazɩm mʋ na paɩ n kɩ lwarɩm, sɩ n go-dɩ n yagɩ. Nmʋ yɩra daa dɩdʋa na cɔgɩ, kʋʋ́ ta lana kʋ pa-m kʋ dwe n yɩra yam maama na zʋ min-tɩʋ.»
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 «Ba maŋɩ ba ta ba wɩ: ‹Nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ, kʋntʋ tu maŋɩ sɩ o pa-o tɔnɔ kʋlʋ na wʋ́ brɩ nɩ ba yagɩ daanɩ tɩn.›
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, nɔɔnʋ wʋlʋ na yagɩ o kaanɩ yɩ kʋ daɩ nɩ o cɔgɩ dɩ baarʋ tɩn, kʋntʋ tu pɛ kaanɩ wʋm kɩ bwǝŋǝ mʋ, dɩ o daa na zʋ barʋ wʋdoŋ tɩn. Nɔɔnʋ wʋlʋ maama nan na di kaanɩ wʋm kʋntʋ tɩn, kʋntʋ tu dɩ kɩ bwǝŋǝ mʋ.»
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 «Abam maŋɩ á ye nɩ ba dɛɛn brɩ dɩbam kwǝ bam ba wɩ: ‹Yɩ zaŋɩ n kwanɩ n ni, dɩ nmʋ na dugǝ n wɩ nń kɩ kʋlʋ n pa n Yuutu Baŋa-Wɛ tɩn.›
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Amʋ nan lagɩ a ta a brɩ abam sɩ á yɩ zaŋɩ á du dɩ kʋlʋkʋlʋ. Yɩ zaŋɩ á du durǝ dɩ Wɛ-sɔŋɔ, bɛŋwaanɩ dáanɩ mʋ yɩ Wɛ jǝŋǝ je.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Yɩ du-na dɩ tɩga baŋa dɩ, ka na yɩ Wɛ nɛ cwiim jǝgǝ tɩn ŋwaanɩ. Nan yɩ du-na dɩ Zeruzalɛm dɩ, sɩ kʋntʋ yɩ Wɛ pa-farʋ wʋm tɩʋ mʋ.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Nan yɩ zaŋɩ á du dɩ á tɩtɩ yuu dɩ, bɛŋwaanɩ á bá wanɩ á pa á yuuyuǝ dɩdʋa tɩtɩ lǝni ka ji napoŋo naa nazono.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Nan pa-na abam ‹ɛɛn› ji ‹ɛɛn›, sɩ abam ‹awo› ji ‹awo›, sɩ á daa yɩ wǝli kʋlʋkʋlʋ da. Woŋo na wǝli da, kʋntʋ yɩ sʋtaanɩ nyɩm mʋ.»
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 «Abam maŋɩ á ni sɩ ba tagɩ ba wɩ: ‹Nɔɔnʋ na pi n yi, sɩ ba pi kʋntʋ tu dɩ yi. Nɔɔnʋ nan na guri n yǝli, sɩ ba guri kʋntʋ tu dɩ yǝli.›
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Amʋ nan lagɩ a ta a brɩ abam nɩ, nɔɔnʋ na kɩ-m lwarɩm, sɩ n dɩ daa yɩ kɩ-o lwarɩm n ma n ŋwɩ. Nɔɔnʋ nan na lɔgɩ n jazɩm pʋpɔŋɔ, sɩ n guni kʋdoŋ kʋm dɩ, sɩ o lɔ o wǝli da.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Nɔɔnʋ nan na saŋɩ-m sɩ o joŋi n gwar-bu o jɩnɩ ŋwaanɩ, sɩ n pa o kwe n gwar-bwǝrǝ dɩ o wǝli da.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Dɩdɛɛrʋ nan na fɩ-m sɩ n zɩŋɩ o zɩla n vu nabaa yi mʋrʋ, sɩ n zɩŋɩ n vu nabaa yi mʋrr-tɩle.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Nɔɔnʋ nan na loori-m woŋo, sɩ n kwaanɩ n pa-o-kʋ. Nɔɔnʋ nan na lagɩ sɩ o jɩnɩ woŋo n tee nɩ, sɩ n yɩ van-o.»
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 «Abam maŋɩ á ni sɩ ba tagɩ ba wɩ: ‹N maŋɩ sɩ n ta n soe n donnǝ mʋ, sɩ n daarɩ n ta n culi n dʋna.›
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Amʋ nan lagɩ a ta abam nɩ, á taá soe á dʋna, sɩ á daarɩ á taá loori Wɛ á pa balʋ na jɩgɩ abam ba bɛɛsɩ tɩn.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Á na kɩ kʋntʋ doŋ, kʋʋ́ brɩ nɩ abam yɩ Baŋa-Wɛ biǝ mʋ. Bɛŋwaanɩ dɩntʋ ba pɔɔrɩ nɔɔna daanɩ, DƖ paɩ wɩa nyɩ nɔn-balwaarʋ dɩ nɔn-ŋʋna maama baŋa nɩ. DƖ ta kwǝri DƖ paɩ dʋa nɩ ka paɩ balʋ na kɩ lanyɩranɩ dɩ balʋ na kɩ balɔrɔ tɩn maama.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Abam nan na soe balʋ dɩ na soe abam tɩn yɩranɩ, bɛɛ nyɔɔrɩ mʋ á wʋ́ na Wɛ tee nɩ? Lampo-joŋnǝ dɩ yǝni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Abam nan na zuli á cʋrrʋ yɩranɩ mʋ, abam kɩ á dwe á donnǝ bam na? Balʋ na yǝri Wɛ tɩn dɩ nan yǝni ba kɩ kʋntʋ doŋ mʋ.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Abam nan maŋɩ sɩ á taá yɩ lanyɩranɩ dɩ cɩga tiinǝ, nɩ á Ko Baŋa-Wɛ na yɩ lanyɩranɩ dɩ cɩga tu te tɩn.»
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.