Lucas 12
KAEM KO DEN (WSK) vs AAI
1 Tom mu te la kariimet tausen suen biya nunguningkiri tai biguwuman, ale nunumi kitituwu gurungumu se nunumi kalakumuwakasan. Se Jesus aking munak duap bitirukko se giram ko olekem nunga maonam, “Nina Pharisee nunga yeast ko sinar talko! Ani nunga kawel kilek ko balsam.
1 Nati ana veya’amaim sabuw hiruru’ay ana itinin i sibisib na’atube, naatu sabuw himour kwanekwan efan etei hibai karam hi’a’abinamo hibat. Jesu ana bai’ufununayah iuwih eo, “Pharisee hai yeast isan mata toniwa’an, nati sabuw ufuhine ana itinin i gewasin baise wanawanah i rerekabin, imih a tur ao’owen.
2 Anapeya mel kaluwusan mu yumura te me ani lagoso, mena, mu wetangaso.
2 Abisa hisabuw inu’in boro sabusabuw hinabosair, naatu abisa wa’iwa’irin inu’in boro nirerereb.
3 Ni anapeya den yumura te balem, mu udagi te kariimet wetang te ikimonko. Se anapeya den ni kasikasi ningi bo dogowa ningi galung ningi balem mu, udagi te wetang te sanami se balu pagarmonko.
3 Abisa guguminamaim kuo boro natit marakawamaim hinanowar, naatu abisa akisimo bar etawan ihir taituwa taininamaim kubitarasib boro bar faifiy wan hinabat hinao rereb.
4 “Aga sikisaki, ani iwita ninga manorsam, nina awiriya kari moso se kueso bare ko dora moruk se kuerukko me terong, mu ko me nguangaralko, mena.
4 “Au ofonah a tur ao’owen sabuw iyab biya hina’a’asabun isan men kwanabir, anayabin nati ufunamaim boro men abisa ta hinasinaf.
5 Bare ani awiriya nina ko nguangaralko mu ninga kausekko: Kakirip ninga moruk se kueral se aking tama ningi ninga warukko sokel karogo umutang ko nguangaralko. Se ani ninga manorsam, nu bowa ningi la bagaralko!
5 Orot yait kwana bibiruw i anao kwananowar. God i kwanabiruw, anayabin biya na’a’asabun ufunamaim ana fair ema’am boro baimakiy ana efanamaim nitaiy kwanare. Imih a tur ao’owen God i kwanabiruw.
6 Ikialko, inangnang gotektek 5 ta mu toea ilagala te am dianakko. Bare Kaem bo ta ko me kuamili saposo, mena.
6 Mamu kwikwik etei five hai biyan i two toea tetotobon, baise God boro men kafa’imo nati mamu kikimin ta isan nuhin eburuburumih.
7 Nunguningta, nu nemene awilaya nisipiling te mu suen la kau saposo. Buta se nina me nguangaralko. Nina mu inangnang gotektek mu iwita mena, nina nunga kiaman ale nu koma te mel biya.
7 Na’atube ukwarimaim arib eretei bai’ab tebatabat God i so’ob, imih men kwanabir. Kwa a baiyan i ra’at men mamu kwikwik na’atube.
8 “Ani ninga manorsam, awiriya ali kari ko me nguangoso ale ani ago ko wetang te balso, mu ani Kari ko Namar agotala mu Kaem ko engel alo nomokete kari mu aninga ma balikko.
8 A tur ao’owen, orot yait ayu isou sabuw etei nahimaim eo’orereb, Orot Natun auman boro God ana tounamatar etei nahimaim nati orot isan naorereb.
9 Bare awiriya ali kari ko nguangoso ale aninga aip kaluwuso, mu ani agotala Kaem ko engel alo nomokete kari mu aninga bo mena ma balikko.
9 Baise orot yait sabuw etei nahimaim ayu eyayaubu. Orot Natun auman boro na’atube God ana tounamatar etei nahimaim ibo nayaub.
10 Awiriya Kari ko Namar balu maguwurok mu, noko ikup mu am siwu tuokko. Bare awiriya Bur Laili ko ura doleng saparuk, mu kumik siwu tuata bo mena.
10 Yait Orot Natun isan tur nao kakaf na’at boro nanotawiy, baise orot yait Anun Kakafiyin isan tur kakafin nao nabi’ib boro men nanotawiy.
11 “Ale tom ninga ilumon ale synagogue ko kari bibiya se kari supuling bibiya nomokete nengerak aratamon, mu den koma aguwaya balalko mu ko ikia me ninga morukko.
11 Baibabatiyi isan hinabuwi kwanan Kou’ay Baremaim, o gawan sabuw nahimaim, o aiwob sabuw nahimaim, men taiyuw wasfafari isan, o tur mi’itube eo isan kwaniyababanamih.
12 Mu awuk, Bur Laili tom mu te anapeya balalko mu nigiring te bitirukko.”
12 Anayabin God Anun Kakafiyin nati ana veya’amaim boro tur ni’obaiyi kwanao.”
13 Kari bo kariimet ningi baga nu maonam, “Kausa kari,” mam, “ni aninga laun manaru se anananga nainet ko melmasak suen la wore kusumuri paguk ale sang aisuokko,” mam.
13 Rou’ay wanawanahimaim orot ta Jesu iu, “Bai’obaiyenayan, ayu akokok tuwai ana tur ina’owen, tamai momorob ana kwahan nafaram airi ana bow.”
14 Se Jesus koma ko mam, “Kari, ikiko, awiri ani tutera ura sowore nenenga kusumuri bitirikko balam se ni suwuta balsam?”
14 Jesu iya’afut eo, “Aro, ayu au ef men ema’am boro anibasit tuwat airi a sawar kwahan ana faram?”
15 Asele nu kariimet suen la nunga maonam, “Ninguru sinar talko! Mel suen biya ko nengemang me barasukko! Kari ko mel suen biya umu ningi bagara yawara me arigiso, mena,” mam.
15 Naatu Jesu tatabir sabuw etei iuwih eo, “Mata toniwa’an sawar moumurih na’in bow isan men mata nananan niwa’an. Anayabin yawas wanatowan boro men orot ana sawar moumurih imaim hinafufun hinitinimih.”
16 Ale nu den pangan imi nunga maonam, “Kari bo ko melmasak suen biya karogo wore ko ningam na inang ningo ninguru kapa tuam.
16 Naatu Jesu oroubon ta eo, “Ana veya ta orot sawar wairafin ana masaw bo ana ub hiyen gewas hiw ro’oh moumurih na’in hiya itah,
17 Se nu kuamin tugukaso, ‘Ani pa awuk bitirik? Ani kawam ito na inang umu te gi tugumekko mena,’ mam.
17 basit mare ma not. ‘Ayu boro mi’itube ana sinaf? Anayabin iti bay hinafafour efan i boro en.’
18 “Ale mam, ‘Ani iwita bitirikko. Ani aga na inang ko kawam mu nunga parusuwurik ale aking bibiya kalikko,’ mam. ‘Ale aga na inang mel suen la se aga mel ningo mu ningi awurekko.
18 Naatu ana notamaim eo, ‘Ayu boro iti na’atube ana sinaf, bay hai bar atamanih ana ku’uben hinare naatu gagamih ana wowab. Saise au bay ana ya naatu au sawar afa auman imaim ana ya.’
19 Asele agata aimi manik, “Ni ka mel ningo ningo suen biya mu yia suen biya ko nunguru awurem se aniso. Ario, gemang kua kaparuk se, no nungia se, amilmil te bagerko!” maikko.’
19 Imaibo anao, ‘Darik orot, anababatun abow, kwamur manin na’in ana fofonin sawar etei abogaigiwas sawar, imih bounabo hamen ana mare anama gewas, anaa anatom taiyuwu aniyasisir!’
20 “Bare Kaem nu maonam, ‘Ni kari ngualara!’ mam. ‘Aitakta tirom imitang te mu ni kuarko! Se awiri nika mel suen biya ke kimik ko nunguru burangi beterem sumu koma suagi bitirukko?’ ma balam.
20 Baise God iu, ‘Kwikwekwe’aw gewas! Boun gugumin boro inamorob naatu a sawar iti ibobogaigiwas boro yait nabow?’”
21 “Se awiriya kue kumik ko melmasak ningo ningo gi tugu nunguru lagoso, bare uwutatala Kaem kote me beteso, mu uwutata kumik te aratukko.”
21 Naatu Jesu ana tur yomaninamaim eo, “Imih itinin i ta’imon, sabuw iyab aurih sawar karam hiya tetototo God matanamaim i men sawar wairafih.”
22 Asele Jesus ko olekem nunga maonam, “Buta se ani ninga manorsam, nina ningimik lilim ko bagara aolak ko ikia me ninga moa se lagarukko; anapeya nalko, agi anapeya ningimik guang ko naguralko mu ko ikia me ninga moa se lagarukko.
22 Imaibo Jesu ana bai’ufununayah iuwih eo, “A yawas isan a tur ao’owen men kwaniyababan kwanao, ‘bay boro menamaim anab ana’aan,’ o biya isan kwanao, faifuw boro menamaim anab ana’us.
23 Inang yu mu mel gotek, bare nanga nadera mu asele mel biya. Guang yamel ana nangimik te eresan mu mel gotek, bare nangimik mu mel biya.
23 Anayabin it etei taso’ob yawas i sawar gagamin men bay na’atube naatu biyat i sawar gagamin men ar faifuw na’atube.
24 Inangnang sengkasik nungarkalko: Nuna inang me asursan, agi bolala awusan. Nuna nungumik inang te tuguma ko kawam mu mena tala, bare arigalko, Kaem na nungarso. Bare nina kariimet mu duap bo, nina inangnang nunga kiaman! Se Kaem ninguru ninga sinar taukko.
24 Baise kwanuw mamu awaw kwana’itih, i men me hikwair hitar, masaw hibo, naatu hifour hitab te’aa’umih en, na’atube men bay hai bar hiwowab imaim bay teya’aya’amih en, baise God akisin ebituwih! Imih kwa i God ana sawar gagamin men mamu na’atube!
25 Awiri nenenga ningi kuamin yenera te ko mateng tom mu hour suanta te to tuam se pila namaram? Mena.
25 Isan imih iti sawar isah kwana biyababan ana gewasin i boro abisa namatar? Kwanotanot nati kwana biyababanamaim boro kwamur tabo ayawas tafan hina yara’ah namanin kwanama? Men karam.
26 Arigalko, nina mel gotek bo kituwura uwuta betera ko me terong. Buta se awuk se nina mel suen biya ko ikia ninga moa lagoso?
26 A yababan iti sawar gidigidih isah kwabiyababan men emamatar, aisim sawar gagamih isah kwabiyababan?
27 “Nina sirsir wakala yawara wore arigalko. Nuna nunga wakala mu me birisan agi ko ura kowar me tasan, mena. Bare ani ninga manorsam, Solomon ta ko bala mel yawara yawara tugukaso, wore noko bala umu sirsir wakala yawara mu iwita mena nunguningkiri.
27 “Kwanuw rarab bogay ebatabat kwa’itin, men masaw hitar tebob, o ar faifuw tesasakir en, baise a tur ao’owen aiwob orot Solomon ana bar bonamanamarinamaim ma’am ana veya ana faifuw eo’osen hai gewasih i men iti beran ana gewasin na’atube’emih en.
28 Se Kaem sirsir wakala yawara umu aitak bagasan ale ukiso mu marakasan se tama ningi warsan wore bala nungarso. Se awuk? Nina kariimet mu guang yamel me ningarukko e? Nina awuk se nengemang ningi nunguning te me sanamasan?
28 Imih kwana’itin, God ar faifuw kutor fotan ius ana itinin gewasin maiyow boun ina’itin baise maras boro nakimow naha’obow nare hinab hinan wairaf wan hina yara’ah na’arah ni’en. Baise kwa i God ana sawar gagamin fai mar etei boro nakaifi ar faifuw nit kwana’osen, aisim a not ebikikimin!
29 “Bore te se anapeya nalko mu te nengemang motam me beteralko, ale ko ikia me ninga moa se lagarukko.
29 Imih men mar etei aa tom isan kwananot kwaniyababanamih.
30 Mu awuk, kariimet Kaem ko me ikia mu, mel mu ko ikia nunga moso se ko sor gi lagasan. Bare nenenga Nenet nina mel umu ko tukunang awasan mu nu ko iki saposo.
30 Anayabin Eteni Sabuw iti tafaram wanawanan tutufin etei iti sawar isah hinuwet tibiyababan, naatu kwa Tamat iti sawar etei isah kwakok kwabiyababan i so’ob.
31 Bare nina noko kingdom mel gira ko beteral, mu asele nina mel singir la umu ningaru saparukko.
31 Baise wan i God ana aiwob kwananuwih kwanab dogoromaim nama, imaibo iti sawar isah kwanot kwabiyababan boro etei nit.
32 “Nina sipsip motam gotek, nina me nguangaralko, mu awuk, ninga Nenet kingdom ningarukko maingkala balam se aniso.
32 Kwa i ayu au bobaituw na’atube imih men kwanabir, anayabin Tamat aiwob bait isan i ebiyasisir boro nit.
33 Ninga melmasak diaral, ko manga tal, ale kituwura guat alo nungaralko. Manga mel te tuguma ko kuwim magara mena wore talko; ninga mel yawara yawara mu duruk wonong te bolala awural se mu te tom suen biya yawarakala anirukko. Sor wonong umu te tere kari pingi namarukko me terong, dagor silale betela me maguwumonko.
33 Imih a sawar eretei sabuw kabay wairafih ku’uwih tetobon naatu o kabay kubai yababan wairafih kufaramih, saise a kaukut no maramaim inabaib boro men natakweb; a sawar etei maramaim inaya’ay boro men ta nakasiy, o boro men ta bainowan hinabain naatu boro men ta ganidor hina’aanimih en anababatun.
34 Mu awuk, kari ko mel ningo apareyate aniso, mu noko gomang motam umu te beteso tala.
34 Anayabin o sawar menamaim kuya’aya a not tutufin etei boro imaim na’in.
35 “Ura ko ninimi nungalko, guang patungal ale tukunang awural, ale lam kasi muruwural ale sinar ago bagaralko,
35 “Mar etei inabobuna a ar uwakamukamut inarab, a ramef inito’ab namarakaw o mata nuwinuwin inama, anayabin o men iso’ob boro abisa namatar.
36 ura kari nunga kari dom, imet kari numi gia ko biguwura inang ko laga peleruk tairuk wore ko sinar bagara iwita bagaralko. Se nu tairuk ale songkuring moruk, mu nuna tairatela ko songkuring kagarmonko bagasan iwita bagaralko.
36 Ana’itin akir wairafih hai orot ukwarin tabin ana hiyuwane matabir maiye nan isan hima hikakaif, hai orot ukwarin matabir na etawan rurukikitar ana veya mar ta’imon hinowar naatu etawan hibotawiy rur na’atube.
37 Kari dom mu tairuk ale ko ura kari sinar ago bagamon se nungarkuk, mu nuna amilmilamonko. Ani nunguningta ninga manorsam, nu kota inang nungarukko ko guang patunguru tukunang awurok ale nunga manuk se inang nana kuwim te dagimon se inang nungarukko.
37 Anababatun a tur ao’owen, akir wairafih iyab matah nuwinuwin hinama’am hai orot ukwarin namatabir nan na’i’itih ana veya, yasisir boro gagamin maiyow hinab! Anayabin i boro ana akir wairafih na’uwih hinamare naatu orot ukwarin boro bay semosemor ana faifuw na’us bay nasemor nitih hinama hinaa.
38 Nu mung luan tairuk agi, ukira luan ago tairuk, ale ura kari awiriya sinar ago bagamon se nungarkuk, mu nuna amilmilamonko.
38 Akirwairafih hina bobuna matah nuwinuwin hina ma’am hai orot ukwarin nan natit, o mar natot auman nan natit na’i’itih na’at, boro yasisir gagamin maiyow hinab!
39 “Bare den ewere ko sinararalko: Kawam kotam bo tom aguwaya mu te tere kari tairukko ko ikia le mu, nu sinar la bagaram se tere kari mu tairam ko kawam me barukam la le.
39 Imih iti tur ao i naniyan kwanab naatu kwananot, orot bar matuwan bainowan mowan bainuwinamih enan ana veya nasoso’ob na’at, ana bar boro men nihamiy bainowan mowan nakwib narun nabainuwimih en.
40 Uwutatala, nina betela sinar karogo la bagaralko. Mu awuk, Kari ko Namar tom nina te me ikiwaral umu te tairuk mu ko sinar la bagaralko.”
40 Imih itinin ta’imon i nati, kwa auman kwana bogewas mata nuwinuwin kwanama, anayabin Orot Natun boro men veya kwa kwanotanotamaim natitamih.”
41 Se Peter mam, “Kari Biya, ni den pangan imi anananga manorsam agi, kariimet suen la nunga balsam e?” mam.
41 Peter eo, “Regah, iti oroubon kuo i aki isai, o sabuw eretei isah kuo?”
42 Se Kari Biya mam, “Se awiri mu ura ko bitua kari ningo, se diram la, ikia sinar ago ura beteso? Noko kari dom nu ura tuam se ura kariimet nu bowa ningi wore nunga bitarso, ale nunga inang ko manga, tom tom te la nungarso.
42 Regah iya’afut eo, “Anababatun a tur ao’owen Akir wairafin orot gewasin naatu ana not rerekabin, orot ukwarin nati akir wairafin boro nab akir wairafih afa isah ni’ukwarin naatu hai bay baitih isan boro ana veya’amaim nitih hinaa.
43 Se tom ko kari dom mu peleruk tairuk ale ko ura kari mu ura yawarakala bitawuruk se arigok, mu ura bitua kari mu ko ningo nuam arigokko.
43 Anayabin orot ukwarin matabir nan nati akir wairafin bowabow gewasin maiyow bowabow itin, imih iyasisir ana akir wairafin bai yara’ah bowabow gagamin na’in itin!
44 Ani nunguningta ninga manorsam, mu nu ko kari dom noko kawam digo melmasak suen la bituokko ura mu kuting te bitirukko.
44 Ana bar wanawanan sawar tutufin etei i akisin i’ukwarin kaif.
45 “Bare ura bitua kari mu baluk, ‘Aninga kari dom mu tom maiya biya lagarukko pa!’ mauk, ale ko ura kariimet nunga moruk maguwurok, ale na yu no se yu nauk nguala se bagaruk,
45 Baise akir wairafin na’at nao, ‘Orot ukwarin bisaise enan, no’om boro ma hamen hamen erurubirabir, imih ayu boro au kokomaim anasinaf.’ Naatu namisir bowabow sabuw, oro’orot baibin nabow narouw kwanekwan ni’a’afiyih, naatu ana kokomaim naa natom kwanekwan nikoko’aw nanan ana veya.
46 se ko kari dom mu, day tom se worem motam nu me te ikiwoso mu te tairuk ale uwuta arigok mu, iluwok moruk maguwurok, ale nongomang ningi me nunguning alo nunga ningi kuwim bo tuok se te nongorak bagarukko.
46 Imaibo Orot ukwarin boro nan natit, veya men nati akir wairafin so’ob ma ekakaifimaim boro nanamih, naatu na isan ana veya boro baimatnuwina’e nama’am nan natit. Naatu orot ukwarin nan natitit ana veya nati akir wairafin boro nab nabeyah natarsisib nisaroun baifanasairayah hai efanamaim bairi hinama.”
47 “Ura kari uwuta, nu ko kari dom mu ko munan suen la ikia, bare sinar me bagaruk, agi ko kari dom ko den me karo tuok, mu yaman biyala taukko.
47 “Akir wairafin ana orot ukwarin abisa sinafumih kokok i so’ob baise men saife taiyuwin yabuna ana orot ukwarin abisa kok eo’omaim sisinaf, nati orot boro hinawabir biyababan gagamin na’in nab.
48 Bare ura kari me ikia se bita paguwurok, mu yaman luan nuam ta taukko. Kari awiriya mel suen biya tusan, mu ko isa suen biya tala tumonko; uwutatala, awiriya ura biya kuting te betesan, mu ko isa am biyala tumonko.
48 Baise akir wairafin ana orot ukwarin abisa sinafumih kokok i men so’ob, naatu isisinaf kwanekwan biyababan enunuwih boro au hamenamo hinawabir biyan nababan. Sabuw iyab sawar gagamin na’in tebaib, i na’atube sawar gagamin na’in boro wan hinay maiye. Orot yait gagamin anababatun tibitin i auman boro gagamin anababatun isan hinafefeyan nitih maiye.
49 “Ani tairem mu ali ewere te tama bitirikko tairem, se aga angamang mu pasak kanirukko aniso!
49 “Ayu i wairaf abai iti tafaram afuninamih ana atit, au kok gagamin na’in i mi’itube iti tafaram marasika tabusuruf ta’arah.
50 Bare ani ikup biyala giekko, se ani ko aeman sisiso se pasak ala giek se mena namarukko angamang aniso!
50 Ayu i bapataito fokarin maiyow nou’umaim ema’am boro wanawanan ana run anab, imih boun dogorou wanawanan i yababan awan karatan ama anotanot anan yomanin anisawar imaibo nuhunafot!
51 Nina ikisan ani ali ewere te malin lila kaurekko tairem i masan e? Mena. Ani ninga manorsam, ani tairem mu ninimi pakakumura kirker bagara ko munan ago tairem.
51 Kwa kwanotanot ayu i tufuw abai tafaramamaim ana? En, a tur ao’owen, ayu i men tufuw abai anamih, baise kauseb abai ana.
52 Tom imi se kaparam namaram mu kawam suanta ko kariimet 5 agi mu nunumi pagarmon, ale ilagala barasamon ilagala suan mu nongorak nunumi nogore batagarmon, se ilagala suan mu barasamon ilagala mu nongorak nunumi nogore batagarmonko.
52 Mar iti boun orot aawan natunatunawat nah etei five boro hinakusib tounu rounane hinabat rou’ab rounane hinabat taiyuwih hinakusib hinigamigam.
53 Nuna nunumi pagarmon ale nuet namar ilak barimaruk, se namar nuet ilak barimarukko. Se nuam nanawus ilak nunumi sagarmon, se nanawus nuam ilak nunumi sagarmonko. Se nome noton ilak sarirok, se noton nome ilak sarirokko.”
53 Kek tamah hairi boro taiyuwih hinakusib hinagam. Babitai hinah hairi boro hinakusib hinagam na’atube babine rawan babin hairi boro hinakusib hinagam.”
54 Se nu kariimet nunga maonam, “Nina taiti nuwi koma worem kapara mu te arigisan mu nina balsan, ‘Tuwik tairukkowo!’ masan. Se diram, tuwik taiso.
54 Jesu sabuw isah iban eo maiye, “Veya ra’iyinane sakuk nayen nabi’afar badowan kwana’i’itin ana maramaim, kwa boro mar ta’imon kwanao, ‘boun boro toun nayar’, naatu toun eyarayar.
55 Aking daula biya koma south mu te taiso mu nina balsan, ‘Worem aora biya kaparukkowo!’ masan. Se butata arataso.
55 Naatu gurufune gagub nayen narab kwananowar kwa boro kwanao, Veya boro nararan, naatu veya erararan.
56 Nina kawel kariimet! Nina kausa ali te se taiti gomang te mu arigisan ale ko duap balsan. Bare awuk se nina aitak tom imi ko me sinarsan ale duap balalko me terong?
56 Wanawanan rerekabih! Me kamar hai sawar naatu gagub wanawanan hai sawar abisa temamatar i kwa’itah kwa’inanen kwaso’ob kwa’o. Baise aisim sawar abisa iti boun temamatar hai yabih men kwaso’ob?
57 “Awuk se nina munan ningo mu ari ko ikialko me terong?
57 Aisim sawar abisa gewasin sinaf isan men taiyuw kwabibabatiyi?
58 Ni ikup beterem agi se, kari bo ni den ningi ka bitirukko kerak namawuruk, mu lage luan te ta wore yam ilak den nunguruko. Mena mu, kari umu ni ka gurisiruk kerak den ariga tutera ko kari kuting te ka bitiruk, se kari umutang nu dirdir kuting te ka bitiruk, se nu ni kerak nama talipara ningi ka saparukko.
58 Sabuw baibatiyih isan hinabuwi kwanan inasinaftobon airi kwanayabuna kwanitounuw, imaibo kwananan baibatiyenamaim kwanatit. Baise o men inasisinaf na’at, i boro nabuw narab natain kwekwetar kwanan baibabatiyenayan orot nanamaim kwanatit naatu i boro nabuw furisiman nitih hinabuwi dibur hina yariyi.
59 Ani nika manorsam, ni umu te baga laga ka ikup suen la kututuwur nunguningkiri bore asele ni aratuko!”
59 A tur ao’owen, o boro dibur bar imaim inama agim hio na’atube inibaiyan imaibo boro dibur barene hinabotaiti inatit.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.