Mateus 26
Godna Hundi (WOS) vs VC
1 Jisas wun hundi wataka dé déka duré ané hundi wa.
1 — ausente —
2 “Guni xékélaki. Nukwa yéték male re nani Juda Pasovana hénoo humbwe satame. Wun nukwa di Duna Nyanré wuna mamaka hwendat di wuniré xiyae mimbu hatekatandi.” Wungi dé diré wa.
2 Ye know that after two days the passover takes place, and the Son of man is delivered up to be crucified.
3 Wun nukwa prisna néma du akwi, getéfana néma du akwi ye atéfék prisna néma duna néma gembu hérangwanda di re. Wun néma duna xi Kaiafas dé.
3 Then the chief priests and the elders of the people were gathered together to the palace of the high priest who was called Caiaphas,
4 Reta hundi di bulé, di nakélak ye Jisasré huluke xiyanjoka. Buléta wungi hurunjoka di hundi gi.
4 and took counsel together in order that they might seize Jesus by subtlety and kill him;
5 Reta di angi wa, “Déré xiyatame. Némafwi hénoo humbwe satembeka nukwa déré yamba hulukikéme. Némbuli séfélak du takwa wun hénoo sanjoka ané getéfaré di ya. Némbuli nani Jisasré hulukimbet, di mawuli wita naniré haraki hurutandi. Di yindat nani déré huluke xiyatame.” Wungi di wa.
5 but they said, Not in the feast, that there be not a tumult among the people.
6 Jisas Jerusalem yatakataka dé Betaniré yi. Ye xaakwa dé hanja walisufu hurundé du déka xi Saimon déka gembu dé re.
6 — ausente —
7 Di hénoo sata rendaka lé takwa hési motumbu yatakandan yikama andé hura ya. Wun andémbu yikafre yama xaakwa hulingu dé té. Du wun hulingu héranjoka séfélak yéwa hwetandi. Wule takwa yae lé Jisas rendénmbu téta lé déka anéngambambu wun hulingu bleké.
7 a woman, having an alabaster flask of very precious ointment, came to him and poured it out upon his head as he lay at table.
8 Blekéléka di Jisasna du xe di rékambambu wa. Wata di wa, “Métaka lé wun hulingu baka bleké?
8 But the disciples seeing it became indignant, saying, To what end {was} this waste?
9 Wun hulingu wu yikafre hulingu dé. Lé wun hulingu hwetaka séfélak yéwa hérae jambangwe du takwaka hwelét, wu yikafre dé.”
9 for this might have been sold for much and been given to the poor.
10 Jisas deka hundi xékétaka dé diré wa, “Métaka guni wule takwaka haraki hundi we? Wungi wakénguni. Lé yikafre joo lé huru, wunika.
10 But Jesus knowing {it} said to them, Why do ye trouble the woman? for she has wrought a good work toward me.
11 Jambangwe du takwa di guni wali retandi, wungi re wungi re. Guni dika mawuli yata dika yikafre hurutanguni. Wuni guni wali wungi re wungi re yamba rekéwuni.
11 For ye have the poor always with you, but me ye have not always.
12 Wule takwa wuni hiyawut wekwambu rémétendakaka sarékéta lé wun hulingu wuna séfimbu bleké.” Wungi wata dé Juda fusa réméndaka sémbutka dé wa.
12 For in pouring out this ointment on my body, she has done it for my burying.
13 Wataka dé diré angi wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Hukémbu di wuna hundi atéfék héfambu wata ale takwa hurulén jooka akwi watandi. Wata léka sarékétandi.” Wungi dé diré wa.
13 Verily I say to you, Wheresoever these glad tidings may be preached in the whole world, that also which this {woman} has done shall be spoken of for a memorial of her.
14 Wun nukwa dé Jisasna du nak déka xi Judas Iskariot dé prisna néma duka yi.
14 — ausente —
15 Ye dé diré wa, “Guni wunika méta hwengut wuni Jisasré gunika hwetawuni?” Wungi wandéka di déka bangi hufuk yéwa (K30) hwe.
15 and said, What are ye willing to give me, and *I* will deliver him up to you? And they appointed to him thirty pieces of silver.
16 Hwendaka ye dé Jisasré dika hwetendékaka dé saréké. Sarékéta dé wun jooka buléhafi yata déré hwetendéka yambuka dé hwaké.
16 And from that time he sought a good opportunity that he might deliver him up.
17 Pasovana hénoo humbwe sa nukwa di Juda yis takahafi yandan bret male di sa. Wun nukwa yandéka yis takahafi yandan bret tale humbwindan nukwa Jisasna du déka yae di wa, “Yimbu reta Pasovana hénoo humbwe sambete méni we?”
17 — ausente —
18 Wungi wandaka dé wa, “Guni Jerusalemré wulaaye hanja wawun duré xe déré watanguni, ‘Nana wakwekwa du angi dé wa, Wuni hiyatewuka nukwa andé yae. Wuni wuna du wali ména gembu Pasovana hénoo satame.’ Wungi watanguni, déré.”
18 And he said, Go into the city unto such a one, and say to him, The Teacher says, My time is near, I will keep the passover in thy house with my disciples.
19 Wungi wandéka di Jisasna du wandén maki ye di hénoo humbwi.
19 And the disciples did as Jesus had directed them, and they prepared the passover.
20 Nukwa nandindéka dé Jisas yae déka du tamba atéfék ye man yéték wungi di wali reta di hénoo sa.
20 And when the evening was come he lay down at table with the twelve.
21 Sata dé diré wa, “Mwi hundi wuni guniré we. Nani wali rekwa du nak wuniré wuna mamaka hwetandé.”
21 And as they were eating he said, Verily I say to you, that one of you shall deliver me up.
22 Wungi wandéka xékétaka di biya mawuli xak yandéka waréngéna di nak nak déré wakwexéké, “Néma Du, wu wunika méni we, o héndéka?”
22 And being exceedingly grieved they began to say to him, each of them, Is it *I*, Lord?
23 Wungi wakwexékéndaka dé wa, “Wuni wali andémbu tékwa gumbu bret husandatekwa du wuniré mamaka hwetandé.
23 But he answering said, He that dips his hand with me in the dish, *he* it is who shall deliver me up.
24 Wuni Duna Nyan hiyatawuni. Godna nyingambu hiyatewukaka hanjambu di hundi hayi. Hiyawut haraki saraki xakéngali xakutandé, wuniré mamaka hwetekwa duka. Wun duré déka ayiwa hérahafi yalét, wu yikafre dé.”
24 The Son of man goes indeed, according as it is written concerning him, but woe to that man by whom the Son of man is delivered up; it were good for that man if he had not been born.
25 Wungi wandéka dé Jisasré mamaka hwetekwa du Judas dé wa, “Néma du, wu wunika méni we, o yingi maki dé?” Wungi wandéka dé Jisas déré wa, “Xéxé. Méni hafu wundé wamé.” Wungi dé Jisas wa.
25 And Judas, who delivered him up, answering said, Is it *I*, Rabbi? He says to him, *Thou* hast said.
26 Jisas déka du wali hénoo sata reta dé bret hérae dé Godka diména nataka bret fukae dé déka duka hweta dé wa, “Guni mé hérae sa. Ané wuna séfi dé.”
26 — ausente —
27 Wungi wataka dé wain hulingu téndé hanyandé nak hérae dé Godka diména nataka dé déka duka hweta dé wa, “Guni atéfék ané wain hulingu mé hérae sa.
27 And having taken {the} cup and given thanks, he gave {it} to them, saying, Drink ye all of it.
28 Ané wuna nyéki dé. Di wuniré xiyandat wuna nyéki blekéndét guni xéta xékélakitanguni, God du takwaré yikafre hurunjoka wasékérékéndén hundi mwi hundi yandéka. Wuna nyéki blekéndét God séfélak du takwa hurundan haraki saraki sémbut yakwanyitandé.
28 For this is my blood, that of the {new} covenant, that shed for many for remission of sins.
29 Guniré wuni we. Ané héfambu wayika reta wuni wain hulingu wambula yamba sakéwuni. Hukémbu wuna yafa God du takwaka néma du rendét, nani déka getéfambu dé wali reta wuni guni wali huli wain hulingu satawuni.”
29 But I say to you, that I will not at all drink henceforth of this fruit of the vine, until that day when I drink it new with you in the kingdom of my Father.
30 Wun hundi wandéka di Godna nyingambu rekwa gwar wataka raama gwande di Oliv némburé wari.
30 Depois do canto dos Salmos, dirigiram-se eles para o monte das Oliveiras.
31 Di yambumbu yita dé Jisas déka duré wa, “Némbuli gan guni atéfék wunika hu hweta yaange yitanguni. Wungi wuni xékélaki. Yaange yitengukaka Godna nyingambu angi dé wa: Wuni sipsip balika hatikwa duré xiyawut, di sipsip bali yaange yitandi.
31 Disse-lhes então Jesus: Esta noite serei para todos vós uma ocasião de queda; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersadas {Zc 13,7}.
32 Wun hundi wandéka maki yaange yingut, wuni hiyatawuni. Hiyae hukémbu wambula raama wuni Galiliré tale yitawuni. Yiwut guni hukémbu yatanguni.”
32 Mas, depois da minha Ressurreição, eu vos precederei na Galiléia.
33 Wungi wandéka dé Pita déré wa, “Wuni ménika yamba hu hwekéwuni. Wuni yamba yaange yikéwuni. Nawulak du ménika hu hweta yaange yindat, wuni wungi yamba yikéwuni.”
33 Pedro interveio: Mesmo que sejas para todos uma ocasião de queda, para mim jamais o serás.
34 Wungi wandéka dé Jisas wa, “Mwi hundi wuni méniré we. Némbuli gan séra wahafi yandét, méni yambu hufuk angi wataméni, ‘Wuni Jisaska xékélakihambawuni.’ Wungi wamét séra watandé.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo: nesta noite mesma, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Wungi wandéka dé Pita wa, “Yingafwe. Wungi yamba wakéwuni. Wuni méni wali hiyanjoka yamba rookéwuni. Wungi yamba wakéwuni.” Wungi wandéka Jisasna du atéfék wungi male di wa.
35 Respondeu-lhe Pedro: Mesmo que seja necessário morrer contigo, jamais te negarei! E todos os outros discípulos diziam-lhe o mesmo.
36 Wun hundi wataka Jisas déka du wali wungi di hafwa nakré wulayi. Wun hafwana xi Getsemani dé. Wumbu téta dé diré wa, “Guni ambu re. Wuni ye God wali hundi bulétawuni.”
36 Retirou-se Jesus com eles para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Wungi wataka dé Pita, Sebedina nyan yétékré hura di yi. Yindaka dé déka biya mawuli némafwi xak yandéka dé xékélaki.
37 E, tomando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Xékélakita dé diré wa, “Wuna biya mawuli xak yandéka hiyawata wuni huru. Guni ambu retanguni. Xéndi hwakénguni.”
38 Disse-lhes, então: Minha alma está triste até a morte. Ficai aqui e vigiai comigo.
39 Wungi wandéka di rendaka dé yalefu ye héfambu xakre hwaata dé Godka wa, “Wuna yafa, huruteméka yambu rendét, ané wunika yaakwa hanyandé mé héreki. Wungi ménika wuni we. Méni wuna mawuli yawukangalambu yamba hurukéméni. Méni mawuli yamékangalambu hurutaméni.”
39 Adiantou-se um pouco e, prostrando-se com a face por terra, assim rezou: Meu Pai, se é possível, afasta de mim este cálice! Todavia não se faça o que eu quero, mas sim o que tu queres.
40 Wun hundi wataka dé déka duka wambula ye dé xé, di xéndi hwandaka. Xe dé diré sérkena dé Pitaré wa, “Yingi maki dé? Guni yikama nukwa wuni wali renjoka guni hurufatiké. Métaka guni xéndi hwae?
40 Foi ter então com os discípulos e os encontrou dormindo. E disse a Pedro: Então não pudestes vigiar uma hora comigo...
41 Guni xéndi hwahafi reta jémba sarékéta Godka mé wa, guniré hurukwexé haraki joo yandémboka. Wuni xékélaki. Guni huli renjoka mawuli yanguka guna séfi hambuk yahafi yandéka guni xéndi hwae.”
41 Vigiai e orai para que não entreis em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Wungi wataka wambula diré yatakataka yalefu ye dé Godka angi wa, “Wuna yafa, wunika yatekwa haraki hanyandé wunika yandét, yamba talékakéwuni. Wun hanyandémbu satawuni. Méni mawuli yamékangalambu hurutaméni.”
42 Afastou-se pela segunda vez e orou, dizendo: Meu Pai, se não é possível que este cálice passe sem que eu o beba, faça-se a tua vontade!
43 Wungi wataka déka duka wambula ye dé xé, di wambula xéndi hwandaka. Deka dama xak yandéka di xéndi hwa.
43 Voltou ainda e os encontrou novamente dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Déka duré wambula yatakataka ye dé Godka wambula wa. Tale Godka wandén maki dé wambula wa.
44 Deixou-os e foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Wataka déka duka wambula yae diré sérkenéta dé wa, “Yingi maki dé? Métaka guni xéndi male hwae? Mé xéké. Wuni Duna Nyan wuniré haraki saraki sémbut hurukwa duka hwetendéka nukwa andé yae.
45 Voltou então para os seus discípulos e disse-lhes: Dormi agora e repousai! Chegou a hora: o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores...
46 Sé raméngut yikwa. Mé xé. Wuniré mamaka hwetekwa du andé yae.”
46 Levantai-vos, vamos! Aquele que me trai está perto daqui.
47 Jisas wata téndéka dé déka du nak Judas ya. Séfélak du di xi warendaka yar akwi bangi akwi hura di dé wali ya. Prisna néma du akwi, Israelna getéfana néma du akwi wungi wandaka di ya.
47 Jesus ainda falava, quando veio Judas, um dos Doze, e com ele uma multidão de gente armada de espadas e cacetes, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Jisasré mamaka hwetekwa du Judas dé Jisasré hulukitekwa duré wa, “Wuni du nakré tamaruwut, wun du Jisas dé. Guni déré mé huluki.”
48 O traidor combinara com eles este sinal: Aquele que eu beijar, é ele. Prendei-o!
49 Judas Jisaska bari yae dé wa, “Néma du, diména!” Wungi wataka dé déré tamaru.
49 Aproximou-se imediatamente de Jesus e disse: Salve, Mestre. E beijou-o.
50 Tamarundéka dé Jisas déré wa, “Nyayika, méni mena mawuli yamékangalambu yamén joo mé huru.” Wungi wandéka di déka yae déré huluki.
50 Disse-lhe Jesus: É, então, para isso que vens aqui? Em seguida, adiantaram-se eles e lançaram mão em Jesus para prendê-lo.
51 Hulukindaka dé Jisas wali téndé du nak xi warendaka yar hafute dé prisna néma duna jémba yakwa duré xiyae déka waan xatékéndéka dé xakri.
51 Mas um dos companheiros de Jesus desembainhou a espada e feriu um servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Xakrindéka dé Jisas déré wa, “Ména yar mé lakwa, déka wurmbu. Du nak xi warendaka yarmbu du xiyandét nak du déré xi warendaka yarmbu xiyatandé. Xiyandét dé hiyatandé.
52 Jesus, no entanto, lhe disse: Embainha tua espada, porque todos aqueles que usarem da espada, pela espada morrerão.
53 Wuni mawuli yata wuna yafaré wawut dé bari wandét déka séfélak séfélak ensel yae wuniré yikafre hurutandi. Wun jooka méni xékélakihambaméni wana?
53 Crês tu que não posso invocar meu Pai e ele não me enviaria imediatamente mais de doze legiões de anjos?
54 Hanja du nawulak Godna nyingambu di hayi, nak du yae wuniré huluke hura ye xiyatendakaka. Wuna yafa wuniré yikafre hurundéte wawut, hayindan hundi mwi hundi yamba xakukéndé. Wuni wuna yafaré wahafi yawut, wun hundi mwi hundi xakutandé.”
54 Mas como se cumpririam então as Escrituras, segundo as quais é preciso que seja assim?
55 Wun hundi wataka dé Jisas déré hulukinjoka yandé duré wa, “Guni wuniré hulukinjoka yata métaka guni xi warendaka yar akwi bangi akwi hura ya? Guni sélé héraakwa duré xiyanjoka guni wun joo hura ya, o yingi maki dé? Séfélak nukwa wuni tempelmbu reta wuni du takwaré Godna hundika wakwe. Wumbu rewuka guni wuniré hulukihambanguni.
55 Depois, voltando-se para a turba, falou: Saístes armados de espadas e porretes para prender-me, como se eu fosse um malfeitor. Entretanto, todos os dias estava eu sentado entre vós ensinando no templo e não me prendestes.
56 Wuniré hurunguka jooka hanja du nawulak Godna nyingambu di hayi. Hayindaka némbuli deka hundi mwi hundi dé ya.” Wungi wandéka déka du atéfék déré yatakataka di yaange yi.
56 Mas tudo isto aconteceu porque era necessário que se cumprissem os oráculos dos profetas. Então os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Jisasré hulukindé du di déré hura yi Kaiafasna geré. Kaiafas dé atéfék prisna néma du dé. Xékélelakikwa du akwi, Israelna getéfana néma du akwi Kaiafasna gembu hérangwanda rendaka di Jisasré wun geré hura yi.
57 Os que haviam prendido Jesus levaram-no à casa do sumo sacerdote Caifás, onde estavam reunidos os escribas e os anciãos do povo.
58 Yindaka dé Pita Jisasna hukémbu ye dé afakémbu té. Téta dé xé Jisasré hulukindé du déré hura wun gembu wulayindaka. Xe dé gélindu wali hafwambu dé re. Jisasré yatendakangala xénjoka dé re.
58 Pedro seguia-o de longe, até o pátio do sumo sacerdote. Entrou e sentou-se junto aos criados para ver como terminaria aquilo.
59 Prisna néma du akwi, Israelna atéfék néma du akwi di Jisasré xiyanjoka di mawuli ya. Yata di wa, “Jisas hurundén haraki saraki sémbutka héndé wate, nani déré duna makambu takanjoka?” Wungi wata di yénataka hundi xékénjoka di mawuli ya.
59 Enquanto isso, os príncipes dos sacerdotes e todo o conselho procuravam um falso testemunho contra Jesus, a fim de o levarem à morte.
60 Yata wandaka di séfélak yéna yakwa du yae di Jisas hurundén sémbutka wa. Wandaka néma du di wungina hundi xékéhambandi. Xékéhafi yandaka bér du yéték ya.
60 Mas não o conseguiram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas.
61 Yae bér wa, “Wun du angi dé wa, ‘Wuni tempelré glarétawuni. Glarétaka nukwa hufuk yindét wuni wambula totawuni.’ Wungi dé wa.”
61 Por fim, apresentaram-se duas testemunhas, que disseram: Este homem disse: Posso destruir o templo de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Wun hundi wambéka dé prisna néma du raama téta dé Jisasré wa, “Métaka méni bérka hundika hasa wahafi ye? Bérka hundi yingi maki dé?”
62 Levantou-se o sumo sacerdote e lhe perguntou: Nada tens a responder ao que essa gente depõe contra ti?
63 Wungi wandéka Jisas hundi nawulak buléhambandé. Buléhafi yandéka dé prisna néma du déré wa, “Wuni wungi rekwa Godna ximbu wata wuni we, méni wuniré mwi hundi waméte. Méni God wasékendén du Krais méni, o yingi maki dé? Méni Godna nyan méni, o yingafwe?”
63 Jesus, no entanto, permanecia calado. Disse-lhe o sumo sacerdote: Por Deus vivo, conjuro-te que nos digas se és o Cristo, o Filho de Deus?
64 Wun hundi wandéka dé wa, “Xéxé. Wundé wami. Ané hundi guniré atéfék wuni we. Hukémbu guni xétanguni, wuni Duna Nyan néma du reta némafwi hambuk yakwa du Godna yika tambambu re buwi wali nyirmbu gayawut.”
64 Jesus respondeu: Sim. Além disso, eu vos declaro que vereis doravante o Filho do Homem sentar-se à direita do Todo-poderoso, e voltar sobre as nuvens do céu.
65 Jisas wungi wandéka dé prisna néma du mawuli wita dé déka nukwa wur léngaata dé wa, “Dé wungi wata dé Godka haraki hundi we. Guni déka hundi guni xéké. Wu haraki hundi dé. Nak duré yamba wakwexékékéme, hurundén sémbutka.
65 A estas palavras, o sumo sacerdote rasgou suas vestes, exclamando: Que necessidade temos ainda de testemunhas? Acabastes de ouvir a blasfêmia!
66 Yingi guni wa déka?” Wungi wandéka di wa, “Dé haraki saraki joo dé huru. Métaka hiyandé.”
66 Qual o vosso parecer? Eles responderam: Merece a morte!
67 Wun hundi wataka Jisasna saawimbu simbar séxandaka di nawulak déré tambambu xiya.
67 Cuspiram-lhe então na face, bateram-lhe com os punhos e deram-lhe tapas,
68 Xiyaata déré haraki hundi wata di wa, “Méni God wasékendén du Krais, héndé méniré xiyae?” Wungi di wa.
68 dizendo: Adivinha, ó Cristo: quem te bateu?
69 Pita hafwambu dé re. Geka séndé gisangwandéndanmbu dé re. Rendéka lé wun gembu jémba yakwa takwa hési yae lé déré wa, “Méni akwi wun Galilimbu yandé du Jisas wali méni té.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado no pátio. Aproximou-se dele uma das servas, dizendo: Também tu estavas com Jesus, o Galileu.
70 Wungi waléka dé Pita wumbu rekwa du takwana makambu téta dé wa, “Yingafwe. Wuni wanyéka hundika yike wuni ye.”
70 Mas ele negou publicamente, nestes termos: Não sei o que dizes.
71 Wungi wataka gwande dé yambumbu re. Rendéka jémba yakwa takwa hési akwi déré xéta lé lé wali téndé du takwaré wa, “Ané du Nasaretna du Jisas wali dé té.”
71 Dirigia-se ele para a porta, a fim de sair, quando outra criada o viu e disse aos que lá estavam: Este homem também estava com Jesus de Nazaré.
72 Wungi waléka dé hambukmbu wa, “Yingafwe. Wun duka xékélakihambawuni. Mwi hundi wuni we.”
72 Pedro, pela segunda vez, negou com juramento: Eu nem conheço tal homem.
73 Wungi wandéka hukémbu di wumbu téndé du nawulak déka yae di wa, “Galilimbu yandé du hundi buléndaka maki méni hundi bulé. Méni akwi Galilimbu yandé du méni. Méni Jisasna du nak méni. Wu mwi hundi dé.”
73 Pouco depois, os que ali estavam aproximaram-se de Pedro e disseram: Sim, tu és daqueles; teu modo de falar te dá a conhecer.
74 Wungi wandaka dé Pita diré hambukmbu wa, “Yingafwe. Wun duka xékélakihambawuni. Mwi hundi wuni we. Mwi hundi wahafi yawut, God wuniré xiyatandé.” Wungi wandéka dé séra wa.
74 Pedro então começou a fazer imprecações, jurando que nem sequer conhecia tal homem. E, neste momento, cantou o galo.
75 Wandéka dé Jisas déré wandén hundika dé saréké. Tale Jisas dé wa, “Wuni xékélaki. Séra wahafi yandét méni yambu hufuk angi wataméni, ‘Wuni déka xékélakihambawuni.’ Wungi wamét séra watandé.” Wun hundika sarékéta Pita gwande némafwimbu saréfa naata dé géra, dé Jisaska hu hwendénka.
75 Pedro recordou-se do que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes. E saindo, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.