Lucas 22
Ama Iaräs Na Ngät Ama Rharesbane (URO) vs NVT
1 Sa ama tmäski na ama bretkäna qärangätni i qaku anga yis päm ngät käraktni i rhat tes ki i ma Pasova di sa qia e glaqot
1 A Festa dos Pães sem Fermento, também chamada de Páscoa, se aproximava.
2 dä ama priskäna ama moräs na rha näkt sävät ama Skraipkäna di rhit ñäm nani anga iska iva rhi sokot nä ma Jisas ma ama up inguna rhit len ama ruvek.
2 Os principais sacerdotes e mestres da lei tramavam uma forma de matar Jesus, mas tinham medo da reação do povo.
3 Bä nasot dä ma Sämga qa mon sämät ma Judas Iskariot kärakni i qa nävät ama ngärhäqyisem da udiom na rha ama mudäsaqongda.
3 Então Satanás entrou em Judas Iscariotes, um dos Doze,
4 Bä qa met bä sage ama priskäna ama moräs na rha dä ama narhoerta bä ama ulaqimärharhärhäkt näva ama ansäspämgi ama mor qi bä rha märhamän särhäm ne rhi na qa iva qä vodä ma Jisas bä ba rha rhoqor mäniekt.
4 e ele foi aos principais sacerdotes e aos capitães da guarda do templo para combinar a melhor maneira de lhes entregar Jesus.
5 Dä mär gem da dä rha rhares iva rhi von ga rha anga ligär.
5 Eles ficaram muito satisfeitos e lhe prometeram dinheiro.
6 Bä äkt i qa rhares näkt sa qät ñäm nani anga qäväläm gärqomni i qaku anga guläñgi na anga ruvek ge ma Jisas dap pa qä vodäm ga bä ba rha.
6 Judas concordou e começou a procurar uma oportunidade de trair Jesus, para que o prendessem quando as multidões não estivessem por perto.
7 Sa ama qunäga qa män iva ama Judaqäna rha rhuqunän na ama tmäski na ama bretkäna qärangätni i qaku anga yis päm ngät toqoräkt i rhit boda ama vodämes na ama sipsipkäna ama ngärhoes bä bä ma Pasova.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento, quando o cordeiro pascal era sacrificado.
8 Bä äkt i ma Jisas ka rhäk nä ma Pita qä nä ma Jon i qä qoar na iom doqortäqyia, “In det bä ini rhäkmu na ama tmäs sävät ma Pasova bä ba ut iva u äs ngät.”
8 Jesus mandou Pedro e João na frente e disse: “Vão e preparem a refeição da Páscoa, para que a comamos juntos”.
9 Dä in snanbät toqortäqyia, “Nani a nge na un iva uni rhäkmu nä ngät koe?”
9 “Onde o senhor quer que a preparemos?”, perguntaram.
10 Dä qa muvät pät a iom doqortäqyia, “Nga va inät don sae ma Jerusalem dä va in dän bät ama ruqa i qät ta ama kainaqi na ama rigi. Va in det nasot a qa bä sävä iaqäkt ama vätka qärakni iva qa rhon säväm ga.
10 Ele respondeu: “Logo que vocês entrarem em Jerusalém, um homem carregando uma vasilha de água virá ao seu encontro. Sigam-no. Na casa onde ele entrar,
11 Dä va ini qoar na ama ngärhik nävä iaqäkt ama vätka rhoqortäqyia, ‘Qamorqa qä snanbät toqortäqyia, ngu lu ama qäväläm bä ba ama tmända äm ngä qoe nai iva ngu nä gu mudäsaqongda u äs ma Pasova angärha tmäs e?’
11 digam ao dono: ‘O Mestre pergunta: Onde fica o aposento no qual comerei a refeição da Páscoa com meus discípulos?’.
12 Dä va qä qur a en da ama mor äm ama vätka aa qäväläm dävono qärqomni i sa rha rhäkmu na äm. Dä ini rhäkmu na ama tmäski e.”
12 Ele os levará a uma sala grande no andar superior, que já estará arrumada. Preparem ali a refeição”.
13 In met bä in lu iarhongäkt moe i qoki rhoqor varhäm ma Jisas aa enge. Dä soknga in däkmu nä ma Pasova angärha tmäs.
13 Eles foram e encontraram tudo como Jesus tinha dito, e ali prepararam a refeição da Páscoa.
14 Bä nga rhäkmamär na ama qäväläm iva rhat täs dä ma Jisas kä na aa ngangda rha met bä qale rha vät ama laiqa aa rhäkt.
14 Quando chegou a hora, Jesus e seus apóstolos tomaram lugar à mesa.
15 Dä qa qoar na rha rhoqortäqyia, “Nani a ngo masirhat iva ngua äs takt täkt ama tmäski ma Pasova ngu na ngän narhoer näkt sa nasot dä va ngu rha ama märänga.
15 Jesus disse: “Estava ansioso para comer a refeição da Páscoa com vocês antes do meu sofrimento.
16 Va ngu qoar na ngän i saqi as kaku ngu namäs näp takt täkt ama tmäski bä dängdäng iva qia rhu at släqyige vät a nas pä ma Ngämuqa aa Muräktpäm.”
16 Pois eu lhes digo agora que não voltarei a comê-la até que ela se cumpra no reino de Deus”.
17 Nasot dä ma Jisas ka rha ama kap na ama wain näkt ka mes ama mär sage ma Ngämuqa dä qa qoar toqortäqyia, “Ngäni rha rhärhak bä ngänin bäñmät na ama wain bä ba ne.
17 Então tomou um cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, disse: “Tomem isto e partilhem entre vocês.
18 Inguna nguat tamän särhäm ngän iva saqi as kaku ngu nanakt nävät ama wain angät gavam bä dängdäng bät iomäkt ama qäväläm gärqomni iva ma Ngämuqa aa Muräktpäm ngät dän.”
18 Pois não beberei vinho outra vez até que venha o reino de Deus”.
19 Näkt ka rha ama bret bä nga nasot i qa mes ama mär dä qa vonamät na qa näkt ka von da näkt kä qoar toqortäqyia, “Rhangät täkt di gu släqyige qärqigeni i ngut bodäm ige iva bä ba ngän. Mamär iva ngän dualat toqor täkt ivakt iva ngän du angän snäng sävät a ngo.”
19 Tomou o pão e agradeceu a Deus. Depois, partiu-o e o deu aos discípulos, dizendo: “Este é o meu corpo, entregue por vocês. Façam isto em memória de mim”.
20 Näkt nga rha mäs bä rhäksot dä qosaqi qa rha ama kap na ama wain dä qa qoar toqortäqyia, “Rhak täkt ama kap kärakni i rhit prit na qa iva bä ba ngän di sa qat tuqunän bät ama rharesbane qärangätni i sa gu biaska qa sämaengäktki na ngät.
20 Depois da ceia, Jesus tomou o cálice de vinho e disse: “Este é o cálice da nova aliança, confirmada com o meu sangue, que é derramado como sacrifício por vocês.
21 Dap sa iaqäkt kärak iva qä vodäm ngo di sa qale qa rhe gem ngo vät ama laiqa aa rhäkt.
21 “Mas aqui, partilhando da mesa conosco, está o homem que vai me trair.
22 Ma Ruqa aa Emga diva qä ñäp toqor varhäm ma Ngämuqa aa snängaqa sokt diva avuqi mamär ge iaqäkt kärak iva qä vodäm ga.”
22 Pois foi determinado que o Filho do Homem deve morrer. Mas que aflição espera aquele que o trair!”
23 Dä rhi nasäng i rhi snanbät sä mänguräp mä ne i auge iaqäkt iva qa rhualat toqoräkt.
23 Os discípulos perguntavam uns aos outros qual deles faria uma coisa dessas.
24 Dä qosaqi ama engirhong ngä märanas mänguräp mä rha i auge nävät a rha di ama vit na qa mamär.
24 Depois, começaram a discutir entre si qual deles era o mais importante.
25 Dä ma Jisas kä qoaräs na rha rhoqortäqyia, “Ama Jentailqäna arha vitnarha di qoki rhat turäkt täm da masirhat bä arha moräsnarha qärarhani i rhat sangar a rha na ama muräkt ama qrot ngät daver mä rha di rhat tes nas i ama ruvek kärarhani i rhat dräm dat tatnärha ama ruvek.
25 Jesus lhes disse: “Neste mundo, os reis e os grandes homens exercem poder sobre o povo e, no entanto, são chamados de seus benfeitores.
26 Dap aingän diva qale ngän natmualat toqoräkt. Dap kinak iaqäkt kärak i ama moräs na qa mamär mänguräp mä ngän di vadi va qa rhoqor ama rhoemga dap kärakni iva ama narhoerqa na qa diva qa rhoqor ama latka qärakni i qale qa va akni aa rem.
26 Entre vocês, porém, será diferente. Que o maior entre vocês ocupe a posição inferior, e o líder seja o servo.
27 Ngu lu auge di ama moräs na qa mamär nävät taerhiom? Nga qärakni i qat muqun bät ama laiqa aa rhäkt ura ama latka qärakni i qät boda ama tmäs sävät ama laiqa? Iaqäkt kärak i ama moräs na qa mamär di qärak i qat muqun bät ama laiqa aa rhäkt. Sokt di aingo i ngua e mänguräp mä ngän di ngo rhoqor ama latka qärakni i qale qa va akni aa rem.
27 Quem é mais importante, o que está à mesa ou o que serve? Não é aquele que está à mesa? Mas não aqui! Pois eu estou entre vocês como quem serve.
28 “Aingän di qärarhae na ngän i ngänät mair irhäm ngo da ama siqutsiqut angärha ron.
28 “Vocês permaneceram comigo durante meu tempo de provação.
29 Ngut bon ngän dä ama Muräktpäm gosaqi rhoqor gu mamäk i sa qa von ngo rha ama Muräktpäm
29 E, assim como meu Pai me concedeu um reino, eu agora lhes concedo o direito de
30 ivakt iva ngän däs dä ngäni nakt pät gu laiqa vä gu Muräktpäm bä va ngän duqun mät ama vitnarha arhä mämugunimek bä va ngän duräkt ba ama ngärhäqyisem da udom na ama enivirhong nae ma Israel.
30 comer e beber à minha mesa, em meu reino. Vocês se sentarão em tronos e julgarão as doze tribos de Israel”.
31 “Saimon, Saimon, ma Sämga sa qa nän da ama rhares iva qä siqut nä gi qatnanakt iva bok däm ngät.
31 Então o Senhor disse: “Simão, Simão, Satanás pediu para peneirar cada um de vocês como trigo.
32 Sokt di sa ngua nän sävät a nge iva qale bok dä gi qatnanakt. Näkt nga rhoqoräkt iva evär däm nge sagem ngo dä va ngi sämaqrot nä gia ruavek ama mudäsaqongda.”
32 Contudo, supliquei em oração por você, Simão, para que sua fé não vacile. Portanto, quando tiver se arrependido e voltado para mim, fortaleça seus irmãos”.
33 Di nak ka muvät pät a qa rhoqortäqyia, “Gua Engeska, ngua rhäkmu na nas iva ngu na nge säva ama tpäskiarharhäng bä sämät ama tñäpki.”
33 Pedro disse: “Senhor, estou pronto a ir para a prisão, e até a morrer ao seu lado”.
34 Dä ma Jisas ka muvät toqortäqyia, “Pita, nguat tamän särhäm nge iva as kaku ama duraktka qä nanok mamär vät tak täkt ama qunäga dap as pa narhoer dä va ngi rhäqyas na ngo madäpguamek.”
34 Jesus, porém, respondeu: “Pedro, vou lhe dizer uma coisa: hoje, antes que o galo cante, você negará três vezes que me conhece”.
35 Dä ma Jisas ka snanbät sä rha rhoqortäqyia, “Nga rhoqoräkt i ngua rhäk na ngän iva ngäni sameng sävät ma Ngämuqa aa Muräktpäm näkt pa qaku ngän nata anga rhae iva nanokt anga ligär ura anga sägän ura anga sandal. Dä mänia, nga ngänit läk nani guani?”
35 Em seguida, Jesus lhes perguntou: “Quando eu os enviei para anunciar as boas-novas sem dinheiro, sem bolsa de viagem e sem sandálias extras, alguma coisa lhes faltou?”. “Não”, responderam eles.
36 Dä qä qoar na rha rhoqortäqyia, “Dap täkt di ngakt bä gi nga rhaeqa iva nanokt anga ligär dä va ngi rha qa dä qosaqi ngi rha ama sägänaqa dap ngakt bä nga qaku gi nga ulaqi arha singi dä ngi vodä gi nga boiqi anga uiu qi nani anga ligär bä va ngi vodäm bät anga singi.
36 Então ele disse: “Agora, porém, peguem dinheiro e uma bolsa de viagem. E, se não tiverem uma espada, vendam sua capa e comprem uma.
37 Inguna ma Ngämuqa aa enge qärangätni i sa rha säm a ngät di ngät tamän doqortäqyia, ‘Sa rha lu qa sämäni ama ruvek kärarhani i ama vu rha’ bä va ngu qoar na ngän i rhangät täkt ama enge diva ngä rhu angät släqyige vät a ngo. Bä ngäktki, agi a enge qärangätni i sa rha säm a ngät iva sävät a ngo diva ngä rhu angät släqyige vät a nas.”
37 Pois é necessário que se cumpra esta profecia a meu respeito: ‘Ele foi contado entre os rebeldes’. Sim, tudo que os profetas escreveram a meu respeito se cumprirá”.
38 Dä ama mudäsaqongda rhi qoar toqortäqyia, “Aurha Engeska, as ngi lu ama ulaqi arha senem ama unbem dä erhem i.”
38 Eles responderam: “Senhor, temos aqui duas espadas”. “É suficiente”, disse ele.
39 Ma Jisas ka met säda ama Damgi na ama Olip at täväs toqor vasägos dä aa mudäsaqongda rha met nasot a qa.
39 Então, acompanhado de seus discípulos, Jesus foi, como de costume, ao monte das Oliveiras.
40 Bä nga rha män e vät iosäkt ama ivärhäs dä qä qoar na rha rhoqortäqyia, “Mamär iva ngäni nän sage ma Ngämuqa iva qale ngän namon sämät ama siqutsiqut.”
40 Ao chegar, disse: “Orem para que vocês não cedam à tentação”.
41 Dä qa met sa rhämuk sa gläius maqälak na rha dä qa an da aa quum sä nas näkt kä nän doqortäqyia,
41 Afastou-se a uma distância como de um arremesso de pedra, ajoelhou-se e orou:
42 “Mam, ngakt bä nga nani a nge dä va ngi rha rhak täkt ama kap na ama märänga nävät a ngo. Sokt di qoki qaku varhäm gu snängaqa dap kinak pa varhäm gi snängaqa.”
42 “Pai, se queres, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
43 Ama ensel na rhävuk päs däm ga gem ga bä qa sämaqrot na qa.
43 Então apareceu um anjo do céu, que o fortalecia.
44 Qa nari ama märänga ama mor qa dä qä nän mä ama qrot bä aa rega di qa rhoqor ama mädäqap na ama biaska i arharpus na ap sävät ivät.
44 Ele orou com ainda mais fervor, e sua angústia era tanta que seu suor caía na terra como gotas de sangue.
45 Bä nga qa märanas nasot aa nän dä evär däm ga samuk sage aa mudäsaqongda bä qa män bät a rha i rhi mänatäm i eqokt ta nage ama märänga ama mor qa.
45 Por fim, ele se levantou, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo, exaustos de tristeza.
46 Dä qä snanbät sä rha rhoqortäqyia, “Mäniekt bä ngäni mänatäm? Mamär iva ngän däranas bä ngäni nän sage ma Ngämuqa iva qale ngän namon sämät ama siqutsiqut.”
46 “Por que vocês dormem?”, perguntou ele. “Levantem-se e orem para que não cedam à tentação.”
47 Bä as nga rhoqoräkt i ma Jisas kat tamän dä ama guläñgi na ama ruvek ta män bä akni ama ruqa qärakni i qa nävät ama ngärhäqyisem da udiom na rha qärak i rhat tes ka i ma Judas kä rhoer nanokt ta. Bä qa met sävät ma Jisas ivakt iva qä vop pa aa sdäm. Ma Judas ka muqunän bät ma Jisasi qa vop pa aa sdäm (22:47)|src="Luk 22.47.tif" size="col" ref="22:47"
47 Enquanto Jesus ainda falava, chegou uma multidão conduzida por Judas, um dos Doze. Ele se aproximou de Jesus e o cumprimentou com um beijo.
48 Di nak ma Jisas ka snanbät sä qa rhoqortäqyia, “Judas, nga va ngi vodä ma Ruqa aa Emga rhoqoräkt i ngi vop pa aa sdäm?”
48 Jesus, porém, lhe disse: “Judas, com um beijo você trai o Filho do Homem?”.
49 Bä nga ma Jisas aa mudäsaqongda rha lu iangärhäkt ama lat kärangätni iva ngä rhäranas dä rhi qoar na qa rhoqortäqyia, “Aurha Engeska, nga va urhi rhap pät a rha na aurha ulaqi arha sen?”
49 Quando aqueles que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: “Senhor, devemos lutar? Trouxemos as espadas!”.
50 Dä akni nävät a rha qa rhäp akni ama pris ama vit na qa aa latka i qa rhodäkt sa aa sdämgi ama märmär qi.
50 E um deles feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha direita.
51 Dä ma Jisas ka qoar toqortäqyia, “Qule läkt! Saqi as kale guaäm ngä namäranas toqor täkt.” Näkt ka rhäk pät kärak aa sdämgi bä qa mumäräs pät a qa.
51 Mas Jesus disse: “Basta!”. E, tocando a orelha do homem, curou-o.
52 Dä ma Jisas kä qoar na ama priskäna ama moräs na rha dä ama narhoerta bä ba ama ulaqimärharhärhäkt näva ama ansäspämgi ama mor qi näkt sävät ama morta iarhakt kärarhae i sa rha moe rha män nani a qa rhoqortäqyia, “Nak nga ama suaqa na ngo bä äkt i sa ngän män sävät a ngo sa ama ulaqi arha sen dä ama edäm?
52 Então Jesus se dirigiu aos principais sacerdotes, aos capitães da guarda do templo e aos líderes do povo que tinham vindo buscá-lo: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau?
53 Vasägos dä qale ngo ngu na ngän ba ama ansäspämgi ama mor qi sokt di qaku ngän sangar a ngo. Dap tom däkt di angän gäväläm gärqomni i sa rhäkmamär na äm iva ama bängagi qiat turäkt.”
53 Por que não me prenderam no templo? Todos os dias eu estava ali, ensinando. Mas esta é a hora de vocês, o tempo em que reina o poder das trevas”.
54 Rha sangar ma Jisas näkt ta ang sä qa säva ama pris ama vit na qa aa vätki dap ma Pita di qät päsais täm ga.
54 Então eles o prenderam e o levaram à casa do sumo sacerdote. Pedro o seguiu de longe.
55 Näkt nga rhoqoräkt i rha ek ta ama mudäbäs mät ama släqyäs pä qa vätki arha ivärhäm dä sa rha muqun bä ma Pita di qa muqun gem da.
55 Os guardas acenderam uma fogueira no meio do pátio e sentaram-se em volta, e Pedro sentou-se com eles.
56 Dä ama latki qia lu qa da ama rhäptäpka nämät ama mudam i qat muqun e. Dä qit täkmareo vät kärak näkt ki qoar toqortäqyia, “Rhak täkt ama ruqa di ma qale qa ge ma Jisas.”
56 Uma criada o notou à luz da fogueira e começou a olhar fixamente para ele. Por fim, disse: “Este homem era um dos seguidores de Jesus!”.
57 Sokt di ma Pita qa rhäqyas i qä qoar toqortäqyia, “Rhaktni, qaku nguat dräm iaqäkt.”
57 Mas Pedro negou, dizendo: “Mulher, eu nem o conheço!”.
58 Näkt kale maqälak dä akni qa lu qa dä qä qoar toqortäqyia, “Ainge, di qosaqi ak na nge nävät a rha.”
58 Pouco depois, um homem olhou para ele e disse: “Você também é um deles!”. “Não sou!”, retrucou Pedro.
59 Mamär nasot i rhoqor qre i ama aua dä saqi as akni qa märhamän maräkt sävät ma Pita rhoqortäqyia, “Nak ngäktki mamär! Rhak täkt ama ruqa di ma qale qa qä nä ma Jisas inguna qosaqi qa di ama Galiliqa.”
59 Cerca de uma hora mais tarde, outro homem afirmou: “Com certeza esse aí também estava com ele, pois também é galileu!”.
60 Dä ma Pita qa muvät toqortäqyia, “Rhakni, sa qaku nguat dräm i ngiat tamän bät agiqa iaqäkt.” Näkt pät iomäkt ama qäväläm maräkt i qat tamän dä ama duraktka qa nok.
60 Pedro, porém, respondeu: “Homem, eu não sei do que você está falando”. E, no mesmo instante, o galo cantou.
61 Dä ma Engeska qa rhong bät a nas bä qa ñäm maräkt sävät ma Pita. Dä vuk pät ma Pita na ama enge qärangätni i sa ma Engeska qa märhamän särhäm ga na ngät toqortäqyia, “Va as kaku ama duraktka qä nanok mamär dap pa ngi rhäqyas na ngo madäpguamek i qaku ngiat dräm a ngo.”
61 Então o Senhor se voltou e olhou para Pedro. E Pedro se lembrou das palavras dele: “Hoje, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
62 Dä vuk sä qa sä dalek bä qät nok i airäs ka masirhat.
62 E Pedro saiu dali, chorando amargamente.
63 Ama ruvek kärarhani i rhat sangar ma Jisas di rhat tuma qa dä rhi arhäktgyäm sä qa.
63 Os guardas encarregados de Jesus começaram a zombar dele e a bater nele.
64 Bä qosaqi rha qop mät aa saqong näkt ti qoar na qa rhoqortäqyia, “Ngi qoar na ut i auge qa an mä nge!”
64 Vendaram seus olhos e diziam: “Profetize para nós! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
65 Näkt ta slava nä ma Jisas na angätni ama rhäqäp na ngät ama enge ama vu ngät.
65 E o insultavam de muitas outras maneiras.
66 Bä nga qunäga dä ama guläñgi na ama narhoerta bä ba ama ruvek i ama priskäna ama moräs na rha dä ama Skraipkäna di sa västämne na rha näkt ta rha ma Jisas iva qa rhair da arhä saqong.
66 Ao amanhecer, todos os líderes do povo se reuniram, incluindo os principais sacerdotes e os mestres da lei. Jesus foi conduzido à presença desse conselho,
67 Dä rhi qoar toqortäqyia, “Ngakt bä ma Krais na nge dä va ngi qoar na ut i ngäktki rhoqoräkt.”
67 e eles perguntaram: “Diga-nos, você é o Cristo?”. Jesus respondeu: “Se eu lhes disser, de modo algum acreditarão em mim.
68 Dap ngakt bä ngu snanbät sä ngän sävät a nas dä va qaku mamär iva ngän namuvät.
68 E, se eu lhes fizer uma pergunta, não responderão.
69 Dap pa mänasäng narhäkt bä rhävit di ma Ruqa aa Emga diva qat muqun dä ma Ngämuqa aa märmär iaqäkt kärak i ama qrot moe angät tarebäm.”
69 Mas, de agora em diante, o Filho do Homem se sentará à direita do Deus Poderoso”.
70 Dä soknga rha moe rha snanbät toqortäqyia, “Bä nak nga ma Ngämuqa aa emga na nge?”
70 Todos gritaram: “Então você afirma que é o Filho de Deus?”. E ele respondeu: “Vocês dizem que eu sou”.
71 Dä rhi qoar toqortäqyia, “Saqi as pa nani a ut na agung anga enge säng aa rhäng doqor mäniekt? Nak sa ut nari mamär na ama enge nämät aa vämgi maräkt.”
71 “Que necessidade temos de outras testemunhas?”, disseram eles. “Nós mesmos o ouvimos de sua boca!”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.