Mateus 27
Eastern Tz'utujil NT (TZJ_EAS) vs AAI
1 Tak xeskara, conjelal cjefe sacerdote e quexbil principal-i' rxin tnamet arj-e' xquemaj rch'obic nak nqueban tzra Jesús che neccamsaj.
1 Maraumanika Firis ukwarih etei naatu regaregah ai’in bairi Jesu morob isan hio hiyabunai sawar.
2 Xquexim ela, xeba xequejcha' pruk'a' Poncio Pilato jgobernador.
2 Basit uman hifatum hibai hitit Roman hai gawan Pilate umanamaim hiyai.
3 Judas je xejchowa rxin Jesús pquek'a' je nquetzelana rxin arja' tak xutz'et che ncamsasa Jesús congan xumaj t-onem ranm. Xba xermeloj juwnak ljuj rkan pak plata ocnak, xermeloj pquek'a' cjefe sacerdote y principal-i' rxin tnamet.
3 Judas, yanuwayan Jesu kakafinamaim hiya’iyai i’itin ana veya dogoron rusib, kabay 30 bai matabir na Firis ukwarih naatu regaregah ai’in nahimaim tit, eo
4 Tak xe'ekaja cuq'uin cawra xbij chca ra: —Camic xenban jun il mac, xenjach pe cmic jun acha jmajo'n ril, cara' xbij. —Jala jnabij, ajoj majo'n achnak nekbij tzra, kas atet wala' nak kas xtaban ruq'uin, cara' xbixa tzra.
4 “Ayu asinaf kakaf orot gewasin baban ao emomorob.” Hiya’afut hio, “Nati o a yababan, o akisimo ina’itin inayabunai.”
5 C'jara' ja' Judas xch'akij oca pak chpam santlaj templo, xel ela y xba xjitz'aj kaja rukul ruyon.
5 Judas kabay nati Tafaror Bar kabay teya’aya’amaim itaiy re naatu ihamiyih tit in sikan warasa yai morob. Judas kabay bai na rouw ere’er|alt="Judas throwing money down" src="cn01832b.tif" size="col" loc="Mat 27.5" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.5"
6 Je cjefe sacerdote arj-e' xquemol pak y cawra xecbij ra: —Jawra pak rjel quic' rmal c'ara' xjan xtba ta chpam caj rxin templo, cara' xecbij.
6 Firis ukwarih kabay hibai hio, “Iti i rara ana kabay, ata ofafar men ebibasit boro Tafaror Bar ana kabay ya’aya’amaim tanayai na’in.”
7 Y xquemaj rch'obic nak nqueban tzra pak. Tak xch'obtaja cmal xquelok' jun ulew tzra jun acha bnoy bjo'y. Jxoc wa' jara' ulew, tak nquecoma je' wnak jepenak chpam chic jle' tnamet, chpam nquemu'k wa'.
7 Etei’imak hio hibibasit ufunamaim, kabay hibai noukwat bu’urayan ana kamar hitubun, saise nah touman sabuw hai rah ana efan namatar.
8 Rmal c'ara' xbixa tzra jara' ulew rjel quic', y ncara' nbixa tzra camic chka'.
8 Ana’an nati isan kamar wabin “Rara ana Kamar” hibiwab in na iti boun ana veya tit.
9 Tzra' xbantaj wa' cumplir jtzij jbitanak cana rmal ja ojer profeta Jeremías jcawrara nbij: —Y xquec'om treinta rkan pak plata ocnak je xjara' rjel xqueya' aj Israel
9 Naatu abistan dinab orot Jeremiah eo ina iturobe.
10 che xeclok'bej jun ulew tzra jun bnoy bjo'y ajni' bin chwa anen rmal Kajaw Dios.
10 Noukwat bu’urayan ana kamar hitubun Regah ayu iu’uwu na’atube.”
11 Ja' Jesús arja' pa'la chwech Pilato jgobernador y cawra xbixa tzra: —¿La atet at rey cxin tnamet Israel? cara' xc'axaxa tzra. —Cara' nc'a ajni' xabij kaja. Cara' xbij Jesús.
11 Jesu Roman gawan nanamaim bat, naatu gawan Jesu ibatiy, “O Jews sabuw hai aiwob?” Jesu iya’afut eo. “Nati kuo, ayu boro abi tur anao.”
12 Per cjefe sacerdote e quexbil principal-i' rxin tnamet arj-e' tak xquemaj rbixic jril Jesús per arja' nmajo'n achnak xbij.
12 Firis ukwarih naatu regaregah ai’in Jesu ubar hitin tur kakafin isan hio men kafa’imo iyafutimih.
13 C'jara' cawra xbij Pilato tzra: —¿Lnawc'axaj c'a jnecbij chawa, congan awil necbij? cara' nbij tzra.
13 Basit Pilate Jesu iu, “Sabuw kakafih isan ubar hit teo’orereb kunonowar?”
14 Per Jesús next jun tzij xbij, nmajo'n xc'ulba' ta. Ja' Pilato congan xel ta ranm tak xutz'et jxuban.
14 Baise Jesu men kafa’imo awanamaim tur ta tit, naatu Gawan orot ana kasiy ra’at ifofofor men kafaita.
15 Jgobernador ne c'mannak wa' tzra chc'ola jun preso nsak'pij ptak nimk'ij pascua per nuya' c'as chca tnamet che arj-e' nec'utuna nak preso nsak'pij ela.
15 Tar Nowaten hiyuw ana veya, gawan hai binanakwar eo na’atube, mar etei dibur barane sabuw hai kok orot menatan tirurubin i ebobotait.
16 Jara' tiemp c'ola jun preso Barrabás rubi', njelal jrebnon bnak rbixic nat nkaj.
16 Nati ana veya orot wabin gagamin Jesu Barabas dibur ma’am.
17 Ja' Pilato tak quemlon chic qui' wnak cawra xc'axaj chca: —¿Nak newajo' ixix, Barrabás nsak'pix ela o Jesús je Cristo nbixa tzra? cara' xc'axaj chca.
17 Naatu sabuw hiru’ay sawar, basit Pilate ibatiyih, “Orot menatan kwakokok diburune anabotait, Jesu Barabas o Jesu Keriso?”
18 Cara' xc'axaj chca com arja' bien rutkin che congan nk'utluja canm tzrij Jesús y xe rmal jcongan nk'utluja canm tak quejchon pruk'a'.
18 Anayabin sabuw bobowenamaim Jesu hibai Pilate umanamaim hiya’iyai i so’ob.
19 Ja' Pilato tz'bula chpam lwar jabar nuk'at wa' tzij tak chek q'uenjlal xta'ka rbixic jle' tzij tzra rmal rexkayil cawrara: —Mtacsaj ta awi' atet che rcamsic acha, arja' jun acha jrebnon rbeyal. Mtacsaj ta awi' com ja' acha la xenwechc'aj camic y jachic' congan lowlo' xuban chwa. Cara' tkon ela rbixic tzra rmal rexkayil.
19 Pilate baibabatiyen ana efanamaim ma’am, aawan tur iyafar na eo, “Orot nati gewasin isan men abisa ta inasinaf, anayabin fai ayu mim fokarin maiyow isan amim au not ekakasiy”
20 Per cjefe sacerdote e quexbil principal-i' rxin tnamet arj-e' xecbij chca wnak che necc'utuj Barrabás che nsak'pix ela y Jesús ncamsasa.
20 Baise firis ukwarih naatu regaregah ai’in sabuw tafah fair hiyai, Barabas botaitin naatu Jesu asabunin isan Pilate hiokikin.
21 Jgobernador cawra xc'axaj chic jmul chca: —¿Nak newajo' ixix, nak chca e c-e' ach-i' wra quensak'pij ela? cara' xc'axaj chca. —Barrabás tsak'pij ela, cara' xecbij tzra.
21 Pilate sabuw ibatiyih, “Orot i rou’ab, imih orot menatan kwakokok ana botait?” Etei’imak hiya’afut hio, “Barabas!”
22 Wcara' newajo' ¿nak c'a quenban tzra Jesús je Cristo nbixa tzra? cara' xbij ja' Pilato. —Tcamsaj chwech cruz, cara' xecbij conjelal.
22 Pilate sabuw ibatiyih, “Bo Jesu wabin Keriso isan boro mi’itube anasinaf?” Etei’imak hiya’afut hio, “Ku’onaf!”
23 —¿Nak tzra, nak c'a lowlo' rebnon? cara' xc'axaj chic Pilato chca. Per arj-e' más xquemaj rakic quechi': —Tcamsaj chwech cruz, cara' xecbij chic jmul tzra.
23 Pilate ibatiyih, “Abisa kakafin sinaf?” Baise sabuw hitar koukuw hio, “Ku’onaf!” Sabuw rou’ay gagamin nahimaim Pilate Jesu ibatiy|alt="Jesus placed before crowd" src="CN01822b.tif" size="col" loc="Mat 27.23" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.23"
24 Ja' Pilato xerutz'et wnak chmajo'n ncajo' ta je nbij ja' chca che nsak'pix ela Jesús y xerutz'et chkajni' xeyictaja más. C'jara' xuc'om jle' ya' y xuch'aj ruk'a' chquewech y cawra xbij chca: —Anen mnuma'c ta we ncamsasa jala acha com majo'n ril, ixix c'ara' nak xteban tzra, cara' xbij chca.
24 Pilate naniyan bai men karam boro ef ta tasinaf, naatu sabuw auman kougeyagey hibusuruf, imih harew bai sabuw etei nahimaim uman sauwen eo, “Ayu iti orot namomorob isan men ana ubar anabaimih. Nati i kwa akis a ubar.”
25 —Ajoj nokejklena recmic ruq'uin je' ch'tak klec'wal chka', cara' xecbij conjelal.
25 Sabuw etei hiya’afut hio, “I namomorob ana ubar i aki anab naatu natunatu auman ana ubar hinab.”
26 Ja' Pilato xuya' c'as chca je ncajo', xsak'pij Barrabás y xuya' orden che nch'aya Jesús. Tak xch'aytaja xujach pquek'a' je nquec'mow ela rxin che ncamsasa chwech cruz.
26 Imaibo Pilate Barabas botait, naatu Jesu wabir ana baiyowayah iuwih, onafin isan hibai hin.
27 C'jara' je' soldado rxin gobernador, arj-e' xquec'om ela Jesús chpam jay abar nec'je' wa' gobernador y xequemol conjelal jle' chic soldado chka'.
27 Imaibo Pilate ana baiyowayah Jesu hibai hin gawan ana bar hitit, nati’imaim baiyowayah etei hiru’ay hibebera’uh.
28 Xquejal retziak Jesús y xquecsaj chic jun quiek tziak tzrij.
28 Ana faifuw hi’oromen, faifuw namar hibai hi’us,
29 Xecchumij jun corona, q'uix xquecsaj y xqueya' pe rwá', y xqueya' jun aj pruk'a' ja rejquenk'a'. Xexque'a chwech y nqueya' rsaludo ajni' nba'na tzra jun rey tak nba'na saludar per xyok'bal rxin nqueban. —Atet at rey cxin tnamet Israel, cara' necbij tzra.
29 kokor hififin ukwarin ana raramamih hiyara’ah, uman ana asukwafune tu hitin, nanamaim suh hiyowen hi’i’iyab hio, “Jews hai aiwob tanabora’ara’ah.”
30 Xecchubaj, xquemaj aj tzra y xecwak'la' rwá' tzra.
30 Yumatan hikwaitututur, uman tu hibosair ukwarinamaim hiborabirab.
31 Tak xyok'taja cmal c'jara' xquejal retziak quiek y xquecsaj chic jretziak ja'. C'jara' xquec'om ela che nequerpa' chwech cruz.
31 Hibi’i’iyab ufunamaim, faifuw hi’us ma’am hibosair ana faifuw hibow hina hi’us, imaibo hibai hin onafin isan.
32 Tak xeba c'ola jun acha xquewil aj Cirene, Simón rubi', npors xqueban tzra chnejkaj ela cruz rxin Jesús.
32 Hitit hinan efamaim Sairini orot wabin Simon bairi hitar naatu baiyowayah hi’ukikin Jesu ana onaf bai e’abar.
33 Xeba pjun lwar rbin-an Gólgota. Gólgota nbij tzij lwar rxin rwá' comnak.
33 Hina efan wabin Golgotha imaim hitit, nati efan hibiwab yabin efan ana itinin i orot ukwarin ana gifow na’atube.
34 Tak xe'ekaja chpam lwar Gólgota xectzujuj vino tzra chnutaj. Jvino c'ola nic'aj achnak congan q'uey yjun ruq'uin. Ja' Jesús tak xuna' chq'uey majo'n xutaj ta.
34 Nati’imaim wine harew tenakuyakuy auman hisartabir Jesu tomanih hitin bai kakartubun ufunamaim kwahir.
35 Tak xriptaja cmal chwech cruz xquemaj rbanic suert tzrij retziak nak kas xtech'cowa chca y nquejach chquewech. Cara' xbantaja ch-utz c'ara' tzra' nbantaj wa' cumplir jbitanak cana rmal profeta jcawrara nbij: —Xqueban suert tzrij netziak y xquejach chquewech, cara' bitanak cana ojer.
35 Naatu hi’o’onaf ana veya arowamaim ana faifuw hikusib hifaram hibow.
36 C'jara' xetz'be'a y xquemaj rchajic Jesús.
36 Imaibo nati’imaim himarir Jesu hima’uh hima.
37 Xtz'ibaxa ril je nbixa tzra y pe rwá' recruz xqueya' wa', cawra ril xqueya': —Jawra Jesús, arja' rey cxin tnamet Israel, cara' xectz'ibaj.
37 Naatu tafanamaim ubar hibitin ana tur hikirum hikubar, “ITI I JESU, JEW SABUW HAI AIWOB.”
38 Ec'ol c'a e c-e' elk'oma' xeri'pa chwech cruz chka', jun prejquenk'a' Jesús y jun prexquen.
38 Naatu bainowan orot rou’ab Jesu bairi hi’onafih, ta ana beyawane ta ana asukwafune.
39 Je' wnak tak nquek'axa y tak nquetz'et cana Jesús xnectzebej y xe nqueyok' y cawra necbij tzra:
39 Sabuw nanane hinan ukwarih hita’asi’asiy ubar hitin tur kakafih maiyow Jesu hi’i’iyab hio,
40 —Atet xatbina chnatur santlaj rtemplo Dios y xe oxi' k'ij nrajo' chnayic chic jmul, camic tet-o' c'a awi' ayon. We ktzij che atet at rlec'wal Dios catkaj pc'a chwech cruz, cara' necbij tzra.
40 “Tafaror bar tarabounin veya tounu wanawananamaim wowabin sawaramih io! Bo o God Natun na’at kwiyawasi cross afe’enane kure’eban a’it?”
41 Je cjefe sacerdote arj-e' xe nqueyok' chka' e quexbil je' maestro je nquetijona cxin wnak tzrij rley Dios e quexbil chka' je' principal-i' rxin tnamet.
41 Ef ta’imon firis ukwarih, Ofafar Bai’obaiyenayah naatu regaregah ai’in auman Jesu hi’i’iyab hio,
42 —Arja' To'onel cxin wnak, cara' nbixa tzra, per camic xe mtecwin nara' nuto' ri' ruyon. We ktzij che arja' Rey kxin ja ok aj Israel tkaj tc'a camic chwech cruz, y we xtkaj ta neyke'a c'ara' kac'u'x ruq'uin.
42 “Sabuw afa iyawasih, baise i taiyuwin men karam boro niyawas, Israel sabuw hai aiwob! Bo cross afe’enane boun nare tana itin boro tanitumitum.
43 Arja' ykula ruc'u'x ruq'uin Dios nchexa, per wcongan wen ntz'e'ta rmal Dios tet-o' c'a camic com arja' xucsaj ri' che Rlec'wal Dios. Cara' necbij che necyok'bej rxin.
43 God i bitumitum, bo God boun iyawasiban ta’itin, anayabin i taiyuwin i God Natun rouw eo.”
44 Y cara' xqueban elk'oma' jxeri'pa chwech cruz prexquin Jesús, arj-e' xqueyok' chka'.
44 Ef ta’imon bainowah orot rou’ab Jesu bairi hi’onafih hi’inu’in ubar hitin tur kakafih hi’u.
45 Jpe nc'aj k'ij c'ola jun nimlaj k'ejku'm xec'je'a chwech njelal ruch'lew, c'a las tres rxin tk'ak'ij xeskara chic jmul.
45 Veya yen tafat yan tafaram etei gugum inu’in veya botabir re 3 korok bai.
46 Ja' Jesús a las tres chlara' rxin tk'ak'ij arja' congan xurak ruchi', cawra xbij ra: —Elí, Elí, ¿lama sabactani? cara' xbij. Jara' tzij je xbij cawra nbij: —Nedta' Dios, Nedta' Dios ¿nak tzra tak xenaya' cana? cara' xbij.
46 Veya 3 korok na’atube, Jesu fanan aumetawat rerey eo, “Eloi, Eloi Lema Sabachthani?” Anayabin, “Au God, au God, aisim ihamiyu?”
47 Ec'ol c'a chca jle' wnak jec'ola tzra', arj-e' tak xecc'axaj je xbij cawra xecbij ra: —Jala acha comnak profeta Elías nsiq'uij, cara' necbij.
47 Sabuw afa nati’imaim hibatabat hinowar hio, “Elijah isan eafa’af kwanowar.”
48 C'ol c'a jun chca xerc'amla' ta jun esponja, xch'akba' chpam jle' ch'amlaj vinagre, xuxim chutza'm jun aj y xuya' pona tzra Jesús chnutaj.
48 Naatu orot ta nunuw in sawar ta biyan sou’usau bai, wine tenakuyakuy butu’ub, eot ra’ah Jesu awanamaim yai tomamih.
49 Per jle' chic cawra xecbij: —Tey-a' tzra', katz'ta' nc'a k'alaj we xtpeta Elías che nret-o', cara' xecbij.
49 Baise sabuw afa hio, “Kubat, Elijah nan nabiyawas tana’itin!”
50 Ja' Jesús xurak chic jmul ruchi', xujach ranm tzra Dios y xcom kaja.
50 Jesu iban maiye fanan aumetawat rerey, naatu ayubin tabaratait.
51 Y chek q'uenjlal xraktaja mant jk'otben rpam santlaj rtemplo Dios, chek c-e' xuban.
51 Faifuw Tafaror Bar wanawanan hita’iy re efan kakafiyin hirafut inu’in yate rusib re in uran tit rou’ab himatar, iriyoy tit kabay hitaseseb.
52 C'ola je' jul cxin cnomki' xjaktaja y je' cnomki' je rxin Dios e q'uiy chca xec'astaja.
52 Rah awah hiha’e, sabuw kakafiyih moumurih na’in marasika himorob hi’inu’in etei hiyawas himisir.
53 Arj-e' tak c'astanak chic Jesús xe'el ta chpam jul abar ec'o wa' y xeba chpam santlaj tnamet Jerusalén, y e q'uiy xetz'towa cxin.
53 Hai rah hitumaren hitit, Jesu morobone mimisir ufunamaim, murumurubih etei hitit hin Jerusalem hitit, sabuw moumurih na’in hi’itih.
54 Jcapitán e rexbil jec'ola ruq'uin che necchajij Jesús arj-e' xquetz'et cbarkan jxuban, xquetz'et njelal je xbantaja y congan xecxibej qui' rmal: —Jala acha ne ktzij wa' che Rlec'wal Dios, cara' xecbij.
54 Baiyowayah hai orot ukwarih naatu baiyowayah afa bairi nati’imaim Jesu hima’uh hima’am iriyoy hitatam, naatu abisa’awat himamatar hi’itah hai bir ra’at hio, “Turobe iti orot i anababatun God Natun!”
55 Y e q'uiy ixki' jec'ola tzra' xquetzu' pona chka' je xbantaja. Arj-e' etren ela tzrij Jesús tak xe'el ta pGalilea y xqueto' chpam jnak nc'atzina tzra.
55 Nati’imaim baibin moumurih na’in hina ef yokaika hibat abisa’awat himamatar hi’itah. Iti baibin i Galilee’ine Jesu hi’ufunun bairi hina hibibais.
56 Jun chca ixki' María Magdalena, jun chic María jquete' Jacobo ruq'uin José, jun chic jquete' rlec'wal Zebedeo.
56 Baibin wanawanahimaim i Mary Magdalene, Mary, James, Joseph hairi hinah naatu Zebedee aawan.
57 Tak xoca ak'a' c'ola jun acha xpeta, arja' byom aj Arimatea, José rubi'. Arja' rdiscípulo Jesús chka'.
57 Birabirab auman orot sawar wairafin, wabin Joseph ana tafaram Arimathea’ane na tit. Iti orot i Jesu ana bai’ufununayan ta, baise wa’iwa’iramaim bi’ufununun. Tafaror bar wanawanan faifuw taseb ro’ab himatar|alt="temple veil being torn down" src="CN01843B.TIF" size="col" loc="Mat 27.57" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.57"
58 Xba ruq'uin Pilato che rc'utxic recuerpo Jesús. Tak xekaja, ja' Pilato xuya' orden che nja'cha recuerpo tzra.
58 Joseph na Pilate nanamaim tit, Jesu biyan bai na ya’in isan fefeyan, naatu Pilate ana baiyowayah uwih Jesu biyan hibai hitin.
59 Xba ja' José, xerec'ma' recuerpo Jesús y xubar chpam jun ch'ajch'oj tziak.
59 Joseph, Jesu biyan bai faifuw boubunamaim sum
60 Tak xbartaja rmal xerey-a' chpam jun panteón c'ac' rxin ja' jrec'ton chwech jun tz'lem abaj, y xtz'apij ruchi' tzra jun tz'lem abaj. C'jara' xba.
60 bai in hub boubun i isan iti boro’omo to naiwanamaim bai inu’in, imaim Jesu yai naatu kabay ifururuw na sou hir naatu ana ubar in.
61 Ja' María Magdalena rexbil jun chic María arj-e' ec'ola tzra', etz'bul oca chwech panteón.
61 Mary Magdalene naatu Mary, James, Joseph hairi hinah i rah rewan rounane himare hima hi’itin.
62 Rcab k'ij tak xk'axa k'ij je nchumsasa je' achnak rxin nimk'ij xeba je' cjefe sacerdote e quexbil fariseo, xequemlo' qui' chwech Pilato.
62 Mar natot i boro Sabbath ana veya, imih Firis ukwarih naatu Pharisee hina Pilate nanamaim hitit
63 Cawra xecbij tzra: —Señor Gobernador, ajoj bien nerkaja pkawá', ja acha Jesús jnetz'kowa tzij, tak c'c'as na c'o jun tzij xbij cana cawrara: —Per prox k'ij nc'astaja nwech. Cara' xbij cana.
63 hio, “Regah ni’i orot baifufuwenayan yawasin ma’am eo, ‘Ayu boro veya tounu ufunamaim morobone anamisir.’ Iti na’atube eo i aki anotanot.
64 Rmal c'ara' nekbij chawa, tey-a' jun orden che nchajixa oxi' k'ij jpanteón, mal-il xtqueba rdiscípulo chak'a' xtequelk'aj ta recuerpo chpam panteón y tak xtc'amtaj ela cmal xtecbij chca wnak che xc'astaja rwech jara' acha chquecjol cnomki'. Wcara' xtqueban jara' más chna jun nimlaj tz'koj tzij que chwech ajni' xuban Jesús nabey, cara' xecbij tzra Pilato.
64 Isan imih akokok baiyowayah afa iniyafarih hinan rah hinama’uh hinama veya tounu, saise ana bai’ufununayah boro men hinan biyan hinabain hinabihir, naatu morobone misir maiye hinarouw hinao sabuw hinifuwihimih. Anayabin baifuwen iti boun natitit boro kakafin anababatun men wan anabifuwen na’atube’emih.”
65 Cawra xbixa chca: —Ec'ola je' guardia, ixix c'ola je' ek'a' chca che nque'ec'om ela, seguro tebna' tzra panteón com ixix ewutkin nak xteban tzra, cara' xbixa chca rmal Pilato.
65 Pilate iyafutih eo, “Ma’utenayah orot kwa aso’obamaim kwanabuwih naatu kwana’uwih matah toniwa’an rah hinama’uh gewas hinama.”
66 C'jara' xeba, xecchumij abaj je tz'apben ruchi' jpanteón, bien seguro xqueban tzra y xequeya' cana guardia che rechjalbxic.
66 Basit hitit hin rah ana etawan kabay tafanamaim kwah hiyai, naatu ma’utenayah orot nati’imaim rah hima’uh hima. Mautenayah rah awan hibat firis bairi teo|alt="soldiers guarding tomb" src="cn01849b.tif" size="col" loc="Mat 27.66" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="27.66"
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.