Lucas 22
Eastern Tz'utujil NT (TZJ_EAS) vs NVT
1 Xe nnajin ta nimk'ij pascua tak nti'ja xquelway jmajo'n levadura ruq'uin.
1 A Festa dos Pães sem Fermento, também chamada de Páscoa, se aproximava.
2 Je cjefe sacerdote e quexbil maestro je nquetijona cxin wnak tzrij rley Dios arj-e' quemjon rconxic rij rwech nak nqueban tzra Jesús che neccamsaj. Cara' nqueban com xnecxibej qui' chquewech wnak.
2 Os principais sacerdotes e mestres da lei tramavam uma forma de matar Jesus, mas tinham medo da reação do povo.
3 C'jara' xoca Satanás pranm Judas je rbin-an Iscariote. Ja' Judas jun chca je cbeljuj rdiscípulo Jesús.
3 Então Satanás entrou em Judas Iscariotes, um dos Doze,
4 Xba cuq'uin cjefe sacerdote y cuq'uin cjefe je nquechjalbena rxin nimlaj templo rxin Dios. Tak xekaja cuq'uin xumaj tzij tzrij nak nuban chnujach Jesús pquek'a'.
4 e ele foi aos principais sacerdotes e aos capitães da guarda do templo para combinar a melhor maneira de lhes entregar Jesus.
5 Arj-e' congan xequicota rmal je xbixa chca y xqueya' quechi' che nqueya' pak tzra.
5 Eles ficaram muito satisfeitos e lhe prometeram dinheiro.
6 —Utz c'ara', cara' xbij ja' Judas chca. C'jara' xumaj rconxic nak nuban chnujach Jesús pquek'a' per xcanoj na jun hor tak majo'n necnabej wnak.
6 Judas concordou e começou a procurar uma oportunidade de trair Jesus, para que o prendessem quando as multidões não estivessem por perto.
7 Xerla' c'a k'ij rxin nimk'ij tak nti'ja xquelway jmajo'n levadura ruq'uin y tak ncamsasa carne'l jnoca sacrificio rxin pascua je ntzujuxa chwech Dios.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento, quando o cordeiro pascal era sacrificado.
8 Ja' Jesús xerutak ela Pedro ruq'uin Juan y cawra xbij el chca: —Camic nquixba, nbechumij je xtkataj chpam nimk'ij pascua, cara' xbij ela chca.
8 Jesus mandou Pedro e João na frente e disse: “Vão e preparem a refeição da Páscoa, para que a comamos juntos”.
9 —Tbij chka abar tzra' nekchumij wa', cara' xecc'axaj tzra.
9 “Onde o senhor quer que a preparemos?”, perguntaram.
10 Jesús cawra xbij el chic chca: —Tak xtquixoca chpam tnamet Jerusalén c'ola jun acha nec'ul rc'an jun chnaw ya'. Jneban quixoca chpam jay abar xtoc wa' ja'.
10 Ele respondeu: “Logo que vocês entrarem em Jerusalém, um homem carregando uma vasilha de água virá ao seu encontro. Sigam-no. Na casa onde ele entrar,
11 Y cawra nebij tzra rajaw jay: —Ja' Maestro okretkon ta awq'uin che nekerc'axaj chawa: —¿Nak cuarto nkaban wa' w-im rxin pascua e wexbil ndiscípulo? Cara' rbin ta chka, cara' tbij tzra rajaw jay.
11 digam ao dono: ‘O Mestre pergunta: Onde fica o aposento no qual comerei a refeição da Páscoa com meus discípulos?’.
12 Arja' nuc'ut chewech jun nimlaj cuarto chumin chic, chcaj c'o wa' prucab piso. Tzra' nechumij wa' je nkataj rxin nimk'ij pascua. Cara' xbij ela Jesús chca.
12 Ele os levará a uma sala grande no andar superior, que já estará arrumada. Preparem ali a refeição”.
13 Ja' Pedro rexbil Juan arj-e' xeba y tak xe'ekaja cara' xbantaja ajni' xbix ela chca rmal Jesús. C'jara' xquemaj rchumsic je nquetaj rxin nimk'ij pascua.
13 Eles foram e encontraram tudo como Jesus tinha dito, e ali prepararam a refeição da Páscoa.
14 Tak xerla' hor rxin w-im xetz'be'a Jesús tzrij mes e rexbil e cbeljuj apóstol.
14 Quando chegou a hora, Jesus e seus apóstolos tomaram lugar à mesa.
15 Xumaj tzij cuq'uin y cawra xbij chca ra: —Anen congan nyarin ta che xjunam nkaban ewq'uin jawra w-im rxin pascua. Quencomsas na per kas quenwajo' nkaban jawra w-im rxin pascua ewq'uin nabey mul.
15 Jesus disse: “Estava ansioso para comer a refeição da Páscoa com vocês antes do meu sofrimento.
16 Cara' quenbij chewa com anen majo'n chic quenban ta w-im rxin pascua wawe', c'jara' xtenban chic tak xtbantaja cumplir chpam rgobierno Dios jnuc'ut jawra w-im chkawech, cara' xbij chca.
16 Pois eu lhes digo agora que não voltarei a comê-la até que ela se cumpra no reino de Deus”.
17 C'jara' xuc'om jun cop vino, xmeltioxij tzra Dios y cawra xbij xbij chic chca: —Tec'ma' jawra vino, tetja' chixjujnel.
17 Então tomou um cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, disse: “Tomem isto e partilhem entre vocês.
18 Camic quenbij chewa che ri'al uva majo'n chic quentaj ta wawe', c'jara' xtentaj chic tak xtpeta rgobierno Dios, cara' xbij chca.
18 Pois não beberei vinho outra vez até que venha o reino de Deus”.
19 C'jara' xuc'om xquelway, xmeltioxij tzra Dios, xuwech' y xujach chca, cawra xbij chca ra: —Ja c'a wa' necuerpo je nja'ch na pe cmic pnecwent, tetja'. Jtak netaj jara' nenatbej wxin, cara' xbij chca.
19 Tomou o pão e agradeceu a Deus. Depois, partiu-o e o deu aos discípulos, dizendo: “Este é o meu corpo, entregue por vocês. Façam isto em memória de mim”.
20 Y cara' xuban chic tzra jun cop vino chka', tak xec'choja w-im cmal cawra xbij chic chca: —Jawra vino, ja c'a wa' necq'uiel rseguro jc'ac' chuminem je rchumin Dios. Jnecq'uiel jara' nti'x na pnecwent.
20 Depois da ceia, Jesus tomou o cálice de vinho e disse: “Este é o cálice da nova aliança, confirmada com o meu sangue, que é derramado como sacrifício por vocês.
21 Per bien tewc'axaj camic, c'ola jun acha je xtejchowa wxin pquek'a' wnak je nquetzelana wxin y jara' acha tz'bula wq'uin tzrij mes camic.
21 “Mas aqui, partilhando da mesa conosco, está o homem que vai me trair.
22 Je Rlec'walxel jxoca alxic cuq'uin wnak ne ktzij wa' che ncamsas na ajni' chumin ta rmal Dios per congan lowlo' tzra je xtejchowa rxin pquek'a' je nquecamsana rxin, cara' xbij chca.
22 Pois foi determinado que o Filho do Homem deve morrer. Mas que aflição espera aquele que o trair!”
23 J-e' apóstol xquemaj rc'axic chbil tak qui' nak jun chca je xtejchowa rxin.
23 Os discípulos perguntavam uns aos outros qual deles faria uma coisa dessas.
24 Chka' c'ola jun ch'oj xwankera chquecjol, nak jun más nim ruk'ij chca, jara' necch'ojquij.
24 Depois, começaram a discutir entre si qual deles era o mais importante.
25 Ja' Jesús cawra xbij chca ra: —Je' rey jec'ola ptak je' nación arj-e' congan nmak nquena' y nqueban chca wnak xe e ajni' cmos. Jnebnowa mandar cxin wnak congan necyarij che nbixa chca che e bnoy tak utzil.
25 Jesus lhes disse: “Neste mundo, os reis e os grandes homens exercem poder sobre o povo e, no entanto, são chamados de seus benfeitores.
26 Per mteban ta ixix ajni' nqueban j-e'. Per jneban, nak jun más nim ruk'ij chewa tebna' kaja más ch'it co'l chquewech rexbil. Chka' nak nebnowa mandar mejor querilij rexbil.
26 Entre vocês, porém, será diferente. Que o maior entre vocês ocupe a posição inferior, e o líder seja o servo.
27 Tak c'ola jun acha remjon w-im y c'ola jun rmos nilina rxin ¿nak jun más nim ruk'ij chca nech'ob ixix? ¿Le mja' tc'ara' ja' acha jnilixa rmal rmos jmás nim ruk'ij? Per bien terkaja pnewá' nak nebnon checjol, nebnon samaj ajni' nuban jun ilinel.
27 Quem é mais importante, o que está à mesa ou o que serve? Não é aquele que está à mesa? Mas não aqui! Pois eu estou entre vocês como quem serve.
28 Ixix ne enewexbilan wa' chpam lowlo' jnetjon ta.
28 “Vocês permaneceram comigo durante meu tempo de provação.
29 Jcamic anen quenya' k'atbaltzij pnek'a' ajni' yatanak chwa anen rmal Nedta' Dios.
29 E, assim como meu Pai me concedeu um reino, eu agora lhes concedo o direito de
30 Cara' quenban chewa ch-utz c'ara' nyataja chewa che xjunam xtokwa' wa' ewq'uin tzrij mes je chpam ngobierno, ch-utz c'ara' chka' che nyataja chewa che nquixetz'be'a chwech je' trono chka' y nquixoca ix k'toy tak tzij chquij e cbeljuj tribu rxin tnamet Israel, cara' xbij ja' Jesús chca rapóstol.
30 comer e beber à minha mesa, em meu reino. Vocês se sentarão em tronos e julgarão as doze tribos de Israel”.
31 C'jara' xumaj tzij ja' Kajaw Jesucristo ruq'uin Simón Pedro, cawra xbij tzra ra: —Simón, bien tewc'axaj je xtenbij chawa ra, Satanás arja' ixrc'utun tzra Dios y nya'a c'as tzra che nquixec'je'a jurat pruk'a' y nquixerkasaj na chpam jun nimlaj prueba.
31 Então o Senhor disse: “Simão, Simão, Satanás pediu para peneirar cada um de vocês como trigo.
32 Per anen nebnon orar pnacwent ch-utz c'ara' majo'n nq'uis ta junlic yukbal ac'u'x wq'uin. Atet tak xtcatemloj pchic jmul pnuk'a' tecwersaj chic quec'u'x awch'alal, cara' xbixa tzra.
32 Contudo, supliquei em oração por você, Simão, para que sua fé não vacile. Portanto, quando tiver se arrependido e voltado para mim, fortaleça seus irmãos”.
33 Ja' Simón Pedro cawra xbij tzra: —Wajaw, anen quentre'a chawij mesque en jun anen quencsasa pcars awq'uin, owe quencomsasa awq'uin chka', cara' xbij tzra.
33 Pedro disse: “Senhor, estou pronto a ir para a prisão, e até a morrer ao seu lado”.
34 Ja' Jesús cawra xbij chic tzra: —Camic quenbij chawa Pedro, chpam jawra ak'a' q'uemjana tetrekena pre'y tak oxmul abin chic cawrara chwa: —Anen majo'n wutkin ta rwech Jesús, cara' nabij na chwa, cara' xbij tzra.
34 Jesus, porém, respondeu: “Pedro, vou lhe dizer uma coisa: hoje, antes que o galo cante, você negará três vezes que me conhece”.
35 C'jara' xumaj tzij cuq'uin conjelal rapóstol y cawra xbij chca ra: —Tak xixnutak ela chpam je' viaje tak majo'n epak xec'om ela nexte xec'om ela emalet nexte exjab chka' ¿lc'o na je achnak xewajo' jmajo'n xixruban ta? cara' xc'axaj chca. —Nmajo'n achnak xuban falta chka, cara' xecbij tzra.
35 Em seguida, Jesus lhes perguntou: “Quando eu os enviei para anunciar as boas-novas sem dinheiro, sem bolsa de viagem e sem sandálias extras, alguma coisa lhes faltou?”. “Não”, responderam eles.
36 C'jara' cawra xbij chic chca: —Per camic quenbij chic chewa, nak c'ola rpak tec'ma' ela y tec'ma' ela rmalet chka'. Nak jun majo'n jun espada ruq'uin, jnuban tc'ayij rechquet y telk'o' jun espada.
36 Então ele disse: “Agora, porém, peguem dinheiro e uma bolsa de viagem. E, se não tiverem uma espada, vendam sua capa e comprem uma.
37 Cara' quenbij chewa com anen npors quenk'ax na chpam jtz'ibtanak cana chwij chpam rtzojbal Dios, cawra tz'ibtanak cana chwij ra: —Arja' xjunam nba'na tzra ajni' nba'na chca jitzel tak wnak. Cara' tz'ibtanak cana chwij y pors nbantaj na cumplir com njelal jtz'ibtanak cana chwij jara' ntajina nbantaja cumplir, cara' xbij Jesús chca.
37 Pois é necessário que se cumpra esta profecia a meu respeito: ‘Ele foi contado entre os rebeldes’. Sim, tudo que os profetas escreveram a meu respeito se cumprirá”.
38 Arj-e' cawra xecbij tzra: —Tetz'ta' mpa' Kajaw, c'ola c-e' espada kc'an ra, cara' xecbij tzra. —Quixetne'a, cara' xbij Jesús chca.
38 Eles responderam: “Senhor, temos aqui duas espadas”. “É suficiente”, disse ele.
39 C'jara' xel ela chpam tnamet, xba chpam jun lwar abar c'o wa' jun jyu' Olivo rubi' com ne tzra' nec'je' wa' je'a. Etrena rdiscípulo tzrij.
39 Então, acompanhado de seus discípulos, Jesus foi, como de costume, ao monte das Oliveiras.
40 Tak xe'ekaja chpam lwar cawra xbij chca ra: —Tebna' orar ch-utz c'ara' Satanás tak xtquixerchajtij mquita xtquixruch'ec, cara' xbij chca.
40 Ao chegar, disse: “Orem para que vocês não cedam à tentação”.
41 C'jara' xyonaj pona ri' ruyon, chenkaj xec'je' pon wa', xexque'a y xumaj rbanic oración, cawra oración xuban ra:
41 Afastou-se a uma distância como de um arremesso de pedra, ajoelhou-se e orou:
42 —Nedta', anen quenwajo' nabij ta chwa che mquita quenk'axa chpam lowlo' jpenak chenwech. Cara' ta nabij chwa wnuc'om ri' ruq'uin jachumin ta chwij. Per xerwara' nquenk'ax na chpam wcara' nrajo' awanm chquenban, cara' xbij tzra Ttixel.
42 “Pai, se queres, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
43 C'jara' c'ola jun ángel xwanker ta chwech penak chcaj, xrey-a' kaja más rchuk'a'.
43 Então apareceu um anjo do céu, que o fortalecia.
44 Com majtanak rmal jun nimlaj lowlo' rmal c'ara' más chna xuban oración. Congan ya' nela chuplaj ajni' nmak tak c'aj quic' je nkaja ptak ulew.
44 Ele orou com ainda mais fervor, e sua angústia era tanta que seu suor caía na terra como gotas de sangue.
45 Tak xec'choja oración xyictaja y xba cuq'uin rdiscípulo. Tak xekaja cuq'uin congan ekanak chuwram com congan ecosnak rmal bis.
45 Por fim, ele se levantou, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo, exaustos de tristeza.
46 —¿Nak tzra xe wram neban? Camic quixyictaja y tebna' oración ch-utz c'ara' Satanás tak xtquixerchajtij mquita xtquixruch'ec, cara' xbij ja' Jesús chca rdiscípulo.
46 “Por que vocês dormem?”, perguntou ele. “Levantem-se e orem para que não cedam à tentação.”
47 Kas remjon na tzij cuq'uin rdiscípulo tak e congan e q'uiy wnak xe'erkaja ruq'uin. C'ola jun acha rec'mon ta quebey, Judas rubi', arja' jun chca je cbeljuj apóstol. Ja' Judas xki'l oca ruq'uin Jesús ch-utz c'ara' ntz'ubaj ruchi'.
47 Enquanto Jesus ainda falava, chegou uma multidão conduzida por Judas, um dos Doze. Ele se aproximou de Jesus e o cumprimentou com um beijo.
48 Per Jesús cawra xbij tzra ra: —¿Lruq'uin jun tz'uban chi'ij najachbej Rlec'walxel pquek'a' je nquetzelana rxin? ¿Lcara' naban tzra Rlec'walxel jxoca alxic cuq'uin wnak? Cara' xbij tzra.
48 Jesus, porém, lhe disse: “Judas, com um beijo você trai o Filho do Homem?”.
49 Je rexbil Jesús tak xch'obtaja cmal chc'ola lowlo' penak tzrij cawra xecbij tzra ra: —¿Nak nabij atet Kajaw, l-utz nkalsaj espada chquij? cara' xecbij tzra.
49 Quando aqueles que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: “Senhor, devemos lutar? Trouxemos as espadas!”.
50 Xpet c'a jun chca, xelsaj espada y c'ola jun rmos nimlaj sacerdote xusoc, xch'upuj ela jun rexquin jc'ola prejquenk'a'.
50 E um deles feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha direita.
51 Jesús cawra xbij chca rexbil: —Mteban ta más ch'oj. C'jara' xuchap rexquin mos y xchumsaj.
51 Mas Jesus disse: “Basta!”. E, tocando a orelha do homem, curou-o.
52 Ec'ol c'a cjefe sacerdote e quexbil cjefe je nquechjalbena rxin nimlaj templo rxin Dios e quexbil chic principal-i' rxin tnamet, arj-e' epenak che rchapic Jesús. Jesús cawra xbij chca: —¿Le en elk'om c'a rmal c'ara' tak ec'mon ta espada y ec'mon ta che' chwij che nchapic?
52 Então Jesus se dirigiu aos principais sacerdotes, aos capitães da guarda do templo e aos líderes do povo que tinham vindo buscá-lo: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau?
53 Per anen k'ij k'ij xenc'je'a checjol chpam nimlaj templo rxin Dios per majo'n wan xnechap ta tzra'. Per jawra hor jokc'o wa' jawa' yatanak chewa che nquixba'na mandar rmal diablo jnebnowa mandar chpam k'ejku'm. Cara' xbij ja' Jesús chca.
53 Por que não me prenderam no templo? Todos os dias eu estava ali, ensinando. Mas esta é a hora de vocês, o tempo em que reina o poder das trevas”.
54 C'jara' xquechap, xquec'om ela pruchoch nimlaj sacerdote. Ja' Pedro retreben Jesús per q'ue c'nat nutzu' pon chwa'.
54 Então eles o prenderam e o levaram à casa do sumo sacerdote. Pedro o seguiu de longe.
55 Tak xe'ekaja xquebox jun k'ak' chujay y xetz'be'a chuchi'. Pedro xetz'be'a cuq'uin chuchi' k'ak'.
55 Os guardas acenderam uma fogueira no meio do pátio e sentaram-se em volta, e Pedro sentou-se com eles.
56 Kas tz'bula chi' k'ak' tak xpeta jun aj-ic', xera' xtz'ulchij y cawra xbij ra: —Jawra acha ra rexbil Jesús chka', cara' xbij ja' aj-ic'.
56 Uma criada o notou à luz da fogueira e começou a olhar fixamente para ele. Por fim, disse: “Este homem era um dos seguidores de Jesus!”.
57 Pedro majo'n xuya' ta tzrij je xbixa tzra y cawra xbij tzra aj-ic' ra: —Anen quenbij chawa che anen majo'n wutkin ta rwech Jesús.
57 Mas Pedro negou, dizendo: “Mulher, eu nem o conheço!”.
58 C'aj co'l ara' tak c'ol chic jun xetz'towa rxin Pedro y cawra xbij tzra: —Atet chka' at quexbil jxe'exbilana rxin Jesús, cara' xbij tzra. —Anen quenbij chawa che me en quexbil ta, cara' xbij ja' Pedro tzra acha.
58 Pouco depois, um homem olhou para ele e disse: “Você também é um deles!”. “Não sou!”, retrucou Pedro.
59 C'ola ra' jun hor tak xpeta chic jun y xbij che ne ktzij wa' jPedro rexbil Jesús, cawra xbij ra: —Bien k'alaj chjawra acha rexbil Jesús chka' com arja' aj Galilea, cara' xbij tzra.
59 Cerca de uma hora mais tarde, outro homem afirmou: “Com certeza esse aí também estava com ele, pois também é galileu!”.
60 Pedro cawra xbij tzra: —Quenbij chawa che anen majo'n wutkin ta jnabij la, cara' xbij tzra. Kas remjon na tzij Pedro tak xtrekena pre'y.
60 Pedro, porém, respondeu: “Homem, eu não sei do que você está falando”. E, no mesmo instante, o galo cantou.
61 Ja' Kajaw Jesucristo xuya' volt y xtz'ulchij Pedro. Ja' Pedro xerkaja pe rwá' jbin tzra rmal Jesús jcawrara: —Tak q'uemjana tetrekena pre'y, oxmul nabij na chwa cawrara: —Anen majo'n wutkin ta rwech Jesús, cara' nabij na chwa.
61 Então o Senhor se voltou e olhou para Pedro. E Pedro se lembrou das palavras dele: “Hoje, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
62 C'jara' xel ta, congan jun nimlaj bis ok'ej nuban.
62 E Pedro saiu dali, chorando amargamente.
63 Jechapyona rxin Jesús arj-e' xquemaj ryok'ic Jesús y xquemaj rch'ayic chka'.
63 Os guardas encarregados de Jesus começaram a zombar dele e a bater nele.
64 Xectz'apij rwech tzan su't y tak xtz'aptaja cmal xqueya' k'a' chuplaj y cawra xecbij tzra: —Tbij chka camic ¿nak xyowa k'a' chaplaj? cara' necbij tzra.
64 Vendaram seus olhos e diziam: “Profetize para nós! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
65 Y c'c'o na más lowlo' tak tzij xecbij tzra jnecyok'bej rxin.
65 E o insultavam de muitas outras maneiras.
66 Tak xeskara xquemol qui' principal-i' rxin tnamet e quexbil cjefe sacerdote e quexbil chic je' maestro je nquetijona cxin wnak tzrij rley Dios. Xquec'om ela Jesús chpam k'atbaltzij je cxin j-e'. Tak xe'ekaja cawra xecbij tzra ra:
66 Ao amanhecer, todos os líderes do povo se reuniram, incluindo os principais sacerdotes e os mestres da lei. Jesus foi conduzido à presença desse conselho,
67 —Camic tbij chka ¿le atet at Cristo je atch-on rmal Dios? cara' xecc'axaj tzra. Jesús cawra xbij chca: —Per ixix majo'n nenimaj ta mesque xtenbij chewa.
67 e eles perguntaram: “Diga-nos, você é o Cristo?”. Jesus respondeu: “Se eu lhes disser, de modo algum acreditarão em mim.
68 Anen chka' c'ola quenc'axaj chewa per wutkin chmajo'n cnec'ulba' ta y wutkin chka' chmajo'n cnesak'pij ta.
68 E, se eu lhes fizer uma pergunta, não responderão.
69 Per camic quenbij chewa, je chpam tiemp jpenak chkawech nba Rlec'walxel jxoca alxic cuq'uin wnak y netz'be'a prejquenk'a' Dios jabar c'o wa' nimlaj rpoder Dios, cara' xbij chca.
69 Mas, de agora em diante, o Filho do Homem se sentará à direita do Deus Poderoso”.
70 —¿Le atet c'a at Rlec'wal Dios? cara' xecc'axaj tzra. —Cara' ajni' xebij kaja, cara' xbij Jesús chca.
70 Todos gritaram: “Então você afirma que é o Filho de Deus?”. E ele respondeu: “Vocês dizem que eu sou”.
71 Arj-e' cawra xecbij: —Camic majo'n chic nquec'atzin más testig com ajoj mism xekc'axaj je xbij la, cara' xecbij je'a.
71 “Que necessidade temos de outras testemunhas?”, disseram eles. “Nós mesmos o ouvimos de sua boca!”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.