Lucas 12
Nǝkukuǝ Ikinan (TNK) vs ARIB
1 Ia nəpɨn nəha nərmama həpɨk həmwhen ia taosen m taosen həuvehe mhousəsɨmwɨn irəha me. Kwopun rouihi. Hameivə pen ia nɨsunraha me. Nənə Iesu rukupwən məɡkiari pen m nərmama me səvənhi, mɨni mə, “Kɨmiaha tihaməsiari tɨ yis səvəi Farisi me. Yis nəha in nə noien səvəi kəuətkəsuə.
1 Ajuntando-se entretanto muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou Jesus a dizer primeiro aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Narimnari me pam səməme kamhərkwafə tuhaməkeikei mhəier irapw. Narimnari me pam səməme kamhəmak afafa tukaməkeikei kətoni kuvehi irapw ia nukuraanien.
2 Mas nada há encoberto, que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser conhecido.
3 Ro pen nəfe nəɡkiariien kɨmiaha hiəni ia nəpitəvien nərmama tuhəreɡi ia nukuraanien. Nəfe nəɡkiariien kɨmiaha hiəsivən irə ia kwopun afafa tukɨni irapw ia təkure nimwə me.”
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes, à luz será ouvido; e o que falaste ao ouvido no gabinete, dos eirados será apregoado.
4 “Iou me nepwɨn, iakani pehe tukumiaha i mə kɨmiaha tihəpwəh nehekɨrien nərmama səməme həukurən nousi əpuneien nɨpwramiaha mətə kurirə irə ko həpko mhə nari riti mwi.
4 Digo-vos, amigos meus: Não temais os que matam o corpo, e depois disso nada mais podem fazer.
5 Mətə takɨni pehe tukumiaha i sin nəha tihaməkeikei mhehekɨr i. Tihaməkeikei mhehekɨr Kumwesən tɨ nəri nə mə nəpɨn in rɨnousi əpune raka iərmama, rauvehi nasoriien tɨ nosə penien in ia kwopun napw asori rauək ikɨn. Ouəh, nɨpərhienien, iakani pehe tukumiaha i mə kɨmiaha tihaməkeikei mhehekɨr in.
5 Mas eu vos mostrarei a quem é que deveis temer; temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, digo, a esse temei.
6 Rerɨmiaha rɨrhi ro kwəti menu me. Nənimenraha reiwaiu. Kauvehi krirum ia silin sə rouihi anan kəru, mətə kwəti menu me nəha Kumwesən ko rɨpkenouenou mhə riti.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois asses? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Hətə ro nɨmwai nukwənemiaha, mətə Kumwesən rɨnəvsini pam raka irəha. Ro iamɨnhi irə kɨmiaha tihəpwəh nehekɨrien. Ia nənimen kɨmiaha hiamasan mwi mhəpi raka kwəti menu me nəha həpɨk.”
7 Mas até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 “Iakani pehe tukumiaha i. Iərmama sə trɨni irapw ia nəmri nərmama me mə in iərmama riti səiou, Iou mwi Iəməti Iərmama takɨni irapw ia nəmri naɡelo me səvəi Kumwesən mə in iərmama riti səiou.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Mətə iərmama sə trɨni irapw ia nəmri nərmama me mə in rɨreirei iou, iou mwi takɨni irapw ia nəmri naɡelo me səvəi Kumwesən mə iakreirei in.
9 mas quem me negar diante dos homens, será negado diante dos anjos de Deus.
10 Iərmama sə trɨni nəɡkiariien ərəha riti, muəsi Iou Iəməti Iərmama irə, Kumwesən rukurən nenouenouien nərəhaien səvənhi, məpwəh nərpwɨnien. Mətə iərmama sə trɨni nəɡkiariien ərəha riti, muəsi Nənɨmwɨn Ikinan irə, Kumwesən trɨpkenouenou mhə nərəhaien səvənhi ia nəpɨn riti. Nərpwɨnien səvənhi trarə rerɨn.
10 E a todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do homem, isso lhe será perdoado; mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo, não lhe será perdoado.
11 Nərmama tuhəuvehi kɨmiaha, mhərpwi irapw kɨmiaha ia nəmri nəmə asori me səvəi nimwəfwaki me səvəi nəkur Isrel mɨne ia nəmri nərmama səməme kamhərɨmənu mɨne səməme kamhəuvehi nasoriien mə irəha tuhəkiri nəɡkiariien me səkɨmiaha. Ia nəpɨn nəha kɨmiaha tihəpwəh nətərɨɡ pɨkien mə tihəfo mhosərɨpɨn nəɡkiariien səvənraha uə tihəni nəfe nəɡkiariien tɨ nirəha i.
11 Quando, pois, vos levarem às sinagogas, aos magistrados e às autoridades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 Tihəpwəh nətərɨɡ pɨkien irə, tɨ nəri nə mə nəpɨn atukwatukw nəha səkɨmiaha sə tihəɡkiari irə, Nənɨmwɨn Ikinan trahatən kɨmiaha ia nəfe nəɡkiariien tihəni.”
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará na mesma hora o que deveis dizer.
13 Iərmama riti ia reri nərmama me nəha rɨni pen tɨ Iesu i mə, “Iahatən. Tata səiou ruvamhə raka. Ni pen tɨ piak i mə pwəh kɨmrau iarouwai pəri narimnari me nəha tata rɨnəmri mə səkɨmrau.”
13 Disse-lhe alguém dentre a multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparte comigo a herança.
14 Mətə Iesu rɨni pen tukwe in mə, “Iərman. Sin mə takəmri amasan nəvisəien səkɨmirau? Rɨpko mhə wok səiou nə.”
14 Mas ele lhe respondeu: Homem, quem me constituiu a mim juiz ou repartidor entre vós?
15 Nənə Iesu rɨni pen tɨ nirəha i mə, “Kɨmiaha tihətui amasan, mhəpwəh nəseniien noien i kɨmiaha hiokeikei mə tihəuvehi nautə me rɨpɨk. Nukune nɨmɨruien səvəi iərmama rɨpko mhə in nə nautə asori səvənhi.”
15 E disse ao povo: Acautelai-vos e guardai-vos de toda espécie de cobiça; porque a vida do homem não consiste na abundância das coisas que possui.
16 Nənə Iesu rɨni nusipekɨnien riti tɨ nirəha i mə, “Iərmama riti nautə səvənhi rasori. Nəveɡɨnien rasori pɨk ia nəmhien səvənhi.
16 Propôs-lhes então uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produzira com abundância;
17 Rerɨn rɨrhi mɨnuə ‘Takəfo i? Kwopun riti mwi səiou takəmri amasan nəveɡɨnien sənak ikɨn riwən.’
17 e ele arrazoava consigo, dizendo: Que farei? Pois não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Iərmama nəha ramətərɨɡ tukwe, nənə mɨni mə, ‘Ah, iakukurən nəfe tako. Takeitehi nimwə me səiou, nənə muvrhəkɨn tain me rasori mwi. Ia nimwə me nəha takəmri pen nəveɡɨnien me sənak mɨne narimnari amasan me pam səiou.’
18 Disse então: Farei isto: derribarei os meus celeiros e edificarei outros maiores, e ali recolherei todos os meus cereais e os meus bens;
19 Nəpɨn iərmama nəha rɨno pam, in rəɡkiari iamɨnhi irə mɨni mə, ‘Səiou narimnari amasan me sə iakɨməfate i ruvəpɨk. Takɨmɨru irə nuk rɨpɨk. Ramasan mə takapwɨs, məveɡɨn, mənɨmwi, maɡien.’
19 e direi à minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe, regala-te.
20 Mətə Kumwesən rɨni pen tukwe in mə, ‘Ik iərmama ikreirei nari. Ipwet ia nəpɨn tako ik ikemhə. Nənə tukəfo ia narimnari me nəha ikɨnəpnəpenə irə? Sin truvehi?’
20 Mas Deus lhe disse: Insensato, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Noien nəha rəmwhen mwi iərmama sə ramoeite nautə me səvənhi mə səvənhi əpa, mətə ia nəmri Kumwesən in iəmə auər a.”
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Nənə Iesu rɨni pen tɨ səvənhi nərmama me i mə, “Ro iamɨnhi irə iakani pehe tukumiaha i kɨmiaha tihəpwəh nətərɨɡ pɨkien tɨ nɨmɨruien səkɨmiaha mamhəres nəfe tihani. Tihəpwəh nətərɨɡ pɨkien ia nɨpwramiaha mamhəres nəfe tiharkahu i.
22 E disse aos seus discípulos: Por isso vos digo: Não estejais ansiosos quanto à vossa vida, pelo que haveis de comer, nem quanto ao corpo, pelo que haveis de vestir.
23 Nɨmɨruien rɨpko mhə səvəi nəveɡɨnien əpa. Nɨpwrai iərmama rɨpko mhə səvəi tɨnari əpa.
23 Pois a vida é mais do que o alimento, e o corpo mais do que o vestuário.
24 Hətoni ro menu me ia nɨmaɡouaɡou. Həpwəh nəpweiien nari, mhəpwəh nesiien nukwan. Nimwə səvənraha sə kamhoeite nəveɡɨnien ikɨn riwən. Mətə Kumwesən raməkwməni irəha. Nənə ia nənimen kɨmiaha hiamasan pɨk mhəpi raka menu me.
24 Considerai os corvos, que não semeiam nem ceifam; não têm despensa nem celeiro; contudo, Deus os alimenta. Quanto mais não valeis vós do que as aves!
25 Sin ia kɨmiaha ko ro nɨmɨruien səvənhi rəpwəmwɨs mwi səvəi nəpɨn ouihi a trɨni mɨnuə ramətərɨɡ pɨk tukwe?
25 Ora, qual de vós, por mais ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 Mə rɨskai tukumiaha tɨ noien nəri nəha rouihi, rəfo hiamətərɨɡ pɨk tɨ narimnari me nepwɨn mwi?
26 Porquanto, se não podeis fazer nem as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 Hətoni ro tihinari me mə kamhəfəutə irə. Irəha həpwəh noien wok, mhəpwəh nɨtiriien tɨnari. Mətə iakani pehe tukumiaha i Kiɡ Solomon fwe kupwən nautə səvənhi rasori pɨk, mətə tɨnari səvənhi rɨpkamasan mhə rəmwhen ia tihinari me i.
27 Considerai os lírios, como crescem; não trabalham, nem fiam; contudo vos digo que nem mesmo Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Kɨmiaha nahatətəien səkɨmiaha rɨpkɨskai mhə. Kumwesən rauvei pen tɨnari amasan me m tihinari me, nəri auər a tihinari me kamhəmɨru ipwet mətə trakwakwi haukei, mhəsas, kuvani ia napw. Mə Kumwesən ramo iamɨnha irə, in truvei pehe mwi tɨnari m kɨmiaha məpi raka.
28 Se, pois, Deus assim veste a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais vós, homens de pouca fé?
29 Kɨmiaha tihəpwəh nətui əmisəien nəfe tihani uə nəfe tihənɨmwi. Kɨmiaha tihəpwəh nətərɨɡ pɨkien tukwe,
29 Não procureis, pois, o que haveis de comer, ou o que haveis de beber, e não andeis preocupados.
30 tɨ nəri nə mə nərmama ia tənəmtənə me ia təkure tɨprənə i kamhətui əmisə narimnari me nəha, nənə Tata səkɨmiaha ruvəukurən raka narimnari me nəha mə kɨmiaha tihaməkeikei mhəuvehi.
30 Porque a todas estas coisas os povos do mundo procuram; mas vosso Pai sabe que precisais delas.
31 Mətə kɨmiaha tihaməkeikei mhətui əmisə nɨtətə sə in ramərɨmənu irə, nənə in trəriari pehe mwi narimnari me nəha m kɨmiaha.
31 Buscai antes o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Kɨmiaha i sipsip me səiou hiəpkəpɨk mhə. Tihəpwəh nehekɨrien. Tata səkɨmiaha rerɨn raɡien tɨ nuvei peheien nɨtətə sə in ramərɨmənu irə m kɨmiaha.
32 Não temas, ó pequeno rebanho! porque a vosso Pai agradou dar-vos o reino.
33 Tihəmri pen nəmri nari ia narimnari me səkɨmiaha, mhəuvehi mane ia nirəha, nənə mhəuvei pen m nərmama nautə səvənraha riwən. Tihəkusi tənərɨpw me sə tuhəpkɨmərɨr mhə ia nəpɨn riti mhəvai pen nautə səkɨmiaha ia nirəha. Tihəfate pen nautə səkɨmiaha fwe ia neiai. Ia kwopun nəha nautə səkɨmiaha ko rɨpkiwən mhə ia nəpɨn riti tɨ nəri nə mə iərmama səvəi nakresien riwən uvne me həpkouraha mhə narimnari.
33 Vendei o que possuís, e dai esmolas. Fazei para vós bolsas que não envelheçam; tesouro nos céus que jamais acabe, aonde não chega ladrão e a traça não rói.
34 Iakani iamɨnhi irə tɨ nəri nə mə kwopun nautə səkɨmiaha raməmak ikɨn, nətərɨɡien səkɨmiaha traməmak mwi ikɨn.”
34 Porque, onde estiver o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 “Kɨmiaha tihaməkeikei mharkahu tɨnari səvəi wok, nənə mhəhiai pen napw ia laet me səkɨmiaha pwəh rauək rerɨn.
35 Estejam cingidos os vossos lombos e acesas as vossas candeias;
36 Ho rəmwhen ia nərmama səməme kamheitenhi iəmə asori səvənraha mə trier ia nəveɡɨnien asori səvəi iərman sə kiri pen vi a pran səvənhi, muvehe ia rukwənu səvənhi. Nəpɨn in ruvehe, mɨkunkun təpinhə, təkwtəkwuni a irəha tuhəsevər ia təpinhə tukwe.
36 e sede semelhantes a homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Trɨni mɨnuə iəmə asori nəha ruvehe mətoni nərmama me nəha səməme kamho tukwini nari min kamhətui mhəpkapri mhə, rerɨnraha traɡien. Iakani nɨpərhienien tukumiaha i iəmə asori nəha trarkahu tɨnari səvənhi səvəi wok, nənə mɨni pen tɨ nirəha mə tuhəkure mhani nari. Nənə in trɨsui raka nəveɡɨnien, muvei pen mɨnraha.
37 Bem-aventurados aqueles servos, aos quais o senhor, quando vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará reclinar-se à mesa e, chegando-se, os servirá.
38 Trɨni mɨnuə iəmə asori nəha ruvehe ia kurkwai nəpɨn, uə ia nəpɨn rəiə rakaka irə, mətoni nərmama me nəha səməme kamho tukwini nari min kamhətui mhəpkapri mhə, rerɨnraha traɡien.
38 Quer venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Mətə kɨmiaha tihaməkeikei mhəukurən nəri i. Trɨni mɨnuə iərmama riti rukurən mə ipwet ia nəpɨn iərmama riti truvehe, muvnimwə ia nəkwai nimwə səvənhi, makres, in tramətui a məpwəh napriien. Ko in rəpwəh nəseniien iərmama riti reitehi nimwə səvənhi, muvnimwə, makres.
39 Sabei, porém, isto: se o dono da casa soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria e não deixaria minar a sua casa.
40 Rəmwhen a mwi kɨmiaha mwi tihaməkeikei mhəpnəpenə tɨ nəri nə mə iou, Iəməti Iərmama, takuvehe ia nəpɨn riti tihakiraka iou.”
40 Estai vós também apercebidos; porque, numa hora em que não penseis, virá o Filho do homem.
41 Mɨreɡi Pita rɨni mə, “Iərɨmənu. Ikani nusipekɨnien nəha maməɡkiari pehe m kɨmaha əpa uə ikaməɡkiari pen mɨne nərmama me pam?”
41 Então Pedro perguntou: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Mɨreɡi Iərɨmənu səkɨtaha rɨni mə, “Iotukwininari sə rukurən nari, mamo nəkwai iəmə asori səvənhi ia nəpɨn me, iəmə asori səvənhi truvehi utə in ruvehe masori ia səvənhi iotukwininari me pam mə trəkwməni irəha ia nəpɨn atukwatukw kamhani nari irə.
42 Respondeu o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, que o Senhor porá sobre os seus servos, para lhes dar a tempo a ração?
43 Trɨni mɨnuə iəmə asori səvəi iotukwininari nəha ruvehe, mətoni mə ramo wok me iamɨnha irə, iotukwininari nəha rerɨn traɡien.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Iakani nɨpərhienien tukumiaha i iəmə asori nəha truvehi utə iotukwininari nəha ruvehe masori ia narimnari me pam səvənhi.
44 Em verdade vos digo que o porá sobre todos os seus bens.
45 Mətə mə iotukwininari nəha rerɨn rɨnamrhi mə iəmə asori səvənhi ramo tanpen, məpwəh nuvehe akwauakwien, nənə rɨnamousi nərman mɨne nɨpran səməme kamho tukwini pəri nari irəha min, maməveɡɨn, mamənɨmwi, mamakonə,
45 Mas, se aquele servo disser em teu coração: O meu senhor tarda em vir; e começar a espancar os criados e as criadas, e a comer, a beber e a embriagar-se,
46 iəmə asori səvənhi truvehe ia nəpɨn riti in trakiraka in, uə ia aoa riti sə in rɨreirei. Iəmə asori səvənhi trərpwɨn noien ərəha me səvənhi, məmri pen in ramarə irəha nərmama səməme həpkɨni mhə nɨpərhienien ia nəɡkiariien səvənhi.
46 virá o senhor desse servo num dia em que não o espera, e numa hora de que não sabe, e cortá-lo-á pelo meio, e lhe dará a sua parte com os infiéis.
47 Iotukwininari sə ruvəukurən raka nəkwai iəmə asori səvənhi, mətə rɨpkəpnəpenə mhə, uə rɨpkesi pen mhə nəkwan, tukərisi pɨk in.
47 O servo que soube a vontade do seu senhor, e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites;
48 Mətə iotukwininari sə rɨreirei nəkwai iəmə asori səvənhi, nənə mo nari riti ratukwatukw mə tukərisi in tukwe, tukərisi məru a in. Iərmama sə Kumwesən ruvei pen narimnari me rɨpɨk min traməkeikei mo narimnari me rɨpɨk. Nənə iərmama sə nərmama həmri pen narimnari me rɨpɨk ia rəɡɨn, tuhəres pen in narimnari me rɨpɨk mwi.”
48 mas o que não a soube, e fez coisas que mereciam castigo, com poucos açoites será castigado. Daquele a quem muito é dado, muito se lhe requererá; e a quem muito é confiado, mais ainda se lhe pedirá.
49 Nənə Iesu rɨni mə, “Iou iakuvehe mə takərarki pehe napw ia tɨprənə i. Iakuə ko napw nəha ruvəuək raka, mətə rɨpkuək mhə ihi.
49 Vim lançar fogo à terra; e que mais quero, se já está aceso?
50 Səiou riti nəha paptaes tukaməkeikei kakiətənɨmw iou irə. Nənə təkwtəkwuni iakamreɡi rərəha pɨk anan meste tuko sampam irə.
50 Há um batismo em que hei de ser batizado; e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 Nətərɨɡien səkɨmiaha rəfo? Hiənuə iakuvehe mə tako nərmama ia tɨprənə i harə ia nəmərinuien? Iakani pehe tukumiaha i mə iapkuvehe mhə mə tako nərmama harə ia nəmərinuien, mətə iakuvehe mə tako nərmama həuai irəha me.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, eu vos digo, mas antes dissensão:
52 Təkwtəkwuni mamevən trɨni mɨnuə nərmama krirum kamharə ia nəkwai nimwə kuatia, irəha tuhəuai irəha me. Kahar tuharəmwəki kəru. Kəru trouəmwəki kahar.
52 pois daqui em diante estarão cinco pessoas numa casa divididas, três contra duas, e duas contra três;
53 Irəha tuhəuai irəha me. Tata trəmwəki tɨni iərman, tɨni iərman trəmwəki tata səvənhi. Mama trəmwəki tɨni pran, tɨni pran trəmwəki mama səvənhi. Kaka pran trəmwəki prɨsɨni pran, prɨsɨni pran trəmwəki kaka pran səvənhi.”
53 estarão divididos: pai contra filho, e filho contra pai; mãe contra filha, e filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Iesu rɨni nəɡkiariien riti mwi tɨ nərmama me mə, “Nəpɨn kɨmiaha hiətoni nəpuə riti rutə ia nukunhi təsi, təkwtəkwuni a hiəni mə, ‘Kwa nesən trauər.’ Nənə nesən rauər.
54 Dizia também às multidões: Quando vedes subir uma nuvem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva; e assim sucede;
55 Nənə nəpɨn kɨmiaha hiətoni nɨmətaɡi natoɡə rɨskəmter, hiəni mə, ‘Kwa nukwəsikər travən.’ Nənə nukwəsikər ravən.
55 e quando vedes soprar o vento sul dizeis; Haverá calor; e assim sucede.
56 Kɨmiaha kəuətkəsuə me! Hiəukurən nətəien tɨprənə mɨne nɨmaɡouaɡou, nənə mhəukurən nəfe nari irau krouahatən pen. Mətə rəfo hiəreirei nɨpwrai nɨmtətien me i kamo ipwet mɨne?”
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis então discernir este tempo?
57 “Kɨmiaha tihaməkeikei mhəkiri suatuk me, mhəni mə sə pəku nəha ratukwatukw.
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Trɨni mɨnuə iko noien ərəha riti ia iərmama, nənə in rokeikei mə kɨmirau min tirouərer ia nəmri nəmə asori me pwəh həkiri noien səim, ramasan mə tikevən akwauakw, rouəmri atukwatukw nəri nəha nəpɨn ipkevən mhə ihi ia kwopun kaməkiri nəɡkiariien ikɨn. Rərəha iərmama nəha ikɨno noien ərəha irə trəmri pen ik ia rəɡi iəmə sə raməkiri nəɡkiariien, nənə iəmə sə raməkiri nəɡkiariien trəmri pen ik ia rəɡi polis, nənə tukuvehi puvnimwə ik ia kalapus.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura fazer as pazes com ele no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te lance na prisão
59 Iakani nɨpərhienien tukw ik i tikəpwəh nierien meste ikərəku pen pam faen me səim.”
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro lepto.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.