Atos 19
Dio Wadarique (TAV) vs ARIB
1 Apolo Acaya yepapʉ Corinto na caĩri maca cʉ cãnitoye Pablo maca ʉ̃ta yucʉ watoapʉ cãni aáti wãpʉ aá, caejayupʉ Efesopʉre. To eja, aperã Jesure caapiʉjarãre na cabʉga ejayupʉ.
1 E sucedeu que, enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo tendo atravessado as regiões mais altas, chegou a Éfeso e, achando ali alguns discípulos,
2 Na bʉga eja:
2 perguntou-lhes: Recebestes vós o Espírito Santo quando crestes? Responderam-lhe eles: Não, nem sequer ouvimos que haja Espírito Santo.
3 To bairo cʉ na caĩro:
3 Tornou-lhes ele: Em que fostes batizados então? E eles disseram: No batismo de João.
4 To bairo cʉ na caĩro:
4 Mas Paulo respondeu: João administrou o batismo do arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que após ele havia de vir, isto é, em Jesus.
5 To bairo na cʉ caĩro, “Mani Ʉpaʉ Jesure jã apiʉjagarã,” ĩrã cabautisa rotiyuparã.
5 Quando ouviram isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Cabero Pablo Diore na jenibojaʉ cʉ wamore na rʉpoari bui cañu peoyupʉ. To bairo na cʉ cátona Espíritu Santo napʉre carui ejayupʉ na mena cãnipaʉ. Na mena cʉ cãni ejari paʉna aperã ye mena cawadayuparã, cajʉgoye aperã yere cawada majiquetana anibana quena. Dio na cʉ cabuio majiori wame, cʉ ye queti quenare cabuioyuparã.
6 Havendo-lhes Paulo imposto as mãos, veio sobre eles o Espírito Santo, e falavam em línguas e profetizavam.
7 Naa doce cãnacãʉna cãñuparã.
7 E eram ao todo uns doze homens.
8 Pablo ti macapʉ ãcʉ itiarã muipua judío maja na neñapo buerica wiipʉ uwiricaro mano camajare na cabuionucuñupʉ. Ʉpaʉ Dio cʉ cãnie quetire seeto na cabuioyupʉ, na quena tiere na api nʉcʉbʉgoato ĩi.
8 Paulo, entrando na sinagoga, falou ousadamente por espaço de três meses, discutindo e persuadindo acerca do reino de Deus.
9 Jĩcaarã to bairo cʉ caĩ buiorijere bai botiori caapigaquẽjuparã. To bairi ti wiipʉ caneñaponucurãre Jesu cʉ cãniere, “Ñuuqueti majuucõa ati wame,” caĩ buioyuparã topʉ cãna paarãacãre. To bairi Pablo na cabuti weocoajupʉ. Ti wiipʉ cãna jĩcaarã Jesure caapiʉjarã jetore na capiyupʉ. Na pi, Tirano cawamecʉcʉ ya wiipʉ buerica wiipʉ to cãnacã rʉmʉ to bairona cabuionucuñupʉ tunu.
9 Mas, como alguns deles se endurecessem e não obedecessem, falando mal do Caminho diante da multidão, apartou-se deles e separou os discípulos, discutindo diariamente na escola de Tirano.
10 To bairona pʉga cʉma cabuio ãñupʉ. To bairi ti yepa Asia yepa macana caapi peticoajuparã mani Ʉpaʉ Jesu cʉ cãniere, judío maja quena, griego maja quena.
10 Durou isto por dois anos; de maneira que todos os que habitavam na Ásia, tanto judeus como gregos, ouviram a palavra do Senhor.
11 Pablo ti macapʉ cʉ cãno Dio caacʉori wameri cáti iñooñupʉ Pablo jʉgori.
11 E Deus pelas mãos de Paulo fazia milagres extraordinários,
12 To bairi jĩcaarã jutii ajeri unie Pablo cʉ capañariquere cajee aánucuñuparã cariayecʉna, cawãtiacʉna tʉpʉre. Tiere na cajee ejarona cacaticoanucuñuparã cariaye cʉtibatana. Cawãtia cʉtibatana quena cañuucoajuparã wãtia na cabuti weoro, Pablo cʉ majuuna na tʉpʉ cʉ cáaáquetibato quena.
12 de sorte que lenços e aventais eram levados do seu corpo aos enfermos, e as doenças os deixavam e saíam deles os espíritos malignos.
13 — ausente —
13 Ora, também alguns dos exorcistas judeus, ambulantes, tentavam invocar o nome de Jesus sobre os que tinham espíritos malignos, dizendo: Esconjuro-vos por Jesus a quem Paulo prega.
14 — ausente —
14 E os que faziam isto eram sete filhos de Ceva, judeu, um dos principais sacerdotes.
15 To bairo cʉ̃re na caĩro wãti maca na caĩñupʉ:
15 Respondendo, porém, o espírito maligno, disse: A Jesus conheço, e sei quem é Paulo; mas vós, quem sois?
16 To bairo na cʉ caĩrona camajocʉ cawãticʉcʉ na quẽ netoʉ na buire na cabapa roca peayupʉ. To bairo na átiri na quẽ, na camiye, na jutii catʉ̃ga woo recõañupʉ. To bairo nare cʉ cátona ti wiipʉ cãnana jutii mana caruti atʉ buti aájuparã.
16 Então o homem, no qual estava o espírito maligno, saltando sobre eles, apoderou-se de dois e prevaleceu contra eles, de modo que, nus e feridos, fugiram daquela casa.
17 Ti macapʉ Efesopʉ cãna to bairo cabairijere caqueti api peticoajuparã. To bairi judío maja, judío maja cãniquẽna quena mani Ʉpaʉ Jesure catʉgooña nʉcʉbʉgoyuparã.
17 E isto tornou-se conhecido de todos os que moravam em Éfeso, tanto judeus como gregos; e veio temor sobre todos eles, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 To bairi Jesu ye quetire cawama apiʉjarã capãarã cajʉgoyepʉ caroorije na cátajere cumu na cãnajere cabuioyuparã.
18 E muitos dos que haviam crido vinham, confessando e revelando os seus feitos.
19 Capãarã to bairo cãnibatana papera pũuri cumu ãnajere na catʉjʉ buebata pũurire camaja na catʉjʉjoropʉ cajoe reyuparã. ¿Noo cõo majuu cawapa cʉtaje to ãti? ĩ majigarã cacõoñañuparã. To bairi na cacõoñaata caajiyari tiiri pairo cawapacʉtie cincuenta mil cõo majuu cawapa cʉtaje cãñupe na cajoe rerique.
19 Muitos também dos que tinham praticado artes mágicas ajuntaram os seus livros e os queimaram na presença de todos; e, calculando o valor deles, acharam que montava a cinqüenta mil moedas de prata.
20 To bairi mani Ʉpaʉ Jesu ye queti nipetiropʉ cajejayupe. To bairi cʉ̃re caapiʉjarã capãarã cãninemoñuparã.
20 Assim a palavra do Senhor crescia poderosamente e prevalecia.
21 To bairo cabairo bero Pablo cʉ yeripʉ caĩ tʉgooñañupʉ: “Macedonia yepa, Acaya yepa aáteña peti yaparo Jerusalẽpʉ yʉ aácoagʉ. Topʉ aniri bero Romapʉ quenare yʉ tʉjʉ teñagʉ,” caĩ tʉgooñañupʉ.
21 Cumpridas estas coisas, Paulo propôs, em seu espírito, ir a Jerusalém, passando pela Macedônia e pela Acaia, porque dizia: Depois de haver estado ali, é-me necessário ver também Roma.
22 To bairi cʉ̃re cátinemorã pʉgarãre na cajoo jʉgoyeyeyupʉ Timoteore, Erastore Macedoniapʉre. Cʉ maca Asia yepapʉ catuacõañupʉ mai.
22 E, enviando à Macedônia dois dos que o auxiliavam, Timóteo e Erasto, ficou ele por algum tempo na Ásia.
23 Pablo Efesopʉ mai cʉ cãni paʉna camaja capunijini jʉgoyuparã, capãarã to macana Jesure na caapiʉjaro maca.
23 Por esse tempo houve um não pequeno alvoroço acerca do Caminho.
24 Jĩcaʉ Demetrio cawamecʉcʉ cãñupʉ capunijinii. Caroaro caajiyarijere plata cawame cʉtiere capaa quenoʉ cãñupʉ. Ti maca macana na cañuu bue nʉcʉbʉgoo Diana cawamecʉco co cãniere tie mena cawebojaʉ cãñupʉ. Tiere aperãre átibojaʉ pairo cawapatanucuñupʉ. Aperã cʉ̃re bairona capaariquecʉna quena to bairona cawapatanucuñuparã.
24 Porque certo ourives, por nome Demétrio, que fazia da prata miniaturas do templo de Diana, proporcionava não pequeno negócio aos artífices,
25 To bairi capãarã Jesure na caapiʉjaro tʉjʉri Demetrio ti uniere capaarique cʉnare na capi neoñupʉ. Na pi neo, ocõo bairo na caĩñupʉ:
25 os quais ele ajuntou, bem como os oficiais de obras semelhantes, e disse: Senhores, vós bem sabeis que desta indústria nos vem a prosperidade,
26 Yucʉra Pablo camajare cʉ cabuio teñarijere mʉja api. “Wericarã maca cáti nʉcʉbʉgoparã me ãma,” ĩ buio teñanucumi. To bairo cʉ caĩ buio teñarijere mani ya maca Efeso macana, Asia yepa macana quena capãarã apiʉjama, mani wericarã macare nʉcʉbʉgoquẽnana.
26 e estais vendo e ouvindo que não é só em Éfeso, mas em quase toda a Ásia, este Paulo tem persuadido e desviado muita gente, dizendo não serem deuses os que são feitos por mãos humanas.
27 Mani ye werique maca to cawapa mano roque boca ĩ rooye tuumi Pablo. To bairo quena mani cañuu bue nʉcʉbʉgoo Diana caroao majuu cõre mani cañuu bue nʉcʉbʉgori wii, “Wapa maa ati wii,” ĩgarãma. Yucʉacã Asia yepa macana, nipetiro yepa macana caroaro co áti nʉcʉbʉgonucuma. Pablo maca cʉ cabuiorije apirã cõre áti nʉcʉbʉgo janagarãma, na caĩñupʉ Demetrio.
27 E não somente há perigo de que esta nossa profissão caia em descrédito, mas também que o templo da grande deusa Diana seja estimado em nada, vindo mesmo a ser destituída da sua majestade aquela a quem toda a Ásia e o mundo adoram.
28 To bairo cʉ caĩro apirã seeto caawaja punijiniñuparã:
28 Ao ouvirem isso, encheram-se de ira, e clamavam, dizendo: Grande é a Diana dos efésios!
29 Ti maca macana to bairo na caĩ awajarijere apirã na quena caawaja peticoajuparã. To bairo caĩ awajarãna Gayore, Aristarcore Macedonia macana Pablo mena cáaáteñarãre na ñe, uwaro na cajeecoajuparã na neñaporica wii capairi wiipʉ.
29 A cidade encheu-se de confusão, e todos à uma correram ao teatro, arrebatando a Gaio e a Aristarco, macedônios, companheiros de Paulo na viagem.
30 Pablo quena cáaágabajupʉ camaja nare na cañe aáti wiipʉre, camaja topʉ cãna capãarã nipetirãre caneñapo awajarãre na buiogʉ. Aperã Jesure caapiʉjarã maca cʉ cáaá rotiquẽjuparã, mʉ jĩaborãma ĩrã.
30 Querendo Paulo apresentar-se ao povo, os discípulos não lho permitiram.
31 Aperã quena Asia yepa macana ʉparã, cʉ bapa cãnana cʉ caqueti jooyuparã: “Camaja na caawaja neñapori wiipʉ jãaqueticõaña. Mʉ jĩarema,” cʉ caqueti jooyuparã.
31 Também alguns dos asiarcas, sendo amigos dele, mandaram rogar-lhe que não se arriscasse a ir ao teatro.
32 Topʉ caneñaporã noo na caboorijena caĩ awajacõañuparã. Aperã ricati, aperã quena ricati noo na caboorijerena caĩ awaja mecʉcõañuparã. “Ocõo bairo ĩri mani neñaporã,” caĩ majiquẽjuparã.
32 Uns, pois, gritavam de um modo, outros de outro; porque a assembléia estava em confusão, e a maior parte deles nem sabia por que causa se tinham ajuntado.
33 To bairi jĩcaarã judío maja ti wiipʉ caneñaporã mena macana na yaʉ Alejandro cawamecʉcʉre camaja cʉ̃re na catʉjʉropʉ cʉ catu roca jooyuparã, caawaja punijinirãre nare cʉ buioato ĩrã. Cʉ maca wamo mena na cajanaoñupʉ. “Jãa judío maja jã bai buiyequẽe. Pablo cʉ cabuio teñarije jã ya wame me ã,” caĩgabajupʉ.
33 Então tiraram dentre a turba a Alexandre, a quem os judeus impeliram para a frente; e Alexandre, acenando com a mão, queria apresentar uma defesa ao povo.
34 Caĩ awaja punijinirã maca, “Judío yaʉna ãmi. Dianare áti nʉcʉbʉgoquẽcʉmi,” caĩ tʉjʉ majicõañuparã. To bairo cʉ ĩ tʉjʉ majiri:
34 Mas quando perceberam que ele era judeu, todos a uma voz gritaram por quase duas horas: Grande é a Diana dos efésios!
35 Cabero jĩcaʉ ti maca ʉpaʉ na caĩ awaja jana rotiyupʉ. Na janaori ocõo bairo na caĩñupʉ:
35 Havendo o escrivão conseguido apaziguar a turba, disse: Varões efésios, que homem há que não saiba que a cidade dos efésios é a guardadora do templo da grande deusa Diana, e da imagem que caiu de Júpiter?
36 Jĩcaʉ maca, “To bairo me ã,” ĩ majiquẽcʉmi. To bairi ĩ awaja punijiniqueticõaña. Caroaro tʉgooña jʉgoyeyeya mʉja cañericarãre na mʉja cátipere.
36 Ora, visto que estas coisas não podem ser contestadas, convém que vos aquieteis e nada façais precipitadamente.
37 Mani cañuu bue nʉcʉbʉgori wii macaje apeye unie cajee rutiricarã me ãma. Mani yao Dianare, mani cáti nʉcʉbʉgoore rooro caĩrã me ãma. Jocarã majuuna na ñeri atopʉ na mʉja jee ajupa.
37 Porque estes homens que aqui trouxestes, nem são sacrílegos nem blasfemadores da nossa deusa.
38 To bairi Demetrio, aperã cʉ̃re bairo capaariquecʉna, “Rooro cána ãma,” na caĩ punijiniata ʉparã tʉpʉ jues majare nare na buiora aáparo. Topʉ jeto caquenoope ã tiere.
38 Todavia, se Demétrio e os artífices que estão com ele têm alguma queixa contra alguém, os tribunais estão abertos e há procônsules: que se acusem uns aos outros.
39 Ape wame quena mʉja caĩgari wame to cãmata ati maca macana ʉparã na caneñapori paʉ na ĩ buioya.
39 E se demandais alguma outra coisa, averiguar-se-á em legítima assembléia.
40 Yucʉacã atie ĩ awaja punijiniriquere apirã romano maja ʉparã, “Manire bai netoo regarã ánama,” mani ĩrema. Jocarãna mʉja awaja punijinicõa. To bairi romano maja ʉparã na cawadajãata dope bairo mani ĩ yʉquetiborã, na caĩñupʉ Efeso macana ʉpaʉ.
40 Pois até corremos perigo de sermos acusados de sedição pelos acontecimentos de hoje, não havendo motivo algum com que possamos justificar este ajuntamento.
41 To bairo ĩ yaparo, “To cõona ã,” cʉ caĩro apirã cabuti aájuparã na ya wiiripʉ aána yua.
41 E, tendo dito isto, despediu a assembléia.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.