2 Reis 23
Soso Kitaabuie: Tawureta, Yabura, Inyila (SUS) vs NVI
1 Mangɛ naxa Yudaya nun Darisalamu forie birin xili.
1 Então o rei convocou todas as autoridades de Judá e de Jerusalém.
2 A naxa te Alatala xa banxi, ɲama birin biraxi a fɔxɔ ra: Yudayakae, Darisalamukae, sɛrɛxɛdubɛe, namiɲɔnmɛe nun ɲama birin, kelife dimɛdie ma han a sa forie li. A naxa saatɛ kitaabui xaran e bɛ, naxan to Alatala xa banxi kui.
2 Depois o rei subiu ao templo do Senhor acompanhado por todos os homens de Judá, todo o povo de Jerusalém, os sacerdotes e os profetas; todo o povo, dos mais simples aos mais importantes. Para todos o rei leu em voz alta todas as palavras do Livro da Aliança, que havia sido encontrado no templo do Senhor.
3 Mangɛ nu tixi buntunyi nan na, a laayidi tongo birafe ra Alatala fɔxɔ ra, a xa a xa yaamarie, a xa sɛriyɛ, nun a xa masenyi birin nabatu a bɔɲɛ nun a nii birin na, alako na saatɛ kitaabui xa masenyi xa kamali. Ɲama fan naxa na saatɛ tongo.
3 O rei colocou-se junto à coluna real e, na presença do Senhor, fez uma aliança, comprometendo-se a seguir o Senhor e obedecer de todo o coração e de toda a alma aos seus mandamentos, seus preceitos e seus decretos, confirmando assim as palavras da aliança escritas naquele livro. Então todo o povo se comprometeu com a aliança.
4 Mangɛ naxa yamari fi sɛrɛxɛdubɛ kuntigi Xilikiya ma, nun a xa sɛrɛxɛdubɛe ma, nun Alatala xa banxi naadɛ kantɛe ma, a e xa see birin namini Alatala xa banxi kui, naxee nu yailanxi Bali, Asera, nun kooremasee bɛ. A naxa sa e gan Darisalamu taa fari ma Sediron gulunba kui, e xube fa xanin Beteli.
4 O rei deu ordens ao sumo sacerdote Hilquias, aos sacerdotes auxiliares e aos guardas das portas que retirassem do templo do Senhor todos os utensílios feitos para Baal e Aserá e para todos os exércitos celestes. Ele os queimou fora de Jerusalém, nos campos do vale de Cedrom e levou as cinzas para Betel.
5 A naxa kuyee xa sɛrɛxɛdubɛe ba, Yudaya mangɛe naxee ti surayi ganfe ra kuyee bɛ geyae fari Yudaya taae kui nun Darisalamu taa fari ma. E nu sɛrɛxɛe bama Bali kuyee, soge, kike, nun tunbuie bɛ.
5 E eliminou os sacerdotes pagãos nomeados pelos reis de Judá para queimar incenso nos altares idólatras das cidades de Judá e dos arredores de Jerusalém, aqueles que queimavam incenso a Baal, ao sol e à lua, às constelações e a todos os exércitos celestes.
6 A naxa Asera kuye masolixi ramini Alatala xa banxi kui, a a xanin Darisalamu fari ma Sediron gulunba kui, a a gan han a findi tɛ xube ra. A naxa na xube wɔli gaburie fari.
6 Também mandou levar o poste sagrado do templo do Senhor para o vale de Cedrom, fora de Jerusalém, para ser queimado e reduzido a cinzas, que foram espalhadas sobre os túmulos de um cemitério público.
7 A naxa konkoe rabira Ala xa banxi kui, yɛnɛlae nu yɛnɛ rabama dɛnnaxɛ e xa kuyee xa fe ra. Ginɛe fan nu sosee yailanma Asera kuye bɛ naa.
7 Também derrubou as acomodações dos prostitutos cultuais, que ficavam no templo do Senhor, onde as mulheres teciam para Aserá.
8 Yosiya naxa Yudaya sɛrɛxɛdubɛe birin xili, e xa kuye batudee kana geyae fari, mixie nu surayi ganma sɛrɛxɛe ra dɛnnaxɛ, kelife Geba ma han Beriseeba. A naxa kuye batudee kana, naxee nu na taa mangɛ Yosuwe xa naadɛ sode dɛ ra, nun taa naadɛ sode dɛ kɔɔla ma.
8 Josias trouxe todos os sacerdotes das cidades de Judá e, desde Geba até Berseba, profanou os altares onde os sacerdotes haviam queimado incenso. Derrubou os altares idólatras junto às portas, inclusive o altar da entrada da porta de Josué, o governador da cidade, que fica à esquerda da porta da cidade.
9 Sɛrɛxɛdubɛ naxee nu sɛrɛxɛ bama kuyee bɛ geyae fari, nee mu nu sigama Alatala xa sɛrɛxɛbade yire Darisalamu, kɔnɔ e nu sunbuma e ngaxakerenyi Alatala xa sɛrɛxɛdubɛe ra, e nu taami lɛbinitare don nee ya ma.
9 Embora os sacerdotes dos altares não servissem no altar do Senhor em Jerusalém, comiam pães sem fermento junto com os sacerdotes, seus colegas.
10 Mangɛ Yosiya naxa sɛrɛxɛbade nde kana naxan nu xili Tofeti, alako mixi yo naxa a xa di ba sɛrɛxɛ gan daaxi ra Mɔlɔkɔ kuye bɛ sɔnɔn. Na sɛrɛxɛbade nu na Ben Hinoma xa gulunba nan kui.
10 Também profanou Tofete, que ficava no vale de Ben-Hinom, de modo que ninguém mais pudesse usá-lo para queimar seu filho ou filha em sacrifício a Moloque.
11 A naxa kuyee kana Alatala xa banxi sode dɛ ra, naxee nu masolixi soe daaxie nun gise daaxie ra. Yudaya mangɛe nan nee ti naa soge batufe ra. Nee nu na Natan Meleki xa konkoe nan fɛ ma Alatala xa banxi tɛtɛ kui.
11 Acabou com os cavalos que os reis de Judá tinham consagrado ao sol. Estavam na entrada do templo do Senhor perto da sala de um oficial chamado Natã-Meleque. Também queimou as carruagens consagradas ao sol.
12 Mangɛ naxa sɛrɛxɛbade ndee kana, naxee nu na Axasi xa konkoe fɛ ma koore ra, Yudaya mangɛe nun Manasi naxee ti Alatala xa banxi tɛtɛ kui. A to gɛ e kanade, a naxa e gan, a e xube wɔli Sediron gulunba kui.
12 Derrubou os altares que os seus antecessores haviam erguido no terraço, em cima do quarto superior de Acaz, e os altares que Manassés havia construído nos dois pátios do templo do Senhor. Retirou-os dali, despedaçou-os e atirou o entulho no vale de Cedrom.
13 Mangɛ naxa kuye batude ndee kana, naxee nu na Darisalamu yatagi, Kasarɛ geya yirefanyi biri ra, Isirayila mangɛ Sulemani naxan ti Asitarate bɛ, Sidɔnkae xa kuye ɲaaxi. A man naxa sɛrɛxɛbadee kana naxee nu tixi Kemosi bɛ, Mowabakae xa kuye ɲaaxi, a nun Mɔlɔkɔ bɛ, Amonikae xa kuye ɲaaxi.
13 O rei também profanou os altares que ficavam a leste de Jerusalém no sul do monte da Destruição, os quais Salomão, rei de Israel, havia construído para o poste sagrado, a detestável deusa dos sidônios, para Camos, o detestável deus de Moabe, e para Moloque, o detestável deus do povo de Amom.
14 A naxa na gɛmɛ masolixie ibutuxun, a naxa na wuri masolixie gan, a fa mixi faxaxi xɔrie rayensen na yire sɛniyɛntaree ma.
14 Josias despedaçou as colunas sagradas, derrubou os postes sagrados e cobriu os locais com ossos humanos.
15 Yowasi naxa na mɔɔli raba Beteli sɛrɛxɛbade fan na, Nebati xa di Yerobowami naxan ti alako Isirayilakae xa yunubi raba. A naxa na sɛrɛxɛbade kana na yire itexi fari, a fa mɛnni nun na Asera kuye masolixi gan, a na birin findi tɛ xube ra.
15 Até o altar de Betel, o altar idólatra edificado por Jeroboão, filho de Nebate, que levou Israel a pecar; até aquele altar e o seu santuário, ele os demoliu. Queimou o santuário e o reduziu a pó, queimando também o poste sagrado.
16 Yosiya to gaburi ndee to geya mabiri, a naxa mixi faxaxi xɔrie tongo naa, a e gan na sɛrɛxɛbadee fari, alako a xa findi yire sɛniyɛntare ra, Alatala xa masenyi xa kamali alɔ namiɲɔnmɛ a fala ki naxɛ.
16 Quando Josias olhou em volta e, viu os túmulos que havia na encosta da colina, mandou retirar os ossos dos túmulos e queimá-los no altar a fim de contaminá-lo, conforme a palavra do Senhor proclamada pelo homem de Deus que predisse essas coisas.
17 Na tɛmui Yosiya naxa ɲama maxɔrin, a naxɛ, «Munse na yi gɛmɛ tɔnxuma ra naxan tixi be?» Mɛnnikae naxa a yaabi, «Ala xa mixi nde xa gaburi nan a ra naxan keli Yudaya bɔxi ma, a wɔyɛn Beteli sɛrɛxɛbade xili ma, a fee fala i naxee rabaxi yi ki.»
17 O rei perguntou: "Que monumento é este que estou vendo? " Os homens da cidade disseram: "É o túmulo do homem de Deus que veio de Judá e proclamou estas coisas que tu fizeste ao altar de Betel".
18 A naxa a fala e bɛ, «Wo yi gaburi lu na, mixi yo naxa yi Yudaya namiɲɔnmɛ xɔrie tongo, a nun namiɲɔnmɛ xɔrie naxan keli Samari, nee tan xɔrie xa ragata e xa gaburie kui.»
18 Então ele disse: "Deixem-no em paz. Ninguém toque nos seus ossos". Assim pouparam seus ossos bem como os do profeta que tinha vindo de Samaria.
19 Yosiya man naxa kuye banxie birin kana, Isirayila mangɛ naxee ti Samari taae kui, e nu Alatala matandima naxee kui. Yosiya naxa na birin kana, alɔ a a raba ki naxɛ Beteli.
19 Como havia feito em Betel, Josias tirou e profanou todos os santuários idólatras que os reis de Israel haviam construído nas cidades de Samaria e que provocaram o Senhor à ira.
20 A naxa na kuye xa sɛrɛxɛdubɛe faxa, a e xɔrie gan e xa sɛrɛxɛbadee fari. A to gɛ na rabade, a naxa gbilen Darisalamu.
20 Josias também mandou sacrificar todos os sacerdotes daqueles altares idólatras e queimou ossos humanos sobre os altares. Depois voltou a Jerusalém.
21 Mangɛ naxa yi yaamari fi ɲama ma, «Wo Saya Malekɛ Dangi sali raba wo Marigi Alatala xa binyɛ bun ma, alɔ a sɛbɛxi saatɛ kitaabui kui ki naxɛ.»
21 Então o rei deu a seguinte ordem a todo o povo: "Celebrem a Páscoa ao Senhor seu Deus, conforme está escrito neste livro da Aliança".
22 Isirayila bɔnsɔɛ mu nu Saya Malekɛ Dangi sali raba na ki kafi kiitisae nu bɔxi yamarima tɛmui naxɛ. Na sali mu nu rabama Isirayila mangɛe nun Yudaya mangɛe xa waxati.
22 Nem nos dias dos juízes que lideraram Israel, nem durante todos os dias dos reis de Israel e dos reis de Judá, foi celebrada uma Páscoa como esta.
23 Na rabaxi Yosiya xa mangɛya ɲɛ fu nun solomasaxan nde gbansan nɛ. A naxa na sali raba Alatala xa binyɛ bun ma Darisalamu.
23 Mas no décimo oitavo ano do reinado de Josias, esta Páscoa foi celebrada ao Senhor em Jerusalém.
24 Yosiya man naxa mandurulae, naxee wɔyɛnma mixi faxaxie ra, sematoee, denbaya kuyee, kuye gbɛtɛe, nun se ɲaaxie, a naxa na birin ɲɔn Yudaya nun Isirayila bɔxi ma, alako Alatala xa sɛriyɛ xa rabatu naxan sɛbɛxi saatɛ kitaabui kui, sɛrɛxɛdubɛ Xilikiya naxan to Alatala xa banxi kui.
24 Além disso, Josias eliminou os médiuns, os espíritas, os ídolos da família, os ídolos e todas as outras coisas repugnantes que havia em Judá e em Jerusalém. Ele fez isto para cumprir as exigências da lei escritas no livro que o sacerdote Hilquias havia descoberto no templo do Senhor.
25 Isirayila mangɛ yo mu nu na naxan luxi alɔ Yosiya, naxan gbilenxi Alatala ma a bɔɲɛ, a nii, nun a sɛnbɛ birin na, alɔ Annabi Munsa xa sɛriyɛ a masenxi ki naxɛ. Kabi a waxati han a dangi xanbi, a maniyɛ yo mu sɔtɔ.
25 Nem antes nem depois de Josias houve um rei como ele, que se voltasse para o Senhor de todo o coração, de toda a alma e de todas as suas forças, de acordo com toda a Lei de Moisés.
26 Hali na birin to raba, Alatala xa xɔnɛ mu gbilen Yudaya fɔxɔ ra, Manasi xa fe rabaxie saabui ra, a a matandi naxee kui.
26 Entretanto, o Senhor não voltou atrás do fogo de sua grande ira, que se acendeu contra Judá por causa de tudo o que Manassés fizera para provocá-lo à ira.
27 Alatala naxa a masen, «N Yudaya fan makuyama nɛ n ya tode ra, alɔ n a rabaxi Isirayila ra ki naxɛ. N ma taa sugandixi Darisalamu raboloma nɛ, a nun n ma banxi, n a masen dɛnnaxɛ xa fe ra, ‹N xili luma be nɛ.›»
27 Por isso o Senhor disse: "Também retirarei Judá da minha presença, tal como retirei de Israel, e rejeitarei Jerusalém, a cidade que escolhi, e este templo, do qual eu disse: ‘Ali porei o meu nome’ ".
28 Yosiya xa taruxui dɔnxɔɛ, a fe fanyi naxan birin naba, na sɛbɛxi Yudaya mangɛe xa taruxui kui.
28 Os demais acontecimentos do reinado de Josias e todas as suas realizações, estão escritos no livro dos registros históricos dos reis de Judá.
29 Na tɛmui Misira mangɛ Firawuna, naxan xili Neko, naxa siga Asiriya mangɛ gerede Efirati xure mabiri. Yosiya to mini a gere ki ma, Firawuna naxa a faxa Megido.
29 Durante o seu reinado, o faraó Neco, rei do Egito, avançou até o rio Eufrates ao encontro do rei da Assíria. O rei Josias marchou para combatê-lo, mas o faraó Neco o enfrentou e o matou em Megido.
30 Yudayakae naxa a fure baki sɔɔri ragise nde kui, e a xanin keli Megido sigafe ra Darisalamu, e sa a ragata a xa gaburi kui. Ɲama naxa a xa di Yehowaxasi tongo, e ture surusuru a xunyi ma, e a ti mangɛ ra a baba ɲɔxɔɛ ra.
30 Os oficiais de Josias levaram o seu corpo de Megido para Jerusalém, e o sepultaram em seu próprio túmulo. O povo tomou Jeoacaz, filho de Josias, ungiu-o e o proclamou como rei no lugar de seu pai.
31 Yehowaxasi ɲɛ mɔxɔɲɛn nun saxan nan nu a ra, a ti mangɛ ra tɛmui naxɛ. A naxa kike saxan mangɛya raba Darisalamu. A nga nu xili nɛ Xamutali, Yeremi xa di naxan keli Libina.
31 Jeoacaz tinha vinte e três anos de idade quando começou a reinar, e reinou três meses em Jerusalém. O nome de sua mãe era Hamutal, filha de Jeremias; ela era de Libna.
32 A naxa fe raba naxan mu rafan Alatala ma, alɔ a benbae a raba ki naxɛ.
32 Ele fez o que o Senhor reprova, tal como seus antepassados.
33 Firawuna naxan xili Neko, na naxa nɔ a ra, a a xiri yɔlɔnxɔnyi ra Ribila, Xamata bɔxi ma. Neko naxa duuti fife ti Yudaya ma, naxan findi gbeti kilo wulu saxan nun xɛɛma kilo tongo saxan na.
33 O faraó Neco o prendeu em Ribla, na terra de Hamate, de modo que não mais reinou em Jerusalém. O faraó também impôs a Judá um tributo de três toneladas e meia de prata e trinta e cinco quilos de ouro.
34 A naxa Yosiya xa di Eliyakimi ti mangɛ ra a baba Yosiya ɲɔxɔɛ ra. A naxa a xili masara Yehoyakimi ra. A naxa Yehowaxasi suxu geelimani ra, a a xanin Misira bɔxi ma. Yehowaxasi naxa faxa naa.
34 Colocou Eliaquim, filho de Josias, como rei no lugar do seu pai Josias, e mudou o nome de Eliaquim para Jeoaquim. Mas levou Jeoacaz consigo para o Egito, onde ele morreu.
35 Yehoyakimi naxa Yudayakae yamari e xa duuti fi e xa naafuli xasabi ma, alako a xa gbeti nun xɛɛma fi Firawuna Neko ma, a a yamarixi naxan na.
35 Jeoaquim pagou ao faraó Neco a prata e o ouro. Mas, para cumprir as exigências do faraó, Jeoaquim impôs tributos ao povo, cobrando a prata e o ouro, de cada um conforme suas posses.
36 Yehoyakimi ɲɛ mɔxɔɲɛn nun suuli nan nu a ra, a findi mangɛ ra tɛmui naxɛ. A naxa mangɛya ɲɛ fu nun keren naba Darisalamu. A nga nu xili nɛ Sebida, Pɛdaya xa di naxan keli Ruma.
36 Jeoaquim tinha vinte e cinco anos de idade quando começou a reinar, e reinou onze anos em Jerusalém. O nome de sua mãe era Zebida, filha de Pedaías; ela era de Ruma.
37 A naxa fe raba naxan mu rafan Ala ma, alɔ a benbae a raba ki naxɛ.
37 Ele fez o que o Senhor reprova, tal como seus antepassados.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 2 Reis 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.