Lucas 18
Poqomchi' Occidental NT (POH_BSG) vs NVT
1 Junpech woꞌ chic, reꞌ Jesus xikꞌor queh raj tahkanel jenaj tijbal ru̱cꞌ jenaj jalwach kꞌoric. Jeꞌ reꞌ xiban reh chi maꞌ eta nquimay quiti̱j chi xa eli̱c ok woꞌ cꞌahchiꞌque̱b.
1 Jesus contou a seus discípulos uma parábola para mostrar-lhes que deviam orar sempre e nunca desanimar.
2 Jeꞌ aj wili xikꞌor queh: «Pan jenaj tinamit xcꞌacharic jenaj winak aj chꞌukul wach mahc reꞌ xa ta nak je riyohlej wach i Dios eh xa ta woꞌ ncꞌuyuꞌjic soꞌ ra̱mna chi riqueteljic quiwach take tinamit quiponic chiwach.
2 Disse ele: “Havia numa cidade um juiz que não temia a Deus nem se importava com as pessoas.
3 Chipam i tinamit reꞌreꞌ xcꞌacharic woꞌ jenaj cahnel ixok reꞌ xbanaric tiꞌcꞌaxic reh ruꞌum jenaj ricaꞌja̱. Ruꞌum aj reꞌ, reꞌ cahnel ixok reꞌreꞌ xa eli̱c woꞌ nponic chiwach i aj chꞌukul wach mahc chi ripahkaljic reh chi narichꞌukum kꞌoric china̱ ricaꞌja̱,
3 Uma viúva daquela cidade vinha a ele com frequência e dizia: ‘Faça-me justiça contra meu adversário’.
4 xa reꞌ laꞌ aj chꞌukul wach mahc reꞌreꞌ maꞌ ribiraj ta kꞌoric chiwach nanponic ru̱cꞌ. Jeꞌ reꞌ xiban i cahnel ixok chiwach jarub ta woꞌ kꞌi̱j xiqꞌuic lok, cu rehtal reꞌ aj chꞌukul wach mahc reꞌreꞌ xoquic chi ricapewjic ri̱j chi jeꞌ wili: ‹Reꞌ hin maꞌ niyohlej ta wach i Dios eh maꞌ ncꞌuyuꞌjic ta woꞌ soꞌ wa̱mna chi riqueteljic quiwach take tinamit,
4 Por algum tempo, o juiz não lhe deu atenção, mas, por fim, disse a si mesmo: ‘Não temo a Deus e não me importo com as pessoas,
5 xa reꞌ laꞌ ruꞌum chi reꞌ cahnel ixok reꞌreꞌ kꞌe̱ꞌ quiricoj pan chꞌiꞌc, reꞌ hin nanichꞌukum kꞌoric china̱ ricaꞌja̱ chiwach chi eno̱j pan wo̱k i nibihnal wi xelic lok chi cꞌuꞌtjbal. Jeꞌ reꞌ eriban wi̱n maj xa nsolic woꞌ cho wu̱cꞌ chi ripahkaljic wi̱n richꞌukuric wach ricꞌaxquilal, nqui xikꞌor.
5 mas essa viúva está me irritando. Vou lhe fazer justiça, pois assim deixará de me importunar’”.
6 «Ru̱cꞌ jeꞌ ricab xikꞌor i maꞌ ato̱b ta laj chꞌukul wach mahc reꞌreꞌ chaꞌn tak ri̱j i wili:
6 Então o Senhor disse: “Aprendam uma lição com o juiz injusto.
7 Naponok rikꞌijil reh kꞌatoj kꞌoric chi quina̱ i tinamit, wi reꞌ take chiho̱j ruꞌum Dios chi naquesmejic pan tiꞌcꞌaxic ncaꞌn quiti̱j chi kꞌi̱j chi akꞌab, naquicꞌuꞌljic ta woꞌ cho chi nok ruꞌum i Dios on cu narichahmic cho chi quicꞌuꞌljic?
7 Acaso Deus não fará justiça a seus escolhidos que clamam a ele dia e noite? Continuará a adiar sua resposta?
8 Reꞌ Dios maꞌ eta nchahmic cho, majeꞌ? Til laꞌ nikꞌor chi xa loqꞌuil ti ricꞌuꞌlej take cho. Wi jeꞌ aj reꞌ riban i Dios, nicꞌ aj woꞌ wach wilque̱b take tinamit naquincꞌolok woꞌ chic cho hin Acꞌunbe̱s reꞌ wilic wajawric chi quina̱ cꞌacharel? Cu nanirakam ta woꞌ take chi cu chꞌiclic quicꞌux chiri̱j i Dios chi naquesmejic pan tiꞌcꞌaxic, on nanirakam take chi maꞌ chꞌiclic ta chic quicꞌux? nqui Jesus queh.
8 Eu afirmo que ele lhes fará justiça, e rápido! Mas, quando o Filho do Homem voltar, quantas pessoas com fé ele encontrará na terra?”.
9 Chiri̱j chic ruꞌ jenaj chic i tijbal xkꞌormojic queh take kꞌe̱ꞌ nquinimsaj qui̱b jeꞌ ru̱cꞌ til xa coric chic quiwach ncaꞌn qui̱b eh ruꞌum reꞌ xa nquitzꞌehtaj ti pan nakꞌ quiwach take wilic quibiral chi aj mahc take. Jeꞌ aj wili xkꞌormojic queh ruꞌum i Jesus ru̱cꞌ i jalwach kꞌoric wili:
9 Em seguida, Jesus contou a seguinte parábola àqueles que confiavam em sua própria justiça e desprezavam os demais:
10 «Junpech, quib take winak xiꞌo̱j chi ti̱j chipam Lokꞌ laj Pa̱t reꞌ nlokꞌonjic wi̱ꞌ wach i Dios. Reꞌ jenaj winak jeꞌ ru̱cꞌ take cow laj aj niminel reh Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses eh reꞌ jenaj chic jeꞌ ru̱cꞌ take aj pahkem to̱j ntakꞌabjic je Ro̱ma.
10 “Dois homens foram ao templo orar. Um deles era fariseu, e o outro, cobrador de impostos.
11 Ar aj chipam lokꞌ laj pa̱t reꞌreꞌ, reꞌ winak cow laj aj niminel reh Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses xipahba̱ꞌ lok ri̱b pa reh eh pꞌuht ricꞌuꞌtjam ri̱b pa riti̱j chi jeꞌ wili: ‹K-Aja̱w Dios, nitioxej aweh chi reꞌ hin maꞌ jenaj ta niwach cu̱cꞌ take maꞌ holohic ta quinoꞌjbal, jeꞌ ricab take aj lekꞌ, take aj banol cꞌoyomal to̱b ta caxa̱ra chic take eh xa ta woꞌ jeꞌ nicab take aj pahkem to̱j jeꞌ ricab i winak wuluꞌ.
11 O fariseu, em pé, fazia esta oração: ‘Eu te agradeço, Deus, porque não sou como as demais pessoas: desonestas, pecadoras, adúlteras. E, com certeza, não sou como aquele cobrador de impostos.
12 Maꞌ xa reꞌ ta reꞌ Ha̱w, reꞌ hin niyew woꞌ junpehr reh laj pehr chi tumi̱n niban canar eh caꞌpech woꞌ chipam xama̱na nicuy niwaꞌ niha̱ꞌ chi alokꞌonjic, nqui johtok pa riti̱j.
12 Jejuo duas vezes por semana e dou o dízimo de tudo que ganho’.
13 «Ra̱j i winak aj pahkem to̱j cu jeꞌ wuluꞌ paꞌlic je. Xa ta nak ra̱j rijohsam johtok rilbal pan taxa̱j ruꞌum riqꞌuixꞌic. Ruꞌum riyotꞌquil ricꞌux chiri̱j rimahc xa rikꞌoj chic chiꞌ ricꞌux narikꞌor chi jeꞌ wili: ‹K-Aja̱w Dios, chacuy nimahc i hin rinimal aj mahc. Chaquetelej ta nak cho niwach, nqui rikꞌor johtok pa riti̱j.
13 “Mas o cobrador de impostos ficou a distância e não tinha coragem nem de levantar os olhos para o céu enquanto orava. Em vez disso, batia no peito e dizia: ‘Deus, tem misericórdia de mim, pois sou pecador’.
14 «Ru̱cꞌ aj riti̱j xiban aj pahkem to̱j reꞌ hin til nikꞌor aweh tak chi reꞌreꞌ xsoljic je pa ripa̱t chi cuyu̱j chic rimahc ruꞌum Dios. Ra̱j i winak cow laj aj niminel reh Cꞌuhbal Yeꞌo̱j reh Moyses maꞌ xcuyuric ta je rimahc. Jeꞌ reꞌ nikꞌor maj reꞌ kꞌe̱ꞌ rinimsaj ri̱b, reꞌreꞌ naritꞌuchsjic wach ruꞌum i Dios ra̱j nchel reꞌ ritꞌuchsaj ti ri̱b, reꞌreꞌ narinimsjic wach ruꞌum i Dios, nqui Jesus queh.
14 Eu lhes digo que foi o cobrador de impostos, e não o fariseu, quem voltou para casa justificado diante de Deus. Pois aqueles que se exaltam serão humilhados, e aqueles que se humilham serão exaltados”.
15 Chipam aj woꞌ i tinamit reꞌreꞌ wilic woꞌ take xquicꞌam cok quihaꞌlacꞌu̱n chiwach i Jesus reh chi naricojom rikꞌab chi quina̱ chi cuseꞌsbal queh. Naxquilow chi jeꞌ reꞌ take cablaj chi nahsil raj tahkanel i Jesus, xicakric chi quina̱ take cꞌahchiꞌ quicꞌamam cok i quihaꞌlacꞌu̱n.
15 Certo dia, trouxeram crianças para que Jesus pusesse as mãos sobre elas. Ao ver isso, os discípulos repreenderam aqueles que as traziam.
16 Ruꞌum aj reꞌ, reꞌ Jesus xiyukꞌej je take nahsil raj tahkanel eh jeꞌ wili xikꞌor queh: «Ruꞌum aj chi reꞌ Dios nkꞌatbic kꞌoric chi quina̱ take quisicꞌbic reh ricuseꞌsbal jeꞌ ricab ncaꞌn take haꞌlacꞌun wili, ma̱kꞌet tak pan quibe̱h take haꞌlacꞌun wili chi naquijilim cho qui̱b wu̱cꞌ, chayew laꞌ tak kꞌab queh chi jeꞌ reꞌ encaꞌn.
16 Jesus, porém, chamou as crianças para junto de si e disse aos discípulos: “Deixem que as crianças venham a mim. Não as impeçam, pois o reino de Deus pertence aos que são como elas.
17 Til coric nikꞌor aweh tak chi jenoꞌ cꞌacharel reꞌ maꞌ ricꞌul ta rikꞌorbal i Dios chi kꞌochlic ra̱mna jeꞌ ricab kꞌochonquil i ra̱mna jenoꞌ haꞌlacꞌun nankꞌoꞌrjic ruꞌum raja̱w, reꞌ cꞌacharel reꞌreꞌ maꞌxta roquic chi rehquen rajawric i Dios chi kꞌatal kꞌoric, nqui xikꞌor queh.
17 Eu lhes digo a verdade: quem não receber o reino de Deus como uma criança de modo algum entrará nele”.
18 Ar woꞌ chipam i tinamit reꞌreꞌ, jenaj winak nim riwaꞌric xibiraj cok reh Jesus chi jeꞌ wili: «Ha̱w ato̱b laj aj tijinel, chakꞌor wi̱n, chaj bih ra̱j banaric reh chi equinehtric reh i junelic cꞌacharic? nqui cok reh Jesus.
18 Certa vez, um homem de alta posição perguntou a Jesus: “Bom mestre, que devo fazer para herdar a vida eterna?”.
19 Chalic i Jesus jeꞌ wili xikꞌor reh: «Wi xa reꞌ woꞌ Dios kꞌe̱ꞌ ato̱b, naxakꞌor wi̱n kꞌuruꞌ chi hin woꞌ ato̱b, narak ta woꞌ nchel chiri̱j chi reꞌ hin wilic woꞌ wajawric chi rikꞌormojic aweh haj wilic ra̱j banaric? nqui reh.
19 “Por que você me chama de bom?”, perguntou Jesus. “Apenas Deus é verdadeiramente bom.
20 Chiri̱j reꞌ, jeꞌ woꞌ chic wili xikꞌor reh: «Reꞌ hat awehtꞌalim take lajeb chi takꞌanic xicꞌul i Moyses ru̱cꞌ i Dios. Chacꞌam na̱ kꞌuruꞌ take takꞌanic jeꞌ ricab take wili:
20 Você conhece os mandamentos: ‘Não cometa adultério. Não mate. Não roube. Não dê falso testemunho. Honre seu pai e sua mãe’.”
21 Chalic i cꞌamol be̱h reꞌreꞌ jeꞌ woꞌ wili xikꞌor reh Jesus: «Ha̱w, chiꞌnchel take takꞌanic nakꞌor reꞌreꞌ cu pa nitꞌuchal nipꞌutum cho ricꞌamaric na̱, nqui reh.
21 O homem respondeu: “Tenho obedecido a todos esses mandamentos desde a juventude”.
22 Reꞌ Jesus jeꞌ woꞌ chic wili xikꞌor reh: «Jenaj chic bano̱j maꞌ jaꞌ naꞌn ta ribanaric, reꞌ nitahkaljic. Quinatahkej kꞌuruꞌ reꞌ cok ruꞌ, pe̱t chacꞌayej cho chiꞌnchel nicꞌ paꞌ nimal wilic aweh eh reꞌ ritzꞌakil na̱cꞌayem reꞌreꞌ, chayew queh take niba̱ꞌ reh chi jeꞌ reꞌ maꞌ xa ta jeꞌ chic ricab abihomal wilic ayuꞌ wach acꞌal enamol wach ru̱cꞌ i Dios ar pan taxa̱j, nqui Jesus reh.
22 Quando Jesus ouviu sua resposta, disse: “Ainda há uma coisa que você não fez. Venda todos os seus bens e dê o dinheiro aos pobres. Então você terá um tesouro no céu. Depois, venha e siga-me”.
23 Naxibiraj chi jeꞌ reꞌ kꞌoric xiban i Jesus, reꞌ cꞌamol be̱h reꞌreꞌ kꞌe̱ꞌ tiꞌquil xibiraj chi naricꞌayem paꞌ bih wilic reh maj yohbal cho wach ribihomal wilic.
23 Ao ouvir essas palavras, o homem se entristeceu, pois era muito rico.
24 Naxilow i Jesus chi jeꞌ reꞌ, jeꞌ wili pꞌuht rikꞌorom: «Til kꞌe̱ꞌ nchel cꞌaxquilal chi reh jenoꞌ biho̱m chi enoquic chi rehquen rajawric i Dios chi aj kꞌatal kꞌoric china̱!
24 Ao ver a tristeza daquele homem, Jesus disse: “Como é difícil os ricos entrarem no reino de Deus!
25 Jeꞌ reꞌ nikꞌor maj reꞌ biho̱m wi maꞌ resaj lok chi rij ricꞌux i ribihomal, kꞌe̱ꞌ nchel cꞌaxquilal chi reh chi enoquic chi rehquen rajawric i Dios chi aj kꞌatal kꞌoric china̱. Xa jeꞌ na ricab cꞌaxquilal chi reh jenoꞌ nim laj chicop came̱yo ribihnal, chi enoquic chipam tꞌuch ritzꞌahpil ocbal reh katinami̱t Jerusalen nok wilic i rihk, nqui Jesus.
25 Na verdade, é mais fácil um camelo passar pelo buraco de uma agulha que um rico entrar no reino de Deus”.
26 Reꞌ take xibirinic reh xikꞌor i Jesus jeꞌ wili xquikꞌor: «Wi kꞌe̱ꞌ nchel cꞌaxquilal chi queh take bihomak chi equiꞌoquic chi riꞌsil rajawric i Dios chi aj kꞌatal kꞌoric chi quina̱, hab woꞌ wach kꞌuruꞌ encaꞌn canar oquic? nqui take.
26 Aqueles que o ouviram disseram: “Então quem pode ser salvo?”.
27 Reꞌ Jesus jeꞌ wili xikꞌor queh: «Chawach hat-tak cꞌacharel maꞌ eta riban chi hab wach cꞌacharel eriban canar oquic chi riꞌsil rajawric i Dios chi aj kꞌatal kꞌoric xa reꞌ laꞌ chiwach i Dios maꞌ cꞌaxic ta chi ribanaric chi reꞌ cꞌacharel enoquic chi riꞌsil rajawric ruꞌ, nqui Jesus.
27 Jesus respondeu: “O que é impossível para as pessoas é possível para Deus”.
28 Chiri̱j chic ruꞌ, reꞌ maꞌ Luch jeꞌ wili xikꞌor reh Jesus: «Ha̱w, reꞌ cok i hoj chi atahkaljic i hat til woꞌ xkacana̱ꞌ cho paꞌ bih keh chꞌi̱l woꞌ take kaj pan pa̱t. Ra̱j na rikꞌorom kꞌuruꞌ chi ruꞌum reꞌreꞌ, reꞌ Dios nariyeb rijelow-bal keh? nqui reh Jesus.
28 Pedro disse: “Deixamos nossos lares para segui-lo”.
29 Chalic i Jesus jeꞌ wili xikꞌor queh take wilque̱b cok ar chi birinic: «Til coric nikꞌor aweh tak chi chiꞌnchel hat-tak reꞌ xacana̱ꞌ cho awaj pan pa̱t tak jeꞌ ricab atu̱t awaja̱w tak chꞌi̱l awas acha̱kꞌ tak on awehqꞌue̱n tak chꞌi̱l awacꞌu̱n awixkꞌu̱n tak, reh chi nawoquic tak chi rehquen rajawric i Dios chi aj kꞌatal kꞌoric chana̱ tak,
29 Jesus respondeu: “Eu lhes garanto que todos que deixaram casa, esposa, irmãos, pais ou filhos por causa do reino de Deus
30 yohbal chic wach tinamit naquijilow-bem take xacana̱ꞌ tak take cho. Reꞌ hat-tak maꞌ xa reꞌ ta woꞌ reꞌreꞌ na̱cꞌulum tak chipam take kꞌi̱j chi cu wilqui̱n chaxilac tak, chipam laꞌ woꞌ take kꞌi̱j chalic reh nok chi maꞌxta chic niwihꞌic chaxilac tak, na̱cꞌulum woꞌ tak reꞌ nyeꞌbic i junelic cꞌacharic, nqui queh.
30 receberão neste mundo uma recompensa muitas vezes maior e, no mundo futuro, terão a vida eterna”.
31 Chiri̱j chic ruꞌ nok reꞌ Jesus resam chic lok pa reh take cablaj chi nahsil raj tahkanel chi naquiwihꞌic chi cutquel, reꞌ Jesus jeꞌ wili xikꞌor queh: «Chacoj tak rehtal chi nicꞌ paꞌ nimal kꞌoro̱j cho pan quihu̱j take aj kꞌorol riCꞌuhbal i Dios chiwi̱j i hin Acꞌunbe̱s reꞌ wilic wajawric chi quina̱ cꞌacharel, ar narojic elok wach chipam i tinamit Jerusalen reꞌ cꞌahchiꞌ kojic wi̱ꞌ.
31 Jesus chamou os Doze à parte e disse: “Estamos subindo para Jerusalém, onde tudo que foi escrito pelos profetas a respeito do Filho do Homem se cumprirá.
32 Ar aj ruꞌ naquinkꞌahsjok pan quikꞌab take sol aj Ro̱ma, reꞌ take reꞌ naquiseꞌlam pan nakꞌ niwach, naqui̱nquitzꞌujlom eh naqui̱n woꞌ quichuhbam.
32 Ele será entregue aos gentios, e zombarão dele, o insultarão e cuspirão nele.
33 Reꞌ cok ruꞌ nok hin chic quitzꞌuhumem eh hin woꞌ chic quicansam je, reꞌ hin nawuctic woꞌ chic cho pa ro̱x kꞌi̱j reh niquimic, nqui Jesus queh.
33 Eles o açoitarão e o matarão, mas no terceiro dia ele ressuscitará”.
34 Reꞌ kꞌoric xiban i Jesus chiri̱j riquimic, maꞌ xquirak ta chiri̱j take cablaj reꞌreꞌ eh reꞌ riwi̱ꞌ chi maꞌ xquirak ta chiri̱j ruꞌum chi maꞌ jaꞌ sakom ta wach chi queh.
34 Os discípulos, porém, não entenderam. O significado dessas palavras lhes estava oculto, e não sabiam do que ele falava.
35 Chiri̱j chic ruꞌ naxelic je chipam i tinamit reꞌreꞌ, reꞌ Jesus xponic maꞌ naht ta ru̱cꞌ tinamit Jericoh. Ar ajic jenaj winak sotꞌ wach reꞌ pahkanic tumi̱n riban chi tzꞌuklic chi̱ꞌ be̱h,
35 Quando Jesus se aproximava de Jericó, havia um mendigo cego sentado à beira do caminho.
36 naxibiraj i ahnic ncaꞌn take riqꞌuihal tinamit cꞌahchiꞌ quiqꞌuic je chi rikꞌeteric i Jesus, xibiraj queh chaj bih cꞌahchiꞌ ricꞌuluric.
36 Ao ouvir o barulho da multidão que passava, perguntou o que estava acontecendo.
37 Naxquikꞌor reh chi reꞌ Jesus reꞌ ribihnej chi aj Nasaret iqꞌuic riban ponok ar,
37 Disseram-lhe que Jesus de Nazaré estava passando por ali.
38 reꞌ sotꞌ reꞌreꞌ pꞌuht riqꞌuerem je richi̱ꞌ chi jeꞌ wili: «Jesus ra̱ꞌ riꞌsil cho kꞌatal kꞌoric maꞌ Tawiy, chacuy chaquetelej ta woꞌ ti niwach chi ribanaric chi na̱wilbic chic, nqui je reh.
38 Então começou a gritar: “Jesus, Filho de Davi, tenha misericórdia de mim!”.
39 Nok iqꞌuinak chic je Jesus ar, reꞌ sotꞌ reꞌreꞌ riman chic xiqꞌuer je richi̱ꞌ chi jeꞌ wili: «Jesus ra̱ꞌ riꞌsil cho kꞌatal kꞌoric maꞌ Tawiy, chacuy chaquetelej ta woꞌ ti niwach chi ribanaric chi na̱wilbic chic, nqui pꞌuht rikꞌorom je. Jeꞌ reꞌ xitik juꞌ rikꞌormojic to̱b ta nchel reꞌ take tinamit pꞌuht quinakam chi narimayam ahnic.
39 Os que estavam mais à frente o repreendiam e ordenavam que se calasse. Mas ele gritava ainda mais alto: “Filho de Davi, tenha misericórdia de mim!”.
40 Jeꞌ aj reꞌ ruꞌ nok xa cow chic cꞌahchiꞌ rikꞌoric je sotꞌ reꞌreꞌ, reꞌ Jesus xipahba̱ꞌ ri̱b eh xitakꞌa̱ꞌ je ricꞌamaric. Naxquicꞌam je chiwach, reꞌ Jesus jeꞌ wili xikꞌor reh sotꞌ:
40 Então Jesus parou e ordenou que lhe trouxessem o homem. Quando ele se aproximou, Jesus lhe perguntou:
41 «Chaj bih nawa̱j chi nanibanam awu̱cꞌ? nqui reh. Reꞌ sotꞌ jeꞌ wili xikꞌor reh: «Ajabe̱s Jesus, quisakombok ti pa̱m take nakꞌ niwach, nqui reh.
41 “O que você quer que eu lhe faça?”. “Senhor, eu quero ver!”, respondeu o homem.
42 Reꞌ Jesus jeꞌ wili xikꞌor reh: «Ruꞌum chi xachꞌica̱ꞌ acꞌux chiwi̱j, quisokombok woꞌ ti pa̱m take nakꞌ awach chi na̱wilbic, nqui reh.
42 E Jesus disse: “Receba a visão! Sua fé o curou”.
43 Xa chiwach aj woꞌ ti juncꞌam reꞌreꞌ, reꞌ sotꞌ xilbic woꞌ ti eh ar xoquic chi ritahkaljic je Jesus chi xa cꞌahchiꞌ chic ritioxem johtok i Dios ru̱cꞌ xbanaric reh. Jeꞌ woꞌ reꞌ xcaꞌn take tinamit xiꞌilbic reh xcꞌuluric ru̱cꞌ i sotꞌ, xquipꞌut woꞌ ritioxjic johtok i Dios.
43 No mesmo instante, o homem passou a enxergar, e seguia Jesus, louvando a Deus. E todos que presenciaram isso também louvavam a Deus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 18, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.