Lucas 1
El Nuevo Testamento de nuestro Señor Jesucristo en el idioma piapoco (PIONT) vs ARA
1 Manùbéeyéi wenàiwica nadéca natànàaca tàacáisi nacàlidacaténá càinácaalíté Jesucristo ìyáaná wèewi yèepunícaalítéwa chái èeri irìcu.
1 Visto que muitos houve que empreenderam uma narração coordenada dos fatos que entre nós se realizaram,
2 Jesús yáapichéeyéi naicácaté natuí iyúwani macáita yái Jesucristo imàníirica. Néese Dios ichùulìacaté nía nacàlidáanápiná áibanái iríni yái báisíiri tàacáisica Jesucristo ìwali iyúwaté naicáaná macáita. Néeseté néewáidaca wía. Iná madécaná wenàiwica nadéca natànàaca tàacáisi càide iyúwaté Jesús yáapichéeyéi yéewáidáanáté nía.
2 conforme nos transmitiram os que desde o princípio foram deles testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 Núa, Lucas, nubànùa pirí cuyàluta, Teófilo, nùacawéeriná máiní cáimiétacanéeri. Nudéca nuéwáidacawa Jesucristo iináwaná ìwali macáita cayábéeri iyú. Yá nuínáidacawa cawàwanáta cayábaca nutànàacaalí pirí tàacáisi Jesucristo iináwaná ìwali machàcaníiri iyú.
3 igualmente a mim me pareceu bem, depois de acurada investigação de tudo desde sua origem, dar-te por escrito, excelentíssimo Teófilo, uma exposição em ordem,
4 Iná nutànàaca pirí yái cuyàlutaca yéewanápiná píalíacawa cayába yái báisíiri tàacáisica Jesucristo ìwali càide iyúwaté áibanái yéewáidáaná pía.
4 para que tenhas plena certeza das verdades em que foste instruído.
5 Bàaluité rey Herodes icùacaalíté Judea yàasu cáli, néenialí ìyacaté sacerdote íipidenéeri Zacarías, abéeri Abías itaquénáinámi yéená, Aarón itaquérinámi nacái. Sacerdotenáica níái Abías itaquénáinámica íibaidéeyéicaté Dios irípiná templo irìcu. Zacarías yàacawéetúa uípidená Elisabet, abéechúa Aarón itaquétúanámica nacái úa.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, houve um sacerdote chamado Zacarias, do turno de Abias. Sua mulher era das filhas de Arão e se chamava Isabel.
6 Zacarías, Elisabet nacái nàyacaté machacàníiri iyú càide iyúwa Dios iwàwáaná, namàni nacái macáita càide iyúwaté Dios ichùulìaná israelitanái imànica, íná canácata yáaliméeri icháawàaca naináwaná ìwali.
6 Ambos eram justos diante de Deus, vivendo irrepreensivelmente em todos os preceitos e mandamentos do Senhor.
7 Quéwa méenibeca nía càmicáiná yéewa quéenibeca Elisabet. Máiní nacái béeyéica nía.
7 E não tinham filhos, porque Isabel era estéril, sendo eles avançados em dias.
8 Yái sacerdote Zacaríasca íibaidacaté Dios irípiná imanùbaca yáapichawa templo irìcu. Aiba èerité iwàwacutá namànica culto Dios irípiná templo irìcu nàacaténá Dios icàaluíniná.
8 Ora, aconteceu que, exercendo ele diante de Deus o sacerdócio na ordem do seu turno, coube-lhe por sorte,
9 Càide iyúwaté sacerdote íiwitáise ìyáaná, náucaca náichawa suerte náalíacaténátéwa chánácaalí néená iwàluèripináwa templo irìculé. Yá needáca Zacarías iwàlùanápináwa yeemácaténá pumèníiri isàni Dios yàasu templo irìcu.
9 segundo o costume sacerdotal, entrar no santuário do Senhor para queimar o incenso;
10 Iná Zacarías iwàlùacawa templo irìculé. Idècunitàacá yeemáca pumèníiri isàni, manùba wenàiwica nasutáca Dios íicha templo ibàacháwalená irìcu.
10 e, durante esse tempo, toda a multidão do povo permanecia da parte de fora, orando.
11 Néese abéeri ángel Dios ibànuèri chènuníise imàacaca yáawawa Zacarías iicácani. Yái ángel ibàlùacawa altar yéewápuwáise, yái altar neemácatáica íinata pumèníiri isàni.
11 E eis que lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Iicácáiná ángel, yá Zacarías íináidacawa iicáidaca irí manuísíwata, máiní cáalu nacáicani, yái Zacaríasca.
12 Vendo-o, Zacarias turbou-se, e apoderou-se dele o temor.
13 Quéwa ángel íimaca irí:
13 Disse-lhe, porém, o anjo: Zacarias, não temas, porque a tua oração foi ouvida; e Isabel, tua mulher, te dará à luz um filho, a quem darás o nome de João.
14 — ausente —
14 Em ti haverá prazer e alegria, e muitos se regozijarão com o seu nascimento.
15 — ausente —
15 Pois ele será grande diante do Senhor, não beberá vinho nem bebida forte e será cheio do Espírito Santo, já do ventre materno.
16 Néese iwènúadapiná náiwitáise àniwa Nacuèriná Dios irípináwa, níái manùbéeyéi Israel itaquénáinámica, neebáidacaténá àniwa Nacuèriná Dios itàacáiwa.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus.
17 Yái pìirica Juanca icàlidapiná nalíwa Wáiwacali iináwaná ìwali ipíchawáise Wáiwacali yàanàaca. Máiní cachàiníiri íiwitáise yái pìirica, càide iyúwaté profeta Elías bàaluité. Iwènúadapiná nasèenái íiwitáise cáininácaténá naicáca néenibewa. Iwènúadapiná nacái náiwitáise, níái càmíiyéica yeebáida Dios itàacái, náalíacaténáwa càinácaalí iwàwacutáaná namànica nàyacaténá càide iyúwa Dios iwàwáaná. Càita pìiri iwènúadapiná wenàiwicanái íiwitáise yéewacaténá neebáidaca Wáiwacali itàacái yàanàacaalípiná nàatalé —íimaca yái ángelca.
17 E irá adiante do Senhor no espírito e poder de Elias, para converter o coração dos pais aos filhos, converter os desobedientes à prudência dos justos e habilitar para o Senhor um povo preparado.
18 Néese Zacarías isutáca yéemìawa ángel:
18 Então, perguntou Zacarias ao anjo: Como saberei isto? Pois eu sou velho, e minha mulher, avançada em dias.
19 Yá ángel íimaca irí:
19 Respondeu-lhe o anjo: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado para falar-te e trazer-te estas boas-novas.
20 Quéwa siùcade càmita yéewa pitàaníca àta pìiri imusúacatalétawa, yásí yéewa pitàaníca àniwa, càmicáiná peebáida yái núumáanáca pirí. Néese, yái núumáanáca pìiri ìwali piiquéeripinácawa yéenáiwaná yàanàacaalíwa —íimaca yái ángelca. Néese ángel yàacawa Zacarías íicha.
20 Todavia, ficarás mudo e não poderás falar até ao dia em que estas coisas venham a realizar-se; porquanto não acreditaste nas minhas palavras, as quais, a seu tempo, se cumprirão.
21 Idècunitàacá Zacarías itàaníca ángel yáapicha, áibanái wenàiwica bàacháwáiséeyéica nacùaca Zacarías imusúacawa. Náináidacawa manuísíwata cáná yéewa càmita imusúacàatétawa templo irìcuíse.
21 O povo estava esperando a Zacarias e admirava-se de que tanto se demorasse no santuário.
22 Atata Zacarías imusúacawa, yáté càmita yéewa itàaníca náapicha, íná náalíacawa iicácaté yéenáiwanási nacáiri Dios néeséeri templo irìcu, itàanícáiná náapicha icáapi iyúwa, càmicáiná yéewa itàaníca. Yá matàacáica mamáalàacatani.
22 Mas, saindo ele, não lhes podia falar; então, entenderam que tivera uma visão no santuário. E expressava-se por acenos e permanecia mudo.
23 Idécanáamité imáalàidaca imànica íibaidacaléwa Dios irípiná templo irìcu, yá Zacarías yèepùacawa icapèe néréwa.
23 Sucedeu que, terminados os dias de seu ministério, voltou para casa.
24 Néesecáwa yàacawéetúa Elisabet udéerìcuca sùmài. Yá cinco quéeri càmíichúata imusúawa icapèe irìcuísewa. Uumaca uínáidacawa ulíwa:
24 Passados esses dias, Isabel, sua mulher, concebeu e ocultou-se por cinco meses, dizendo:
25 “Dios idéca iicáca nupualé yéewanápiná càmita quirínama wenàiwicanái iicáaníca nuquíniná méenibéenáca núa”, úumaca.
25 Assim me fez o Senhor, contemplando-me, para anular o meu opróbrio perante os homens.
26 Elisabet udènìacaté seis quéeri udéerìcúuná, yáté Dios ibànùaca ángel íipidenéeri Gabriel yàanápináwa Nazaret ìyacàlená néré, ìyéerica Galilea yàasu cáli íinata.
26 No sexto mês, foi o anjo Gabriel enviado, da parte de Deus, para uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 Dios ibànùacaté Gabriel icàlidacaténá tàacáisi abéechúa mànacàu irí, íipidenéechúa María, càmíichúacáwa iimá asìali yáapicha, quéwa imàníichúacaté matrimonio ùyacàle mìnanái yàacuésemi. Uacawéeripiná íipidená José, abéeri rey David itaquérinámi.
27 a uma virgem desposada com certo homem da casa de Davi, cujo nome era José; a virgem chamava-se Maria.
28 Yái ángel yàanàaca María yàatalé, yá íimaca ulí:
28 E, entrando o anjo aonde ela estava, disse: Alegra-te, muito favorecida! O Senhor é contigo.
29 María iicácaalí ángel, yá ucalùadacawa manuísíwata uémìaca íimáaná ulí. Yá uínáidacawa càinácaalísica íimáaná yái tàacáisi ángel itàidéerica iyú úa.
29 Ela, porém, ao ouvir esta palavra, perturbou-se muito e pôs-se a pensar no que significaria esta saudação.
30 Néese ángel íimaca ulí àniwa:
30 Mas o anjo lhe disse: Maria, não temas; porque achaste graça diante de Deus.
31 Iná péemìa cayábani, mesúnamáita pidéerìcuca. Pidènìapiná pìiriwa. Pimàni íipidená Jesús.
31 Eis que conceberás e darás à luz um filho, a quem chamarás pelo nome de Jesus.
32 Nacuèrinápinácani, cachàiníiri íiwitáise, icùapiná níawa. Náimapiná ìwali Dios chènuníiséeri Iiricani. Wacuèriná Dios imàacapiná pìiri icùaca Israel itaquénáinámi càide iyúwaté yàawirimi rey David icùanáté nía.
32 Este será grande e será chamado Filho do Altíssimo; Deus, o Senhor, lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 Icùapiná nía càiripináta, níái Israel itaquénáinámica. Càmíiripináta iyamáida icùaca nía —íimaca yái ángelca.
33 ele reinará para sempre sobre a casa de Jacó, e o seu reinado não terá fim.
34 María íimaca ángel irí:
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, pois não tenho relação com homem algum?
35 Yá ángel íimaca ulí:
35 Respondeu-lhe o anjo: Descerá sobre ti o Espírito Santo, e o poder do Altíssimo te envolverá com a sua sombra; por isso, também o ente santo que há de nascer será chamado Filho de Deus.
36 Ua nacái péenásàatúaná íipidenéechúaca Elisabet udènìapiná uìriwa, éwita máinícáaníta béeruca úa. Uái nacàlidéechúacaté ìwali càmíichúasa yáalimá quéenibeca, úata udéca udéerìcuca sùmài seis quéeri siùcade udécadénáami udéerìcuca.
36 E Isabel, tua parenta, igualmente concebeu um filho na sua velhice, sendo este já o sexto mês para aquela que diziam ser estéril.
37 Dios yáalimácáiná imànica macáita, íná canácata máiníiri càulenáca Dios íicha —íimaca yái ángelca.
37 Porque para Deus não haverá impossíveis em todas as suas promessas.
38 Iná María íimaca:
38 Então, disse Maria: Aqui está a serva do Senhor; que se cumpra em mim conforme a tua palavra. E o anjo se ausentou dela.
39 Néenialíté María ùacàatécatawa áiba yàcalé néré ìyéerica Judea yàasu cáli dúlinaméeri íinata. Zacarías, Elisabet nacái nàyacaté néré.
39 Naqueles dias, dispondo-se Maria, foi apressadamente à região montanhosa, a uma cidade de Judá,
40 Yá María uwàlùacawa nacapèe irìculé, níái Zacaríasnáica. Yá utàidaca Elisabet.
40 entrou na casa de Zacarias e saudou Isabel.
41 Elisabet uémìacanacáita María itàidaca úa, yá mùlimùlicani yái sùmài achúméeríinaca Elisabet idéerìcuírica. Yá Espíritu Santo icùaca Elisabet íiwitáise.
41 Ouvindo esta a saudação de Maria, a criança lhe estremeceu no ventre; então, Isabel ficou possuída do Espírito Santo.
42 Néese Elisabet úumaca cachàiníiri iyú María irí Espíritu Santo inùmalìcuíse:
42 E exclamou em alta voz: Bendita és tu entre as mulheres, e bendito o fruto do teu ventre!
43 Càmita núalíawa cáná yéewa Dios imànica nulí yái cayábéerica imàacáaná Nuíwacali yáatúa ùanàaca nùatalé upáchiaca núa.
43 E de onde me provém que me venha visitar a mãe do meu Senhor?
44 Nuémìacanacáita pitàidaca núa, yáta nuìri imùlimùliacawa nudèerìcu casíimáicáináni.
44 Pois, logo que me chegou aos ouvidos a voz da tua saudação, a criança estremeceu de alegria dentro de mim.
45 ¡Dios imàacaca casíimáica piwàwa peebáidacáináté imàníinápiná pirí cayábéeri càide iyúwa íimáaná pirí! —úumaca úái Elisabetca.
45 Bem-aventurada a que creu, porque serão cumpridas as palavras que lhe foram ditas da parte do Senhor.
46 Néese María íimaca:
46 Então, disse Maria: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 Casíimáica nuwàwa Dios yáapicha, yái iwasèerica núa yàasu yùuwichàacáisi íichawa.
47 e o meu espírito se alegrou em Deus, meu Salvador,
48 Casíimáica nuwàwa Dios yáapicha, Dioscáiná idéca iicáca nupualé, núa yàasu wenàiwica càmíichúa máiní cachàini. Yá siùcáisede macái wenàiwica nacàlidapiná nuináwaná ìwali Dios idéca imàacaca casíimáica núa.
48 porque contemplou na humildade da sua serva. Pois, desde agora, todas as gerações me considerarão bem-aventurada,
49 Casíimáica núa, yácáiná yái Dios Cachàiníirica náicha canánama idéca iyúudàaca núa manuísíwata. ¡Yácata yái Mabáyawanéerica, yái Diosca!
49 porque o Poderoso me fez grandes coisas. Santo é o seu nome.
50 Dios iicáca napualé càiripináta cawinácaalí wenàiwica yèeyéica icàaluíniná.
50 A sua misericórdia vai de geração em geração sobre os que o temem.
51 Dios imànipiná madécaná ichàini manuíri iyúwa. Imawènìadapiná wenàiwica cachàiníiyéica iicáca yáawawa.
51 Agiu com o seu braço valorosamente; dispersou os que, no coração, alimentavam pensamentos soberbos.
52 Níái icuèyéica èeri mìnanái, Dios yúucapiná níawa nàalubái íinatáisewa, yá càmita ibatàa nacùaca wenàiwicanái quirínama. Yá Dios imichàidapiná áibanái càmíiyéi máiní cachàini icuèyéipináca wenàiwica náamirìcubàami.
52 Derribou do seu trono os poderosos e exaltou os humildes.
53 Dios yàapiná madécaná cayábanaméeri wawàsi máapíiyéi wenàiwica irí. Ichùulìapiná càasuíyéi wenàiwica nèepùanápináwa íicha. Yásí nèepùacawa íicha canéeyéi irí wawàsi icáapi irìcuwa.
53 Encheu de bens os famintos e despediu vazios os ricos.
54 Dios iyúudàapináca wíawa, wía yàasu wenàiwicaca, Israel itaquénáinámica. Càmíiripináta iimáicha iicáca wapualé icùacaalípiná wía.
54 Amparou a Israel, seu servo, a fim de lembrar-se da sua misericórdia
55 Dios icàlidacaté càiri tàacáisi wàawirináimi irí, yá imànipiná càiripináta càide iyúwaté íimáaná nalí, yái Abrahamca, wía nacái itaquénáinámica”,
55 a favor de Abraão e de sua descendência, para sempre, como prometera aos nossos pais.
56 María iyamáacawa Elisabet yáapicha máisiba quéeri, néese máisiba quéeri idénáami, yá María uèpùacawa ucapèe néréwa.
56 Maria permaneceu cerca de três meses com Isabel e voltou para casa.
57 Néeseté yàanàaca Elisabet yéenáiwaná umusúadáanápiná iicá èeri, yá umusúadaca uìriwa.
57 A Isabel cumpriu-se o tempo de dar à luz, e teve um filho.
58 Néese uyaquewéeyéi, uénánái nacái néemìaca uináwaná ìwali Dios iicácaté upualé manuísíwata. Iná nàaca napáchiaca úa, nàacawéeridacaténá úa casíimáiri iyú.
58 Ouviram os seus vizinhos e parentes que o Senhor usara de grande misericórdia para com ela e participaram do seu regozijo.
59 Néeseté yái sùmàica idènìacanáamité ocho èeri, yá natécani namànicaténáté irí circuncisión. Yá néese nawàwa namànica íipidená Zacarías càide iyúwa yáaniri íipidená.
59 Sucedeu que, no oitavo dia, foram circuncidar o menino e queriam dar-lhe o nome de seu pai, Zacarias.
60 Quéwa yáatúa íimaca nalí:
60 De modo nenhum! Respondeu sua mãe. Pelo contrário, ele deve ser chamado João.
61 Yá náimaca ulí:
61 Disseram-lhe: Ninguém há na tua parentela que tenha este nome.
62 Néese natàaníca nacáapi iyúwa sùmài yáaniri irí nasutácaténá néemìawani càinácaalí iwàwáaná yàaca íipidená.
62 E perguntaram, por acenos, ao pai do menino que nome queria que lhe dessem.
63 Yá yáaniri isutáca náicha achúméeri tablero itànàacatáipiná sùmài íipidená. Yá itànàacani: “Iipidenápiná Juan”, íimaca itànàaca. Yá macáita náináidacawa naicáidaca manuísíwata Zacarías irí.
63 Então, pedindo ele uma tabuinha, escreveu: João é o seu nome. E todos se admiraram.
64 Yáta yéewa itàaníca yái Zacaríasca. Yá idàbaca yàaca Dios irí cayábéeri.
64 Imediatamente, a boca se lhe abriu, e, desimpedida a língua, falava louvando a Deus.
65 Néese cáaluca náináidacawa macáita níái nayaquewéeyéica. Yá macái wenàiwica ìyéeyéicaté Judea yàasu cáli dúlinaméeri íinata nacàlidaca nalíwáaca càinácaalíté Zacaríasnái ichàbáanáwa.
65 Sucedeu que todos os seus vizinhos ficaram possuídos de temor, e por toda a região montanhosa da Judeia foram divulgadas estas coisas.
66 Yá macáita yéemièyéica naináwaná ìwali náináidacawa nawàwalìcuísewa manuísíwata, náimaca nalíwa: “¿Càinásica imànipiná béericaalíni, yái sùmàica?” cài náináidacawa. Báisícáináta mamáalàacata Dios iyúudàacani manuísíwata íiwitáise cachàiníiri iyúwa.
66 Todos os que as ouviram guardavam-nas no coração, dizendo: Que virá a ser, pois, este menino? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Néeseté Espíritu Santo icùaca Zacarías íiwitáise, yái sùmài yáanirica. Yá Zacarías icàlidaca tàacáisi Dios inùmalìcuíse. Yá íimaca:
67 Zacarias, seu pai, cheio do Espírito Santo, profetizou, dizendo:
68 “¡Wàacué irí cayábéeri, yái Wacuèriná Dios, yái icuèrica wía, wía Israel itaquénáinámica, yàanàapinácáiná wàatalé iwasàacaténá wía yàasu yùuwichàacáisi íichawa, wía yàasu wenàiwicaca!
68 Bendito seja o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e redimiu o seu povo,
69 Dios ibànùapiná walí abéeri cachàiníiri íiwitáise iwasèeripiná wía Dios yàasu yùuwichàacáisi íicha. Yái yàanèeripináca wàatalé, yácata rey David itaquérinámica, yái David Dios yàasu wenàiwicaca bàaluité.
69 e nos suscitou plena e poderosa salvação na casa de Davi, seu servo,
70 Dios idéca imànica walí càide iyúwaté yàasu profetanái icàlidáaná tàacáisi Dios inùmalìcuíse.
70 como prometera, desde a antiguidade, por boca dos seus santos profetas,
71 Nacàlidacaté Dios iwasàanápináté wía wàuwidenái íichawa, náicha nacái macáita wenàiwica báawéeyéica iicáca wía.
71 para nos libertar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos odeiam;
72 Profetanái icàlidacaté nacái Dios iicáanápináté wàawirináimi itúulécaná, yá nacái càmita iimáicha wawàsi mabáyawanéerica imàníiricaté wàawirináimi yáapicha.
72 para usar de misericórdia com os nossos pais e lembrar-se da sua santa aliança
73 Yácata tàacáisi Dios icàlidéericaté máiní cáimiétacanéeri iyú wàawirimi Abraham irí:
73 e do juramento que fez a Abraão, o nosso pai,
74 Iwasàapiná wíawa wàuwidenái íichawa wáibaidacaténá irípiná macàaluínináta,
74 de conceder-nos que, livres das mãos de inimigos, o adorássemos sem temor,
75 wàyacaténá nacái Dios iicápiná machacàníiri iyú, mabáyawanéeri iyú nacái macái èeri idècunitàacá wàyaca chái èeri irìcu.
75 em santidade e justiça perante ele, todos os nossos dias.
76 Néese pía, nuìrica, béericaalípiná pía, yásí Dios chènuníiséeri, cachàiníiri náicha canánama, íimapiná pìwali yàasu profetaca pía, picàlidacáiná wenàiwicanái irí Wáiwacali iináwaná ìwali ipíchawáise yàanàaca, pimichàidacaténá irípiná wenàiwicanái íiwitáise, nacùanápiná Wáiwacali yàanàaca nàatalé, neebáidáanápiná Wáiwacali itàacái.
76 Tu, menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque precederás o Senhor, preparando-lhe os caminhos,
77 Péewáidapiná Wáiwacali yàasu wenàiwica náalíacaténáwa Dios imàacáanápiná iwàwawa nabáyawaná íicha, iwasàanápiná nía nacái yàasu yùuwichàacáisi íichawa.
77 para dar ao seu povo conhecimento da salvação, no redimi-lo dos seus pecados,
78 Yácáiná Wacuèriná Dios iicáca wapualé manuísíwata, yá nacái ibànùapiná walíni chènuníise yái ichàiniadéeripináca wawàwa càide iyúwa èeri icamaláná isíimáidacaalí wawàwa èeri imusúacanáamiwa amalácaténá wawicáu àniwa.
78 graças à entranhável misericórdia de nosso Deus, pela qual nos visitará o sol nascente das alturas,
79 Yácata yàanèeripiná amalácaténá imànica wáiwitáise wía catéeyéica íiwitáise, cáaluíyéica iicáca yéetácáisi. Yàanàaca yéewáidacaténá wía wàyacaténá machacàníiri iyú yéewanápiná matuíbanáica wía”,
79 para alumiar os que jazem nas trevas e na sombra da morte, e dirigir os nossos pés pelo caminho da paz.
80 Néese yái sùmàica idàwinàacawa, cachàinica nacái íiwitáise Dios ìwali. Néese béericanáami yái Juanca, yáté ìyaca manacúali yùucubàa càináwàiri canácatalé wenàiwica, àta Dios ichùulìacataléta icàlidaca tàacáisi Dios inùmalìcuíse israelitanái irí.
80 O menino crescia e se fortalecia em espírito. E viveu nos desertos até ao dia em que havia de manifestar-se a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.