Lucas 9
Nəkwəkwə imərhakə kape kughen: nɨrpenien vi (NWI) vs NAA
1 Kɨni ai, Yesu rɨmnofugɨn kafan aposol twelef, mɨvəhsi-pən neihuəyen mɨne nəsanɨnien kɨmi əriə tuk nəko-tayen nanmɨn has ye narmamə, mɨmə iriə tuksor huvə mɨn nəmhəyen mɨnə.
1 Tendo Jesus convocado os doze, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios e para curar doenças.
2 Kɨni Yesu rɨmnher-pən kɨn əriə mə tukhani-ərhav narmaruyen kape Kughen, kɨni mɨmə iriə tuksor huvə mɨn narmamə yamə mɨne kamhamhə.
2 Também os enviou a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 Kɨni mamni-pən tuk əriə mə, “Tukmə nakamhavən ye swatuk, mhapəh nhavəhyen nar kɨrik rəmhen kɨn kaskɨn, uə nɨtɨp, uə nəvɨgɨnien, uə mane, kɨni mhapəh nhavəhyen neipən kɨraru kɨraru.
3 E disse-lhes:
4 Nɨpɨg tukmə nakamhavən yerkwanu kɨrik, mɨsarə ye nimə kɨrik, nimə e in a taksarə əmə ikɨn mɨseriaji mhatərhav ikɨn mamhavən.
4 Na casa em que vocês entrarem, fiquem ali até saírem daquele lugar.
5 Kɨni ikɨn pukhaa takhavən ikɨn, tukmə narmamə rɨkiriə rɨpəh nagienien mə takhauə mɨsarə kɨmiə miriə, taksarpita-arpita nɨmokrur ye sandel kapəmiə. Norien e tukror nɨmtətien mə narmamə yerkwanu a kɨmɨsor nar kɨrik rapəh nəmhenien.”
5 E onde quer que não receberem vocês, ao saírem daquela cidade sacudam o pó dos pés em testemunho contra eles.
6 Kɨni iriə kɨmnhatərhav mɨseriwək mamhavən yerkwanu mɨnə, masəvsao-ərhav kɨn nəvsaoyen huvə, kɨni ikɨn mɨnə fam kɨmnhavən ikɨn, kɨmɨsəhuak tuk narmamə khapsaah yamə mɨne kamhamhə, kɨni kasəsanɨn.
6 Então, saindo, percorriam todas as aldeias, anunciando o evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 Kɨni King Herod Antipas, yame in ramarmaru ye nəmə Galili, in rɨmɨwəh nəvsaoyen kɨn, kɨni mətərɨg kɨn meinein apomh, meinai narmamə tɨksɨn khamə Jon Baptaes a in a rɨmamragh mɨn.
7 Ora, o tetrarca Herodes soube de tudo o que se passava e ficou perplexo, porque alguns diziam: “João ressuscitou dentre os mortos.”
8 Kɨni narmamə tɨksɨn kamhani mhamə Elaeja a ruauə mɨn. Kɨni narmamə tɨkɨsn kamhani mhamə in profet kupən kɨrik kape Kughen yame rɨmamragh mɨn.
8 Outros diziam: “Elias apareceu.” E ainda outros diziam: “Um dos antigos profetas ressuscitou.”
9 Mərɨg Herod Antipas rɨmə, “Jon e, yɨmɨkɨs əru nɨpətək nuan. ?Mərɨg pa e nhagɨn yakamərɨg nəvsaoyen kɨn?” Kɨni in morkeikei mə tukrəm Yesu.
9 Herodes, porém, disse: — Eu mandei decapitar João. Quem, então, é este a respeito do qual tenho ouvido tais coisas? E se esforçava para vê-lo.
10 Kɨni aposol mɨnə kape Yesu kharerɨg-pə mɨn tukun, mhani-pən narɨmnar m-fam yame kɨmɨsor. Kɨni In rɨkɨr əriə mɨsəta ye narmamə, mhavən apa taon kɨrik, nhagɨn e Betsaeda.
10 Ao regressarem, os apóstolos relataram a Jesus tudo o que tinham feito. Ele, levando-os consigo, retirou-se à parte para uma cidade chamada Betsaida.
11 Mərɨg nɨpɨg narmamə kɨmɨsərɨg mə Yesu rɨmauə, kɨni khauə, mhakwasɨg kɨn. Kɨni Yesu rɨmnəm əriə, rɨkin ragien əmə. Kɨni mamhajoun əriə kɨn narmaruyen kape Kughen, mamor huvə narmamə yamə mɨne kamhamhə.
11 Mas as multidões souberam disso e o seguiram. Acolhendo-as, Jesus lhes falava a respeito do Reino de Deus e socorria os que tinham necessidade de cura.
12 Kɨni rɨnamenaiyu, narmamə twelef kape Yesu khavən tukun, mhani-pən tukun mhamə, “Yermaru. Her-pən kɨn narmamə mɨfam e kamhavən apa yerkwanu mɨnə mə tuksarhakɨn kwənmhan huvə kɨrik kape napɨrien, mɨne nəvɨgɨnien. Meinai ikɨn e kɨtawə kasəmɨr ikɨn, kwənmhaan əkwak.”
12 Mas o dia estava chegando ao fim. Então os doze se aproximaram de Jesus e disseram: — Despeça a multidão, para que, indo às aldeias e campos ao redor, se hospedem e encontrem alimento; pois estamos aqui em lugar deserto.
13 Mərɨg əmə rɨni-pən tuk əriə mɨmə, “Rhuvə əmə. Kɨmiə səvɨgɨn əriə.”
13 Jesus, porém, lhes disse: Os discípulos responderam: — Não temos mais que cinco pães e dois peixes, a não ser que nós mesmos vamos e compremos comida para todo este povo.
14 Kɨmnhani məknakɨn meinai narmamə khapsaah khapsaah kwənhauə ikɨn a, tukmə kəvheikɨn əmə narman, rəmhen kɨn faef taosen.
14 Porque estavam ali cerca de cinco mil homens. Então Jesus disse aos seus discípulos:
15 Məkneikɨn kafan narmamə mɨnə kɨmɨsəwhai məknakɨn əriə, kasəkwətə.
15 Eles atenderam, fazendo com que todos se assentassem.
16 Kɨni Yesu rɨmɨvəh bred a faef mɨne kəməəm kɨraru, mɨvaag haktə mɨni vi vi Kughen tukun, mhapu-hapu bred mɨne kəməəm, mɨpɨk-pən kɨmi kafan narmamə mɨnə mə tukhapɨk mɨsəvɨgɨn narmamə mɨnə a kɨn.
16 E Jesus, pegando os cinco pães e os dois peixes, erguendo os olhos para o céu, os abençoou, partiu e deu aos discípulos para que os distribuíssem entre o povo.
17 Kɨmɨsəvɨgɨn tɨpriə rəsiis, mɨsəpəh nɨpərpər bred mɨne kəməəm. Kɨni kafan narmamə mɨnə khavai-pən ye kəmeiru twelef khakwar mɨn.
17 Todos comeram e se fartaram; e dos pedaços que sobraram foram recolhidos doze cestos.
18 Nɨpɨg kɨrik, Yesu rɨmnaməhuak iriə pɨsɨn əmə kafan narmamə mɨnə. Kɨni raiyoh-pən əriə mɨmə, “Mərɨg narmamə mɨnə a kamhani mə Yo e pa?”
18 E aconteceu que, enquanto Jesus estava orando em particular, achavam-se presentes os discípulos, a quem perguntou:
19 Kɨni khani-pən tukun mhamə, “Tɨksɨn kamhani mə ik Jon Baptaes. Kɨni tɨksɨn kamhani mə ik profet Elaeja. Kɨni tɨksɨn kamhani mə ik profet kupən kɨrik kape Kughen yame ruəmragh mɨn.”
19 Eles responderam: — Uns dizem que é João Batista; outros dizem que é Elias; e ainda outros dizem que um dos antigos profetas ressuscitou.
20 Mərɨg Yesu raiyoh-pən əriə mɨmə, “?Mərɨg kɨmiə nakhamə Yo e pa?”
20 Então Jesus perguntou: Respondendo, Pedro disse: — O Cristo de Deus.
21 Mərɨg Yesu rɨmɨni-əutən-pən tuk əriə mə tukhapəh nhani-pənien tuk narmamə.
21 Jesus, porém, advertindo-os, mandou que a ninguém declarassem tal coisa,
22 Kɨni In rɨmɨni-pən mɨn mɨmə, “Nar kɨrik yame tukraməkeikei muə mor nəfrakɨsien kɨn. Mə Yo, Ji Yermamə, jakərɨg nəmhəyen tuk narɨmnar khapsaah. Kɨni nəmehuə kape nəmə Isrel, mɨne jif pris mɨnə, mɨnə nəmhajoun kape Loa kape Moses, iriə tukhaukreikɨn-pə nɨmeitairiə kɨmi Yo, mɨshopni Yo. Mərɨg nɨpɨg yame ror kɨsisər kɨn, Kughen tukror Yo jakamragh mɨn ye nɨmhəyen kafak.”
22 dizendo:
23 Kɨni Yesu rɨni-pən tuk kafan narmamə mɨnə mɨmə, “Tukmə yermamə rɨmə tukrɨkwasɨg kɨn Yo, in tukraməkeikei məta ye nərɨgien kafan, kɨni tukmə rərɨg pawk nəmhəyen rəmhen kɨn nəmhəyen ye nɨmhəyen ye nai kamarkwao kɨn, mərɨg tukrɨkwasɨg kɨn Yo.
23 Jesus dizia a todos:
24 Yermamə yame ramgɨn tuk kafan nɨmraghien, tukraməkeikei mɨmhə. Mərɨg yermamə yame tukhopni tuk nɨkwasɨgien kɨn Yo, tukrarə ye nɨmraghien rerɨn.
24 Pois quem quiser salvar a sua vida a perderá; e quem perder a vida por minha causa, esse a salvará.
25 Tukmə yermamə kɨrik kafan nautə rehuə pɨk ye tokrei nɨmoptanə e, mərɨg ramarakikɨn kafan nɨmraghien tukun, nanmɨn tukrerwei.
25 De que adianta uma pessoa ganhar o mundo inteiro, se vier a perder-se ou causar dano a si mesma?
26 Tukmə nakaurɨs kɨn nɨni-ərhavyen nhagɨk mɨne nəgkiarien kafak ye nɨmrɨ mɨrh, Yo mɨn jakaurɨs kɨn nɨni-ərhavyen nhagɨm nɨpɨg Yo, Ji Yermamə, jakrerɨg-pə mɨn kɨmawə agelo rhakə yamə mɨne tukhauə ye neihuəyen kape Rɨmɨk.
26 Pois quem se envergonhar de mim e das minhas palavras, dele se envergonhará o Filho do Homem, quando vier na sua glória e na glória do Pai e dos santos anjos.
27 Mərɨg yakamni nəfrakɨsien tuk əmiə mə, kɨmiə tɨksɨn e nakasərer ikɨn e, kwasɨg ikɨn nakhamhə, taksəm narmaruyen kape Kughen.”
27 Em verdade lhes digo que alguns dos que aqui se encontram não passarão pela morte até que vejam o Reino de Deus.
28 Yesu rɨmnəgkiar ta, nɨpɨg eit ruə mɨvən, kɨni rɨkɨr Pita, mɨne Jon mɨne Jemes mɨshaktə mhavən ye tukwas kɨrik mə tuksəhuak.
28 Cerca de oito dias depois de proferidas estas palavras, Jesus levou consigo Pedro, João e Tiago e subiu ao monte com o propósito de orar.
29 Nɨpɨg raməhuak hanə, nɨmrɨn rukreikɨn muə mor pɨsɨn. Kɨni neipən kafan raməsiə rəmhen kɨn naroapɨgien kape karuəruə.
29 E aconteceu que, enquanto ele orava, a aparência do seu rosto se transfigurou e a roupa dele ficou de um branco brilhante.
30 Məkne, Moses mɨne Elaeja
30 E eis que dois homens falavam com ele: eram Moisés e Elias,
31 kratərhav-pə, nɨkhakien rarkurao irəriu. Kwarer mwəgkiar irisɨr Yesu. Marhɨni nɨmhəyen kape Yesu apa Jerusalem yame tukror nəgkiarien kape profet mɨnə kape Kughen tukruə mor nəfrakɨsien kɨn.
31 que apareceram em glória e falavam da morte de Jesus, que ele estava para cumprir em Jerusalém.
32 Mərɨg Pita mɨne in mir kɨraru, napɨrien rɨmɨvəh nɨmrɨrisɨr, kɨmɨrhapɨr kape nɨpɨg kwakwə. Mərɨg nɨpɨg kɨmɨrharha, mɨrhəm nɨkhakien rarkurao ye Yesu, mɨrhəm mɨn Moses mɨne Elaeja kawərer irisɨr Yesu.
32 Pedro e seus companheiros estavam caindo de sono; mas, conservando-se acordados, viram a glória de Jesus e os dois homens que estavam com ele.
33 Kɨni nɨpɨg kwərə mir a kɨmɨravən, Pita rɨni-pən tuk Yesu mə, “Yermaru. Rhuvə mə kɨmasɨr jakarharə ikɨn e. Pəh jakrharkwopək nimə kɨsisər- kafam kɨrik, kape Moses kɨrik, mɨne kape Elaeja kɨrik.” (Mərɨg in rɨmnəgkiar əmə mɨpəh nɨrkunien nar yame ramni).
33 Quando estes começaram a se afastar de Jesus, Pedro lhe disse: — Mestre, bom é estarmos aqui. Façamos três tendas: uma para o senhor, outra para Moisés e outra para Elias. Porém, Pedro não sabia o que estava dizendo.
34 In raməgkiar hanə, napuə kɨrik reiwaiyu muvrɨg əpɨs əriə. Napuə rɨmnhorukɨn əriə, kɨrhɨgɨn pɨk.
34 Enquanto assim falava, veio uma nuvem e os envolveu. E ficaram com medo ao entrar na nuvem.
35 Kɨrhərɨg nəgkiarien kɨrik rɨsɨ-pən ye napuə mamni mɨmə, “!In e Narɨk yame yɨmɨrpen; taksətərɨg kɨn In!”
35 E dela veio uma voz que dizia: — Este é o meu Filho, o meu eleito; escutem o que ele diz!
36 Kɨmɨsərɨg ta nəgkiarien yame Kughen rɨmɨni, kɨni Pita mɨne Jon mɨne Jemes kɨmɨrharha-pən mɨrhəm Yesu ramərer pɨsɨn əmə. Ye nɨpɨg mɨnə a, kɨmɨrhɨpəh nɨrhɨni-ərhavyen narɨmnar mɨnə a kɨmi narmamə; mɨrhɨpəh nɨrhɨniyen narɨmnar a yame kɨmɨrhəm.
36 Depois daquela voz, perceberam que Jesus estava sozinho. Eles ficaram calados e, naqueles dias, não contaram nada a ninguém a respeito do que tinham visto.
37 Kəni rɨkwamer kɨn, kɨsəta ye tukwas mɨseiwaiyu-pə, mɨsəm narmamə khapsaah kamhauə mə tuksəm Yesu.
37 No dia seguinte, quando eles desceram do monte, uma grande multidão veio ao encontro de Jesus.
38 Kɨni yermamə kɨrik ramokrən apomh kɨn Yesu mɨmə, “Yhajoun. Yakorkeikei pɨk mə takuə masitu irak. Kwajikovə kafak yerman kwənkwan kɨrikianə əmə.
38 E eis que, do meio da multidão, surgiu um homem, dizendo em alta voz: — Mestre, peço que o senhor olhe o meu filho, porque é o único que tenho.
39 Nɨpɨg nanmɨn hah kɨrik ramərer-pən iran, mor in ramətəpar pɨk, nɨpran ramətəmnɨmɨn mamor ghan əmə. Nehe nəkwan ramaiyu rhawən. Nanmɨn has a ramoriah pɨk in; mamraptərəkɨn in, mɨpəh nɨpəhyen.
39 Um espírito se apodera dele, e, de repente, o menino grita, e o espírito o convulsiona até espumar; e dificilmente o deixa, depois de o ter maltratado.
40 Kɨni yo yɨmnəkeikei kɨmi kafam narmamə mɨnə mə tuksəko ta nanmɨn has e, mərɨg kɨseinein.”
40 Pedi aos seus discípulos que o expulsassem, mas eles não puderam.
41 Kɨni Yesu rɨni-pən tuk əriə mɨmə, “!Kəsi! Kɨmiə yamə mɨne naksarə e towei mɨne, nhatətəyen kapəmiə rɨrkək. Kɨni kapəmiə nətərɨgien rapəh natuatukien. ?Kɨtawəm kɨmiə tuksarə mɨseriaji nɨpɨg pukaa nakpishatətə irak?” Kɨni rɨni-pən tuk rɨm kwajikovə ai mɨmə, “Harəh pɨkwarien en mhauə.”
41 Jesus exclamou:
42 Kɨni pɨkwarien a ruə tuk Yesu, məkneikɨn nanmɨn has rəsuə kɨn reiwaiyu mowhan, mamətəmnɨmɨn. Mərɨg Yesu rɨmnəgkiar skai kɨmi nanmɨn has məko-ta. Kɨni mor huvə pɨkwarien a. Meighan-pən kɨn pɨkwarien a kɨmi nɨsɨni mɨne rɨmni.
42 Quando o menino estava se aproximando, o demônio o atirou no chão e o convulsionou; mas Jesus repreendeu o espírito imundo, curou o menino e o entregou ao pai.
43 Kɨni iriə m-fam kɨsakur, rɨkiriə ragien tuk nəsanɨnien kape Kughen.
43 E todos ficaram maravilhados com a majestade de Deus. Como todos estavam admirados com tudo o que Jesus fazia, ele disse aos seus discípulos:
44 “Havəh tɨm tɨm nəgkiarien e yerkimiə: Yermamə kɨrik tukreighaan pən kɨn Yo, Ji Yermamə, ye kwermɨ tɨkmɨr mɨnə kafak.”
44 — Prestem bem atenção nas seguintes palavras: o Filho do Homem está para ser entregue nas mãos dos homens.
45 Mərɨg kafan narmamə mɨnə kɨmɨseinein nɨprai nəgkiarien e meinai Kughen rɨmnerkwaig kɨn nɨprai nəgkiarien e mə iriə tukhapəh nharkunien; kɨni iriə khagɨn mɨn kɨn naiyoh-pən-ien kɨn nɨpran.
45 Eles, porém, não entendiam isso, e lhes foi encoberto para que não o compreendessem. E temiam fazer perguntas a Jesus a respeito deste assunto.
46 Kɨni narmamə kape Yesu kɨsotgoh kɨmi əriə mɨnə mhamə, “?Pa irətawə in ravəh nehuəyen, yame rhuvə mapita?”
46 Surgiu entre os discípulos uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 Mərɨg Yesu rɨmɨrkun kapəriə nətərɨgien, kɨni mɨvən mɨkɨr kwajikovə kɨrik mərɨp ye nɨkarɨn,
47 Mas Jesus, sabendo o que se passava no coração deles, pegou uma criança, colocou-a junto de si
48 mɨni-pən tuk əriə mɨmə, “Tukmə yermamə kɨrik ravəh nhagɨk, mamasitu kɨn ye kwajikovə kɨrik rəmhen kɨn yame, nasituyen e in e tukror mɨn kɨmi Yo. Kɨni pəh nien mə ramor əmə irak, mərɨg ramor mɨn kɨmi Yermamə yame rɨmnher-pə kɨn Yo. Meinai tukmə yermamə rɨvəh-si əhu atuk in yetanə, in tukruə mamehuə mapita.”
48 e lhes disse:
49 Kɨni Jon rɨmɨni mɨmə, “Yermaru. Kɨmawə yɨmɨsəm kwən kɨrik ravəh nhagɨm, maməkota nanmɨn has mɨnə kɨn, mərɨg yakhamə jakhani-əhu, meinai kwən a, pəh nien mə kɨtawə kɨrik.”
49 João tomou a palavra e disse: — Mestre, vimos certo homem que expulsava demônios em seu nome, mas nós o proibimos de fazer isso, porque não segue conosco.
50 Mərɨg Yesu rɨmɨni-pən tuk əriə mɨmə, “Hapəh nhani-əhuyen in. Meinai, tukmə yermamə kɨrik rɨpəh norien tɨkmɨr kɨtawə min, in kɨtawə kɨrik en.”
50 Mas Jesus lhe disse:
51 Kɨni ruauə ipakə tuk nɨpɨg yame Kughen tukrɨwəh Yesu iran mɨvən apa ye rao ye neai. Kɨni Yesu rɨkin rɨmnəsɨk mə tukraməkeikei mɨvən apa Jerusalem, nar kɨrik rɨrkək yame tukrərer əswasɨg kɨn.
51 E aconteceu que, ao se completarem os dias em que seria elevado ao céu, Jesus manifestou, no semblante, a firme resolução de ir para Jerusalém.
52 Kɨni In rher-pən kɨn yəgkiar tɨksɨn khavən apa yerkwanu kɨrik apa Sameria, mə tuksor apnəpeinə tukun.
52 E enviou mensageiros que fossem na frente. Indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos para lhe preparar pousada.
53 Mərɨg narmamə aikɨn a, khapəh nɨsorkeikeiyen mə In tukrɨvən marə a iməriə ikɨn, meinai iriə kwənharkun huvə mə In ramvən mɨn Jerusalem.
53 Mas não o receberam, porque o aspecto dele era de quem, decisivamente, ia para Jerusalém.
54 Kɨni kafan yermamə mir e Jemes mɨne Jon kɨmɨwəm mə narmɨnə Sameria khapəh nɨsorkeikeiyen əriə, krəmə, “Yermaru. ?Nakorkeikei mə jakwokrən kɨn nap rɨsɨ-faktə ye neai meiwaiyu məs əriə, uə?”
54 Vendo isto, os discípulos Tiago e João perguntaram: — Senhor, quer que mandemos descer fogo do céu para os consumir?
55 Mərɨg Yesu rarha-pən məm əriu mɨni-əhu.
55 Mas Jesus, voltando-se, os repreendeu.
56 Kɨni khatərhav mhavən mɨn yerkwanu pɨsɨn mɨn kɨrik.
56 E seguiram para outra aldeia.
57 Kɨni Yesu mɨne kafan narmamə mɨnə kɨmɨseriwək ye swatuk, kɨni kwən kɨrik rɨni-pən tukun mɨmə, “Yo jakɨkwasɨg kɨn ik ikɨn hiə takvən ikɨn.”
57 Enquanto seguiam pelo caminho, alguém disse a Jesus: — Vou segui-lo para onde quer que o senhor for.
58 Kɨni Yesu rɨni-pən tukun mɨmə, “Kuri aparu mɨnə, kapəriə nəpəəg rarə yame kasapɨr ikɨn. Kɨni man mɨnə, nimairiə rarə yame kasapɨr ikɨn. Mərɨg Yo, Ji Yermamə, kafak nimə rɨrkək tuk napɨrien.”
58 Mas Jesus lhe respondeu:
59 Kɨni Yesu rɨni-pən mɨn tuk kwən kɨrik mɨmə, “Yuə, kɨrau mik, muə kafak kɨrik yermamə.” Mərɨg kwən a rɨni-pən tukun mɨmə, “Rhuvə, Yermaru. Mərɨg eighaan kɨn yo yakvən pi pom mɨnɨm rɨmɨk.”
59 A outro Jesus disse: Mas ele respondeu: — Senhor, deixe-me ir primeiro sepultar o meu pai.
60 Mərɨg Yesu rɨni-pən tukun mɨmə, “Nɨkam. Apəh-pən. Narmamə yamə mɨne khapəh nhavəhyen nɨmraghien pəh khavən mhanɨm nəmə mhə mɨnə. Mərɨg ik, yuvən mɨni-ərhav narmaruyen kape Kughen.”
60 Mas Jesus insistiu:
61 Kɨni kɨrik mɨn rɨni mɨmə, “Yermaru, jakɨkwasɨg kɨn ik muə yermamə kɨrik kafam. Mərɨg, awhin yo, pəh yakrerɨg mɨvən imak ikɨn mawiə kɨn yo mɨnə tɨksɨn.”
61 Outro lhe disse: — Senhor, quero segui-lo, mas permita que antes disso eu me despeça das pessoas da minha casa.
62 Mərɨg Yesu rɨni-pən tukun mɨmə, “Yermamə yame rɨmə tukror wok kape Kughen, mərɨg rɨkin ramvən tuk nar pɨsɨn, rapəh nəmhenien mə to ruə Kughen ramarmaru iran.”
62 Mas Jesus lhe respondeu:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.