Mateus 27
Dhao Alkitab (NFA) vs NTLH
1 Madꞌae aae era, dhèu aaꞌi-aaꞌi dhu uri lii langu agama sèra, rare lii èci sèna ka neo pamadhe Yesus.
1 Assim que amanheceu, todos os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus fizeram os seus planos para conseguir que Jesus fosse morto.
2 Nèti èèna ka, ra èki Ne rèti asa madha gubernur Pilatus. Te rèngu dꞌèi sèna ka gubernur huku pamadhe Ne.
2 Eles o amarraram, levaram e entregaram ao governador Pilatos.
3 Ropa Yudas tadèngi na, Yesus abhu hahuku madhe, hèia na manyasa, lula nèngu ka dhu pahie Yesus. Ka laꞌe hari asa kètu agama Yahudi dènge dhèu heka adꞌa sèra, ho neo hia hari laꞌa doi iia 30 (tèlu nguru) bua sèra.
3 Quando Judas, o traidor, viu que Jesus havia sido condenado, sentiu remorso e foi devolver as trinta moedas de prata aos chefes dos sacerdotes e aos líderes judeus,
4 Na peka na, “Jaꞌa tao le sasala-sasigo, lula jaꞌa pahie le Dhèu dhu dènge boe sasala.”
4 dizendo: — Eu pequei, entregando à morte um homem inocente. Eles responderam: — O que é que nós temos com isso? O problema é seu.
5 Ka Yudas cebꞌe eele doi sèra asa dꞌara Èmu Kapua Manèngi-Mangajꞌi. Hèia laꞌe kadhoe iisi na, toke na madhe aapa.
5 Então Judas jogou o dinheiro para dentro do Templo e saiu. Depois foi e se enforcou.
6 Hèia kètu agama Yahudi sèra kaboko rare doi dhu na cebꞌe eele sèra. Ra padhue, aku rèngu na, “Doi seꞌe mage èdhi tao asa dꞌara boaraka doi, lula doi se doi kajꞌalu.
6 Os chefes dos sacerdotes pegaram o dinheiro e disseram: — Isto é dinheiro sujo de sangue, e é contra a nossa
7 De beꞌa risi èdhi hèli tare rai ca kasibꞌi nèti dhèu tao èru rai sèi. Ladhe dhèu mai nèti rai leo, do, dhèu dhu èdhi tadhe boe madhe, èdhi padhane si ètu era neꞌe ne.”
7 Depois de conversarem sobre o assunto, resolveram usar o dinheiro para comprar o “Campo do Oleiro”, a fim de que servisse como cemitério para os não judeus.
8 Ka ra hèli rai ne, kabꞌua na nèti doi deo sa. Nèti èèna ka, rai ne, toke dꞌai sange neꞌe, dhèu pangare na, ‘Rai Raa’.
8 Por isso aquele campo é chamado até hoje de “Campo de Sangue”.
9 Dènge jꞌara neꞌe, rèngu madhutu lii nèti ca dhèu nèti lii padhai Ama Lamatua, ngara na Yermia, dhu suri tèke na,
9 Assim aconteceu o que o profeta Jeremias tinha dito: “Eles pegaram as trinta moedas de prata, o preço que o povo de Israel tinha concordado em pagar por ele,
10 Rai ne, rèngu hèli nèti dhèu tao èru rai,
10 e as usaram para comprar o campo do oleiro, como o Senhor me havia mandado fazer.”
11 Ropa dhèu se rèti Yesus dꞌai gubernur, hèia na karèi Yesus, “Tasamia? Èu ne, tareꞌa-reꞌa Dhèu Aae dhèu Yahudi, do?”
11 Jesus estava em pé diante do Governador, e este o interrogou, dizendo: — Você é o rei dos judeus? Jesus respondeu:
12 Te ngaa ropa kètu agama Yahudi dènge dhèu heka adꞌa sèra galaa Ne dènge lii langu ae-ae, Na dhaa boe ca hèbꞌa sa hèi.
12 Mas, quando foi acusado pelos chefes dos sacerdotes e pelos líderes judeus, Jesus não respondeu nada.
13 Ka gubernur karèi hari Ne, peka na, “Èu tadèngi boe lii padhai lii rèngu, do? Dhèu se hia sasala ae-ae mi dedha Èu. Te ngaa tasamia ka Èu bꞌala boe si hèi?!”
13 Então Pilatos disse: — Você não está ouvindo as acusações que estão fazendo contra você?
14 Te ngaa Na dhaa boe ca hèbꞌa sa hèi, toke gubernur malaa.
14 Porém Jesus não disse nada, e o Governador ficou muito admirado com isso.
15 Tèu mai-tèu mai, dhu tema le, ladhe dꞌai ka lodꞌo kalela Paska, dhèu Yahudi hagꞌe rare ana bèdho ca dhèu, sèna ka gubernur patabuli ne.
15 Em toda Festa da Páscoa , Pilatos costumava soltar um dos presos, a pedido do povo.
16 Tèu èèna, dhèu bèdho ca dhèu, ngara na Barabas. Dhèu aaꞌi-aaꞌi tadhe le nèngu ne, lula nèngu ca dhèu bhelu-katubꞌa titu kèna.
16 Naquela ocasião estava preso um homem muito conhecido, chamado Jesus Barrabás.
17 Lodꞌo èèna kahèi, dhèu ae lasi asa gubernur Pilatus ho manèngi, sèna ka patabuli dhèu bèdho èci, sèmi biasa. Hèia Pilatus karèi si, aku nèngu na, “Beꞌa. De jaꞌa patabuli cee? Ètu neꞌe Barabas, aa abhu kahèi Yesus, dhu dhèu paroa Ne, Kristus. Mia ka dhu jaꞌa patabuli? Miu ka dhu pamaꞌète.”
17 Então, quando a multidão se reuniu, Pilatos perguntou: — Quem é que vocês querem que eu solte: Jesus Barrabás ou este Jesus, que é chamado de
18 (Gubernur peka sèmi èèna, te neꞌa na kètu agama Yahudi rèti Yesus asa nèngu, lula rèngu se tèka dꞌara dènge Yesus.)
18 Pilatos sabia muito bem que os líderes judeus haviam entregado Jesus porque tinham inveja dele.
19 Gubernur ètu dꞌara uri lii langu ne era, dhèu èmu na moa lii, peka na, “Ama! Mage-mage, oo! Te Yesus ne dhu dènge boe sasala. Lula Nèngu neꞌe ka, mèda deo na, jaꞌa nii aapa. Toke dꞌai sange neꞌe, dꞌara jaꞌa dhae tèka mèka.”
19 Enquanto Pilatos estava sentado no tribunal, a sua esposa lhe mandou o seguinte recado: — Não tenha nada a ver com esse homem inocente porque esta noite, num sonho, eu sofri muito por causa dele.
20 Te ngaa kètu agama Yahudi dènge dhèu heka adꞌa sèra, dadugu dhèu ae ètu èèna, ho ra manèngi gubernur patabuli Barabas, aa huku pamadhe Yesus.
20 Os chefes dos sacerdotes e os líderes judeus convenceram a multidão a pedir ao governador Pilatos que soltasse Barrabás e condenasse Jesus à morte.
21 Ka na karèi hari si, aku nèngu na, “Nèti dhèu dua se, mia ka dhu jaꞌa patabuli?”
21 Então o Governador perguntou: — Qual dos dois vocês querem que eu solte? — Barrabás! — responderam eles.
22 Èle ka na karèi si, aku nèngu na, “Ladhe sèmi èèna, jaꞌa tao tasa mera mia mi Yesus, dhu ra peka na Kristus ne?”
22 Pilatos perguntou: — Que farei então com Jesus, que é chamado de Messias? — Crucifica! — responderam todos.
23 Èle èèna ka, gubernur karèi hari, peka na, “Te sala Na, ngaa? Jaꞌa parisa le, te ngaa abhu boe sasala Na èci sa!”
23 Ele perguntou: — Que crime ele cometeu? Aí começaram a gritar bem alto: — Crucifica!
24 Nèbhu boe, na neꞌa heka tao tasamia hari, lula dhèu seꞌe asa ka ra hino neo patao. Nèti èèna ka, nare èi ho jꞌamo ai ètu madha dhèu ae-ae sèra, aa na peka dènge ra, aku nèngu na, “Jaꞌa tago boe mamadhe Dhèu neꞌe ne! Miu aaꞌi-aaꞌi mi ka dhu hudꞌi pasae mere mamadhe Na!”
24 Então Pilatos viu que não conseguia nada e que o povo estava começando a se revoltar. Aí mandou trazer água, lavou as mãos diante da multidão e disse: — Eu não sou responsável pela morte deste homem. Isso é com vocês.
25 Hèia dhèu seꞌe dhaa dènge lii paꞌoo-parodha peka na, “Oo, hudꞌi laa! Hudꞌi laa jiꞌi dènge ana-èpu jiꞌi tago ngare raa Na!”
25 E toda a multidão respondeu: — Que o castigo por esta morte caia sobre nós e sobre os nossos filhos!
26 Ropa tadèngi nare, hèia na peka, “Laꞌa, sina ma.” Hèia na patabuli Barabas madhutu dadꞌèi ra. Èle èèna ka, na pua dhèu jꞌaga, lasi kalabhe Yesus pake gui. Game rare, ka sordadꞌu rèti Yesus, sèna ka neo paku pamadhe Ne ètu ajꞌu palolo-palèbha.
26 Então Pilatos soltou Barrabás, como eles haviam pedido. Depois mandou chicotear Jesus e o entregou para ser crucificado.
27 Èle èèna ka, sordadꞌu ère rèti Yesus asa tana lapa ètu dꞌara benteng rèngu. Dꞌai nèi, rèngu paroa rare angalai ra ca batalion.
27 Depois os soldados de Pilatos levaram Jesus para o Palácio do Governador e reuniram toda a tropa em volta dele.
28 Hèia ra papake Ne kodho madhera èci dhu mea aae.
28 Tiraram a roupa de Jesus e o vestiram com uma capa vermelha.
29 Ka rare loro ajꞌu padhudhu ra ènyu tao sèmi solo. Hèia ra ènyi solo ne mi kètu Yesus, ho ra sasei Ne, tao nuka sèmi rèngu dedꞌe dhèu aae hiu, dhu pake solo dhèu aae. Èle èèna ka, ra jꞌole hia Ne ajꞌu caꞌèta asa ai gꞌana Na, nuka sèmi tatea paredha. Hèia ra patitu kètu urutuu ra, patangara dènge Yesus, aa ra pamakae Ne, peka na, “Pakabꞌua dhèu aae dhèu Yahudi.”
29 Fizeram uma coroa de ramos cheios de espinhos, e a puseram na sua cabeça, e colocaram um bastão na sua mão direita. Aí começaram a se ajoelhar diante dele e a caçoar, dizendo: — Viva o Rei dos Judeus!
30 Hèia ra sabhuu Ne ilu, aa rare ajꞌu caꞌèta dhu Na kèpe deo na, ka ra dꞌeu kètu Na.
30 Cuspiam nele, pegavam o bastão e batiam na sua cabeça.
31 Ropa ra sasei rare Ne, hèia ra bhoke eele kodho madhera. Èle èèna ka, ra papake hari mèdha-papake Na. Ka rèti Ne asa liꞌu kota Yerusalem, ho neo paku Ne mi ajꞌu palolo-palèbha.
31 Depois de terem caçoado dele, tiraram a capa vermelha e o vestiram com as suas próprias roupas. Em seguida o levaram para o crucificarem.
32 Ropa ra ère rèti Yesus, dꞌai talora jꞌara paraga dènge dhèu kota Kirene èci dhu neo laꞌe asa dꞌara kota. Ngara na, Simon. Dhèu se laka-seti ne, sèna ka pasae ajꞌu palolo-palèbha gati Yesus.
32 Quando estavam saindo, os soldados encontraram um homem chamado Simão, da cidade de Cirene, e o obrigaram a carregar a cruz de Jesus.
33 Ka ra dꞌai era èci, ngara na Golgota. (Ètu dꞌara lii Aram, sasoa na, “Era rui kètu.”)
33 Eles chegaram a um lugar chamado Gólgota. (Gólgota quer dizer “Lugar da Caveira”.)
34 Ètu era neꞌe, dhèu seꞌe hia Yesus ninu èi anggor dhu pabꞌali rare le dènge èi naꞌi dhu pèdꞌu, sèna ka bisa taha rarii. Ka Yesus camuci, hèia juku eele.
34 Ali deram vinho misturado com fel para Jesus beber. Mas, depois que o provou, ele não quis beber.
35 Èle èèna ka, dhèu seꞌe paku Yesus asa ajꞌu palolo-palèbha. Hèia sordadꞌu se ère lot, sèna ka nèti rèngu, cee ka dhu abhu mèdha-papake Na.
35 Em seguida os soldados o crucificaram e repartiram as suas roupas entre si, tirando a sorte com dados, para ver qual seria a parte de cada um.
36 Ka ra madhèdi madhenge Yesus ètu era neꞌe.
36 Depois disso sentaram ali e ficaram guardando Jesus.
37 Ra suri kahèi ètu papa èci, peka na,
37 Puseram acima da sua cabeça uma tabuleta onde estava escrito como acusação contra ele: “Este é Jesus, o Rei dos Judeus.”
38 Ètu era neꞌe, ra paku pamadhe parapo dhèu dua kahèi. Ca dhèu re bèka gꞌana Yesus, aa èci hari re bèka kariu Na.
38 Com Jesus, crucificaram também dois ladrões: um à sua direita e o outro à sua esquerda.
39 Dhèu aaꞌi-aaꞌi dhu kako re sèra, laladhe Ne. Hèia ra pakapengo hèbꞌa ra, ho lalangu Ne.
39 Os que passavam por ali caçoavam dele, balançavam a cabeça e o insultavam,
40 Dhèu seꞌe rodhe Ne, peka na, “Eeh! Èu peka na, Èu bisa paguri eele Èmu Kapua Manèngi-Mangajꞌi Ama Lamatua, ho èèna na patitu hari ètu dꞌara tèlu lodꞌo, si? Ladhe Èu tareꞌa-reꞌa Ana Ama Lamatua, na, papuru ngiꞌu Mu nèti ajꞌu palolo-palèbha èèna.”
40 dizendo assim: — Ei, você que disse que era capaz de destruir o Templo e tornar a construí-lo em três dias! Se você é mesmo o Filho de Deus, desça da cruz e salve-se a si mesmo!
41 Sèmi èèna kahèi dènge kètu agama Yahudi, mese agama, dènge dhèu heka adꞌa sèra. Ra pahahe Yesus, aku rèngu na,
41 Os chefes dos sacerdotes, os mestres da Lei e os líderes judeus também caçoavam dele, dizendo:
42 “Nèngu ne pamamuri le dhèu leo, te ngaa Na bisa boe patabuli eele ngiꞌu Nèngu unu Na. Nèngu mesa Na peka na, Nèngu dhèu aae Israꞌel! Ladhe sèmi èèna, beꞌa risi Na puru ka nèti ajꞌu palolo-palèbha èèna. Ladhe jiꞌi ngèdhi ka jꞌajꞌi sèmi èèna, jiꞌi heka parcaya Nèngu kèna.
42 — Ele salvou os outros, mas não pode salvar a si mesmo! Ele é o Rei de Israel, não é? Se descer agora mesmo da cruz, nós creremos nele!
43 Ladhe Nèngu ne tareꞌa-reꞌa Ana Ama Lamatua, hudꞌi laa,
43 Ele confiou em Deus e disse que era Filho de Deus. Vamos ver se Deus quer salvá-lo agora!
44 Dhèu parapo dhèu dua se, pahahe Ne sèmi èèna kahèi.
44 E até os ladrões que foram crucificados com Jesus também o insultavam.
45 Èle èèna ka, maroga kiu-kiu saguru nare era neꞌe, karèi nèti lodꞌo titu mera toke dꞌai hake tèlu nihia.
45 Ao meio-dia começou a escurecer, e toda a terra ficou três horas na escuridão.
46 Dꞌai hake tèlu, hèia Yesus paꞌoo pake lii Aram, na, “Eli! Eli! Lema sabaktani?” (Sasoa na, “Ama Lamatua Jaꞌa! Lamatua Jaꞌa! Nga tao ka Ama soro kabodho ho tèke eele Jaꞌa mesa-mesa Ku sèmi neꞌe ne?”)
46 Às três horas da tarde, Jesus gritou bem alto:
47 Abhu pèri-pèri dhèu dhu dètu ètu sèra, tadèngi lii Na sèmi èèna, hèia ra papeka, “Mi nanene ku laa. Na paroa Elia, ca dhèu nèti lii padhai Ama Lamatua dhu uru sèra!”
47 Algumas pessoas que estavam ali ouviram isso e disseram: — Ele está chamando Elias.
48 Ka ca dhèu rai laꞌe nare ula, cèbꞌu asa dꞌara èi anggor manyilu. Hèia na èki mi suu tatea èci, ka jꞌole asa hèbꞌa Yesus sèna ka Na camuci.
48 Uma dessas pessoas correu e molhou uma esponja em vinho comum, pôs na ponta de um bastão e deu para Jesus beber.
49 Te ngaa cahagꞌe hari peka na, “Èdhi ladhe sèku, teko-teko Elia mai pamamuri Ne, do aadꞌo?”
49 Mas outros disseram: — Espere. Vamos ver se Elias vem salvá-lo!
50 Ka Yesus paꞌoo hari dènge lii mèdhu, hèia Na madhe.
50 Aí Jesus deu outro grito forte e morreu.
51 Ètu dꞌara Èmu Kapua Manèngi-Mangajꞌi, abhu bèla dhu bhèla aae kadhoe paꞌabhe Kama Luri Mola-Mèci Ama Lamatua. Lèke dènge Yesus maꞌète aꞌae èèna, bèla dhu bhèla aae ne mae, cèri mi dua, nèti dedha toke haha. Hèia rai opo, toke hadhu aae-hadhu aae mae sègꞌi bagi mi dua.
51 Então a cortina do Templo se rasgou em dois pedaços, de cima até embaixo. A terra tremeu, e as rochas se partiram.
52 Roꞌa-roꞌa dhèu madhe bhoke kahèi. Aa dhèu unu Ama Lamatua dhu madhe le, abhu dhu Na pamamuri hari.
52 Os túmulos se abriram, e muitas pessoas do povo de Deus que haviam morrido foram ressuscitadas
53 Ropa Yesus mamuri hari le nèti mamadhe Na, hèia dhèu madhe sèra bhodho mai nèti dꞌara roꞌa, ka lasi asa Yerusalem. Ètu era neꞌe dhèu ae rèdhi si.
53 e saíram dos túmulos. E, depois da ressurreição de Jesus, entraram em Jerusalém, a Cidade Santa, onde muitos viram essas pessoas.
54 Ètu Golgota, abhu komedhaa dènge sordadꞌu na dhu jꞌaga ètu ajꞌu palolo-palèbha Yesus èèna. Ropa ladhe rèdhi rai opo, dènge aaꞌi-aaꞌi dhu jꞌajꞌi seꞌe, rèngu madhaꞌu titu kèna. Ka ra papeka, na, “Ira ii! Dhèu neꞌe ne, tareꞌa-reꞌa Ana Lamatua!”
54 O oficial do exército romano e os seus soldados, que estavam guardando Jesus, viram o terremoto e tudo o que aconteceu. Então ficaram com muito medo e disseram: — De fato, este homem era o Filho de Deus!
55 Ètu era neꞌe, abhu bhèni pèri-pèri dhèu dhu laladhe mamadhe Yesus nèti kajꞌèu. Rèngu seꞌe ka dhu madhutu Ne nèti Galilea, te rèngu ka dhu lalau-laloꞌo Ne karèi nèti uru.
55 Algumas mulheres estavam ali, olhando de longe. Eram as que tinham acompanhado Jesus desde a Galileia e o haviam ajudado.
56 Dhèu bhèni seꞌe, nuka Maria nèti rae Magdala, Maria èci hari (nuka ina Yakobis dènge Yusuf), aa dènge dhèu èmu Sabadeus (nuka ina nèti Yakobis dènge Yohanis).
56 Entre elas estavam Maria Madalena; Maria, a mãe de Tiago e de José; e a mãe dos filhos de Zebedeu.
57 Ètu èèna, abhu dhèu kaja èci nèti rae Arimatea, ngara na Yusuf. Nèngu ne dhu nèbhu le madhutu aꞌajꞌa Yesus. Lodꞌo mamadhe Yesus lèke hari Jumat. Asa bèli èèna, lèke dènge lodꞌo sabajꞌa dhèu Yahudi. Nèti èèna ka, ropa lodꞌo oe cèna, hèia Yusuf tenge jꞌara ho neo papuru ngiꞌu aae Yesus nèti ajꞌu palolo-palèbha.
57 Já era quase noite quando chegou da cidade de Arimateia um homem rico chamado José. Ele também era seguidor de Jesus.
58 Hèia laꞌe asa gubernur Pilatus, sèna ka manèngi papuru ngiꞌu aae Yesus. Ka gubernur paredha, sèna ka ngiꞌu aae Yesus saraka mi Yusuf.
58 José foi e pediu a Pilatos o corpo de Jesus. E Pilatos mandou que o entregassem a ele.
59 Ka Yusuf laꞌe asa Golgota, hèia na papuru ngiꞌu aae Yesus nèti ajꞌu palolo-palèbha. Hèia na hutu pabeꞌa-beꞌa ngiꞌu aae ne dènge bèla hiu dhu kabꞌua.
59 Então José pegou o corpo, enrolou num lençol novo de linho
60 Tèu èèna, dhèu heka pae rare roꞌa èci ètu ledhe hadhu, sèna ka tao tèke roꞌa hia Yusuf dènge aꞌari na, ladhe dꞌai lodꞌo rèngu madhe. De Yusuf si nedhe rèti ngiꞌu aae Yesus ne, lasi pajꞌunu asa roꞌa deo na. Ka ètu hèbꞌa roꞌa ne, ra saguru dènge hadhu kabela aae cue, ho ra bèdho pabeꞌa-beꞌa hèbꞌa roꞌa ne. Èle èèna ka Yusuf si lèpa.
60 e o colocou no seu próprio túmulo, que há pouco tempo havia sido cavado na rocha. Depois rolou uma grande pedra para fechar a entrada do túmulo e foi embora.
61 Lodꞌo èèna, Maria nèti Magdala, dènge Maria dhu leo èci madhutu dꞌai era èèna kahèi. Ra madhèdi patangara dènge roꞌa ne.
61 Maria Madalena e a outra Maria estavam ali, sentadas em frente do túmulo.
62 Asa bèli èèna, lèke dènge lodꞌo ae sasabꞌa dhèu Yahudi. Hèia kètu agama Yahudi dènge dhèu Parisi lasi paraga dènge gubernur.
62 No dia seguinte, isto é, o dia depois da sexta-feira, os chefes dos sacerdotes e os fariseus se reuniram com Pilatos
63 Ra peka, “Ama. Jiꞌi sanèdꞌe era, lodꞌo dhèu kapodꞌe-kabèli èèna mamuri era, Na peka, na, ‘Jaꞌa madhe tareꞌa, te ngaa èle tèlu lodꞌo, Jaꞌa mamuri hari.’
63 e disseram: — Governador, nós lembramos que, quando ainda estava vivo, aquele mentiroso disse: “Depois de três dias eu serei ressuscitado.”
64 Nèti èèna ka, ama paredha ku sordadꞌu sèra, ho ra jꞌaga paie-iie roꞌa èèna dꞌai tèlu lodꞌo. Dènge jꞌara neꞌe, ana madhutu Na bani boe manaꞌu rèti ngiꞌu aae Na, sèna ka ra monya peka na, Nèngu mamuri hari. Te ladhe rèngu kapodꞌe-kabèli sèmi èèna, risi eele nèti mamonya rèngu uru sèra, lodꞌo dhu ra peka na, Nèngu ne nuka Kristus.”
64 Portanto, mande vigiar bem o túmulo até o terceiro dia, para os discípulos dele não poderem roubar o corpo e depois dizerem ao povo que ele foi ressuscitado. Pois esta última mentira seria pior do que a primeira.
65 Ropa tadèngi nare, hèia gubernur dhaa, aku nèngu na, “Beꞌa kahèi! Te ngaa miu dènge dhèu madhenga kahèi. Beꞌa risi miu pua si, ho lasi jꞌaga paie-iie roꞌa nèi.”
65 Então Pilatos disse: — Levem estes soldados com vocês e guardem o túmulo o melhor que puderem.
66 Èle ka lasi asa era èèna, rèti dènge dhèu madhenga ra. Dꞌai era neꞌe, ra segel madhe babèdho roꞌa ne. Hèia ra pua dhèu sèra madhenga, sèna ka dhèu leo baku mai rare ngiꞌu aae Yesus.
66 Eles foram, puseram um selo de segurança na pedra e deixaram os soldados ali, guardando o túmulo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.