Lucas 22
Dhao Alkitab (NFA) vs ARA
1 Lodꞌo èèna, oe dꞌai lodꞌo hua iia dhèu Yahudi, nuka pesta Roti dhu dènge boe Ragi. Ètu dꞌara lodꞌo hua iia se, ra roro kahibꞌi-kalèbho tao kalela Paska kahèi. Rèngu tao sèmi neꞌe, sèna ka pasanèdꞌe uru èèna, lodꞌo bèi-baki rèngu kalua nèti Masir.
1 Estava próxima a Festa dos Pães Asmos, chamada Páscoa.
2 Lodꞌo èèna, kètu agama Yahudi dènge mese agama sèra tenge jꞌara ho pamadhe Yesus. Te ngaa ra mage dhèu ae sèra maruru, lula dhèu se dꞌèi nanene Ne.
2 Preocupavam-se os principais sacerdotes e os escribas em como tirar a vida a Jesus; porque temiam o povo.
3 Nèti dhèu pajuu-paleha Yesus, dhèu canguru dua sèra, èci ngara na Yudas Iskariot. Lodꞌo kètu agama Yahudi sèra tenge jꞌara ho pamadhe Yesus, dhèu aae nidhu maso asa dꞌara Yudas Iskariot.
3 Ora, Satanás entrou em Judas, chamado Iscariotes, que era um dos doze.
4 Hèia laꞌe tenge kètu agama Yahudi se dènge kètu nèti dhèu madhenga Èmu Kapua Manèngi-Mangajꞌi. Laꞌe neo paneꞌa dènge ra, sèna ka pahie Yesus dènge rèngu.
4 Este foi entender-se com os principais sacerdotes e os capitães sobre como lhes entregaria a Jesus;
5 Ropa tadèngi lii padhai Yudas, hèia ra karejꞌe titu kèna. Ra pamoa, peka na, “Laꞌa, ma! Ladhe èu neo pahie Yesus dènge jiꞌi, na jiꞌi bꞌae.”
5 então, eles se alegraram e combinaram em lhe dar dinheiro.
6 Ka Yudas dꞌèi, hèia na mulai tenge lodꞌo dhu lake nare, sèna ka dhèu ae baku reꞌa nèngu pahie eele Yesus.
6 Judas concordou e buscava uma boa ocasião de lho entregar sem tumulto.
7 Hèia dꞌai ka lodꞌo hua iia dhèu Yahudi, dhu rèngu biasa roro ana kahibꞌi-kalèbho sèna ka tao kalela Paska.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães Asmos, em que importava comemorar a Páscoa.
8 Ka Yesus pua Petrus dènge Yohanis, aku Nèngu na, “Dua mi lami uuru, sèna ka sadia tèke ngangaꞌa kalela Paska ho taꞌa sama-sama.”
8 Jesus, pois, enviou Pedro e João, dizendo: Ide preparar-nos a Páscoa para que a comamos.
9 Ka dua ra karèi, “Ama! Jiꞌi laꞌa sadia ngangaꞌa asa mia?”
9 Eles lhe perguntaram: Onde queres que a preparemos?
10 Hèia Na bꞌala, “Ladhe miu maso asa dꞌara kota Yerusalem, pe miu paraga dènge dhèu mone ca dhèu dhu pasae gꞌala èi cue. Madhutu ne toke dꞌai èmu na.
10 Então, lhes explicou Jesus: Ao entrardes na cidade, encontrareis um homem com um cântaro de água; segui-o até à casa em que ele entrar
11 Peka dènge lamatua èmu ne, ‘Ama Mese jiꞌi manèngi ca kama, ho neo pake tao kalela Paska dènge ana-ana madhutu Na. Abhu, do?’
11 e dizei ao dono da casa: O Mestre manda perguntar-te: Onde é o aposento no qual hei de comer a Páscoa com os meus discípulos?
12 Èèna na lamatua èmu ne padꞌelo dènge miu kama èci dhu taleo ètu èmu dedha. Nèngu lalau pamèci nare aaꞌi le kama èèna. Ate dhoka miu dua mi lami sadia ngangaꞌa ètu èèna.”
12 Ele vos mostrará um espaçoso cenáculo mobilado; ali fazei os preparativos.
13 Ka dua ra lasi. Hèia ra paraga ka nuka sèmi ngaa dhu Yesus peka le. Ka dua ra sadia ngangaꞌa-nganginu Kalela Paska ètu nèi.
13 E, indo, tudo encontraram como Jesus lhes dissera e prepararam a Páscoa.
14 Ropa lalau rare aaꞌi, Yesus si mai. Yesus madhèdi ètu mei, aa ana-ana pajuu-paleha Na madhèdi kahèi raꞌa pesta.
14 Chegada a hora, pôs-se Jesus à mesa, e com ele os apóstolos.
15 Hèia Yesus peka dènge si, “Jaꞌa dꞌèi titu kèna madhèdi kuꞌa kalela Paska dènge miu aaꞌi-aaꞌi mi, uru nèti Jaꞌa abhu jꞌajꞌèra.
15 E disse-lhes: Tenho desejado ansiosamente comer convosco esta Páscoa, antes do meu sofrimento.
16 Patadhe pabeꞌa-beꞌa. Te èle neꞌe ne, Jaꞌa madhèdi heka kuꞌa kalela Paska dènge miu. Ladhe dhèu aaꞌi-aaꞌi reꞌa mèu ku, peka na, Ama Ku nèdꞌu paredha, Jaꞌa heka kuꞌa hari kèna.”
16 Pois vos digo que nunca mais a comerei, até que ela se cumpra no reino de Deus.
17 Hèia Na kèpe nare galaa cue dhu isi èi anggor. Ka Na manèngi makasi mi Ama Lamatua, èle ka Na soro galaa ne asa rèngu. Hèia Na padhai lii, aku Nèngu na, “Sèmi mere galaa ne, ho èci-èci minu.
17 E, tomando um cálice, havendo dado graças, disse: Recebei e reparti entre vós;
18 Sanèdꞌe paie-iie! Karèi nèti mèda neꞌe ne, Jaꞌa kinu heka èi anggor. Ladhe dhèu aaꞌi-aaꞌi reꞌa mèu ka, peka na, Ama Ku nèdꞌu paredha, Jaꞌa heka kinu hari kèna.”
18 pois vos digo que, de agora em diante, não mais beberei do fruto da videira, até que venha o reino de Deus.
19 Hèia Na kèpe nare roti cue, ka manèngi makasi mi Ama Lamatua. Ka Na pamae roti ne, hèia Na soro sa rèngu aaꞌi-aaꞌi ra. Ka Na peka, “Roti neꞌe ne, ngiꞌu aae Jaꞌa dhu Jaꞌa hia sa miu aaꞌi-aaꞌi mi. Lodꞌo-lodꞌo dhu miu miꞌe ne, pasanèdꞌe taruu miu, lula tatao Jaꞌa.”
19 E, tomando um pão, tendo dado graças, o partiu e lhes deu, dizendo: Isto é o meu corpo oferecido por vós; fazei isto em memória de mim.
20 Ropa raꞌa rare, ka Na dedꞌe nare galaa dhu isi èi anggor. Hèia Na lii, peka na, “Èi anggor neꞌe ne, raa Jaꞌa ka ne, dhu bhori mai sèna ka hia sodꞌa-mole mi miu. Nèti raa neꞌe ka, Ama Lamatua paꞌèki lii pajaji dhu hiu dènge miu.
20 Semelhantemente, depois de cear, tomou o cálice, dizendo: Este é o cálice da nova aliança no meu sangue derramado em favor de vós.
21 Mage pamudꞌe, te abhu dhèu dhu madhèdi sama-sama dènge èdhi ètu mei ne, èèna na, nèngu pahie eele Jaꞌa.
21 Todavia, a mão do traidor está comigo à mesa.
22 Mema Jaꞌa, Dhèu Rai-haha Tareꞌa-reꞌa ne, hudꞌi madhe ku madhutu dadꞌèi Ama Lamatua. Te ngaa dhèu dhu pahie eele Jaꞌa, sanèdꞌe, ee! Te bèli-camèdꞌa, nèngu pasae nare mamadhe-mamopo!”
22 Porque o Filho do Homem, na verdade, vai segundo o que está determinado, mas ai daquele por intermédio de quem ele está sendo traído!
23 Ropa ra tadèngi lii ne, ana-ana pajuu-paleha se pakarèi, peka na, “Cee ka dhu adꞌu-ue madha jꞌara bhelu ne mi dedha Na?”
23 Então, começaram a indagar entre si quem seria, dentre eles, o que estava para fazer isto.
24 Ka ana madhutu Yesus se pasisu, peka na, nèti rèngu aaꞌi-aaꞌi ra, cee ka dhu dhèu re madha.
24 Suscitaram também entre si uma discussão sobre qual deles parecia ser o maior.
25 Te ngaa Yesus kai si, peka na, “Ètu rai-rai dhu kabarai ra tadhe boe Lamatua, dhèu aae ra hia paredha dhu bia risi mi kabarai rèngu. Te ngaa rèngu neo sèna ka kabarai paroa rèngu, peka na, ‘Ama dhu taru kira kabarai’.
25 Mas Jesus lhes disse: Os reis dos povos dominam sobre eles, e os que exercem autoridade são chamados benfeitores.
26 Te ngaa miu baku madhutu jꞌara sèra. Cee dhu neo jꞌajꞌi dhèu kapai, mamuri na hudꞌi tareꞌa-reꞌa sama sèmi dhèu haha ho lalau-laloꞌo dhèu aaꞌi-aaꞌi ra. Dhu neo jꞌajꞌi kètu, hudꞌi ladhe-leru ku sama sèmi ana pua-paleha.
26 Mas vós não sois assim; pelo contrário, o maior entre vós seja como o menor; e aquele que dirige seja como o que serve.
27 Miu pangee sèku, dhèu kapai sèra nuka mia? Dhèu dhu madhèdi ètu mei, do, dhu lalau mei? Tatu dhèu dhu madhèdi ne, dhèu kapai, si? Te ngaa Jaꞌa ne, tao boe ngiꞌu sèmi sèra. Jaꞌa mai lalau-laloꞌo miu.
27 Pois qual é maior: quem está à mesa ou quem serve? Porventura, não é quem está à mesa? Pois, no meio de vós, eu sou como quem serve.
28 Miu seꞌe ka dhu bera-bera dènge Jaꞌa, lodꞌo Jaꞌa paraga dènge jꞌajꞌèra.
28 Vós sois os que tendes permanecido comigo nas minhas tentações.
29 Ama Ku dedꞌe le Jaꞌa, sèna ka kèdꞌu paredha ètu era paredha Na. Ka limuri ne, Jaꞌa dedꞌe miu kahèi,
29 Assim como meu Pai me confiou um reino, eu vo-lo confio,
30 ho miu bèli-camèdꞌa madhèdi miꞌa dènge Jaꞌa ca mei ètu sorga. Jaꞌa hia koasa kahèi, sèna ka miu paredha canguru dua suku dhèu Israꞌel.”
30 para que comais e bebais à minha mesa no meu reino; e vos assentareis em tronos para julgar as doze tribos de Israel.
31 Ka Yesus lii dènge Petrus, peka na, “Petrus. Dhèu aae nidhu neo hia miu pacèri nèti Jaꞌa, nuka sèmi dhèu tatai ho hagꞌe eele èto nèti laludhu.
31 Simão, Simão, eis que Satanás vos reclamou para vos peneirar como trigo!
32 Te ngaa Jaꞌa sabajꞌa hia èu, Petrus, ho èu lèka Jaꞌa taruu. Ladhe èu lèpa hari mai asa Jaꞌa, na, èu hudꞌi paꞌèra ku dꞌara aꞌari èu, nuka dhèu unu Lamatua sèra.”
32 Eu, porém, roguei por ti, para que a tua fé não desfaleça; tu, pois, quando te converteres, fortalece os teus irmãos.
33 Hèia Petrus bꞌala, aku nèngu na, “Aadꞌo, Ama! Masi ka tasamia èèna ka, jaꞌa bisa boe tèke eele Ama. Te jaꞌa paꞌèra maso bui sama-sama dènge Ama. Masi ka jaꞌa madhe palere-lere dènge Ama, ngaa-ngaa tao boe.”
33 Ele, porém, respondeu: Senhor, estou pronto a ir contigo, tanto para a prisão como para a morte.
34 Te ngaa Yesus peka na, “Petrus! Nanene paie. Mèda neꞌe kahèi, manu dhae kokotoo mèka, èu pasili le tèlu hari, na, èu tadhe boe Jaꞌa.”
34 Mas Jesus lhe disse: Afirmo-te, Pedro, que, hoje, três vezes negarás que me conheces, antes que o galo cante.
35 Èle èèna ka, Yesus padhai lii dènge ra, aku Nèngu na, “Ca hari na, Jaꞌa pua miu lami lole Lii Lolo Beꞌa Jaꞌa asa mia-mia, Jaꞌa peka dènge miu, ho baku mèti doi, tas, dènge salapa. Lodꞌo èèna, miu kura ngaa?”
35 A seguir, Jesus lhes perguntou: Quando vos mandei sem bolsa, sem alforje e sem sandálias, faltou-vos, porventura, alguma coisa? Nada, disseram eles.
36 Hèia Yesus peka tabha hari, na, “Te ngaa limuri ne, leo. Ladhe miu dènge doi, na todhe mèti. Ladhe dènge tas, na mèti kahèi. Ladhe dènge boe samala, pahia kodho miu, sèna ka hèli.
36 Então, lhes disse: Agora, porém, quem tem bolsa, tome-a, como também o alforje; e o que não tem espada, venda a sua capa e compre uma.
37 Te dhèu Yahudi pangee na, Jaꞌa ne dhèu bhelu. Hèia nèbhu heka, rèngu mai kèpe Jaꞌa. Jꞌara ne, nuka sèmi dhu baki Yesaya suri tèke le:
37 Pois vos digo que importa que se cumpra em mim o que está escrito:
38 Ka ra peka na, “Ama! Jiꞌi ngèti hela dua.”
38 Então, lhe disseram: Senhor, eis aqui duas espadas! Respondeu-lhes: Basta!
39 Raꞌa rare Paska, ka Yesus dènge ana madhutu Na lasi asa ledhe Saitun, sèmi biasa.
39 E, saindo, foi, como de costume, para o monte das Oliveiras; e os discípulos o acompanharam.
40 Dꞌai nèi, Yesus peka dènge si, “Miu hudꞌi sabajꞌa ku, ho baku lèke dadugu-rariu.”
40 Chegando ao lugar escolhido, Jesus lhes disse: Orai, para que não entreis em tentação.
41 Hèia Na tèke eele si, laꞌe kajꞌèu boe. Ka Na patitu kètu urutuu Na, ho sabajꞌa, peka na,
41 Ele, por sua vez, se afastou, cerca de um tiro de pedra, e, de joelhos, orava,
42 “Ama! Ladhe Ama dꞌèi na, pakajꞌèu ku jꞌajꞌèra ne nèti Jaꞌa. Te ngaa mage madhutu dadꞌèi Jaꞌa; hudꞌi laa madhutu dhoka dadꞌèi Ama di.”
42 dizendo: Pai, se queres, passa de mim este cálice; contudo, não se faça a minha vontade, e sim a tua.
43 [Ka ana pajuu Ama Lamatua èci mai nèti sorga paꞌèra dꞌara Na.
43 [Então, lhe apareceu um anjo do céu que o confortava.
44 Lula dꞌara Na jꞌèra titu kèna, toke èi kabhèsu Na suti sèmi raa sa.]
44 E, estando em agonia, orava mais intensamente. E aconteceu que o seu suor se tornou como gotas de sangue caindo sobre a terra.]
45 Ropa sabajꞌa nare, Na kèdꞌi laꞌe paraga dènge ana madhutu Na. Te ngaa rèngu dhu bhèjꞌi, lula ngiꞌu roe aa dꞌara susa.
45 Levantando-se da oração, foi ter com os discípulos, e os achou dormindo de tristeza,
46 Hèia Yesus lii dènge ra, “Tasamia ka miu se bhèjꞌi? Beꞌa risi miu sabajꞌa, ho ladhe paraga dènge dadugu-rariu, miu baku manahu.”
46 e disse-lhes: Por que estais dormindo? Levantai-vos e orai, para que não entreis em tentação.
47 Ropa Yesus padhai lii era, Yudas (ca dhèu nèti canguru dua ana madhutu Na), mai dènge dhèu ae-ae. Na mai padètu-dètu dènge Yesus, neo kèpe ho uu Ne.
47 Falava ele ainda, quando chegou uma multidão; e um dos doze, o chamado Judas, que vinha à frente deles, aproximou-se de Jesus para o beijar.
48 Te ngaa Yesus lii dènge ne, peka na, “Yudas! Èu neo pahie eele Dhèu Rai-haha Tareꞌa-reꞌa dènge aꞌuu, do?”
48 Jesus, porém, lhe disse: Judas, com um beijo trais o Filho do Homem?
49 Ropa ana madhutu leo sèra reꞌa tatao bhelu nèti Yudas ne, ka ra karèi Yesus, peka na, “Ama! Jiꞌi labꞌa si, do? Te jiꞌi dhu ngèti hela.”
49 Os que estavam ao redor dele, vendo o que ia suceder, perguntaram: Senhor, feriremos à espada?
50 Ka ca dhèu nèti rèngu se, bete hela na, ka na pare pamaꞌète rèu dhilu gꞌana nèti dhèu èci. Dhèu ne, ènu nèti kètu kapai risi agama Yahudi.
50 Um deles feriu o servo do sumo sacerdote e cortou-lhe a orelha direita.
51 Te ngaa Yesus dhaa si, peka na, “Sange èèna ka! Baku labꞌa si.” Hèia Na gꞌagꞌe dhilu dhèu ne, ka paꞌèle.
51 Mas Jesus acudiu, dizendo: Deixai, basta. E, tocando-lhe a orelha, o curou.
52 Dhèu-dhèu dhu mai kèpe Yesus, nuka: kètu agama Yahudi sèra, dhèu heka dꞌara rae, kètu nèti dhèu madhenga Èmu Kapua Manèngi-Mangajꞌi, dènge dhèu leo hari kahèi. Yesus karèi si, “Tasamia? Miu se ngee, na, Jaꞌa ne dhèu bhelu, ka mai kèpe Jaꞌa mèti samala dènge ajꞌu cèki, do?
52 Então, dirigindo-se Jesus aos principais sacerdotes, capitães do templo e anciãos que vieram prendê-lo, disse: Saístes com espadas e porretes como para deter um salteador?
53 Bèli-bèli èèna, Jaꞌa ajꞌa miu ètu Èmu Kapua Manèngi-Mangajꞌi, te ngaa abhu boe ca dhèu sa dhu mai kèpe Jaꞌa. De hudꞌi laa! Neꞌe dꞌai lodꞌo miu. Neꞌe ne mai nèti koasa dhèu aae nidhu!”
53 Diariamente, estando eu convosco no templo, não pusestes as mãos sobre mim. Esta, porém, é a vossa hora e o poder das trevas.
54 Hèia ra kèpe rare Lamatua Yesus, ka nuni rèti Ne asa èmu kètu kapai risi agama Yahudi. Petrus kako mau-mau re kabodho.
54 Então, prendendo-o, o levaram e o introduziram na casa do sumo sacerdote. Pedro seguia de longe.
55 Ètu madha èmu ne, dhèu tao ai raci. Hèia Petrus laꞌe manyiru ai kahèi.
55 E, quando acenderam fogo no meio do pátio e juntos se assentaram, Pedro tomou lugar entre eles.
56 Ka bhèni sabꞌa ca dhèu ladhe nèdhi Petrus dhu manyiru ai. Na ladhe patae rèhu Petrus, ka peka dènge dhèu leo ètu sèra, aku nèngu na, “Dhèu neꞌe ne dhu madhutu Yesus kahèi!”
56 Entrementes, uma criada, vendo-o assentado perto do fogo, fitando-o, disse: Este também estava com ele.
57 Te ngaa Petrus pasili, ka na peka, “Aadꞌo! Jaꞌa tadhe boe Dhèu ne. Èu meꞌa ngaa?”
57 Mas Pedro negava, dizendo: Mulher, não o conheço.
58 Nèbhu boe ka, ca dhèu ladhe sa Petrus, èle ka na lii, aku nèngu na, “Tareꞌa. Èu ne, mema ca dhèu nèti dhèu Yesus sèra, si?”
58 Pouco depois, vendo-o outro, disse: Também tu és dos tais. Pedro, porém, protestava: Homem, não sou.
59 Pe dꞌai ca jam sa, ca dhèu leo hari, peka na, “Jaꞌa keꞌa dhèu neꞌe ne, ca dhèu nèti ana madhutu Yesus. Te nèngu ne, dhèu Galilea kahèi.”
59 E, tendo passado cerca de uma hora, outro afirmava, dizendo: Também este, verdadeiramente, estava com ele, porque também é galileu.
60 Te ngaa Petrus pasili hari kahèi, aku nèngu na, “Èu monya èèna!” Ropa Petrus padhai lii sèmi èèna, kacaꞌa laa manu kokotoo.
60 Mas Pedro insistia: Homem, não compreendo o que dizes. E logo, estando ele ainda a falar, cantou o galo.
61 Hèia Yesus kabibꞌa sa nèngu. Ka Petrus sanèdꞌe lii Yesus deo na, dhu peka na, “Mèda neꞌe ne kahèi, manu dhae kokotoo mèka, te èu pasili le Jaꞌa tèlu hari kèna.”
61 Então, voltando-se o Senhor, fixou os olhos em Pedro, e Pedro se lembrou da palavra do Senhor, como lhe dissera: Hoje, três vezes me negarás, antes de cantar o galo.
62 Ngee nèdhi sèmi èèna, hèia Petrus kalua nèti madha èmu ne, dènge tangi dhu dꞌara laho mae-mae.
62 Então, Pedro, saindo dali, chorou amargamente.
63 Èle èèna ka, dhèu dhu jꞌaga Yesus, padhai lii pahaha Ne, dènge game paꞌoke Ne.
63 Os que detinham Jesus zombavam dele, davam-lhe pancadas e,
64 Ra pahutu rèhu Na pake bèla, ka ra karèi Ne, aku rèngu na, “Wee! Ladhe èu ne dhèu mèti lii padhai Lamatua, na, èu peka sèku! Cee ka dhu jꞌubhu èu?”
64 vendando-lhe os olhos, diziam: Profetiza-nos: quem é que te bateu?
65 Èle ka, ra padhèdꞌa aape Ne.
65 E muitas outras coisas diziam contra ele, blasfemando.
66 Madꞌae aae era, kètu agama Yahudi, mese agama, dènge dhèu heka-dhèu heka adꞌa Yahudi sèra, pakaboko le uri lii langu Yesus. Ka ra pua dhèu lasi nuni rèti Yesus asa era pamaꞌète lii langu agama.
66 Logo que amanheceu, reuniu-se a assembleia dos anciãos do povo, tanto os principais sacerdotes como os escribas, e o conduziram ao Sinédrio, onde lhe disseram:
67 Ropa Yesus maso, ka ra karèi Ne, “Èu peka ku laa! Èu ne, tareꞌa Kristus, do?”
67 Se tu és o Cristo, dize-nos. Então, Jesus lhes respondeu: Se vo-lo disser, não o acreditareis;
68 Aa ladhe Jaꞌa bari miu ca madha jꞌara, tatu miu dhaa boe.
68 também, se vos perguntar, de nenhum modo me respondereis.
69 Nèbhu heka Ama Lamatua pake koasa Na dhu kapai èèna, dedꞌe padedha-dedha Jaꞌa, Dhèu Rai-haha Tareꞌa-reꞌa ne. Ho èèna na, Jaꞌa madhèdi ètu baboa gꞌana Na, sèna ka paredha sama-sama dènge Ne.”
69 Desde agora, estará sentado o Filho do Homem à direita do Todo-Poderoso Deus.
70 Ropa ra tadèngi sèmi èèna, ka aaꞌi-aaꞌi ra karèi, peka na, “Ladhe sèmi èèna, Èu ngee, na, Èu ne Ana Ama Lamatua, do?”
70 Então, disseram todos: Logo, tu és o Filho de Deus? E ele lhes respondeu: Vós dizeis que eu sou.
71 Hèia dhèu dhu uri lii langu se, aaꞌi-aaꞌi peka, na, “Èdhi aaꞌi-aaꞌi ti tadèngi le, si? Na dedꞌe iisi Na, jꞌajꞌi Ana Ama Lamatua. Neꞌe ne lii pahahe kolongara Ama Lamatua! Madhutu atora agama èdhi, ladhe dhèu tao iisi ra nuka sèmi Lamatua, dhèu ne hudꞌi madhe ku. De tasamia? Èdhi parluu heka sakasii. Huku pamadhe Ne!”
71 Clamaram, pois: Que necessidade mais temos de testemunho? Porque nós mesmos o ouvimos da sua própria boca.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.