Atos 17
Tuhun cha sañahá ra Jesucristo chi yo (MXTNT) vs NAA
1 Nu cuahan coyo ra Pablo ta ra Silas, cayaha̱ coyo ra ñuu Anfípolis, ta ñuu Apolonia. Yaha̱ cuan ta chaa̱ coyo ra ñuu Tesalónica nu nyaá noo vehe ñuhu ñu Israel.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Ta chaha̱n ra Pablo vehe ñuhu cuan tari cuhva tuhva maa ra chahán noo noo ñuu. Ta caha̱n ra tuhun Nyoo chihin ñáyɨvɨ chichi vehe ñuhu cuan uñi tahan quɨvɨ nyitatú ñu.
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 Quehe̱n ra libru tuhun Nyoo ta sañaha̱ ra tuhun ra Cristo chi ñu yoso caa catyí chi vatyi cunyehe ra tɨndoho ta cucúvi ra. Yaha̱ cuan cunandoto ra. Ta catyí ra chi ñu vatyi suri maa ra Jesús cha cahán ra tuhun chihin ñu cuví ra Cristo.
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 Ta suhva ñáyɨvɨ Israel cuan nachino̱ iñi ñu. Ta candu ɨɨn ri ñu chihin ra Pablo ta ra Silas. Ta cachino̱ tucu iñi cuaha ñu Grecia cha sacahnú chi Nyoo. Ta cuaha ñusɨhɨ tyayɨɨ ñuu cuan ñandɨhɨ.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Soco ra Israel cha ña chinó iñi, quiñi cacuñí ra cha nyehé ra vatyi nyicón ñáyɨvɨ chi ra Pablo. Ta sandu ɨɨ̱n ri ra chi noo ityi ra quiñi iyó cha cachicá noo yanga ri maa. Ta sanaquɨquɨ̱ ra ñuu cuan. Ta quɨhvɨ̱ ra vehe ra Jasón, nanducú ra chi ra Pablo ta chi ra Silas, vatyi tava ra chi ra, ta nacuhva cuenda ra chi ra chi ñáyɨvɨ.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 Soco cha cuenda cha ña nañihi̱ ra chi ra Pablo ta ra Silas yucuan, ta quehe̱n ra chi ra Jasón. Ta xita̱ quiñoho ra chi ra ta chi suhva ca ra hermano ta cuahan coyo ra nuu ra cuví tyiño ñuu cuan. Ta cana̱ chaa ra ta catyí ra:
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 Ta ra Jasón chiña chaha̱ ra vehe ra cunyicu ra. Ta tandɨhɨ maa ra ña sahá ra ñáyɨvɨ chi ra cuví rey cahnu nya Roma. Vatyi catyí ra vatyi iyó nonga rey ta nañí ra Jesús.
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Cha cachiñi̱ ñu tuhun cuan, ñáyɨvɨ ta ra cacuví tyiño canaquɨquɨ ñu.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 Soco ra Jasón ta inga ra cachaha̱ ra xuhun ta caquita yɨca ra.
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Ta suri cha cuaa cuan quɨyɨ cuii ri casacuhu̱n ra hermano chi ra Pablo ta ra Silas ityi ñuu Berea. Ta cha chaa̱ coyo ra yucuan ta chaha̱n coyo ra vehe ñuhu ñu Israel.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 Ta ra Israel cha iyó ñuu Berea cuan vaha ca ñáyɨvɨ cacuví ra ta ñima ca ra Tesalónica. Vatyi chihin cha nɨɨ iñi ra naquehe̱n ra tuhun Nyoo. Ta ndɨquɨvɨ nanducú ra nuu tutu Nyoo, nyehé ra tatu ndicha cha cacatyí ra Pablo ta ra Silas ta ra Timoteo chi ra.
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 Yucuan chaha cuaha vavaha ñu nachino iñi ñu chi ra Cristo. Ta ñu Grecia nachino tucu iñi ñu cuan, tari ñusɨhɨ tyayɨɨ ta rayɨɨ ñandɨhɨ.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 Soco cha cachito̱ ra Israel cha ca iyó ñuu Tesalónica vatyi ra Pablo ñohó ra Berea cahán ra tuhun Nyoo, ta chaha̱n coyo ra ta sanaquɨquɨ̱ ra chi ñáyɨvɨ yucuan.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 Soco ra hermano numi cuii ri tachi̱ ra chi ra Pablo nya ityi yuhu tyañuhu. Soco ra Silas ta ra Timoteo candoo̱ ra Berea.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Ta ra cha cuahan coyo chihin ra Pablo chinyaca̱ ra chi ra nya ñuu Atenas. Tyicuan ta cuanuhu̱ coyo ra nya Berea cuanacuhva ra tyiño cha tachi̱ ra Pablo chi ra Silas ta chi ra Timoteo, na sanumi ra ta cuhun ra nu nyaá ra.
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Cha nɨri ca cha nyatú ra Pablo chi ra Silas ta ra Timoteo ñuu Atenas cuan quiñi cuñí añima ra cha nyehé ra vatyi cuaha xaan xitohyo iyó ñuu cuan.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 Yucuan chaha caha̱n ra chihin ra Israel, ta chihin inga ra cha tuhvá sacahnú chi Nyoo chichi vehe ñuhu cuan. Ta ndɨ quɨvɨ cahán ra chihin ñu cha nyicu nuyahvi ñandɨhɨ.
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 Ta ñihi̱ tahan ra chihin ñu cha sacuaha tuhun sañahá noo ityi ñáyɨvɨ cha nañí ñu epicúreo. Ta ñihi tahan tucu ra chihin ñu cha sacuaha tuhun sañahá ñáyɨvɨ estoico. Ta cacahan ñu chihin ra. Ta yɨhɨ́ ra catyí ra:
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 Tyicuan ta chinyaca̱ ra chi ra Pablo noo nu nañí Areópago, nu tuhva ra cacuvi tyiño ndu ɨɨn ri ra. Ta cacatyí ra chi ra:
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 Vatyi sacotón tuhun cha ña chitó ndi. Ta cuñí ndi coto ndi ñáá cha cuñí chi catyí tandɨhɨ tuhun ihya ―cacatyí ra chi ra.
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 Vatyi tandɨhɨ ñu Atenas ta ñu inga ñuu cha iyó yucuan tahán xaan iñi ñu tyasoho ñu ta nacatyi ñu ñáá ndɨhɨ tuhun chaa.
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 Tyicuan ta ra Pablo nicuinanyaa̱ ra mahñu nu nyicu ñu yucu Areópago, ta catyí ra:
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Vatyi chahi̱n chinyehi nu tuhvá ndo savaha ndo culto. Ta nañihi̱ noo arta nu nyaá letra cha catyí: “Cuenda Nyoo cha ña ñohó nuu yo”, catyí letra cuan. Nyoho sacahnú ndo chi Nyoo cuan vasɨ ña ñohó nuu ndo chi ra. Ican Nyoo cuan cuví cha cahín tuhun chihin ndo.
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 Nyoo cha savaha̱ ñuhu ñayɨvɨ̱ ta tandɨhɨ cha iyó sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱. Chi maa ra cuví andɨvɨ ta ñuhu ñayɨvɨ̱. Ta ña iyó ra chichi vehe ñuhu cha savahá ñáyɨvɨ.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Ta ña itá iñi ra cha tyinyeé ñáyɨvɨ chi ra. Vatyi suri maa ra chaha̱ ra ñayɨvɨ̱ coo tandɨhɨ yo. Ta chahá ra tatyi cha xitá yo. Maa ra chaha̱ tandɨhɨ chi yo.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 Cha xihna ri savaha̱ Nyoo chi noo tuhun ri rayɨɨ. Ta maa ra cuví sutu tandɨhɨ yo. Yucuan chaha noo ri nɨñɨ nyisó tandɨhɨ yo. Ta chaha̱ Nyoo cha coo yo nɨcahnu ñuhu ñayɨvɨ̱. Cha nɨ cumañi ca savaha̱ ra chi yo ta catyí ra ñáá cuiya coo noo noo yo sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱ ihya. Ta catyí tucu ra nya cucoo noo noo yo.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 Tyicuan caa sacuvi̱ ra vatyi tacuhva quichaha nanducu yo chi ra. Tari nanducú minoo ra cuaa noo cha nanducú ra chihin ndaha ra, vasɨ tyicuan caa ta cuvi nañihi yo chi ra. Soco cha ndicha, Nyoo ña cañi nyaá ra chihin noo noo yo.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 Vatyi cha cuenda Nyoo iyó yo ta candá yo. Tari catyí tucu noo ra ñuu ndo, vatyi catyí ra: “Ñáyɨvɨ chi Nyoo cuví chi yo”, catyí ra.
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 Tatu ñáyɨvɨ chi Nyoo cuví yo, ña tahán chi caca xiñi yo vatyi Nyoo cuví ra noo xitohyo cha chino̱ chihin xuhun cuaan, o xuhun cuichin, o chihin yuu vaha cha savahá ñáyɨvɨ cuhva chicá xiñi maa ñu.
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 Nyoo sahá ra tɨcahnu iñi chi ñu chiyo̱ ta cha naha, vatyi ña chitó ñu. Soco vityin catyí ra chi tandɨhɨ ñáyɨvɨ tandɨhɨ ri ityi vatyi na ndu uvi iñi ñu cuatyi ñu.
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 Vatyi Nyoo tyaa̱ ra cuhva vatyi coo noo quɨvɨ cha cucutuñi chi ñáyɨvɨ iyó sɨquɨ ñuhu ñáyɨvɨ nuu noo ra cha nacachi̱ vaha maa ra chi. Ta sañaha̱ ra chi tandɨhɨ yo vatyi tyicuan caa cuvi̱ vatyi sanandoto̱ ra chi ra cuan cha yaha̱ chihi̱ ra ―catyí ra Pablo.
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Cuhva cha chiñí ñu tuhun cha nandotó ñu chihi̱, yɨhɨ́ ñu chacu nyaá ñu, ta inga ñu catyí:
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Tyicuan ta cuahan ra Pablo.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Soco yɨhɨ́ ñu chinyico̱n ñu chi ra, ta nachino iñi ñu chi Nyoo. Ta noo ra nañí ra Dionisio, ta cuví ra noo ra cuví tyiño ñuu cha tuhvá ndu ɨɨn nya Areópago cuan. Ta noo ñaha sɨhɨ cha nañí Dámaris chino tucu iñi ña, ta inga tucu ñu ñándɨhɨ.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.