João 6
Minar Poelayzimayl (MWP) vs BKJ
1 Wara thonara Yesu nanga amadhan Galilayaw Malupa. Thana nan wara kedha thoeraypa, Taybiriyoes. Wa, nuy a nungu niyaykazil wara buwadhoengu memayidhin, thana Galilayaw wara doegam buwadhoepa pagadhin sizi.
1 Após estas coisas Jesus partiu para o outro lado do mar da Galileia, que é o mar de Tiberíades.
2 Mabaygal sithaki wagel nubiya mina koey gudal goersar; minguz kedha, imamoeydhin nungu adhapudhay woenabal zagethal kikiriw dhoey nidhay.
2 E uma grande multidão o seguia, porque eles viam seus milagres que operava sobre os enfermos.
3 Kalanu Yesu sizi padoepa kadaypa uzaraydhin, nubiya kalmel nungu niyaykazil; thana si gimal nithamoedhin.
3 E Jesus subiu ao monte, e assentou-se ali com os seus discípulos.
4 Yoewdhayalgaw Kaludhay Ay oemay thonar amadhan thamaydhin.
4 E a páscoa, a festa dos judeus, estava próxima.
5 Kalanu Yesu gima nagaydhin a imaydhin mabaygal thanamuniya wagel tadir nubepa imaypa. Nuy Pilipoelpa kedha yapu poeybiz, ‘Ngalpa kay ngalagaz kunaw susul barpudhamoeypa thanamulpa aygudoepa?’
5 Então Jesus levantando os seus olhos e vendo que uma grande multidão vinha até ele, disse a Filipe: Onde nós compraremos pão, para que estes possam comer?
6 Nuy Yesu nungungu ngulayg kedha, nuydh kay za miyay ayimpa nanga, nuydh kasa Pilipan nuthan.
6 Mas dizia isso para pôr à prova; porque ele bem sabia o que ia fazer.
7 Pilip nubepa kedha kuniya mulaydhin, ‘Itha mabaygal mina koey garsar, ngalpalpa koey bokadhzapulnga thanamulpa aypa barpudaypa. Urapun zagethaw mabaygaw eyth moelpalaw modhabingu mura yaynanab kunaw susupa barpudaypa matha ngoedhagidh lawnga thanamulpa moegina aypa.’
7 Filipe respondeu-lhe: Duzentos denários de pão não são o suficiente, para que cada um deles tome um pouco.
8 Wara Yesun niyay kazi nel Andhoeru, Simona Petherun tukuyap, Yesulpa kedha muliz,
8 Um dos seus discípulos, André, irmão de Simão Pedro, disse-lhe:
9 ‘In moegina garkaz, nubiya payb bali kunaw susul a ukasar moegina wapi, kasa kedha itha kay thana midh paru mura balbayg asimoeypa, in mabayg mina koey garsar?’
9 Está aqui um rapaz que tem cinco pães de cevada e dois pequenos peixes; mas o que é isso para tantos?
10 Yesu kedha muliz, ‘Lawnga setha ayde balbayginga, apa niyaypa mamayi setha mabaygal.’ Thanamuniya mina kapu thawpay bup niyaypa. Thana kalanu mabaygan apa thayamidhin. Thana getha tidemidhin matha garkazil payb thawsan sike.
10 E disse Jesus: Fazei os homens se assentarem. E havia muita grama naquele lugar. Assim os homens se sentaram, em número de aproximadamente cinco mil.
11 Kalanu Yesu sethabi payb kunaw susul mamayidhin, a Awgadhoepa eso poeybaydhin. Kalanu mabaygal poeybaydhin setha ngaya nanga apa nir, kasa ubipa ay. Kalanu nuydh lak kedha aymoedhin wapipa, a thana mura koey maytha yoewrulnga purthadhin senabi moegina ay.
11 E Jesus tomou os pães, e havendo dado graças, ele distribuiu para os discípulos, e os discípulos, para os que estavam assentados; e do mesmo modo os peixes, quanto eles queriam.
12 Thanamun nanga mura balbayg asimoeydhin maythal, Yesu nungu niyay kazipa kedha mulaydhin, ‘Setha garwoeydhamay thadha woenayzi ayde, ayngu sagul poelayle.’
12 E, quando estavam saciados, ele disse aos seus discípulos: Recolhei os pedaços que sobraram, para que nada se perca.
13 Kalanu thana garwoeydhamoeydhin mina mura thadha woenayzi ayde a toewalob mura liday wangamoeydhin, sethabi payb bali kunaw susungu.
13 Recolheram, pois, e encheram doze cestos de pedaços dos cinco pães de cevada, que sobejaram aos que haviam comido.
14 Thana na nubi adhapudhay woenabal zageth imadhin, thana si sethabi thonara kidhakidhan kedha umamoeyr, ‘In mina kay mina peropetha nubi apa goewapa ngan nanga mangay kudun madhin.’
14 Então, vendo aqueles homens o milagre que Jesus tinha feito, diziam: Este é verdadeiramente o profeta que devia vir ao mundo.
15 Wa, Yesu kulay ngulayg kedha, thana kay nubepa za ayimpa, lak kay nuyn Mopakuyk ayimpa, kasa thanamun ubin. Nuy kedha zoenguz sizi thanamulngu mina sobaginga padapa kadaypa miyaydhin, matha nungu kusayg.
15 Percebendo, pois, Jesus que estavam prestes a vir e levá-lo à força para o fazerem rei, ele partiu novamente sozinho para o monte.
16 Kutapa nanga inur pudhiz, Yesun niyaykazil mulupa woerpa memayidhin butapa.
16 E, chegando à tarde, os seus discípulos desceram para o mar.
17 Thana thapadhin Kapeniyamoepa. Inur toeydhamoeydhin nanga, a Yesu thanamuniya matha mangayginga ka.
17 E, entrando no barco, foram para o mar em direção a Cafarnaum. E já era escuro, e Jesus ainda não tinha vindo até eles.
18 Senabi thonar mina koey gubalnga, bawal mina koey zapul.
18 E o mar se levantou, porque um grande vento assoprava.
19 Thana nanga thapadhin payb lawnga siks kilomita, thana iman Yesu, nuy ngapa thanamulpa woerab gimiya woelmay. Thanamun mina koey aka thana nanga nuyn iman nanga.
19 Tendo, pois, remado uns vinte e cinco ou trinta estádios, eles viram Jesus andando sobre o mar, e aproximando-se do barco, e eles ficaram com medo.
20 Nuy kedha thanamulpa, ‘Ngitha mingu akan, in ngay?’
20 Mas ele lhes disse: Sou eu; não temais.
21 Wa, thana kalanu nuyn ayawal madhin butoepa. Mina senabi thonara thana war doegam buwadh gasamoedhin, thana ngalagapa nanga memayidhin.
21 Então eles de boa vontade o receberam no barco; e imediatamente o barco chegou à terra para onde iam.
22 Bathaynga na goeyga nanga mura sethabi koeygarsar kuniya wanayzi mabaygal wara doegam malu buwadhoengu, thana ngoenanu madhin kedha, matha urapun but koezi ngalpalngu, a Yesu pathayginga thanamuniya, nungu niyaykaziya senabi butoenu.
22 No dia seguinte, quando a multidão que ficara no outro lado do mar viu que não havia ali nenhum outro barco, exceto aquele no qual seus discípulos haviam entrado, e que Jesus não entrara com seus discípulos naquele barco, mas que os seus discípulos tinham ido sós;
23 Kalanu butal ngapa wara goegathoengu Taybiriyoes sena. Thana mangaydhin amadhan lagoenu ngalaga nanga ay purthayzi mabaygal, Kuykulnga ngalaga nanga eso poeybadhin aypa.
23 (contudo, outros barcos haviam chegado de Tiberíades para perto do lugar onde comeram o pão, após o Senhor ter dado graças);
24 Wa, mabaygal imadhin kedha, Yesu a nungu niyaykazil matha lawnga, thana butiya thayamidhin kalanu memayidhin Kapeniyamoepa Yesulpa lumaypa.
24 portanto, vendo a multidão que Jesus não estava ali, nem os seus discípulos, eles também embarcaram, e foram a Cafarnaum, em busca de Jesus.
25 Thana nanga mabaygan nuyn Yesun imadhin war doegam buwadhoenu, thana nubepa kedha yapu poeybemidhin, ‘Ngurpay Mabayg, ngi midh thonara kay mangema?’
25 E, achando-o no outro lado do mar, disseram-lhe: Rabi, quando tu chegaste aqui?
26 Yesu thanamulpa kedha mulaydhin, ‘In ngay ngithamulpa kasa mina kay mina ya mulepa. Sena na ngitha ngoena na lumanu, minguz kedha? Ngitha na kunaw susu maytha yoeruypa purthangu ngithamun ubin, a ngitha kay aykap matha gasamayginga ngaw adhapudhay woenabal zagethaw.
26 Jesus respondeu e disse-lhes: Na verdade, na verdade eu vos digo que me buscais, não porque vistes milagres, mas porque comestes do pão, e vos saciastes.
27 Kasa bangal aypa zagethaw mabag, senaw ay nanga nuy ngulayg woesay asin. Balbayginga kedha ngitha aypa zageth uzariz kedha aypa, senaw mi ay nanga woesayginga mepa igilaw kuthoepa. Senaw nuyn senawbi ay ngath Mabaygaw Kazin ngithamulpa bangal manine. Minguz kedha? Awgadhan nungu geth maku ngoena wanadhin mabaygoepa mina yoepathamaypa.’
27 Trabalhai, não pela comida que perece, mas pela comida que dura para a vida eterna, a qual o Filho do homem vos dará; porque a ele Deus o Pai, o selou.
28 Thana kalanu kedha yapu poeybemidhin nubepa, ‘Ngoey kay midh balbayginga matha ngoedhagidh aympa Awgadhaw ubilnga ngoeymulpa midh aymoeypa nanga?’
28 Então, lhe disseram: O que devemos fazer, para realizar as obras de Deus?
29 Yesu kedha mulaydhin thanamulpa, ‘Awgadhaw ubilnga ngithamulpa kedha, ngitha mina yoepathamaw nuydh ngan nanga ngapa wayadhin, nungu Mina Woeyayzinga.’
29 Jesus respondeu e disse-lhes: Esta é a obra de Deus: que creiais naquele que ele enviou.
30 Thana kuniya kedha mulemidhin, ‘Ngidh kay mi adhapudhay woenabal zageth aympa, ngoeymulpa imaypa nuy kay ngin mina yoepathamoeypa? Ngidh kay miyay zageth ayimpa.
30 Disseram-lhe, pois: Que sinal, pois, fazes tu, para que o vejamos e creiamos em ti? O que tu operas?
31 Ngoeymun muruygan mabaygoegi dhadha sakara goerab gamul ay mana purthadhin. Maygi Thusinu Minar Poelayzinga kedha, “Nuydh, Mose thanamulpa daparngu ay madhin aygudoepa.” ’
31 Nossos pais comeram o maná no deserto, como está escrito: Deu-lhes a comer o pão do céu.
32 Yesu kuniya thanamulpa kedha mulepa, ‘In kay ngay ngithamulpa mina kay mina ya muliz, sena Moselngu mina ay lawnga, nuydh mi ay na poeybaydhin ngalpan thathiw thathipa. Mina daparaw ay nanga, senaw Ngaw Thathingu gimaz ngapa ngithamulpa.
32 Então Jesus disse: Na verdade, na verdade eu vos digo: Moisés não vos deu o pão do céu, mas meu Pai vos dá o verdadeiro pão do céu.
33 Mina ay nanga, na Awgadhaw poeybayzinga nubi apa goewapa, senaw nuy ngan nanga daparngu ngapa mulupa; nuy senawbi mabayg nuy mina ay a nuy matha kedha igililnga nubi apa goewapa.’
33 Porque o pão de Deus é aquele que desce do céu, e dá vida ao mundo.
34 Thana nubepa kuniya kedha mulemidhin, ‘Ngurpay Mabayg, ngidh gar ngoeymulpa bangal nubi mina ay mura thonara mayparu?’
34 Então disseram-lhe: Senhor, dá-nos sempre desse pão.
35 Yesu kedha mulaydhin thanamulpa, ‘In mina Ngay, Igilaw Ay. Mabaygal ngaya ngapa ngayapa, thanamulpa lak maytha aygipa gasamoeypa lawnga, a mabaygan ngaya nanga ngoena mina yoepathamoeypa, thanamulpa lak nguken naypa lawnga.
35 E Jesus lhes disse: Eu sou o pão da vida; aquele que vem a mim nunca terá fome, e quem crê em mim nunca terá sede.
36 Ngay ngithamulpa mulema kedha, ngitha ngoena purkan iman, kasa kay kedha ngitha ngaru mina yoepathamayginga.
36 Mas eu vos digo: Que vós também me tendes visto, mas não credes.
37 ‘Mura ngaya nanga mabaygal, Thathiw poeybayzimayl ngayapa, thana ngaru ngaybiya asimoeyn. Wa, koey zageth ngath kedha mabayg adhapa woeyaypa, mabaygal ngaya nanga ngaybiya asimoeypa.
37 Todo aquele que meu Pai me dá, virá a mim; e o que vem a mim, de modo algum o lançarei fora.
38 Ngay daparngu mulupa mayginga ngaw ubilmaypa aymaypa. Lawnga, ngay kedha zapa ngapa, nungu ubilmaypa aymaypa, ngadh nanga ngoena ngapa wayadhin;
38 Porque eu desci do céu, não para fazer a minha própria vontade, mas a vontade daquele que me enviou.
39 a nungu ubilnga kedha, ngaw ngapa Woeyayzi Mabaygaw; mura sethabi mabaygal ngaru kaludhamoeyn, thana setha ngaya nanga nuydh ngayapa poeybamoeyn. Ngaru urapun guythuyayginga kurusipa bangal kuthaw goeyga gasamoene, a ngath mura kaday nithamoeyne thana.
39 E esta é a vontade do Pai que me enviou: que nenhum de todos aqueles que me deu se perca, mas que o ressuscite no último dia.
40 Ina Thathiw ubilnga kedha, mura setha ngaya nanga kazipa nagemipa a mina yoepathamaypa nuyn, mura sethabi mabaygal ngaru gasaman ingaru igililnga. Wa ngath bangal sethabi mabaygal kaday nithamoeyne senabi kuthaw goeyginu.’
40 E esta é a vontade daquele que me enviou: que todo aquele que vê o Filho e crê nele, possa ter a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia.
41 Dhuray Yoewdhayalgaw kuykul Yesun kedha yoepa moegithap ya koey garsar aymoedhin, Yesu nanga thanamulpa umay kedha, ‘In mina ngay; ngay mina ay daparngu ngapa mulupa.’
41 Então os Judeus murmuravam dele, porque ele dissera: Eu sou o pão que desceu do céu.
42 Kalanu thana kedha umamoeyr, ‘In nubi mabayg Yesu a? Yoewsepan kazi. Ngoey ngulaygal nungu apu thathingu. Nuy midh paru kedha umepa nuy daparngu ngapa mulupa?’
42 E eles diziam: Não é este Jesus, o filho de José, cujo pai e mãe nós conhecemos? Como, então, ele diz: Eu desci do céu?
43 Yesu kuniya thanamulpa kedha mulaydhin, ‘Kidhakidhan moegithap yagi asimoey.
43 Portanto, Jesus respondendo, disse-lhes: Não murmureis entre vós.
44 Mabayg koey zageth nungu geth ngayapa uzariz, nuyn kay lak Ngaw Thathin ngoena ngadh ngapa wayadhin nanga, matha nungu zageth kedha, nuydh Thathi nungu ubilnga mabayg ngayapa yoewthiz gamupa. Wa, kedha ngoedhal mabayg ngath bangal kuthaw thonara kaday tharane.
44 Ninguém pode vir a mim, se o Pai, que me enviou, não o trouxer; e eu o ressuscitarei no último dia.
45 Minguz kedha, kay paypa kulay peropethaw Minar Poelayzinga kedha, “Thana bangal mura ngurpamoeyne Awgadhan.’’ ’ Mina mura mabaygal ngaya nanga nubepa koerngayl kawra poeybaypa, a nungungu ngurpemipa, mura kedha ngoedhal mabaygal thana ngulayg ngayapa gamupa ladhun.
45 Está escrito nos profetas: E eles serão todos ensinados por Deus. Portanto, cada homem que ouviu e aprendeu do pai, vem a mim.
46 Ina kedha kuniya lawnga kedha, mabaygan ngulayg Thathi iman, lawnga matha nuydh iman nga nanga Awgadhoengu ngapa, matha nuydh Thathi imadhin.
46 Não que algum homem tenha visto ao Pai, senão aquele que é de Deus, este tem visto ao Pai.
47 ‘Ngay ngithamulpa mina ya mulepa, mabaygan ngadh nanga ngoena mina yoepathaman, nuydh gasaman ingaru igililnga.
47 Na verdade, na verdade eu vos digo: Aquele que crê em mim tem a vida eterna.
48 Ngay mina ngay, Mina Igililmay Ay.
48 Eu sou o pão da vida.
49 Ngithamun thathiw thathin nanga, thana kasa goerab gamul ay mana purthadhin mabaygoegi dhadha sakara, senaw ngaru Igilaw Ay lawnga, kasa thawpay thonaraw ay. Thonar nanga gasaman, wa thanamun kuth,
49 Vossos pais comeram o maná no deserto e morreram.
50 kasa kay kedha, in nubi ay nanga daparngu ngapa mulupa, mabaygan ngadh nanga nubi ay purthane, nubepa umapa lawnga.
50 Este é o pão que desce do céu, para que o homem que dele comer não morra.
51 Ngay mina ngay, ingaru Igilaw Ay daparngu ngapa mulupa. Mabaygan nanga purthane nubi mina ay, nuy bangal ngaru igililnga. In nubi ay ngath ngithamulpa manin nanga, ina ngaw gamu matha kedha ngath mina igililnga poeyban nubi apa goewapa.’
51 Eu sou o pão vivo que desceu do céu; se algum homem comer desse pão, ele viverá para sempre; e o pão que eu darei é a minha carne, a qual eu darei pela vida do mundo.
52 Thana nanga Yoewdhayalgaw koey mabaygal karngemidhin nanga, thana kidhakidhan ya pathowkamoeyr kedha, ‘In nuydh nubi mabaygan midh paru nungu gamu ngalpalpa ay aygudoepa kudun maypa?’
52 Portanto, os judeus discutiram entre si, dizendo: Como poderia nos dar este homem a sua carne para comer?
53 Yesu kedha zoenguz thanamulpa mulaydhin kedha, ‘In ngay ngithamulpa mina yadu umepa, ngitha bangal nanga purthayg Mabaygaw Kaziw gamu a nungu kulka ngitha woenig nanga, ngithamulpa ngithamun geth mina igililmaypa gasamaypa lawnga.
53 Então Jesus lhes disse: Na verdade, na verdade eu vos digo: Se não comerdes a carne do Filho do homem, e não beberdes o seu sangue, não tereis vida em vós mesmos.
54 Mi mabaygan nanga ngaw gamu purthan a ngaw kulka wanin nanga, nuydh gasaman ngaru igililnga a ngath bangal nuyn kaday tharane kuthaw goeyginu.
54 Quem come a minha carne, e bebe o meu sangue, tem a vida eterna, e eu o ressuscitarei no último dia.
55 Minguz kedha, ngaw gamu mina ay a ngaw kulka mina woeni.
55 Porque a minha carne verdadeiramente é comida, e o meu sangue verdadeiramente é bebida.
56 Mi mabaygan nanga ngaw gamu purthan a ngaw kulka wanin nanga nuy bangal ngaybiya muynu meparu a ngay bangal nubiya muynu meparu.
56 Quem come a minha carne, e bebe o meu sangue, permanece em mim, e eu nele.
57 In ngoedhe kedha nge, Ingaru Igilaw Thathin ngoena ngapa wayadhin a ngath ngaw igililnga nungungu gasampa mura thonara; wa senaw lak kedha ngoedhalnga mi mabaygan nanga ngoena bangal purthane, nuydh bangal ngawngu mura igililnga gasampu.
57 Assim como o Pai, que vive, me enviou, e eu vivo pelo Pai; assim quem de mim se alimenta também viverá por mim.
58 Ina mina ay daparngu mulupa. Senaw ngalpan thathiw thathin kulay purthadhin goerab gamul ay mana, na mamu mina ay lawnga, thana kurusipa thanamun kuth gasaman; kasa kay kedha, mabayg nga nanga purathipa koezi nubi mina ayngu, daparngu mi mina ay nanga ngapa mulupa, ngidh gasaman ngaru igililnga.’
58 Este é o pão que desceu do céu; não é o caso de vossos pais, que comeram o maná e morreram; quem comer este pão viverá para sempre.
59 Setha nungu kedha ngurpayzi yangukudul nuydh aymoeydhin Kapeniyamaw yoewthanu muynu,
59 Estas coisas ele disse ensinando na sinagoga em Cafarnaum.
60 Dhuray koey garsar niyaykazil Yesun thana na karngemidhin sethabi ngurpay yangukudul, thana kidhakidhan kedha umamoeyr kedha, ‘Ina midh paru kuniya ya, ngalpalpa mina koey zageth aymoeypa, ngalpalpa lak nubepa koerngaypa lawnga.’
60 Portanto, muitos dos seus discípulos, ouvindo isso, disseram: Este é um discurso duro, quem o pode ouvir?
61 Nubepa Yesulpa kay kakal kedha, thana nungu niyaykazil moegithap ya umamoeyr ubigasimoeyn; nuy sinubi thonara thanamulpa kedha mulaydhin, ‘Ngitha midh paru gegeyadh gasamoenu ngaw ngurpay yangukudungu?
61 Sabendo, pois, Jesus em si mesmo que os seus discípulos murmuravam sobre isto, ele disse-lhes: Isto vos ofende?
62 Ngitha bangal midh mamayine bangal ngitha nanga imane kedha, ngay Mabaygaw Kazi kuniya kadaypa ngay ngalagaz na ngapa?
62 O que seria, se vós vísseis o Filho do homem subir para onde estava antes?
63 In igililnga ngadh poeybaypa, in gamu nanga nuy kasa zaginga, ngay na ngithamulpa na kulay nuki mi yadu umepa, setha Maygi Mariw mina doegamuya yangukudul a thana matha kedha igilaw yangukudul.
63 O espírito é o que vivifica, a carne para nada aproveita; as palavras que eu vos falo, elas são espírito, e elas são vida.
64 Kasa kay kedha wara mabaygan ngithamulngu mina yoepathamayginga.’
64 Mas há alguns de vós que não creem. Porque Jesus conhecia desde o princípio aqueles que não criam, e quem deveria o trair.
65 Nuy kedha zoenguz matha umay kedha, ‘Ngay kedha zoenguz ngithamulpa kulay mulayngu, mabayg kasa nungungu ngayapa gamupa mabaginga; nubepa kay lak Ngaw Thathin wa maypa ngayapa gamupa mabapa.’
65 E ele dizia: Por isso, eu vos disse que nenhum homem pode vir a mim, a não ser que lhe fosse dado por meu Pai.
66 Nungu thabi mina ngurpay yangukudungu dhuray koeyma kuniya pudhemidhin Yesulngu, thana lak nubiya puziginga.
66 Desde daquele momento, muitos dos seus discípulos retrocederam, e não andavam mais com ele.
67 Kalanu Yesu nungu toewalob niyay kazipa yapu poeybaydhin kedha, ‘A ngitha lak kedha, ngitha ngoena woenaypa maypa lawnga midh?’
67 Então, disse Jesus aos doze: Quereis vós também ir embora?
68 Nungu wara niyay kazi nel Simona Petheru kuniya Yesulpa kedha mulaydhin, ‘Kuykulnga, ngoey kay nginungu ngabepa ladhuypa. Mina igilaw yangukudul ngibiya niyaypa?
68 Então, Simão Pedro respondeu-lhe: Senhor, para quem iremos nós? Tu tens as palavras da vida eterna.
69 Ngoey kay ngin mina yoepathamangu ngulayg asimoeyngu kedha, ngi mina Maygi Mabayg Awgadhaw.’
69 E nós cremos e estamos certos de que tu és o Cristo, o Filho do Deus vivo.
70 Yesu kuniya mulaydhin thanamulpa kedha, ‘Wa, ngath ngitha toewalob mabaygal adhapa thamayidhin ngaw mabaygan, kasa kay kedha ngithamuniya muynu urapun Sathanan mabayg.’
70 Respondeu-lhe Jesus: Não escolhi os doze de vós? E um de vós é um diabo.
71 Nungu aykap muynu kedha, Yudha Simonan kazi, Keriyothoelayg. Nuy Yudha ngaru thanamuniya toewalob niyay kaziya muynu, kasa kay kedha nungu bangal imul pathay zageth Yesuniya.
71 Ele falava de Judas Iscariotes, filho de Simão, porque este deveria traí-lo, sendo um dos doze.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.