Lucas 6
Ma Mʉweni Sulumani ge Melefit (MUY) vs ARA
1 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba ti Yezu akaba ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu tasləkaba a vədaŋ ga *alkama ba. Eslini ndam maɗəbay naŋ ni tə̀bu teheɓoru alkama ni, tahwal, tahəpəɗoru bəza gani.
1 Aconteceu que, num sábado, passando Jesus pelas searas, os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Nday tə̀bu tagray nahkay ti ndam *Feriziyeŋ ndahaŋ tə̀hi ana tay : « Bay Melefit àɗəm e *Divi gayaŋ ni bu : “Kə̀grum tʉwi a vaɗ məpəsabana ba ba” ti, lekʉlʉm kəgrum ti kamam ? »
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito aos sábados?
3 Yezu àra ècia ma gatay na ti àhi ana tay : « Kèjeŋgʉm ere ye ti Devit àgray ni ndo aw ? Ahaslani Devit akaba ndam gayaŋ lʉwir àwəra tay a,
3 Respondeu-lhes Jesus: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 nahkay àhuriyu a ahay ge Melefit vu, àzay *dipeŋ ya tàfəkaɗi ana Melefit ni. Devit nakəŋ àzum, mək àvi ana ndam gayaŋ ni tə̀zum bilegeni. Ay ti Melefit àɗəm e Divi gayaŋ ni bu, mis ndahaŋ tə̀zum dipeŋ nani do ; si ndam *maŋgalabakabu mis akaba Melefit ni day kwa ti təzum. Kèjeŋgʉm ma gani ndo waw ? »
4 Como entrou na casa de Deus, tomou, e comeu os pães da proposição, e os deu aos que com ele estavam, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Eslini Yezu àhi ana tay keti : « Bay ya ti aɗəm tâgray zlam hini a vaɗ məpəsabana ba ni ti nu *Wur ge Mis. »
5 E acrescentou-lhes: O Filho do Homem é senhor do sábado.
6 A vaɗ *məpəsabana nahaŋ ba ti Yezu àhuriyu a ahay ga *mahəŋgalavù Melefit vu. Àra àhuriya ti ànjəki ka macahi zlam ana mis. Eslini zal nahaŋ naŋ àvu ahar ga ɗaf mikʉlfiŋana.
6 Sucedeu que, em outro sábado, entrou ele na sinagoga e ensinava. Ora, achava-se ali um homem cuja mão direita estava ressequida.
7 Ndam *məsər Wakita ge Melefit ni akaba ndam *Feriziyeŋ ni tə̀bu tamənjaləŋ ana Yezu nakəŋ ; tə̀hi ana ahàr ahkado : « Kani vaɗ məpəsabana ti akal ti ara ahəŋgaraba naŋ a waw ? » Tawayay ti təgəski naŋ ka zlam magudarani.
7 Os escribas e os fariseus observavam-no, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Ay ti Yezu àsəra majalay ahàr gatay na. Nahkay àhi ana zal ya ti ahar mikʉlfiŋana ni : « Cikaba, ra e kiɗiŋ ge mis ni va, cik jik. » Nahkay ècikaba, naŋ jika.
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem da mão ressequida: Levanta-te e vem para o meio; e ele, levantando-se, permaneceu de pé.
9 Eslini Yezu nakəŋ àhi ana tay : « Nihindifiŋa zlam kè kʉli a day. Melefit àɗəm mam a wakita ya Mʉwiz àbəki ni bu mam ? Àvia divi ana mis ga magray zlam sulumana a vaɗ məpəsabana ba tək, ga magray zlam magudarana waw ? Ga mahəŋgay mis tək, ga makaɗ mis aw ? »
9 Então, disse Jesus a eles: Que vos parece? É lícito, no sábado, fazer o bem ou o mal? Salvar a vida ou deixá-la perecer?
10 Àmənjaləŋ kè mis ni ɗek bəlaŋ àna bəlaŋ, mək àhi ana zal ya ahar mikʉlfiŋana ni : « Təlbiyu ahar gayak ni. » Àra àtəlikabiya ti ahar gayaŋ ni àslamalava, ègia sənduɓ-sənduɓana.
10 E, fitando todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Nahkay ti ndam məsər Wakita ge Melefit ni akaba ndam Feriziyeŋ ni tə̀zuma ɓəruv a dal-dal. Tə̀zlapay e kiɗiŋ gatay bu àki ke ere ye ti tara təgri ana Yezu ni.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam a Jesus.
12 A vaɗ nahaŋ Yezu àcəloru a həma vu ga moru mahəŋgalay Melefit. Òru ènjʉa ti àndəhaɗki hundum àki ka mahəŋgalay Melefit.
12 Naqueles dias, retirou-se para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Məlaŋ àra àsla ti naŋ nakəŋ àzalakabu ndam maɗəbay naŋ ni, mək àdaba mis a kru mahar cʉ e kiɗiŋ gatay ba. Nday ya ti àdaba tay a ni ti àzalay tay ndam *asak gayaŋ.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Slimi gatay kru mahar cʉeni ni nday hi : Simu àdi slimi Piyer, wur ga məŋani Andre, Zek, Zeŋ, Filip, Bartelemi,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Meciyʉ, Tumas, Zek wur ga Alfe, Simu naŋ bəlaŋ ga ndam ya takaɗvakivu ka haɗ gatay ni,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Zʉd wur ge Zek, nahaŋ ni ti ni Zʉdas Iskariyot naŋ ya ègi bay məsəkumoru Yezu ni.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Yezu àndaya ahàr a həma ni ba akaba ndam asak gayaŋ na, ècik ka məlaŋ tazl-tazlani. Eslini ti ndam maɗəbay naŋ tə̀bu kay ; mis ndahaŋ day tə̀bu dal-dal, ndahaŋ tìcikbiyu ka haɗ *Zʉde akaba a Zerʉzalem, ndahaŋ ti ni tìcikbiyu kà gəvay ga *dəluv gəɗakani ka haɗ Tir akaba Sidoŋ.
17 E, descendo com eles, parou numa planura onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Mis nday nani tə̀rəkia ka Yezu a ti ga məbi slimi ana ma gayaŋ ya àɗəm ni, tawayay ti mâhəŋgaraba tay a arməwər gatay ni ba daya. Nahkay Yezu àhəŋgaraba tay a, àhəŋgaraba nday ya ti seteni àniviyu ana tay na daya.
18 que vieram para o ouvirem e serem curados de suas enfermidades; também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Mis ɗek tawayay ti tînjifiŋ, aɗaba njəɗa àvu a vu gayaŋ bu ; ku way way do ya ènjifiŋa ni ti àŋgaba a arməwər gayaŋ ni ba. Nahkay Yezu àhəŋgaraba tay a ɗek.
19 E todos da multidão procuravam tocá-lo, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Eslini Yezu àmənjaləŋ ana ndam maɗəbay naŋ ni, àɗəm :
20 Então, olhando ele para os seus discípulos, disse-lhes:
21 Lekʉlʉm ya lʉwir awər kʉli nihi ni ti mərumvu, aɗaba akərəhum.
21 Bem-aventurados vós, os que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 « Ka ya ti mis tipi kʉli kə̀bum kəfumku ahàr ka nu *Wur ge Mis, mək tizirey kʉli, tàwayay kʉli va do, tindivi kʉli akaba təɗəmki ma magədavani àki ke kʉli azuhva nani ni ti mərumvu.
22 Bem-aventurados sois quando os homens vos odiarem e quando vos expulsarem da sua companhia, vos injuriarem e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Ka ya ti təgri zlam nday nani ana kʉli nahəma, mərumvu dal-dal, həɓum àna məmərani. Aɗaba mam, Melefit aməvi zlam sulumani ana kʉli kay a kəla gani vu a huɗ melefit bu. Sərumki ata bəŋ gatayani day tə̀gribiya zlam gani nana ana ndam mahəŋgaray *pakama ge Melefit ahaslana na.
23 Regozijai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu; pois dessa forma procederam seus pais com os profetas.
24 « Ay lekʉlʉm ndam ge elimeni ni ti akəsum cicihi, aɗaba lekʉlʉm kə̀zumuma gəɗa gekʉli a àndava.
24 Mas ai de vós, os ricos! Porque tendes a vossa consolação.
25 Lekʉlʉm ya mərəhani nihi ni ti akəsum cicihi, aɗaba lʉwir aməwər kʉli.
25 Ai de vós, os que estais agora fartos! Porque vireis a ter fome.
26 « Ka ya ti mis ɗek təɗəm lekʉlʉm mis sulumani ni ti akəsum cicihi, aɗaba ahaslani ata bəŋ gatayani tə̀hibiya ma gani nana ana ndam ya ti tàsəkaɗi malfaɗa ana mis, tə̀ɗəm pakama gani ge Melefit na ; tə̀hia ana tay a nday sulumana daya. »
26 Ai de vós, quando todos vos louvarem! Porque assim procederam seus pais com os falsos profetas.
27 « Ay nəhi ana kʉli, lekʉlʉm ya kəbumu slimi ni : Wayum ndam ezir gekʉli, grumi sulum ana ndam ya ti tizirey kʉli ni.
27 Digo-vos, porém, a vós outros que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei o bem aos que vos odeiam;
28 Tamal mis tetikwesl kʉli nahəma, hindʉm Melefit ti mə̂gri sulum ana tay. Tamal mis təgri daliya ana kʉli ti həŋgalumi Melefit ana tay.
28 bendizei aos que vos maldizem, orai pelos que vos caluniam.
29 Tamal mis àsuka barva ka tuwər bəlaŋ gana ti kambatikabiyu tuwər nahaŋ ni daya. Tamal mis àzafuka mugudi gayak a ti kàcafəŋa naŋ ga mazafuka endʉwi gayak a ba daya.
29 Ao que te bate numa face, oferece-lhe também a outra; e, ao que tirar a tua capa, deixa-o levar também a túnica;
30 Ku way way do èhindilʉka zlam a ti vi. Tamal mis àzafuka zlam gayak a ti kìhindifiŋa ba.
30 dá a todo o que te pede; e, se alguém levar o que é teu, não entres em demanda.
31 Nahkay ere ye ti kawayum mis tə̂gri ana kʉli ni ti, grumi ere gani nani ana tay bilegeni.
31 Como quereis que os homens vos façam, assim fazei-o vós também a eles.
32 « Ay tamal kawayum ndam ya tawayay kʉli ni ciliŋ ti Melefit aməɗəm lekʉlʉm ndam sulumani aw ? Aha, aɗaba ndam magudar zlam day tawayay ndam ya tawayay tay ni, nahkay do aw ?
32 Se amais os que vos amam, qual é a vossa recompensa? Porque até os pecadores amam aos que os amam.
33 Tamal kəgrumi sulum ana ndam ya təgri sulum ana kʉli ni ciliŋ ti Melefit aməɗəm lekʉlʉm ndam sulumani aw ? Aha, aɗaba ku ndam magudar zlam day tagray nahkay.
33 Se fizerdes o bem aos que vos fazem o bem, qual é a vossa recompensa? Até os pecadores fazem isso.
34 Tamal kəkəlumi zlam ana ndam ya ti kə̀səruma atəhəŋgrivu ana kʉli ni ciliŋ ti Melefit aməɗəm lekʉlʉm ndam sulumani aw ? Aha, aɗaba ndam magudar zlam day təkəli zlam ana ndam magudar zlam ndahaŋ, ti tə̂həŋgrivu akaɗa gatay ni ana tay zlam gatay.
34 E, se emprestais àqueles de quem esperais receber, qual é a vossa recompensa? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Lekʉlʉm ti kə̀grum nahkay ba. Wayum ndam ezir gekʉli, grumi sulum ana tay, kəlumi zlam ana ndam ya kə̀səruma atəhəŋgrivu ana kʉli do ni sawaŋ. Tamal kəgrum nahkay nahəma, Melefit aməvivù zlam ana kʉli kay bilegeni. Nahkay ti ekigʉm bəza ge Melefit. Aɗaba mam, naŋ gani naŋ agavəla driŋ, naŋ àbu agri sulum dal-dal ana ndam cuɗay, ana ndam ya tə̀gri sʉsi do ni daya.
35 Amai, porém, os vossos inimigos, fazei o bem e emprestai, sem esperar nenhuma paga; será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo. Pois ele é benigno até para com os ingratos e maus.
36 Ɓesʉmi ana mis, grumi sulum ana tay akaɗa ga Bəŋ gekʉli ya eɓesey, agri sulum ana kʉli ni. »
36 Sede misericordiosos, como também é misericordioso vosso Pai.
37 « Ŋgay mis ndahaŋ tàgudara zlam a ti kə̀ɗəmum ba ; tamal kəgrum nahkay ti lekʉlʉm day ŋgay kàgudaruma zlam a ti Melefit aməɗəm do. Ŋgay tə̂wəl mis ndahaŋ ti kə̀ɗəmum ba. Nahkay tə̂wəl kʉli ti Melefit day aməɗəm do bilegeni. Mbrəŋumfəŋa zlam ya mis ndahaŋ tàgudari ana kʉli ni kà tay a. Nahkay Melefit day aməmbərfəŋa zlam magudarani gekʉli ni kè kʉli a bilegeni.
37 Não julgueis e não sereis julgados; não condeneis e não sereis condenados; perdoai e sereis perdoados;
38 Vumi zlam ana mis ndahaŋ. Nahkay Melefit day aməvi zlam ana kʉli. Amazay darama, aməbəviyu zlam, aməjuk ti mə̂rəhvù zat adəgakia adəgakia, mək aməbiviyu ana kʉli a mbolu gekʉli vu. Aɗaba mam, darama ya ti lekʉlʉm kəgurumi zlam ana mis ndahaŋ àna naŋ ni ti Melefit day aməguri zlam àna naŋ ana kʉli. »
38 dai, e dar-se-vos-á; boa medida, recalcada, sacudida, transbordante, generosamente vos darão; porque com a medida com que tiverdes medido vos medirão também.
39 Kələŋ gani Yezu àhi ma ana tay keti àna ma *gozogul. Àɗəm : « Zal wuluf ti adafəŋa ahar kà zal wuluf nahaŋ a tata waw ? Tamal agray nahkay ti nday cecʉeni atədəgiyu e eviɗ vu do waw ?
39 Propôs-lhes também uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar a outro cego? Não cairão ambos no barranco?
40 Maslaŋa ya acahay zlam ni ti àtam bay ya ti acahi zlam ni do. Ay ku tamal maslaŋa ya acahay zlam ni àsər zlam kay faŋ do nəŋgu ni, ka ya ti àcaha zlam ya təɗəfiki na ɗek nahəma, tigi nday kala-kala ata bay ya acahi zlam ni.
40 O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 « Kamənjaləŋ ka cakwasl ya àniki ke eri ga wur ga muk ni, kə̀sərki ka damkoluk ya ànukki ke eri ni do ni ti kamam ?
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão, porém não reparas na trave que está no teu próprio?
42 Tamal kəhi ana wur ga muk ni : “Wur ga mmawa, mbrəŋ nəzukkia cakwasl ya ànukki ke eri na” ti, nak nakani kìpi damkoluk ya ànukki ke eri ni do ni ti kəzikia ahəmamam ? Nak bay ya aŋgah zlam magudarani gayaŋ ni ! Zəkia damkoluk ke eri gayak gayakana day. Akəzəkia ti ekipi divi lala mək akəzikia cakwasl ya àniki ke eri ga wur ga muk na. »
42 Como poderás dizer a teu irmão: Deixa, irmão, que eu tire o argueiro do teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás claramente para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Yezu àɗəm keti : « Məŋgəhaf sulumani, ewi bəza magədavani ti àbi. Məŋgəhaf magədavani ewi bəza sulumani ti àbi daya.
43 Não há árvore boa que dê mau fruto; nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Nahkay mis təsərkaba məŋgəhaf àna bəza gatayana. Tə̀difəŋ ahàr ana bəza ga *wəruv kà məŋgəhaf ya akaba adak ni do. Nahkay day tə̀difəŋ ahàr ana bəza ge enderendera kè mezlirgendʉ do.
44 Porquanto cada árvore é conhecida pelo seu próprio fruto. Porque não se colhem figos de espinheiros, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Mis sulumani azaya zlam sulumana a zlam maŋgahani sulumani ya àniviyu a məɓəruv bu ni, mis magədavani ti ni azaya zlam magədavana a zlam maŋgahani magədavani gayaŋ ba. Aɗaba pakama ya ti ahəraya a ma ge mis ba ni ti àsaɓikia ka məɓəruv a palam. »
45 O homem bom do bom tesouro do coração tira o bem, e o mau do mau tesouro tira o mal; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 Yezu àɗəm keti : « Lekʉlʉm kəhumu : “Bay geli, Bay geli,” mək kə̀grum ere ye ti nə̀hi ana kʉli ni do ni ti kamam ?
46 Por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que vos mando?
47 Tamal mis àra afa goro a, ècia ma goro a mək agray ere ye ti nə̀hi ni ti, àzavu ata way ?
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Àzavu ti ata mis ya àləm ahay gayaŋ lala ni. Wuɗaka àləm ti àsaba asak gana, èli zileŋ mək àfəkaɗkibiyu asak ga ahay ni ka akur. Nahkay ka ya ti yam àtamkibiya ka zalaka, àzlal ahay ni ti àgri araŋa ndo. Aɗaba mam, maslaŋa nani àləma ahay gayaŋ na lala.
48 É semelhante a um homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha; e, vindo a enchente, arrojou-se o rio contra aquela casa e não a pôde abalar, por ter sido bem-construída.
49 Ay tamal mis ècia ma goro a mək àgray ere ye ti nə̀hi ni do nahəma, àzavu ata mis ya àləm ahay gayaŋ, àsaba asak gana ndo ni. Nahkay ka ya ti yam àtamkibiya ka zalaka, àzlal ahay ni ti èmbeɗkaba hʉya. Ahay gani nani àmbəɗkaba besek-besek. »
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre a terra sem alicerces, e, arrojando-se o rio contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.