Lucas 8
To Ngü Mürü ka Me bete Gina Ngü (S Sudan) (MUH) vs NTLH
1 Fütanga ngü la, fü Yesu akpo da endoro de wü *kpara ka-ye nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, gbü wü nga nzö kötï ka sü la ꞌburu. Ah ngbü ta emala to ngari Me fü wü kpara kpala, kpah da esere fü ewü, gü ba, “Miri te Me tima teka aküwa wü koro eyi, ah le de wü fü maguma wü afü.”
1 Algum tempo depois Jesus saiu e viajou por cidades e povoados, anunciando a boa notícia do Reino de Deus . Os doze discípulos foram com ele,
2 Wüh ngbü endoro kpah de wü gara würüse, ta te engu liki *siti wü di enga me guvu ewü, de wü gara ta te engu küwa ewü gbü wü keke ka-ewü ne. Ah de wü *Marïya Egba-Magadala, ta te Yesu liki siti wü di enga me guguvu lorozi ne,
2 e também algumas mulheres que haviam sido livradas de espíritos maus e curadas de doenças. Eram Maria, chamada Madalena, de quem tinham sido expulsos sete demônios;
3 bete Yüwana, wara Kuza, te di de kpara te engbü eceka kpï fütanga tima ka Miri Anïtïpa *Erode ne, bete Süzana, de mere bi gara ewü. Wü würüse la ngbü ta eza wü e ka-wü, adi ele ta-ngü di te wü Yesu.
3 Joana, mulher de Cuza, que era alto funcionário do governo de Herodes; Susana e muitas outras mulheres que, com os seus próprios recursos, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Mere bi wü kpara ngbü ta fï bü ekoro kpaka Yesu, teka adi eje to ngari Me gögömö na. Wüh koro ta gbü nga nzö wü kötï ka sü la ꞌburu.
4 Uma grande multidão, vinda de várias cidades, veio ver Jesus. Quando todos estavam reunidos, ele contou esta parábola :
5 “Gara komoko ta ladü, te za nguwa ka-ye, anü di, amoko kpa agbü yï. Te engu koro kpala, fü ah akpo emoko nguwa ka-ye la. Fü wü gara nguwa atï nda-wü te jia kaje, fü wü kpara angbü edoto. Fü wü lu awu nguwa la, ayia akoro kere, adoro, ami.
5 — Certo homem saiu para semear. E, quando estava espalhando as sementes, algumas caíram na beira do caminho, onde foram pisadas pelas pessoas e comidas pelos passarinhos.
6 Fü gara bete nguwa atï füh sï-da, te tö di sela mbi mbi ma. Fü nguwa la ayia akö kere, teka ne de, angü tö sela sere sere. Fü ra ayia asü. Fü fu-ndo la aürü ka-ye ꞌburu, angü sasa na ka-ye de da.
6 Outras sementes caíram num lugar onde havia muitas pedras, e, quando começaram a brotar, as plantas secaram porque não havia umidade.
7 Fü gara nguwa atï esüka wü ti. Fü nguwa la akö aga de wü fu-ti la ꞌburu. Fü wü ti awündü züka fu-ndo la. Fü ah adu afü te-ye yï-andüla tete, angü wü fu-ti la ta ewü eyi ꞌburu.
7 Outra parte caiu no meio de espinhos, que cresceram junto com as plantas e as sufocaram.
8 Amba wü gara nguwa tï nda-wü gbü züka sü. Fü ewü ayia akö ꞌburu, aga, arï, azï jia wü, gbrrri, afa sü, baka e kama biri (100) te nzö ndo biringbö.” Fü Yesu adu amala ngü fü ewü de mere ri ye, gü ba, “Te güje mü ladü la, de mü da güje mü te ngü ka-ra la mbi mbi mbi.” Dela ngü te Yesu mala teka nguwa, te wüh moko.
8 Mas algumas sementes caíram em terra boa. As plantas cresceram e produziram cem grãos para cada semente. E Jesus terminou, dizendo:
9 Te wü *kpara ka Yesu je ngü la bala, fü ewü ayi-tata, gü ba, “Si-ngü gbü mani la, gü neh fe?”
9 Os discípulos de Jesus perguntaram o que ele queria dizer com essa parábola .
10 Fü Yesu alügü ngü fü ewü, gü ba, “Ta gügü, wü kpara je si-ngü ka Me nda-wü de. Ngü ka Me ngbü gbü jia ewü ꞌdaaa, ah wo te-ye awo. Nda-yi, wü kpara ka-ra, ma ngbü eyi esere ngü la fü yi ꞌburu mbölö mbölö, gü ba, Me le de wü kpara ꞌburu to maguma wü fü ni. Amba wü gara kpara la tï aje si-ngü la nda-wü de, angü wüh le ngü ka-ra de. Teka ngü la, ma ngbü emala ngü la fü ewü ꞌburu de mani. Ah kpah baka ngü ta te Me mala teka wü kpara la, gömö *mürü dofo Yïsaya, gü ba dene, ‘Wü ena aceka ngü ka-ni ma, wü tï awu sisi na nda-wü de. Wü ena aje ngari ni, Me, ma, ngü la tï arï gbü nzö wü mbi mbi kpah de.’ Dela ngü ta te Me mala gügü teka wü kpara, te ewü le ngü ka-ra de ne.”
10 Jesus respondeu:
11 Fü Yesu akpo da emala si mani la fü ewü, gü ba, “Dene si-ngü gbü mani ka nguwa ne. Nguwa te wüh moko agbü yï ne, ah ka-ye baka ngari Me, te ewü ngbü emala fü wü kpara.
11 — O que essa parábola quer dizer é o seguinte: a semente é a mensagem de Deus.
12 Nguwa te tï te kaje, ah ba wü mene kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, amba ngü la rï gbü nzö ewü, fü ewü ao emaguma wü ne de. Te *Satana wu ngü la bala, fü ah ayia kere, akoro aza ngü la emaguma ewü asidi, angü wüh ena ara fü Me, fü ewü aküwa.
12 As sementes que caíram na beira do caminho são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém o Diabo chega e tira a mensagem do coração delas para que não creiam e não sejam salvas.
13 Nguwa te tï füh sï-da, ah ba mene wü kpara, te wüh mala ngari Me fü ewü, fü ewü ayia aje ngü la, ale de mere tadu te wü. Amba wüh rü kpekpeke gbü ngü ka Me de. Wüh to maguma wü bü teka sïkpï mba cüküꞌdaye. Baka te cïnga maka ewü, fü ewü ayia ace ngü ka Me ka.
13 As sementes que caíram onde havia muitas pedras são as pessoas que ouvem a mensagem e a recebem com muita alegria. Elas não têm raízes e por isso creem somente por algum tempo; e, quando chega a tentação, abandonam tudo.
14 Nguwa te tï nda-ye esüka wü ti ne, ah baka mene wü kpara te ewü le ngari Me la eyi, amba wüh maka wazi teka arü kpekpeke, gbü ngü ka Me nda-wü de. Angü fïngangü ka-ewü ka-ye ꞌbasu ꞌbasu, teka ngü ka jiase, de ngü ka tadu, de wü gara e füh kotö ne. Fü wü ngü la angbü esiti fïngangü ka wü kpara la, wüh tï amere tima ka Me mbi mbi nda-wü de. Fü ewü angbü ka-wü ꞌburu baka yï-andüla tete.
14 As sementes que caíram no meio dos espinhos são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida aumentam e sufocam essas pessoas. Por isso os frutos que elas produzem nunca amadurecem.
15 Amba, mene nguwa te tï gbü züka sü ne, ah baka mene wü kpara de te ewü je ngari Me, fü ewü ale de maguma wü biringbö, azoro ngü la de kpa wü ꞌbasu, ao to wü, angbü emere. Wü kpara la, wüh baka ndo te rï reke areke, gbrrri bala. Dela si-ngü gbü mani teka nguwa ndo la.”
15 E as sementes que caíram em terra boa são aquelas pessoas que ouvem e guardam a mensagem no seu coração bom e obediente; e, porque são fiéis, produzem frutos.
16 Fütanga ngü la, fü Yesu amala kpah gara mani fü ewü, gü ba, “Yi je eyi, gü ba, te wüh siya wa teka alofo sü kpa esambü gbü biti la, wüh ngbü ebuka neh esa sila? Anga eo esa ngbaga? Ah bala de. Wüh ngbü esiya wa, eo kpa tikpi füh e, teka fü ah angbü elofo sü fü wü kpara ꞌburu. Angü, te wü kpara ena angbü erï kpa esambü la, fü ewü angbü eceka kpï tete mbi mbi mbi.
16 Jesus continuou:
17 Kpah bala, ngü ka-ra te wü kpara je mbi mbi de, te wo te-ye awo fü ewü ne, wüh ena awu ngü la te gara, angü Me ena adu asere ngü la fü ewü me-ye ngbaa ngbaa ngbaa.
17 Pois tudo o que está escondido será descoberto, e tudo o que está em segredo será conhecido e revelado.
18 Yi da güje yi teka ngü, de te ma ngbü emala fü yi ne, mbi mbi mbi. Kükürü de, angü te mü le ngü ka-ra ne eyi la, Me ena adu agü tamu gara wü ngü fü mü gbe. Amba te mü le aje ngü ka-ra nda-mü de, mba enga ngü cüküꞌdaye te di gbü nzö mü ne, ah ena adürü ka-ye adürü asidi.”
18 — Portanto, tomem cuidado e vejam como vocês ouvem. Porque quem tem receberá mais; mas quem não tem, até o que pensa que tem será tirado dele.
19 Fütanga ngü la, fü wü di enga ni ye Yesu ayia akoro kpakaka na de wü ni ye na. Te wüh koro tete, fü ewü amaka mere bi wü kpara, te wüh biti te-wü, ngbü ede Yesu, teka aje to ngari Me gögömö. Amba da wü ni ye na, te ewü ena arï anü kpakaka kpa esambü la, nda ma.
19 A mãe e os irmãos de Jesus vieram até o lugar onde ele estava, mas, por causa da multidão, não conseguiam chegar perto dele.
20 Te wü kpara la wu ngü la bala, fü ewü amala ngü fü Yesu, gü ba, “Mere kpara deyï, wü ni ye, de wü di enga ni ye, koro eyi, ngbü kpa etanü kpane. Wüh ngbü ele awu ye.”
20 Então alguém disse a Jesus: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor.
21 Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayia amala ngü fü wü kpara la ꞌburu, gü ba, “Ah mbi, amba mene wü kpara, te ewü ngbü eje rïrï ka Me, angbü emere ne, wüh kpah baka wüna, de wü di enga wüna.”
21 Mas Jesus disse a todos:
22 Gbü gara sïkpï, fü Yesu ayia amala ngü fü wü *kpara ka-ye, nzükpa de füh ye ꞌbasu ne, gü ba, “Ani nü la kpa etangu.” Fü wü kpara kaka ayia ale. Fü ewü alï ꞌburu gbü *zabu, teka akö ngu.
22 Certo dia Jesus subiu num barco com os seus discípulos e disse: Então eles partiram.
23 Fü ewü anü, anü, anü akoro kpa etü mere ngu *Galïlaya la. Amba Yesu tï ka-ye eyi era ara. Fü mere wege ayia akoro kere, akpo da efe jia ngu de wazi. Fü zabu akpo da eyiki, efüfü te-ye, da ekolo ngu gbü ye. Fü ngu angbü esi gbü zabu la. Zabu la yia ta ebu ewü abu agbü ngu.
23 Enquanto estavam atravessando o lago, Jesus dormiu. Um vento muito forte começou a soprar sobre o lago, e o barco foi ficando cheio de água, de modo que todos estavam em perigo.
24 Fü wü *kpara ka Yesu angbü de cürü. Fü ewü anü azükü engu, gü ba, “Mere kpara, mere kpara, ani te ekpi! Ani te ekpi!” Fü Yesu ayia azükü, awu ngü la bala. Fü ah amala ngü fü siti wege la, gü ba, “Wege, mü nga anga! Ngu, mü ngbü ziii!” Fü wege ayia anga. Fü ngu angbü ziii. Fü sü ayia anga ꞌduwa ngbiii!
24 Aí os discípulos chegaram perto de Jesus e o acordaram, dizendo: — Mestre, Mestre! Nós vamos morrer! Jesus se levantou e deu uma ordem ao vento e à tempestade. Eles pararam, e tudo ficou calmo.
25 Fü Yesu adu amala ngü fü wü kpara ka-ye, gü ba, “Yi ekpe neh cürü ne? Yi to maguma yi fere mbi mbi la fï de?” Fü ngü la aga gbü jia wü kpara kaka-na la afa sü. Fü ewü angbü de cürü, da emala ngü esüka wü, gü ba, “Apa! De bane neh ene ngü ne? Komoko la neh da, te ngbü emala ngü bü de komö ye, fü wü wege de wü ngu angbü eje rïrï kaka-na ne?”
25 Então ele disse aos discípulos: Mas eles estavam admirados e com medo e diziam uns aos outros: — Que homem é este? Ele manda até no vento e nas ondas, e eles obedecem!
26 Te wü Yesu kö ngu tete, fü ewü akoro kpa füh gümba, agbü tö ka wü Garasa, te di kpa etangu mere ngu *Galïlaya.
26 Jesus e os discípulos chegaram à região de Gerasa, no lado leste do lago da Galileia.
27 — ausente —
27 Assim que Jesus saiu do barco, um homem daquela cidade foi encontrar-se com ele. Esse homem estava dominado por demônios. Fazia muito tempo que ele andava sem roupas e não morava numa casa, mas vivia nos túmulos do cemitério.
28 — ausente —
28 Quando viu Jesus, o homem deu um grito, caiu no chão diante dele e disse bem alto: — Jesus, Filho do Deus Altíssimo! O que o senhor quer de mim? Por favor, não me castigue!
29 — ausente —
29 Ele disse isso porque Jesus havia mandado o espírito mau sair dele. Esse espírito o havia agarrado muitas vezes. As pessoas chegaram até a amarrar os pés e as mãos do homem com correntes de ferro, mas ele as quebrava, e o demônio o levava para o deserto.
30 Te Yesu je ngü la bala, fü ah ayi-tata, gü ba, “Ïrï ye neh da?” Fü komoko la alügü ngü, gü ba, “Ïrï ni de Bi-nzö-gü.” Ah gü ïrï ye bala, angü wü di enga me sibi guguvu gbe fa sü.
30 Jesus perguntou a ele: — O meu nome é Multidão! — respondeu ele. (Ele disse isso porque muitos demônios tinham entrado nele.)
31 Fü wü di enga me la, andaꞌba te-wü fü Yesu, gü ba, “Ye mere e aliki ani, ato agbü mere du ka cïnga ne de.”
31 Aí os demônios começaram a pedir com insistência a Jesus que não os mandasse para o abismo .
32 Mere bi wü mba ka kötï ta ladü gbü sü la, te ewü ngbü ezü e füh gümba sela. Fü wü di enga me la afüwa te-wü fü Yesu, gü ba, “Ye tima ani, de ani nü rï kpa guvu wü mba la.” Fü Yesu ayia ale ngü la fü ewü, de wüh nü, baka te ewü mala.
32 Muitos porcos estavam comendo num morro ali perto. Os demônios pediram com insistência a Jesus que os deixasse entrar nos porcos, e ele deixou.
33 Fü wü di enga me la ayia akoro guvu komoko la asidi, ace engu, akpe arï aguvu wü mba la. Fü wü mba la aci de mere woro, ago kpa esa gö, agürü agbü mere ngu, anzö ngu, akpi ꞌburu kpala.
33 Então eles saíram do homem e entraram nos porcos, que se atiraram morro abaixo, para dentro do lago, e se afogaram.
34 Te wü kpara, de te ewü ngbü eceka kpï fütanga wü mba la, wu ngü la bala, fü cürü amere ewü. Fü gara ewü akpe de woro, anü amala nga ngü, te Yesu mere la, fü wü kpara agbü mere kötï, bete wü sü edede la ꞌburu.
34 Quando os homens que estavam tomando conta dos porcos viram o que havia acontecido, fugiram e espalharam a notícia na cidade e nos seus arredores.
35 Te wüh je ngü la, fü mere bi wü kpara akpe akoro, teka aceka ngü la cu de jia wü. Fü ewü akoro amaka komoko, ta te wü di enga me ngbü emere engu ne, te ngbü ka-ye eri lö Yesu sela. Ah to tïne züka bongo eküte ye, fïngangü kaka du koro kpah eyi mbi. Fü ngü la ato cürü fü wü kpara la afa sü, gü ba, “Dela sirimbi!”
35 Muita gente foi ver o que havia acontecido. Quando chegaram perto de Jesus, viram o homem de quem haviam saído os demônios. E ficaram assustados porque ele estava sentado aos pés de Jesus, vestido e no seu perfeito juízo.
36 Fü wü kpara, de te ewü wu ngü la cu de jia wü ne, ayia angbü emala nga komoko la fü wü bu wü, gü ba, “Yesu liki wü di enga me guguvu na me-ye.”
36 Os que haviam visto tudo contaram ao povo como o homem tinha sido curado.
37 Fü ngü la ato mere fïngangü, de cürü fü wü kpara ka sü la ꞌburu. Fü ewü aci ꞌburu ayi-ta Yesu, de ah ce sü ka-ani.
37 Aí toda a gente da região de Gerasa ficou com muito medo e pediu que Jesus saísse da terra deles. Então Jesus subiu no barco e foi embora.
38 Fü komoko de te wü di enga me koro guguvu na ne, ayia andaꞌba te-ye fü Yesu, gü ba, “Ni ele anü ka-ni ake ye.” Fü Yesu alügü ngü fefe, gü ba,
38 E o homem de quem os demônios tinham saído implorou a Jesus: — Me deixe ir com o senhor! Mas Jesus o mandou embora, dizendo:
39 “Aꞌa, ye du edu kpa gba wü, fü ye amala nga züka ngü, de te Me mere fü ye ne, fü wü di enga ni ye.” Fü komoko la ayia adu, angbü endoro gbü nga nzö kötï la, da emala nga ngü, de te Yesu mere fü ye ne, fü wü kpara.
39 — Volte para casa e conte o que Deus fez por você. Então o homem foi pela cidade, contando o que Jesus tinha feito por ele.
40 Fütanga ngü la, fü wü Yesu alügü nga wü adu kpa etangu agbü sü ka-wü, agbü *Galïlaya. Te wü Yesu du koro tete, fü mere bi wü kpara aci akoro kpakaka na de mere tadu, angü wüh ngbü ta kü ecï nganga.
40 Quando Jesus voltou para o lado oeste do lago, a multidão o recebeu com alegria, pois todos tinham ficado ali à espera dele.
41 Gara komoko ta ladü kpala de ïrï ye Yayïrü. Engu ta de mere kpara te ngbü emere tima kpa *esambü ka biti-te. Fü Yayïrü ayia akoro, atï eri lö Yesu, andaꞌba te-ye fefe gü ba, “Mere kpara deyï, ye koro la mba agba ni, teka aküwa ye ni.”
41 Então chegou um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga daquele lugar. Ele se jogou aos pés de Jesus e pediu com insistência que fosse até a sua casa
42 Angü yeye na ka-ye ta ngbee biringbö, ye würüse te re kaka di baka nzükpa de füh ye ꞌbasu. Mbarase la ngbü ta eke efa sü, ah yia ekpi akpi. Te Yesu je ngü la, fü ewü ayia anü de wü Yayïrü. Fü mere bi wü kpara aci kpah anü gbü nga ewü, da enzinzi te-wü, ededere Yesu.
42 porque a sua filha única, de doze anos, estava morrendo. Enquanto Jesus ia caminhando, a multidão o apertava de todos os lados.
43 Amba gara würüse ta kpah ladü sela, te ngüte ngbü ego tete teka wü re nzükpa de füh ye ꞌbasu. Ngü la ngbü ta eto mere cïnga fü würüse la efa sü. Ah ngbü ta enü kpaka mere bi wü mürü kuwa, de wüh küwa ni, amba wü mürü kuwa la to rü fefe ma, ah le ta-ngü tete de.
43 Nisto, chegou uma mulher que fazia doze anos que estava com uma hemorragia. Ela havia gastado com os médicos tudo o que tinha, mas ninguém havia conseguido curá-la.
44 Te würüse la je nga Yesu, gü ba, “Engu koro eyi sela ne,” fü ah ayia agbeke te-ye, anü kpala. Te engu koro kpala, fü ah ayia azi te-ye ꞌbïlï ꞌbïlï, esüka mere bi wü kpara la, anü amofo mö bongo ka Yesu to kpa ekükürüfe. Würüse la kpah bü te emofo bongo ka Yesu, ꞌduwa fü ngüte la ayia akolo tete.
44 Ela foi por trás de Jesus e tocou na barra da capa dele, e logo o sangue parou de escorrer.
45 Te Yesu wu ngü la bala, fü ah ayi-ta ngü, gü ba, “E-mofo bongo ka-ni neh da?” Fü wü kpara ꞌburu acere nga wü gbere. Fü Petero ayia amala ngü, gü ba, “Mere kpara, ye ena angbü eyi-ta ngü bala ne, ye wu mere bi wü kpara, te ewü ngbü egbene sü agbene, ne de?”
45 Aí Jesus perguntou: Todos negaram. Então Pedro disse: — Mestre, todo o povo está rodeando o senhor e o está apertando.
46 Fü Yesu angbü de ngü la fï gömö ye, gü ba, “Gara kpara mofo ni eyi, angü ni wu eyi kpo, gü ba, wazi te Me to fü ni ne mere tima eyi.”
46 Mas Jesus disse:
47 Te würüse la wu, gü ba, Yesu wu ngü la eyi, fü ah aka te-ye, akoro atï eri lö Yesu, küküte ꞌburu eloꞌböka ka cürü. Ah du cere nga ye tïne de. Fü ah amala fü Yesu gbü jia wü kpara la ꞌburu, gü ba, “Ah de ni, ni mofo bongo ka-ye me-ni. Teka ngü la, fü ni ayia aküwa dene.”
47 Então a mulher, vendo que não podia mais ficar escondida, veio, tremendo, e se atirou aos pés de Jesus. E, diante de todos, contou a Jesus por que tinha tocado nele e como havia sido curada na mesma hora.
48 Fü ngü la areke te Yesu, fü ah amala fefe, gü ba, “Enga ra, mü küwa eyi, teka te mü to maguma mü eyi fere. Mü nü enü de gu maguma.”
48 Aí Jesus disse:
49 Baka te Yesu ngbü la bü emala ngü fü würüse la, fü gara kpara akpe akoro agba Yayïrü, te mbarase kaka ngbü eke ake ne, amala ngü fefe, gü ba, “Yayïrü deyï, ah nza eyi! Ye mere e ambü mere kpara la tïne de, angü ye ye kpi ka-ye eyi.”
49 Jesus ainda estava falando, quando chegou da casa de Jairo um empregado, que disse: — Seu Jairo, a menina já morreu. Não aborreça mais o Mestre.
50 Te Yesu je ngü la bala, fü ah amala ngü fü Yayïrü, gü ba, “Ye mere e akpe cürü de. Te ye to maguma ye ꞌburu fü ni, mbarase ka-ye ena aküwa.”
50 Jesus ouviu isso e disse a Jairo:
51 — ausente —
51 Quando Jesus chegou à casa de Jairo, deixou que Pedro, João e Tiago entrassem com ele, além do pai e da mãe da menina, e mais ninguém.
52 — ausente —
52 Todos os que estavam ali choravam e se lamentavam por causa da menina. Então Jesus disse:
53 — ausente —
53 Aí começaram a caçoar dele porque sabiam que ela estava morta.
54 Fü Yesu ato kpa ye, azoro kpa jaji würüse la, amala ngü fefe, gü ba, “Enga ra, mü yia eyia tikpi!”
54 Mas Jesus foi, pegou-a pela mão e disse bem alto:
55 Fü mbarase la ayia azükü gbü kpi. Fü Yesu adu amala ngü fü wü wö ye na ake ni ye na, de wüh to zü-e fefe.
55 Ela tornou a viver e se levantou imediatamente. Aí Jesus mandou que dessem comida a ela.
56 Fü ngü la aga gbü jia wö ye mbarase la, ake ni ye na afa sü. Fü Yesu amala ngü fü ewü kpekpeke, gü ba, “Wü mere e amala nga ngü la fü wü kpara de de de.”
56 Os seus pais ficaram muito admirados, mas Jesus mandou que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.