Deuteronômio 1
Godɨn Eghaghanim: Akar Gavgavir Dɨkɨrɨzir Ghurim ko Igiam (MSY2020) vs NTLH
1 Akɨnafarir kamɨn aven itir akaba, Moses da Israelian gumazamizibav keme. Dughiar kamɨn, me gumazamiziba puvatɨzir danganim aghuigha an iti. Kar Jordanɨn Fanemɨn boroghɨn aruem anadi naghɨn itir danganim. Danganir zarir me itir kam, Supɨn nguibamɨn boroghɨn ikia, egha bar mɨsɨngi. Ezɨ Paranɨn nguibam, vongɨn amadaghan iti, ezɨ Tofelɨn nguibam, ko Labanɨn nguibam, ko Haserotɨn nguibam, ko Disahapɨn nguibam, da vongɨn amadaghan itima, Israelia dar tongɨn iti.
1 Neste livro estão os discursos que Moisés fez ao povo de Israel no deserto que fica a leste do rio Jordão. Os israelitas estavam no vale do rio Jordão, perto da cidade de Sufe. De um lado ficava a cidade de Parã, e do outro, as cidades de Tofel, Labã, Hazerote e Di-Zaabe.
2 Gumazitam ti Sainain Mɨghsɨamɨn ikegh Kades Barnea mangɨsɨ 11plan aruebar Idomɨn kantrin mɨghsɨaba atugh mangam.
2 (Do monte Sinai até a cidade de Cades-Barneia são onze dias de viagem, pelo caminho que atravessa a região montanhosa de Edom.)
3 Ezɨ Israelia fomɨra Isipɨn kantri ategha iza 40plan azeniba danganir kamɨn arui. Dughiar kam, namba 40ɨn azenim, an namba 11ɨn iakɨnimɨn, an dughiar faragha zuim otozɨ, Moses Ikiavɨra Itir God a mɨkemezir bizibar gun me mɨgei.
3 Já fazia quarenta anos que o povo de Israel tinha saído do Egito, e no primeiro dia do décimo primeiro mês Moisés disse ao povo tudo o que o Senhor Deus havia mandado que ele falasse.
4 Ikiavɨra Itir God, Amorian Atrivim, Sihon, abɨrazir dughiamɨn gɨn, bizir kaba otifi. Atrivim Sihon Hesbonɨn nguibar ekiam gativagha an gari. Ezɨ uaghan Ikiavɨra Itir God, Basanɨn danganimɨn Atrivim Ok anebɨra. Ok, a Astarotɨn nguibam ko Edrein nguibam gativagha aningɨn gari.
4 Isso aconteceu depois que Moisés derrotou Seom, o rei dos amorreus, que morava na cidade de Hesbom, e Ogue, rei de Basã, que morava em Astarote e em Edrei.
5 Dughiar kamɨn Israelia Jordanɨn Fanemɨn, aruem anadi naghɨn, Moapian nguazimɨn itima, Moses Akar Gavgavir kabar gumazamizibav gɨa men sure gamua ghaze:
5 Quando os israelitas estavam no território de Moabe, no lado leste do rio Jordão, Moisés começou a explicar ao povo a lei de Deus. Moisés disse:
6 “E Sainain Mɨghsɨamɨn itir dughiamɨn, Ikiavɨra Itir God, en God, kamaghɨn e mɨgɨa ghaze:
6 — Quando estávamos ao pé do monte Sinai, o Senhor , nosso Deus, nos falou assim: “Vocês já ficaram bastante tempo neste lugar.
7 Ia dɨkavigh danganir kam ategh, egh Amorian mɨghsɨaba itir danganim, ko an boroghɨn itir danganibar mangɨ. Kar Jordanɨn danganir zarim ko mɨghsɨaba itir danganiba, ko sautɨn amadaghan itir nguazir mɨsɨngiziba, ko Mediterenianɨn Ongarir Ekiamɨn dadarimɨn itir nguaziba. Egh ia Kenanian nguazim ko nguazir Lebanonɨn Mɨghsɨabar vongɨn itiba sara inigh mangɨ Yufretisɨn Faner Ekiamɨn tugh.
7 Agora saiam daqui e vão caminhando na direção da região montanhosa dos amorreus e de todas as regiões vizinhas no vale do rio Jordão, e na direção das montanhas, da planície de Judá, da região sul e da costa do mar Mediterrâneo. Tomem posse de toda a terra de Canaã até os montes Líbanos, no Norte, e até o grande rio Eufrates, no Leste.
8 Ia oragh! Nguazir kaba bar, kɨ ia ganɨdi. Kɨ Ikiavɨra Itir God, kɨ ian inazir afeziaba, Abraham, Aisak, ko Jekop, ko men ovavir borir gɨn otivamiba, nguazir kaba isɨ me danɨngasa me koma akam akɨrigha gɨfa. Eghtɨ ia datɨrɨghɨn dɨkavigh mangɨ da inigh dar apiagh ikɨ.’ ”
8 Aí está a terra que eu estou dando a vocês. Eu, o Senhor , jurei a Abraão, a Isaque e a Jacó, os antepassados de vocês, que daria essa terra a eles e aos seus descendentes. Portanto, vão e tomem posse dela.”
9 Egha Moses gumazamizibav gɨa ghaze, “Kɨ faragha kamaghɨn ia mɨkeme, ‘Kɨ ia gativagh ian ganamin ingangarim, a bar ekefe. Kɨ uabɨram a damuva avegham.
9 Em seguida Moisés disse ao povo: — Quando ainda estávamos ao pé do monte Sinai, eu lhes disse: “Eu sozinho não posso cuidar de vocês.
10 Ikiavɨra Itir God, ian God, ia gamizɨ, ia borir avɨriba bategha, bar avɨrasemegha iti. Ian dɨbobonim, overiamɨn itir mɨkovezibar dɨbobonimɨn mɨn ghu.
10 O Senhor , nosso Deus, fez com que vocês aumentassem em número, e hoje são tantos como as estrelas do céu.
11 Nan ifongiam kamakɨn. Ikiavɨra Itir God, a en inazir afeziabar God, a uan akar dɨkɨrɨzimɨn gɨn mangɨ, ia damightɨ ia guizbangɨra bar avɨrasemeghɨva ian gɨn otivamin dɨbobonim, ian dɨbobonir datɨrɨghɨn itim bar a gafiragham. Eghtɨ a uaghan ian bizibar amutɨ, da bar deragh otivam.
11 E que o Senhor , o Deus dos nossos antepassados, faça com que vocês sejam um povo ainda mil vezes maior do que são agora e que ele os abençoe, como prometeu!
12 Eghtɨ kɨ manmaghɨra uabɨra ian osɨmtɨziba ko ian akamadariba akɨram? Kɨ uabɨra dar amuan iburagham.
12 Mas como é que eu posso, sozinho, aguentar a carga pesada de resolver todas as causas e todas as questões que aparecem no meio do povo?
13 Kamaghɨn amizɨ, ia fofozir gumazir aghuitaba ko, gumazir deravɨra nɨghnɨgha biziba tuisɨzitaba, me ian gumazir dapanibar ikɨsɨ me amɨsefegh. Ia uan anababar tongɨn vaghvagh me amɨseveghtɨ, kɨ me ginabaghtɨ me ia gativagh ian ganam.’
13 Portanto, de cada tribo escolham homens sábios, inteligentes e competentes, para que eu os ponha como chefes de vocês.”
14 Kɨ kamaghɨn ia mɨkemezɨ, ia na ikaragha ghaze, ia kamaghɨn damuasa ifonge.
14 E Moisés continuou: — Vocês responderam que seria bom fazer o que eu tinha dito.
15 Kamaghɨn, ia uari uan anababar tongɨn vaghvagha mɨsevezir fofozir gumaziba ko, gumazir dapanir aghuir gumazamiziba deravɨra me gɨfoziba, kɨ me ini. Kɨ me amɨsevezɨ, men marazi 1,000plan gumazamizibar garima, marazi 100plan garima, marazi 50plan garima, marazi 10plan gari. Ezɨ kɨ uaghan gumazir ekiar maba bar ian anababar tongɨn vaghvagha me amɨsefe.
15 Por isso peguei os líderes de cada tribo, homens sábios e competentes, e os coloquei como seus chefes. Alguns eram responsáveis por mil homens; outros, por cem; outros, por cinquenta; e outros, por dez. Além desses, escolhi também outras autoridades para cada tribo.
16 “Egha dughiar kamɨn kɨ ian jasɨn kaba akar gavgavim me ganɨga ghaze, ‘Ia gumazamizibar akamadarir men tongɨn otiviba baraghamin dughiamɨn, ia deraghavɨra kuariba arigh da baragh. Egh akamadariba bar deraghvɨra da tuisɨgh. Kar ti, ian namakar pumuningɨn tongɨn itir akamadariba, o akamadarir ian namakaba ko ikɨzir igharazibar gumazamizir ian tongɨn itiba, ia uaghara deravɨra da baragh guizɨn arazimɨn gɨn mangɨ da tuisɨgh.
16 Naquela mesma ocasião dei a seguinte ordem aos juízes: “Julguem todas as causas com justiça, seja entre dois israelitas, seja entre um israelita e um estrangeiro que vive no meio do povo.
17 Kɨ kamaghɨn me mɨkeme: Gumazim a ziam iti o ziam puvatɨ, ia arazir vamɨran gɨn mangɨ bar men araziba tuisɨgh. God uabɨ kotɨn dughiamɨn nɨghnɨziba ia danɨngam, eghtɨ ia gumazitamɨn atiatingan markɨ. Eghtɨ osɨmtɨzim bar ekeveghtɨ, ia anekɨran iburaghɨva, a inigh na bagh izɨtɨ, kɨ a baragham.’
17 Sejam honestos e justos nas suas decisões. Tratem todos de modo igual, tanto os humildes como os poderosos. Não tenham medo de ninguém, pois a sentença que vocês derem virá de Deus. Se algum caso for muito difícil para vocês, tragam para mim, que eu o julgarei.”
18 Egha dughiar kamɨn bizir igharazir ia uaghan damuamiba sara kɨ ian sure gami.”
18 — E assim naquele tempo eu lhes dei ordens a respeito de todas as coisas que vocês deviam fazer.
19 Moses ua kamaghɨn mɨgei, “Ikiavɨra Itir God, en God, e damuasa mɨkemezɨ moghɨn, e ami. E dughiar kamɨn dɨkavigha Sainain Mɨghsɨam ategha ghua danganir bar kuramɨn zui, kar gumazamiziba puvatɨzir danganim. E ghuavɨra ikia Amorian mɨghsɨaba itir danganimɨn otivigha Kades Barnean otifi.
19 Moisés disse também ao povo: — Nós obedecemos à ordem do
20 Ezɨ kɨ kamaghɨn ia mɨgɨa ghaze, ‘E datɨrɨghɨn Amorian mɨghsɨaba itir danganimɨn otifi. Ikiavɨra Itir God, en God, nguazir kam datɨrɨghɨn ia danɨngasava ami.
20 Ali eu disse a vocês: “Agora estamos na região montanhosa dos amorreus, a terra que o nosso Deus nos está dando.
21 Ia gan! Ikiavɨra Itir God, ian God nguazir kam isa ia ganigha gɨfa. Ia dɨkavigh mangɨ a inigh, mati Ikiavɨra Itir God, ian inazir afeziabar God, a ia mɨkemezɨ moghɨra, ia a dapiagh. Egh atiatingɨva okam nɨghnɨghan markɨ.’
21 Portanto, vão e tomem posse dessa terra que está diante de vocês, como o Senhor , o Deus dos nossos antepassados, mandou. Não tenham medo, nem se assustem.”
22 “Ezɨ ia bar moghɨram iza na mɨgɨa ghaze, ‘E gumazitaba amangightɨ me en faragh mangɨ, mongegh nguazir kamɨn ganigham. Egh me tuavir bar aghuitam en akaghtɨ e an mangam. Me e mɨkɨm suam nguibar ekiar kaba, da manmaghɨra gari.’
22 Aí todos vocês chegaram perto de mim e disseram: “Seria bom que mandássemos na frente de nós alguns homens para espionarem a terra e trazerem informações a respeito do caminho que devemos seguir e das cidades que vamos encontrar lá.”
23 “Ezɨ kɨ oregha ghaze, e akar kamɨn gɨn mangɨtɨ a ti deragham. Egha uan 12plan anababar aven, kɨ vaghvagha dar aven gumazir maba amɨsefe, eghtɨ 12plan gumaziba mangam.
23 Eu concordei com a ideia e escolhi doze homens, um de cada tribo .
24 Egha me dɨkavigha mɨghsɨaba itir danganimɨn pɨn ghua, Eskolɨn Danganir Zarimɨn otivigha moga garagha rui.
24 Eles foram até a região montanhosa e chegaram ao vale de Escol. Depois de verem o que havia no vale,
25 Egha me dagher nguazir kamɨn otivir maba inigha ua iza e ganigha ghaze, ‘Nguazir Ikiavɨra Itir God, en God, datɨrɨghɨn e ganɨdir kam, a bar dera.’
25 eles voltaram, trazendo algumas frutas que encontraram lá. E nos contaram que a terra que o Senhor , nosso Deus, nos estava dando era boa.
26 “Me kamaghɨn mɨkemezɨ, ia ua Ikiavɨra Itir God, ian Godɨn akaba batuegha kantrin kamɨn ghuavanangan aghua.
26 — Mas vocês desobedeceram à ordem do Senhor e não quiseram tomar posse da terra.
27 Ia uan purirpenibar ikia uarir tongɨn mɨgɨrɨgɨar avɨribagh amua uarigh imoba ghaze, ‘Ikiavɨra Itir God e gifongezir puvatɨ. Egha kamaghɨn an e isɨ Amorian dafarim datɨghtɨ me e gasɨghasɨghasa, a Isipɨn kantrin e inigha azenan ize.
27 Em vez disso, ficaram nas suas barracas, queixando-se e dizendo: “O Senhor está com ódio de nós; ele nos trouxe do Egito para sermos derrotados e mortos pelos amorreus.
28 E tizim bagh danganir kamɨn mangam? Gumazir e nguazir kamɨn mongɨva an ganasa amangiziba, ua izegha kamaghɨn e mɨgɨa ghaze, Gumazamizir nguazir kamɨn itiba bar gavgavigha agharapaniba bar ruari, ezɨ men dɨbobonim, en dɨbobonim bar a gafira. Ezɨ me itir nguibar ekiaba, da avɨnizir dɨvaziba bar overiamɨn ghuavanabogha bar isɨn mar iti. E uaghan men garima, gumazir dafabara men tongɨn iti. Me ti gumazir bar ruarir fomɨra itim Anak, an ovavir boribara!’
28 Que terra é essa que temos de conquistar? Nós ficamos com medo quando os nossos espiões disseram que o povo dessa terra é mais numeroso e mais forte do que nós, e que as suas cidades são enormes e protegidas por muralhas que chegam até o céu! E disseram também que viram gigantes lá!”
29 “Ezɨ kɨ kamaghɨn ia mɨgei, ‘Ia gumazamizir kabar atiatingan markɨ.
29 — Então respondi: “Não se assustem, nem tenham medo dessa gente.
30 Ikiavɨra Itir God, ian God, a fomɨra Isipɨn kantrin aven ian akurazɨ ia ganizɨ moghɨn, a datɨrɨghɨn ian faragh mangɨ ia bagh apanibav sogham.
30 Pois o Senhor , nosso Deus, vai adiante de nós e ele combaterá por nós. Ele fará a mesma coisa que vocês o viram fazer em nosso favor no Egito
31 Ia faragha gumazamiziba puvatɨzir danganimɨn itima, Ikiavɨra Itir God, ian God, a ian akuragha ia inigha ia atera izavɨra ikia nguazir ia datɨrɨghɨn itir kamɨn oto. Ezɨ an arazir kam, ia an ganigha gɨfa. A mati afeziam uan borim ghurafazɨ moghɨn, ia gami.’
31 e também no deserto. Vocês viram como o nosso Deus nos levou pelo deserto, como um pai leva o seu filho, e nos guiou o tempo todo até que chegamos a este lugar.”
32 Kɨ kamaghɨn ia mɨgeima, ia akar kam barazir puvatɨgha, nɨghnɨzir gavgavim Ikiavɨra Itir God, ian Godɨn itir puvatɨ.
32 — Mas mesmo assim vocês não confiaram no Senhor ,
33 A ian faragha ghua tuavim ian akagha danganir ia purirpeniba asamim ian aka. Egha a dɨmagaribar, avivzariar ekiamɨn aven ian faragha ghua, aruebar mati, ghuariar ruarir ekiamɨn mɨn ia gisɨn faragha zui.”
33 que sempre ia adiante de vocês, na coluna de fogo durante a noite e na coluna de nuvem durante o dia. Ele fazia isso para mostrar o lugar onde vocês deviam armar o acampamento e para indicar o caminho que deviam seguir.
34 Egha Moses me mɨgɨa ghaze, “Ia mɨgɨrɨgɨar avɨribagh amima, Ikiavɨra Itir God ia baragha ghua ian anɨngaghegha bar pamtemɨn mɨgɨa ghaze,
34 Moisés continuou: — Quando o
35 ‘Ia gumazamizir bar kuraba, ian tav nguazir aghuir kɨ ian inazir afeziabar anɨngasa me koma akam akɨrizimɨn mangan kogham. Bar puvatɨgham.
35 “Vocês, israelitas, são um povo mau. Por isso nenhum de vocês que é adulto verá a boa terra que eu prometi dar aos seus antepassados.
36 Kɨ garima, Jefunen otarim, Kalep, a bar na baghavɨra ikia nan gɨn zui. Kamaghɨn amizɨ, a uabɨra mangɨ nguazir kamɨn ikiam. Eghtɨ nguazir a ghua ganizir kam, kɨ a isɨ a ko, an ovavir boribar anɨngam.’
36 Somente Calebe, filho de Jefoné, verá essa terra. Calebe foi sempre fiel e obediente a mim, o Senhor , e por isso darei a ele e aos seus descendentes a terra por onde ele andou.”
37 “Ian arazir kam, Ikiavɨra Itir God gamima, a uaghan bar na basemegha kamaghɨn mɨgei, ‘Moses, nɨ uakan, nɨ nguazir kamɨn aven mangan kogham.
37 — E foi por causa de vocês que o Senhor ficou irado comigo também e me disse: “Você também não vai entrar na Terra Prometida .
38 Eghtɨ nɨn akurvazir gumazim Josua, a Nunɨn otarim, a uabɨra mangam. Nɨ gavgavim isɨ Josuan nɨghnɨzim danightɨ, a Israelia inigh men faragh mangɨ nguazir kam inigh a dapiam.’
38 O seu ajudante, Josué, filho de Num, é que vai entrar. Anime-o, pois ele vai comandar o povo de Israel na conquista da terra.”
39 “Egha gɨn Ikiavɨra Itir God, kamaghɨn bar e mɨgei, ‘Ian borir aghɨrir datɨrɨghɨn itiba kamaghɨn fozir puvatɨ, bizir tizim a ikufi, ezɨ bizir tizim a dera, merara nguazir kamɨn aven mangam. Borir kabara, ia me mɨgɨa ghaze, Apaniba me mɨsueghtɨ me arɨghiregham. Eghtɨ kɨ nguazir kam me danightɨ, me a inigh a dapiagh an ikiam.
39 — Depois Deus disse a todos nós: “Os seus filhos são crianças e não sabem a diferença entre o que é certo e o que é errado. E vocês estavam pensando que eles iam cair nas mãos dos inimigos. Mas eles, os seus filhos, entrarão na Terra Prometida. Eu lhes darei essa terra, e eles serão donos dela.
40 Ezɨ ia gumazamizir aruaba, ia datɨrɨghɨn uamategh gumazamiziba puvatɨzir danganimɨn mangɨ. Egh Ongarir Aghevim bagha zuir tuavimɨn mangɨ.’
40 Agora continuem caminhando pelo deserto na direção do golfo de Ácaba.”
41 “Egha ia na mɨgɨa ghaze, ‘Moses, e Ikiavɨra Itir Godɨn damazimɨn arazir kuram gami. Egh e datɨrɨghɨn Ikiavɨra Itir God e mɨkemezɨ moghɨn mangɨ mɨsogham.’ Egha ia ghaze, Mɨghsɨaba itir danganimɨn itir gumaziba, da pura biziba. E me dɨkabɨnamin gavgavim iti. Egha ia vaghvagh mɨdorozimɨn biziba suigha me dɨkabɨnasava ami.
41 — Então vocês responderam: “Moisés, nós pecamos contra Deus, o Senhor . Mas agora estamos resolvidos a obedecer às ordens do nosso Deus e atacar o inimigo.” Aí cada um de vocês se aprontou para a batalha, pensando que seria fácil conquistar a região montanhosa.
42 “Ezɨ Ikiavɨra Itir God kamaghɨn na mɨgɨa ghaze, ‘Nɨ ikiangsɨzir kam me danɨng: Me mɨdorozim bagh mangan markɨ. Kɨ me ko mangɨ men akuraghan koghtɨ, apaniba bar me abɨnigham.’
42 Mas o Senhor mandou que eu dissesse a vocês: “Não vão lá, nem entrem em nenhum combate, pois eu não irei com vocês, e os seus inimigos os derrotarão.”
43 Ezɨ kɨ Ikiavɨra Itir Godɨn akar kamɨn gun ia mɨgei. Ezɨ ia an akam barazir puvatɨ. Ia an akam batuegha, uari fa ifaghata dɨkavigha apanibav soghasa mɨghsɨaba itir danganimɨn ghue.
43 Porém vocês não me deram atenção; pelo contrário, ficaram cheios de orgulho, desobedeceram às ordens de Deus, o Senhor , e invadiram a região montanhosa.
44 “Ezɨ Amorian mɨghsɨaba itir danganir kamɨn itiba, aparir ivibar mɨn okoruabar mɨn mɨgha iza ian agɨntɨgha ghua Idomian mɨghsɨaba itir danganimɨn ghua, Hormanɨn nguibar ekiamɨn otogha bar ia dɨkabɨra.
44 Aí os amorreus que moravam naquela região saíram contra vocês, como um enxame de abelhas bravas. Vocês fugiram, e os amorreus os perseguiram até o território de Edom e os derrotaram na cidade de Horma.
45 Kamaghɨn amizɨ, ia uarir akurvaghasa Ikiavɨra Itir Godɨn diava arai. Ezɨ a tong ia baraghizir pu. Bar puvatɨ.
45 Então vocês voltaram e clamaram pedindo ajuda ao Senhor , mas ele não lhes deu atenção, nem os atendeu.
46 Ezɨ bizir kam bangɨn ia dughiar bar ruarimɨn Kadesɨn ike.”
46 E depois disso ficamos muito tempo em Cades.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Deuteronômio 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.