Lucas 22
Le'ec Ada' U T'an A Dios A Tumulbene (MOPNT) vs ARIB
1 Pues te'i. Nütz'a'an u q'uinil a fiesta le'ec ti ma' ta'ach u jantabül a pan a yan u levadurajili. Le'ec u c'aba' a fiesta abe'e, le'ec u c'ajsabül biq'uin ti mani u yaj xa'num a Dios ti ca'an yoc'oloo'.
1 Aproximava-se a festa dos pães ázimos, que se chama a páscoa.
2 Ti ilic a q'uin abe'e, le'ecoo' u noochil u yaj mansaj t'an a cristiano ti'i a Dios u yet'ocoo' u yaj ca'ansajil u ley aj Moisese, tanoo' u tuclic biqui ca' u quimes a Jesusu. Saacoo' ti'i u yaabil a cristianojo.
2 E os principais sacerdotes e os escribas andavam procurando um modo de o matar; pois temiam o povo.
3 Pues te'i. Oqui a quisin ichil u yool aj Judasa. Iscariote u ch'ibal ala'aji. Doce tuuloo' tu bajil u yaj cambal a Jesus etel ala'aji.
3 Entrou então Satanás em Judas, que tinha por sobrenome Iscariotes, que era um dos doze;
4 Bini ti tzicbal eteloo' u noochil u yaj mansaj t'an a cristiano ti'i a Dios u yet'ocoo' u noochiloo' u yaj cananil u yotoch a Dioso. U tzicbaltaj biqui ti jede'ec u paatal u c'ubic a Jesus ti'ijoo'o.
4 e foi ele tratar com os principais sacerdotes e com os capitães de como lho entregaria.
5 Qui'oo' u yool. U yadajoo' ti'i ti beloo' u ca'a u bo'te.
5 Eles se alegraram com isso, e convieram em lhe dar dinheiro.
6 Aj Judasa, u c'ümajoo' u t'an. Caji u yila' biq'uin qui' ca' u tzolo' a Jesus le'ec ti ma' yaaboo' a cristiano etele.
6 E ele concordou, e buscava ocasião para lho entregar sem alvoroço.
7 Pues te'i. C'ochi u q'uinil a fiesta le'ec ti ma' ta'ach u jantabül a pan a yan u levadurajili. Ti a q'uin abe'e, walac u quimsabül a carnero ti'i u c'ajsabeebal ti mani u yaj xa'num a Dios ti ca'an yoc'oloo' uchi.
7 Ora, chegou o dia dos pães ázimos, em que se devia imolar a páscoa;
8 —Ca' xique'ex a wutzquinte to'on a janal ti'i a fiesta ca' ti jante,— cu t'an a Jesus ti'ijoo' aj Pedro etel aj Juana.
8 e Jesus enviou a Pedro e a João, dizendo: Ide, preparai-nos a páscoa, para que a comamos.
9 —¿Tuba a c'ati ca' xico'on ti wutzquinte?— cu t'anoo' ti'i.
9 Perguntaram-lhe eles: Onde queres que a preparemos?
10 —U'ye'ex in t'an. Le'ec ca' ocoque'ex ich caj, bele'ex a ca'a a c'ümü' jun tuul a winiqui. Tan u c'oochtic jun p'e p'uul a ja'a. Xene'ex tu pach tac ichil a naj tuba u yocolo.
10 Respondeu-lhes: Quando entrardes na cidade, sair-vos-á ao encontro um homem, levando um cântaro de água; segui-o até a casa em que ele entrar.
11 “¿Tuba que'en u cuartojil a posado tuba bel in quin jante u janalil a fiesta eteloo' in waj cambal? cu t'an a Maestro teche,” que'exac ti'i u yumil a naja,— cu t'an a Jesus ti'ijoo' a ca' tuulu.
11 E direis ao dono da casa: O Mestre manda perguntar-te: Onde está o aposento em que hei de comer a páscoa com os meus discípulos?
12 —Bel u cu yee' te'ex jun p'eel a noxi' cuarto ti u ca' tzaam a naja. Ac yan tun u cuuchil a janal te'iji. Te'i a wutzquintique'ex ti janal,— cu t'an a Jesusu.
12 Então ele vos mostrará um grande cenáculo mobiliado; aí fazei os preparativos.
13 Binoo'. U cüxtajoo' jabix ilic a aalboo' ti'iji. U yutzquintajoo' a janala.
13 Foram, pois, e acharam tudo como lhes dissera e prepararam a páscoa.
14 Pues te'i. Le'ec ti c'ochi u yorajil a janala, que'en pach mesa a Jesus u yet'ocoo' u yaj cambal.
14 E, chegada a hora, pôs-se Jesus à mesa, e com ele os apóstolos.
15 —Top que'en in wool in jante u janalil a fiesta ada' ta wetele'ex ti ma'ax to quimsabüquen,— cu t'an a Jesus ti'ijoo'o.
15 E disse-lhes: Tenho desejado ardentemente comer convosco esta páscoa, antes da minha paixão;
16 —Tan in wadic te'ex. Le'ec a fiesta ada'a, chen u p'is a chucul fiesta a uchul u ca'a tu cuenta a Dioso. Ma' tin ca' jantic ada' tucaye'il asto u yuchul u chucul u jajil tu cuenta a Dioso,— cu t'an a Jesusu.
16 pois vos digo que não a comerei mais até que ela se cumpra no reino de Deus.
17 U müchaj a poteje. U yadaj a bo'tic ti'i a Dioso. —Jeda'. T'oxo ta bajile'ex.
17 Então havendo recebido um cálice, e tendo dado graças, disse: Tomai-o, e reparti-o entre vós;
18 Tan in wadic te'ex. Ma' tin ca' uq'uic u c'a' a uvaja, asto u c'ochol u q'uinil u tücaa' a Dios yoc'olcab,— cu t'an a Jesusu.
18 porque vos digo que desde agora não mais beberei do fruto da videira, até que venha o reino de Deus.
19 U ch'a'aj a waj harinaja. U yadaj a bo'tic ti'i a Dioso. U xet'aj. U tz'aj ti'ijoo' u yaj cambal. —Le'ec ada' in büq'uel a bel u ca'a yajcunbul ta woc'lale'exe. Tanaque'ex a betic ada'a, ti'i in c'ajsabeebal,— cu t'an a Jesusu.
19 E tomando pão, e havendo dado graças, partiu-o e deu-lho, dizendo: Isto é o meu corpo, que é dado por vós; fazei isto em memória de mim.
20 Le'ec ti jobi a janala, baalo' ilic u betaj etel a uc'ulu. —Le'ec a uc'ul ada'a, le'ec u p'is a tumul t'an a tz'abi te'exe. Yan u muc' a tumul t'an abe'e, u men in q'uiq'uel le'ec ca' quimsabüquene,— cu t'an a Jesusu.
20 Semelhantemente, depois da ceia, tomou o cálice, dizendo: Este cálice é o novo pacto em meu sangue, que é derramado por vós.
21 —Pues te'i. Tan in wadic te'ex. Le'ec mac a bel u cu c'ubeen ti'ijoo' a tz'iic tene, wa'ye' que'en pach mesa ti janal tiqui wetel,— cu t'an a Jesus ti'ijoo' u yaj cambala.
21 Mas eis que a mão do que me trai está comigo à mesa.
22 Le'ec inen a yanajeen ti cristianojili, bel in ca'a in c'ümü' c'u' a tz'abi ten ca' in c'ümü'ü. Ca'ax tz'abi ca' in c'ümü' abe'e, top yaj a bel u cu c'ümü' a winic a bel u cu tzoleen ti'i ca' quimsabüquen,— cu t'an a Jesusu.
22 Porque, na verdade, o Filho do homem vai segundo o que está determinado; mas ai daquele homem por quem é traído!
23 Le'ecoo' u yaj cambala, cajoo' u c'aate tu bajil mac tu yamoo' bel u cu bete' abe'e.
23 Então eles começaram a perguntar entre si qual deles o que ia fazer isso.
24 Pues te'i. Le'ecoo' u yaj cambala, cajoo' u p'ujes u bajil ti t'an yoc'ol mac a mas nooch u wichil u meyaj tu yaamoo'o.
24 Levantou-se também entre eles contenda, sobre qual deles parecia ser o maior.
25 —Le'ecoo' a rey yoc'olcaba, walacoo' u betic ti top noochoo' u yubi u bajil ti'ijoo' a cristianojo. “Ma'lo' winic,” cu t'anoo' ti'i a noochoo' u wichil u meyaja,— cu t'an a Jesusu.
25 Ao que Jesus lhes disse: Os reis dos gentios dominam sobre eles, e os que sobre eles exercem autoridade são chamados benfeitores.
26 —Ma' qui' ca' a bete'ex ti baalo'. Le'ec cuchi mac a nooch u wichil u meyaj ta yaame'exe, yan u betic jabix ma' noochi. Le'ec mac a tan u tücaa' ta yaame'exe, yan u tz'eec u bajil ti anat jabix mozotzili,— cu t'an a Jesusu.
26 Mas vós não sereis assim; antes o maior entre vós seja como o mais novo; e quem governa como quem serve.
27 —¿Mac a mas nooch u yanili, le'ec wa a que'en pach mesa ti janala, wa le'ec a tz'abi ti t'ox janal? Le'ec a que'en pach mesa, le'ec a mas noocho. C'u' betiqui, que'enen ta yaame'ex jabix jun tuul a tan u yanat jabix mozotzili,— cu t'an a Jesusu.
27 Pois qual é maior, quem está à mesa, ou quem serve? porventura não é quem está à mesa? Eu, porém, estou entre vós como quem serve.
28 —Pues te'i. Inche'exe, que'ene'ex tin wetel le'ec ca' in c'ümaj a yaj boon in c'ümaj tunu.
28 Mas vós sois os que tendes permanecido comigo nas minhas provações;
29 Le'ec in Tata, u tz'aj ten ca' uchuc in tücaa'. Baalo' ilic a tan in tz'eec te'exe. Bele'ex ilic a ca'a ti tücaa'.
29 e assim como meu Pai me conferiu domínio, eu vo-lo confiro a vós;
30 Ti baalo'o, bele'ex a ca'a ti janal ti uc'ul tin wetel le'ec ca' c'ochoque'ex tin cuentaja. Tan ilic in tz'eec te'ex a meyaj. Bele'ex a ca'a a tücaa'too' aj Israel a doce muuch'oo' tu bajili,— cu t'an a Jesusu.
30 para que comais e bebais à minha mesa no meu reino, e vos senteis sobre tronos, julgando as doze tribos de Israel.
31 —Pues te'i. Simon, u'yi in t'an. Le'ec a quisini, u c'aataj ti'i Dios ca' u yaalteex ca' u yila' wa tu jajil que'ene'ex a wool tu pach a Dioso. Bel u cu bete' te'ex jabix ca' u chaachte a semilla a harina ca' u yila' wa yan u quich'panili.
31 Simão, Simão, eis que Satanás vos pediu para vos cirandar como trigo;
32 C'u' betiqui, in c'ajsaj a Dios ta woc'ol ti'i ma' a ch'a'ic u joc'ol a wool tu pach a Dioso. Le'ec ca' c'aac a winiquil a tz'oques a Dioso, tz'ajoo' u muc' u t'an a hermanojo,— cu t'an a Jesus ti'i aj Simono.
32 mas eu roguei por ti, para que a tua fé não desfaleça; e tu, quando te converteres, fortalece teus irmãos.
33 —Noochil, paac' in ca'a in beel ta pach ca'ax xiquen ti presojil, ca'ax xiquen ti quimsabül,— cu t'an aj Simon Pedro ti'iji.
33 Respondeu-lhe Pedro: Senhor, estou pronto a ir contigo tanto para a prisão como para a morte.
34 —Pedro, tan in wadic tech. Aleebe ox sut bel a ca'a a wadü' ti ma' a weel in wich ca' tun uchuc u yawat aj t'ele,— cu t'an a Jesusu.
34 Tornou-lhe Jesus: Digo-te, Pedro, que não cantará hoje o galo antes que três vezes tenhas negado que me conheces.
35 —Pues te'i. Le'ec ca' in tücaa'taje'ex biq'uin ado'o, in wadaj te'ex ti ma' a bensique'ex a taq'uini, ma'ax u cuuchil a taq'uini, ma'ax a cayte. Le'ec ti bine'exe, ¿yan wa c'u' a c'abeet te'ex a ma' a yanaji te'ex?— cu t'an a Jesus ti'ijoo' u yaj cambala. —Ma' yan,— cu t'anoo' ti uchoo' u nuuc.
35 E perguntou-lhes: Quando vos mandei sem bolsa, alforje, ou alparcas, faltou-vos porventura alguma coisa? Eles responderam: Nada.
36 —Aleebe tan in wadic te'ex. Le'ec mac a yan u taq'uini, yan u bensic tu pach. Yan ilic u bensic u cuuchil u taq'uini. Le'ec mac a ma' yan u maasca'a, yan u conic u chaqueta ti'i ca' u q'uexe' u maasca'.
36 Disse-lhes pois: Mas agora, quem tiver bolsa, tome-a, como também o alforje; e quem não tiver espada, venda o seu manto e compre-a.
37 Aleebe tan in wadic te'ex abe' u men yan u yuchul ten a c'u' a tz'iiba'an ichil u ju'um a Dioso. “Tz'abi tu yaamoo' aj c'ac'as cristiano bete cuenta c'ac'as cristiano ilic ala'aji,” cu t'an u ju'um a Dios yoc'ol a Cristojo,— cu t'an a Jesusu.
37 Porquanto vos digo que importa que se cumpra em mim isto que está escrito: E com os malfeitores foi contado. Pois o que me diz respeito tem seu cumprimento.
38 —Ila Noochil. Jeda' ca' tziit a maasca'a,— cu t'anoo' ti'i. —Chucul,— cu t'an ti'ijoo'.
38 Disseram eles: Senhor, eis aqui duas espadas. Respondeu-lhes: Basta.
39 Pues te'i. Joq'ui a Jesus pach naja. Bini ti a witz u c'aba' Olivo tuba walac u boch bel. Tücünacoo' u yaj cambal tu pach.
39 Então saiu e, segundo o seu costume, foi para o Monte das Oliveiras; e os discípulos o seguiam.
40 Le'ec ti c'ochi te'iji, u yadaj ti'ijoo' u yaj cambal: —Tanaque'ex a t'an etel Dios ti'i ma' u yemele'ex a wool a bete'ex a c'asa,— cu t'an ti'ijoo'.
40 Quando chegou àquele lugar, disse-lhes: Orai, para que não entreis em tentação.
41 Bini tu junal jabix wal jun p'e c'aan mas naach. Xonlaji te'i ti t'an etel a Dioso.
41 E apartou-se deles cerca de um tiro de pedra; e pondo-se de joelhos, orava,
42 —Tat, wa a c'atiji, ma' cha'ic in c'ümic a yaj a watac tin woc'ol. C'u' betiqui, ma' a betic a jabix in c'ati inene. Bete jabix a c'ati incheche,— cu t'an a Jesus ti'i a Tattzili.
42 dizendo: Pai, se queres afasta de mim este cálice; todavia não se faça a minha vontade, mas a tua.
43 Chiclaji jun tuul u yaj xa'num a Dios ti ca'an tu tzeele. Chichcunbi u yool a Jesusu.
43 Então lhe apareceu um anjo do céu, que o confortava.
44 Pues te'i. Yaj u yool a Jesusu, mentücü, mas u tz'aj u muc' u yool ti t'an etel a Dioso. Nooch a jujun t'aaj u quilcab a tan u t'aaj ti lu'um jabix u t'aaj a q'uiq'ui.
44 E, posto em agonia, orava mais intensamente; e o seu suor tornou-se como grandes gotas de sangue, que caíam sobre o chão.
45 Le'ec ti jobi ti t'an etel a Dioso, liq'ui. Usc'aji eteloo' u yaj cambal. Ca' u yilajoo'o, tanoo' u wüyül u men u yajiloo' u yool.
45 Depois, levantando-se da oração, veio para os seus discípulos, e achou-os dormindo de tristeza;
46 —¿C'u' ca'a tane'ex a wüyül? Liq'uene'ex. Tanaque'ex a t'an etel Dios ti'i ma' u yemsabüle'ex a wool a bete'ex a c'asa,— cu t'an ti'ijoo' u yaj cambal.
46 e disse-lhes: Por que estais dormindo? Lenvantai-vos, e orai, para que não entreis em tentação.
47 Pues te'i. Tan to u t'an a Jesus ti c'ochoo' u yaabil a cristianojo. Tanoo' u c'ochesabül u men a jun tuulu, aj Judas u c'aba'. Ala'aji, jun tuul tu yaamoo' a doce tuuloo' u yaj cambal a Jesusu. Naatz'i tu tzeel a Jesus u yutzinte jabix ti sucoo' u bete'.
47 E estando ele ainda a falar, eis que surgiu uma multidão; e aquele que se chamava Judas, um dos doze, ia adiante dela, e chegou-se a Jesus para o beijar.
48 —Judas, ¿bel wa a ca'a a c'ubeen ca' yajcunbuquen a yanajeen ti cristianojil chen etel a wutzintiquin?— cu t'an a Jesus ti'iji.
48 Jesus, porém, lhe disse: Judas, com um beijo trais o Filho do homem?
49 Pues te'i. U yaj cambal a Jesusu, u na'tajoo' c'u' a bel u ca'a ti uchulu. —Noochil, ¿a c'ati wa ca' in tz'aa' ti'ijoo' ti maasca'?— cu t'anoo' ti'i a Jesusu.
49 Quando os que estavam com ele viram o que ia suceder, disseram: Senhor, feri-los-emos a espada?
50 Jun tuul u yaj cambala, u jan ch'üctaj jun tuul u yaj meyaj a winic a mas nooch u wichil u meyaj tu yaamoo' u yaj mansaj t'an a cristiano ti'i a Dioso. Ch'ücbi u xiquin tu yaj toj tu yaj seeb.
50 Então um deles feriu o servo do sumo sacerdote, e cortou-lhe a orelha direita.
51 —P'ütü a maasca',— cu t'an u yaalbül u men a Jesusu. Tülbi u xiquin a ch'ücbiji. Ch'anesabi.
51 Mas Jesus disse: Deixei-os; basta. E tocando-lhe a orelha, o curou.
52 Pues te'i. Tu yaam a c'ochoo' u müchü' a Jesusu, que'enoo' u noochil u yaj mansaj t'an a cristiano ti'i a Dioso. Te'i ilic que'en u noochiloo' u yaj cananil u yotoch a Dios eteloo' a nucuch winic ti'i a caja. —¿Ude'ex wa etel maasca' etel che' jabix cuchi ude'ex a müchü' aj xuuch'u?— cu t'an a Jesus ti'ijoo'o.
52 Então disse Jesus aos principais sacerdotes, oficiais do templo e anciãos, que tinham ido contra ele: Saístes, como a um salteador, com espadas e varapaus?
53 —Le'ec ti que'enen ta yaame'ex sansamal ichil u yotoch a Dioso, ma' a müchajene'exi. C'u' betic aleebe, c'ochi u yorajil te'ex etel u yorajil ti'i a quisin a walac u tücaa' ichil a jabix ac'ü'ü,— cu t'an a Jesusu.
53 Todos os dias estava eu convosco no templo, e não estendestes as mãos contra mim; mas esta é a vossa hora e o poder das trevas.
54 Pues te'i. U müchajoo' a Jesusu. Cajoo' u benes tu yotoch a winic a mas nooch u wichil u meyaj tu yaamoo' u yaj mansaj t'an a cristiano ti'i a Dioso. Naach tücünac aj Pedro tu pacha.
54 Então, prendendo-o, o levaram e o introduziram na casa do sumo sacerdote; e Pedro seguia-o de longe.
55 Le'ec ti c'ochoo'o, yan u t'übajoo' a c'aac' chumuc a coto. Tinlajoo' tu xoy a c'aac'a. Tinlaji ilic xan aj Pedro tu yaamoo'o.
55 E tendo eles acendido fogo no meio do pátio e havendo-se sentado à roda, sentou-se Pedro entre eles.
56 Ilbi aj Pedro u men jun tuul ix meyaj te'i. Chica'an aj Pedro u men u sac a c'aac' tuba tina'an. U cha'antaj ti qui' u wich. —Le'ec a winic ada'a, u yet'oc a Jesusu,— cu t'an ix meyaja.
56 — ausente —
57 U yadaj ti ma' le'equi. —Nooch'up, ma' in weel u wich ala'aji,— cu t'an aj Pedrojo.
57 Mas Pedro o negou, dizendo: Mulher, não o conheço.
58 Ma' xan tu pach abe'e, ilbi u men ulaac' a jun tuulu. —Inchech jun tuul u yet'oc a Jesusu,— cu t'an ti'i. —U'yeen, ma' ineni,— cu t'an aj Pedrojo.
58 Daí a pouco, outro o viu, e disse: Tu também és um deles. Mas Pedro disse: Homem, não sou.
59 Jabix wal jun p'e hora manüc ti ca' u yadaj tulacal u yool a jun tuulu: —Tu jajil que'en a winic ada' etel a Jesus biq'uin ado'o. Chica'an u men aj Galilea ilic ala'aji,— cu t'an a jun tuul abe'e.
59 E, tendo passado quase uma hora, outro afirmava, dizendo: Certamente este também estava com ele, pois é galileu.
60 —U'yeen, ma' in weel c'u' a tan a wadiqui,— cu t'an aj Pedrojo. Le'ec ti tan to u t'an aj Pedrojo, uchi u yawat aj t'ele.
60 Mas Pedro respondeu: Homem, não sei o que dizes. E imediatamente estando ele ainda a falar, cantou o galo.
61 Le'ec a Noochtzili, u sutaj u bajil u cha'ante aj Pedrojo. C'aji ti'i aj Pedro u t'an a Noochtzil a aalbi ti'iji. —Aleebe ox sut bel a ca'a a wadü' ti ma' a weel in wich ca' tun uchuc u yawat aj t'ele,— cu t'an a Jesus ti'i biq'uin ado'o.
61 Virando-se o Senhor, olhou para Pedro; e Pedro lembrou-se da palavra do Senhor, como lhe havia dito: Hoje, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
62 Joq'ui te'i aj Pedrojo. Uchi u yoc'ol tu jajil u men a c'u' u betaja.
62 E, havendo saído, chorou amargamente.
63 Pues te'i. P'a'asbi y jütz'bi a Jesus u menoo' a winic a tanoo' u canana.
63 Os homens que detinham Jesus zombavam dele, e feriam-no;
64 U tepajoo' u wich a Jesus etel noc'. —Na'te mac u jütz'ajech. Adü to'on,— cu t'anoo' ti'i.
64 e, vendando-lhe os olhos, perguntavam, dizendo: Profetiza, quem foi que te bateu?
65 U p'a'astajoo' a Jesus ti yaaba.
65 E, blasfemando, diziam muitas outras coisas contra ele.
66 Pues te'i. Le'ec ti sasajiji, much'lajoo' a nucuch winiqui, u yet'ocoo' u noochiloo' u yaj mansaj t'an a cristiano ti'i a Dios eteloo' u yaj ca'ansajil u ley aj Moisese. Bensabi a Jesus tu taanoo'o.
66 Logo que amanheceu reuniu-se a assembléia dos anciãos do povo, tanto os principais sacerdotes como os escribas, e o conduziam ao sinédrio deles, onde lhe disseram:
67 —Wa le'ec inchech a Cristo le'ec u yaj Sa'alil a cristianojo, adü to'on,— cu t'anoo' ti'i. —Wa ca' in wadü' te'exe, ma' ta tz'ocsiquene'ex,— cu t'an ti'ijoo'.
67 Se tu és o Cristo, dize-no-lo. Replicou-lhes ele: Se eu vo-lo disser, não o crereis;
68 —Wa ca' in c'aate te'ex jun p'eelac a t'ana, ma' ta nuuctiquene'exi, y ma' ta cha'iquene'ex.
68 e se eu vos interrogar, de modo algum me respondereis.
69 Le'ec inen a yanajeen ti cristianojili, seeba'an in beel ti tintal tu yaj toj tu yaj seeb c'ü' a Dioso. Yaab u muc' ala'aji,— cu t'an a Jesusu.
69 Mas desde agora estará assentado o Filho do homem à mão direita do poder de Deus.
70 —¿Inchech wa u Mejen a Dioso?— cu t'anoo' ti'i u men c'u' u yadaja. —Le'equen. Jaje'ex a t'an,— cu t'an a Jesusu.
70 Ao que perguntaram todos: Logo, tu és o Filho de Deus? Respondeu-lhes: Vós dizeis que eu sou.
71 —¿C'u' aj beel to'on ulaac' mac ca' u tzolo' to'on u sip'il. Ti wu'yaj u yadic ti le'ec ala'aji, le'ec u Mejen a Dioso,— cu t'anoo' tu bajil.
71 Então disseram: Por que ainda temos necessidade de testemunho? pois nós mesmos o ouvimos da sua própria boca.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.