Mateus 5
Tu̱hun sa̱á ña̱ na̱jándacoo Jesucristo nu̱ yo̱: El Nuevo Testamento en el mixteco de Silacayoapan (MKSNT) vs ARC
1 Tá na̱xini Jesús ña̱ ndíco̱ cua̱há ndiva̱ha ña̱yivi mé á já na̱ndaa ji̱ni̱ yúcu̱ ta já na̱sa̱co̱o a cán. Ta na̱cayati na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á nu̱ á.
1 Jesus, vendo a multidão, subiu a um monte, e, assentando-se, aproximaram-se dele os seus discípulos;
2 Ta já na̱casáhá jána̱ha̱ nu̱ tócó ndihi na̱ ndúu cán já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
2 e, abrindo a boca, os ensinava, dizendo:
3 —Ta̱hví na̱cuu ña̱yivi tá ndícuni na xíní ñúhú na̱ ña̱ chindeé Ndióxi̱ na̱ jáchi̱ na̱ cán cúú na̱ cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱.
3 Bem-aventurados os pobres de espírito, porque deles é o Reino dos céus;
4 ʼTa̱hví na̱cuu na̱ ndúu cuéha̱ jáchi̱ na̱ cán cúú na̱ quia̱hva Ndióxi̱ tu̱hun ndéé ini.
4 bem-aventurados os que choram, porque eles serão consolados;
5 ʼTa̱hví na̱cuu na̱ co̱ ndíñehe jícó mé jáchi̱ na̱ cán cúú na̱ ñe̱he̱ táhvi̱ ndiquehe na ña̱ na̱sa̱ha̱n Ndióxi̱ tu̱hun a quia̱hva nu̱ ná.
5 bem-aventurados os mansos, porque eles herdarão a terra;
6 ʼTa̱hví na̱cuu na̱ xíca̱ ini caja ña̱ cúni̱ Ndióxi̱. Na̱ cán cúú na̱ caja Ndióxi̱ ña̱ ná xi̱nu̱ nu̱ú ña̱ cúu ini na.
6 bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque eles serão fartos;
7 ʼTa̱hví na̱cuu na̱ cándáhví ini sa̱há ña̱yivi jáchi̱ na̱ cán cacuu na candáhví ri ini Ndióxi̱ sa̱ha̱.
7 bem-aventurados os misericordiosos, porque eles alcançarão misericórdia;
8 ʼTa̱hví na̱cuu na̱ co̱ ndáca̱a̱n quini ínima̱ jáchi̱ na̱ cán cúú na̱ cuni Ndióxi̱.
8 bem-aventurados os limpos de coração, porque eles verão a Deus;
9 ʼTa̱hví na̱cuu na̱ ndíhi ini ña̱ ná coo va̱ha na xi̱hín ña̱yivi jáchi̱ na̱ cán cúú na̱ cáchí Ndióxi̱ cúú ná ja̱hyi mé á.
9 bem-aventurados os pacificadores, porque eles serão chamados filhos de Deus;
10 ʼTa̱hví na̱cuu na̱ ndóho ini sa̱há ña̱ cája na ña̱ sáhndá Ndióxi̱ nu̱ ná caja na jáchi̱ na̱ cán cúú na̱ cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱.
10 bem-aventurados os que sofrem perseguição por causa da justiça, porque deles é o Reino dos céus;
11 ʼTa̱hví na̱cuu ndó tá cána̱há ña̱yivi xi̱hi̱n ndó ta cája xíxi na xi̱hi̱n ndó sa̱há ña̱ cándeé ini ndó ye̱he̱. Ta ta̱hví na̱cuu ndó tá jácojo na cua̱chi jíquí ja̱ta̱ ndó sa̱há ña̱ cándeé ini ndó ye̱he̱.
11 bem-aventurados sois vós quando vos injuriarem, e perseguirem, e, mentindo, disserem todo o mal contra vós, por minha causa.
12 ʼXíní ñúhú caji̱i̱ ndiva̱ha ini ndó ta coo va̱ha ini ndó jáchi̱ ndiquehe ndó in ña̱ va̱ha ndiva̱ha caja Ndióxi̱ indiví. Xíní ñúhú ndicu̱hu̱n ini ndó ña̱ quia̱hva já na̱caja xíxi na xi̱hín na̱ profeta, na̱ na̱sa̱nduu sa̱nahá.
12 Exultai e alegrai- porque é grande o vosso galardão nos céus; porque assim perseguiram os profetas que
13 ʼMé ndó cúú ndó tátu̱hun ñi̱i̱ yívi na. Sa̱ xíni̱ ndó ña̱ cája ñi̱i̱ ña̱ ná ndiha̱ji̱ ña̱ha xíxi ndó. Ta quia̱hva já cája ndó xi̱hín ña̱yivi ñuyíví. Joo tá ná ndihi ña̱ o̱hva̱ ñi̱i̱ cán a̱ cúu ga̱ ndicó co̱o a caho̱hva̱ tucu a sa̱há ña̱ cán quéa̱ ja̱ndá cui̱ta va íchi̱ cua̱ni̱ nihni ña̱yivi ña̱ jáchi̱ co̱ó chuun toho a.
13 Vós sois o sal da terra; e, se o sal for insípido, com que se há de salgar? Para nada mais presta, senão para se lançar fora e ser pisado pelos homens.
14 ʼJári mé ndó cúú ndó tátu̱hun ñúhu̱ jándiye̱he̱ nu̱ú ña̱yivi ndúu ñuyíví. Ta mé ñúhu̱ cán cúú á tátu̱hun in ñuu cánúu ja̱ta̱ in yucú jícó ta a̱ cúu toho ndáca̱a̱n je̱hé a̱.
14 Vós sois a luz do mundo; não se pode esconder uma cidade edificada sobre um monte;
15 Jáchi̱ co̱ chíñúhu̱ ná in lámpara ta tá nu̱ ndíhí já chíje̱hé na̱ ña̱ ti̱xi in sa̱to̱. Ña̱ cája na xi̱hi̱n á quéa̱ chínúu jícó na̱ ña̱ já ná jándiye̱he̱ a̱ nu̱ tócó ndihi na̱ ndúu vehe.
15 nem se acende a candeia e se coloca debaixo do alqueire, mas, no velador, e dá luz a todos que estão na casa.
16 Quia̱hva já xíní ñúhú ndi̱hi ini ndó caja va̱ha ndó ña̱ ná cacuu ndó tátu̱hun in ñúhu̱ cáyi̱ nu̱ú ña̱yivi. Jáchi̱ tá ná cuni na ña̱ va̱ha cája ndó já quéa̱ cuu caja cáhnu na Ndióxi̱, tátá yo̱, ña̱ íin indiví.
16 Assim resplandeça a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem o vosso Pai, que
17 ʼA̱ ju̱ú ca̱hán ndó ña̱ na̱quixi i̱ ñuyíví yóho ña̱ cacu xóo i̱ ña̱ na̱sahnda ley Moisés xi̱hín ña̱ na̱jána̱ha̱ na̱ profeta, va̱ha. Co̱ váxi toho i̱ cacu xóo i̱ ña̱. Va̱xi i̱ nu̱ ndó jáxi̱nu̱ co̱o i̱ tócó ndihi ña̱ cáchí mé ley já ná na̱ha̱ i̱ nu̱ ndó ndía̱ cúú ndusa ña̱.
17 Não cuideis que vim destruir a lei
18 Mé a̱ nda̱a̱ ná ca̱ha̱n i̱ xi̱hi̱n ndó ña̱ a̱ ndíhi sa̱ha̱ mé ley nani íin indiví xi̱hín ñuyíví yóho. Ni in túhún toho tu̱hun, a̱ ndíhi sa̱ha̱ ja̱nda̱ quia̱hva ná ya̱ha tócó ndihi ña̱ ndítahan ya̱ha.
18 Porque em verdade vos digo que, até que o céu e a terra passem, nem um jota ou um til se omitirá da lei sem que tudo seja cumprido.
19 Sa̱há ña̱ cán quéa̱ ndá na̱ co̱ cúni̱ caja ña̱ sáhndá ley Moisés va̱tí cúú á ña̱ loho ndiva̱ha ta ni co̱ cúni̱ na̱ jána̱ha̱ na̱ ña̱yivi ña̱ ná caja na ña̱ cáchí a̱ já quéa̱ cacuu na in na̱ co̱ó cua̱ha̱ sa̱ha̱ tañu na̱ cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱. Joo na̱ cája ña̱ cáchí mé ley ta jána̱ha̱ na̱ ña̱yivi ña̱ ná caja na ña̱, mé na̱ cán cacuu na na̱ cáhnu ndiva̱ha tañu na̱ cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱.
19 Qualquer, pois, que violar um destes menores mandamentos e assim ensinar aos homens será chamado o menor no Reino dos céus; aquele, porém, que
20 Mé a̱ nda̱a̱ ná ca̱ha̱n i̱ xi̱hi̱n ndo̱ ña̱ tá ná caja cuití va ndó tá quia̱hva cája na̱ jána̱ha̱ ley Moisés xi̱hín na̱ fariseo já quéa̱ a̱ cu̱ú ndi̱hvi ndó nu̱ú cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱há ña̱yivi.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder de modo nenhum entrareis no Reino dos céus.
21 ʼMé ndó sa̱ xíni̱ ndo̱ ña̱ na̱cachi Moisés xi̱hi̱n tásáhnu jícó ndo̱ sa̱nahá tá na̱cachi da já: “A̱ cáhní ndó ndi̱i jáchi̱ ndá na̱ ná cahní ndi̱i tandaa qui̱vi̱ caja vií jutixia sa̱ha̱ ná.”
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; mas qualquer que matar será réu de juízo.
22 Joo ye̱he̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndó viti ña̱ ndá na̱ ná caja cue̱he̱ xi̱hín ñani táhan na tandaa qui̱vi̱ caja vií jutixia sa̱ha̱ ná. Ta jári na̱ cána̱há xi̱hín ñani táhan na, á cáchí na̱ cúú ná ña̱yivi ta̱chi̱ já va̱xi qui̱vi̱ tá candichi na nu̱ juéxe̱ cáhnu ta cuu cu̱hu̱n na̱ indayá sa̱há.
22 Eu, porém, vos digo que qualquer que, sem motivo, se encolerizar contra seu irmão será réu de juízo, e qualquer que chamar a seu irmão de raca será réu do Sinédrio; e qualquer que réu do fogo do inferno.
23 ʼSa̱há ña̱ cán quéa̱ tá ta̱ ñéhe ndó in ña̱ha cua̱ha̱n ndó jo̱co̱ ndó nu̱ náa̱ Ndióxi̱ ta nani cua̱ha̱n ndo̱ cán ndicu̱hu̱n ini ndó ña̱ íin in ñani táhan ndó ta co̱ cúní táhan va̱ha na xi̱hi̱n ndo̱
23 Portanto, se trouxeres a tua oferta ao altar e aí te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 já quéa̱ mé ja̱n yati nu̱ náa̱ ndítahan jándacoo tóo ndó ña̱ ñéhe ndó jo̱co̱ ndó ja̱n. Ta ndítahan quee ndó cu̱hu̱n ndó ndique táhan máni̱ ndó xi̱hín ñani táhan ndó cán. Ta tá ná ndihi já cuu ndicó co̱o tucu ndó nu̱ náa̱ Ndióxi̱ jo̱co̱ ndó ña̱ na̱jándacoo ndó ja̱n.
24 deixa ali diante do altar a tua oferta, e vai reconciliar-te primeiro com teu irmão, e depois vem, e apresenta a tua oferta.
25 ʼTá sácú in na sa̱ha̱ ndó cu̱hu̱n ndó veca̱a ta cúni̱ na̱ candaca na ndo̱hó cu̱hu̱n ndó nu̱ juéxe̱, xíní ñúhú nducú ndó ndá quia̱hva ndique táhan máni̱ ndó xi̱hi̱n ná nani núná nu̱ ndó caja ndó ña̱. Já quéa̱ ná a̱ ndíquia̱hva na̱ cán ndo̱hó ndáha̱ juéxe̱ jáchi̱ cuu ndiquia̱hva juéxe̱ cán ndo̱hó ndáha̱ na̱ policia ta chica̱a̱n na̱ ndo̱hó veca̱a.
25 Concilia-te depressa com o teu adversário, enquanto estás no caminho com ele, para que não aconteça que o adversário te entregue ao juiz, e o juiz te entregue ao oficial, e te encerrem na prisão.
26 Mé a̱ nda̱a̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndó ña̱ cañuhu ndó cán ja̱nda̱ quia̱hva ná cha̱hvi ndó tócó ndihi jiu̱hún yícá ndo̱.
26 Em verdade te digo que, de maneira nenhuma, sairás dali, enquanto não pagares o último ceitil.
27 ʼMé ndó sa̱ xíni̱ ndó ña̱ na̱sahnda ley Moisés chuun sa̱nahá ta já na̱cachi a já: “Coto a̱ cóo ndó xi̱hi̱n ñájíhí á yíi̱ ñani táhan ndó.”
27 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não cometerás adultério.
28 Joo ye̱he̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndó viti ña̱ ndá da̱ sánde̱hé in ñáñáha̱ ta cáhvi núu ini da xi̱hi̱n ñá já quéa̱ cómí tá cómí da̱ cua̱chi nu̱ Ndióxi̱ jáchi̱ cúú á tátu̱hun sa̱ íin da xi̱hi̱n ñá.
28 Eu porém, vos digo que qualquer que atentar numa mulher para a cobiçar já em seu coração cometeu adultério com ela.
29 ʼÑa̱ cán quéa̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndó ña̱ tá nduchú núú cuáha ndó quéa̱ jándacava ndo̱hó nu̱ú cua̱chi, tavá ndó ña̱ jácana xícá ndó ña̱ ná cu̱hu̱n a̱ jáchi̱ va̱ha chága̱ ña̱ ná ndihi sa̱há in nduchú núú ndó a̱ ju̱ú ga̱ ña̱ ná cu̱hu̱n in níí yiquí cu̱ñu ndó ini indayá.
29 Portanto, se o teu olho direito te escandalizar, arranca-o e atira-o para longe de ti, pois te é melhor que se perca um dos teus membros do que todo o teu corpo seja lançado no inferno.
30 Ta tá ndahá cuáha ndó quéa̱ caja ña̱ ná ndacava ndó nu̱ú cua̱chi, chitúhu̱n ndó ña̱ ta jácana xícá ndó ña̱ ná cu̱hu̱n a̱ jáchi̱ va̱ha chága̱ ná ndihi sa̱ha̱ ndáha̱ ndo̱ a̱ ju̱ú ga̱ ña̱ ná cu̱hu̱n níí yiquí cu̱ñu ndó ini indayá.
30 E, se a tua mão direita te escandalizar, corta-a e atira-a para longe de ti, porque te é melhor que um dos teus membros se perca do que todo o teu corpo seja lançado no inferno.
31 ʼTa mé ndó sa̱ xíni̱ ndó ña̱ na̱sahnda ley Moisés chuun sa̱nahá já cáchí a̱ já: “Ndá da̱ cúni̱ jándacoo ñájíhí da̱ ndítahan cava̱ha da in tutu quia̱hva da nu̱ ña̱ ta sa̱ íin va̱ha va cuu jándacoo da ña̱.”
31 Também foi dito: Qualquer que deixar sua mulher, que lhe dê carta de desquite.
32 Joo ye̱he̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndo̱ viti ña̱ ni in túhún toho ta̱a co̱ ndítahan jándacoo da ñájíhí da̱. Jáchi̱ ndá da̱ jándacoo ñájíhí da̱ cája da ña̱ ná caja ñá cua̱chi tá ná tanda̱ha̱ tucu ñá. Jári da̱ tánda̱ha̱ xi̱hi̱n ñá cómí ri da̱ cua̱chi nu̱ Ndióxi̱. Joo tá ná canda̱a̱ ini da ña̱ íin ñájíhí da̱ xi̱hín inga da̱ta̱a já quéa̱ cuu ndusa jándacoo da ña̱.
32 Eu, porém, vos digo que qualquer que repudiar sua mulher, a não ser por causa de prostituição, faz que ela cometa adultério; e qualquer que casar com a repudiada comete adultério.
33 ʼMé ndó sa̱ xíni̱ ndó ña̱ na̱sahnda ley Moisés chuun sa̱nahá já cáchí a̱ já: “Xíní ñúhú jáxi̱nu̱ co̱o ndó tócó ndihi ña̱ na̱sa̱ha̱n ndó tu̱hun ndó caja ndó tá tává ndo̱ qui̱vi̱ Ndióxi̱.”
33 Outrossim, ouvistes que foi dito aos antigos: Não perjurarás, mas cumprirás teus juramentos ao Senhor.
34 Joo ye̱he̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndó viti ña̱ ná quia̱hva ndó tu̱hun ndó nu̱ú ña̱yivi joo a̱ tává ndó qui̱ví ni in ña̱ha. A̱ tává ndó qui̱ví indiví jáchi̱ indiví cúú nu̱ íin coo Ndióxi̱.
34 Eu, porém, vos digo que, de maneira nenhuma, jureis nem pelo céu, porque é o trono de Deus,
35 Ta ni a̱ tává ndo̱ qui̱ví ñundáhyi̱ jáchi̱ ñundáhyi̱ cúú nu̱ sáni̱ mé á ta ni a̱ tává ndo̱ qui̱ví ñuu Jerusalén jáchi̱ cúú á ñuu na̱ca̱xi Ndióxi̱, mé á cúú á rey cáhnu ndiva̱ha.
35 nem pela terra, porque é o escabelo de seus pés, nem por Jerusalém, porque é a cidade do grande Rei,
36 Ta ni a̱ tává ndó qui̱ví yiquí jíní ndó tá sáhan ndó tu̱hun ndó nu̱ú ña̱yivi jáchi̱ co̱ ndéé ndó ndaja yaa ndó á ndaja tu̱ún ndó ni in túhún ijí ji̱ni̱ ndo̱.
36 nem jurarás pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Tá sáhan ndó tu̱hun ndó nu̱ú ña̱yivi xíní ñúhú cachi ndó: “A̱ja̱n, caja i̱ ña̱.” Á tá co̱ó xíní ñúhú cachi ndó: “U̱hu̱n, a̱ cu̱ú caja i̱ ña̱.” Jáchi̱ tá cachi ndó inga tu̱hun já caja ndó ña̱ cúni̱ ña̱ quini.
37 Seja, porém, o vosso falar: Sim, sim; não, não, porque o que passa disso é de procedência maligna.
38 ʼMé ndó sa̱ xíni̱ ndó ña̱ na̱sahnda ley Moisés chuun sa̱nahá já cáchí a̱ já: “Tá quia̱hva cája ña̱yivi xu̱hu̱n quia̱hva já caja ri yóhó va xi̱hi̱n ná. Ta tá ná cani in da nduchú núún já quéa̱ ndítahan cani mún nduchú núú da̱. Tá ná tavá da̱ nu̱hún já ndítahan nu̱u̱n tavá ri yóhó va nu̱hú da̱”, cáchí ley Moisés.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho e dente por dente.
39 Joo ye̱he̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndo̱ viti: A̱ cája i̱hvi̱ ndó xi̱hín ña̱yivi, na̱ cája núu xi̱hi̱n ndo̱. Ta ndá na̱ ná cani in xoo sa̱jóho ndó, cata ñee ndó inga xoo sa̱jóho ndó nu̱ ná ña̱ ná cani na a̱.
39 Eu, porém, vos digo que não resistais ao mal; mas, se qualquer te bater na face direita, oferece-lhe também a outra;
40 Ta tá cúni̱ in na candaca na ndo̱hó cu̱hu̱n ndó nu̱ juéxe̱ sa̱há ña̱ cúni̱ na̱ candaa na cotó ndo̱ já quéa̱ quia̱hva ndó ña̱ nu̱ ná ta ja̱nda̱ cotó ndéé ndo̱ quia̱hva ndó nu̱ ná.
40 e ao que quiser pleitear contigo e tirar-te a vestimenta, larga-lhe também a capa;
41 Ta tá va̱xi in soldado nu̱ ndó ta tá cahnda da chuun ña̱ ná cojo ndó ña̱ha da in kilometro, xíní ñúhú cojo ndó ña̱ a̱nda̱ i̱vi̱ kilometro cu̱hu̱n ndo̱.
41 e, se qualquer te obrigar a caminhar uma milha, vai com ele duas.
42 Ta ndá na̱ ná ca̱ca̱ in ña̱ha nu̱ ndó quia̱hva ndó ña̱ nu̱ ná. Ta ndá na̱ xíca̱ tóo ña̱ha nu̱ ndó, quia̱hva tóo ndó ña̱ nu̱ ná.
42 Dá a quem te pedir e não te desvies daquele que quiser que lhe emprestes.
43 ʼMé ndó sa̱ xíni̱ ndo̱ ña̱ na̱sahnda ley Moisés chuun sa̱nahá já cáchí a̱ já: “Qui̱hvi̱ ini ndó na̱ xíní táhan va̱ha xi̱hi̱n ndó ta candají ndó na̱ co̱ cúní táhan xi̱hi̱n ndo̱”, cáchí ley Moisés.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e aborrecerás o teu inimigo.
44 Joo ye̱he̱ cáchí i̱ xi̱hi̱n ndo̱ viti: Ndítahan qui̱hvi̱ ini ndó na̱ co̱ cúní táhan xi̱hi̱n ndó. Ta ca̱ha̱n va̱ha ndó xi̱hín na̱ cána̱há xi̱hi̱n ndó. Ta caja va̱ha ndó xi̱hín na̱ cándají ndo̱hó. Ta ca̱ca̱ ta̱hví ndó nu̱ Ndióxi̱ sa̱há na̱ cája xíxi xi̱hi̱n ndo̱.
44 Eu, porém, vos digo: Amai a vossos inimigos, bendizei os que vos maldizem, fazei bem aos que vos odeiam e orai pelos que vos maltratam e vos perseguem,
45 Jáchi̱ xi̱hín ña̱ yóho náha̱ ña̱ cúú ndó ja̱hyi Ndióxi̱, tátá yo̱, mé á íin indiví. Ta mé á cája ña̱ ná cana ca̱ndii ja̱tá ña̱yivi quini xi̱hín ja̱tá ña̱yivi va̱ha. Ta mé á jácuun ja̱vi̱ ja̱tá ña̱yivi nda̱a̱ xi̱hín ja̱tá na̱ co̱ cája va̱ha.
45 para que sejais filhos do Pai que porque faz que o seu sol se levante sobre maus e bons e a chuva desça sobre justos e injustos.
46 A̱ cáhán ndo̱ ña̱ caja Ndióxi̱ cua̱há ña̱ma̱ni̱ xi̱hi̱n ndo̱ tá quíhvi̱ ini cuití ndó na̱ quíhvi̱ ini ndóhó va jáchi̱ ja̱nda̱ ña̱yivi quini, na̱ játaca jiu̱hún cuéntá impuesto cája na já.
46 Pois, se amardes os que vos amam, que galardão tereis? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Ta a̱ cáhán ndo̱ ña̱ na̱caja ndó cua̱há ña̱ va̱ha tá ná ca̱ha̱n Ndióxi̱ cuití ndó xi̱hín ñani táhan ndó jáchi̱ ja̱nda̱ ña̱yivi co̱ xíni̱ Ndióxi̱ cája na já.
47 E, se saudardes unicamente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os publicanos também assim?
48 Xíní ñúhú caja nda̱a̱ ndó xi̱hi̱n tócó ndihi ña̱yivi tá quia̱hva cája nda̱a̱ Ndióxi̱, tátá yo̱, mé a̱ íin indiví —na̱cachi Jesús.
48 Sede vós, pois, perfeitos, como é perfeito o vosso Pai, que
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.