Mateus 13
Tu̱hun sa̱á ña̱ na̱jándacoo Jesucristo nu̱ yo̱: El Nuevo Testamento en el mixteco de Silacayoapan (MKSNT) vs NAA
1 Sa̱ mé qui̱vi̱ já na̱queta Jesús vehe cán já na̱sa̱ha̱n na̱saco̱o a yati yuhú tañu̱hú cán.
1 Naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e se assentou à beira-mar.
2 Ta sa̱há ña̱ na̱taca cua̱há ndiva̱ha ña̱yivi nu̱ á sa̱há ña̱ cán quéa̱ na̱ndaa mé á ja̱tá in barco loho ta na̱saco̱o a ja̱tá do̱ cán nani ndúu ña̱yivi ñu̱tí yuhú tañu̱hú cán.
2 E grandes multidões se reuniram em volta dele, de modo que entrou num barco e se assentou. E toda a multidão estava em pé na praia.
3 A̱nda̱ já na̱casáhá jána̱ha̱ cua̱há ña̱ha nu̱ ná ta na̱sacu a quia̱hva nu̱ ná já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas, dizendo:
4 Ta tá sátá da̱ ña̱ cua̱ha̱n da̱ já na̱cu̱yu java ña̱ íchi̱ ta cán na̱xi̱nu̱ laa ta na̱saxí rí ña̱.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Ta java ña̱ na̱cu̱yu a tañu yu̱u̱ nu̱ú co̱ó cua̱ha̱ ñúhu̱. Ta cama chá na̱ndu̱ta̱ mé tata jáchi̱ co̱ cúná ñúhu̱ nu̱ú na̱cu̱yu a.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Joo tá na̱queta ca̱ndii já na̱jáhi̱chi̱ ñahá sa̱há ña̱ co̱ó cua̱ha̱ yóho̱ a̱ chí na̱ndihi sa̱há.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Ta java tata na̱cu̱yu tañu tohíñú ta tá na̱sahnu tohíñú cán já na̱nditáha̱ ndihi a na̱caja tohíñú.
7 Outra parte caiu entre os espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Ta java tata na̱cu̱yu a nu̱ ñuhú va̱ha ta já na̱sa̱ha̱n cua̱há ña̱ha ña̱ jáquee na nu̱ á. Java ña̱ na̱sa̱ha̱n in ciento a̱ nu̱ú in in tata ta java ña̱ na̱sa̱ha̱n u̱ni̱ jícó u̱xu̱ a̱ ta java ña̱ na̱sa̱ha̱n o̱co̱ u̱xu̱ a̱ nu̱ú in in tata.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Na̱ íin jo̱ho, ná cuni jo̱ho na —na̱cachi Jesús.
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 Na̱ xíca tuun xi̱hín Jesús cán na̱cayati na nu̱ á já na̱casáhá ndáca̱ tu̱hún na̱ mé á ndá cuéntá quéa̱ jána̱ha̱ mé á xi̱hín quia̱hva cuití va nu̱ú ña̱yivi.
10 Então os discípulos se aproximaram de Jesus e lhe perguntaram: — Por que o senhor fala com eles por meio de parábolas?
11 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já xi̱hi̱n ná:
11 Ao que Jesus respondeu:
12 Jáchi̱ ndá na̱ sa̱ íin ña̱ha nu̱u̱, ñe̱he̱ táhvi̱ na̱ coo chága̱ ña̱ha nu̱ ná. Joo na̱ co̱ á ña̱ha nu̱u̱, ja̱nda̱ ña̱ chá íin nu̱ ná ndindaa.
12 Pois ao que tem, mais será dado, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Sa̱há ña̱ cán quéa̱ cáha̱n i̱ xi̱hín ndinuhu quia̱hva xi̱hi̱n mé ndó jáchi̱ va̱tí sánde̱hé na̱ joo cúú ná tátu̱hun na̱ co̱ tívi nu̱u̱. Ta va̱tí xíni̱ jo̱ho na joo cúú ná tátu̱hun na̱ jóho̱ jáchi̱ co̱ cánda̱a̱ ini na ña̱ cáha̱n i̱ xi̱hi̱n ná.
13 Por isso, falo com eles por meio de parábolas: porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Ta xi̱hín ña̱ yóho xínu̱ co̱o nu̱ú tu̱hun na̱cachi profeta Isaías sa̱nahá ndiva̱ha tá na̱cachi da já:
14 Assim, neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 Jáchi̱ na̱ndaji xíní túni̱ tócó ndihi ña̱yivi ñuu yóho.
15 Porque o coração deste povo
16 ʼJoo ta̱hví na̱cuu ndó jáchi̱ cánda̱a̱ ini ndó ña̱ sánde̱hé ndó xi̱hín ña̱ xíni̱ jo̱ho ndó.
16 — Bem-aventurados, porém, são os olhos de vocês, porque veem; e bem-aventurados são os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Mé a̱ nda̱a̱ ná ca̱ha̱n i̱ xi̱hi̱n ndo̱ ña̱ cua̱há ndiva̱ha na̱ profeta xi̱hín cua̱há ndiva̱ha ña̱yivi va̱ha na̱xi̱ca̱ ini na cuni na ña̱ xíní ndó yóho viti joo co̱ó na̱xini na ña̱ ta na̱xi̱ca̱ ini na cuni jo̱ho na ña̱ xíni̱ jo̱ho ndó yóho joo co̱ó na̱xini jo̱ho na ña̱.
17 Pois em verdade lhes digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram; e quiseram ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 ʼCuni jo̱ho ndó ña̱ cúni̱ cachi quia̱hva na̱sacu u̱ sa̱há da̱ sátá tata cán.
18 — Ouçam, portanto, o que significa a parábola do semeador.
19 Ña̱yivi, na̱ xíni̱ jo̱ho tu̱hun va̱ha sa̱há ña̱ sa̱ na̱cayati qui̱ví cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱há ña̱yivi joo co̱ cánda̱a̱ ini na ña̱, na̱ cán cúú ná tátu̱hun tata ña̱ na̱cu̱yu íchi̱ cán. Jáchi̱ xínu̱ tiñáhá sa̱cua̱ha̱ ta tává ri̱ tu̱hun Ndióxi̱ cán ínima̱ ná.
19 A todos os que ouvem a palavra do Reino e não a compreendem, vem o Maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Ta tata ña̱ na̱cu̱yu tañu yu̱u̱ cán náha̱ ndá quia̱hva íin ña̱yivi, na̱ cáji̱i̱ ndiva̱ha ini ndíquehe tu̱hun Ndióxi̱.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Joo sa̱há ña̱ co̱ ñéhe̱ íní yóho̱ a̱ cu̱hu̱n cúná a̱ sa̱há ña̱ cán quéa̱ chá tiempo cuití va cándúsa na tu̱hun Ndióxi̱. Jáchi̱ tá cásáhá ndóho ini na sa̱há tu̱hun Ndióxi̱ chí jándacoo va na ña̱.
21 Mas ele não tem raiz em si mesmo, sendo de pouca duração. Quando chega a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Ta tata ña̱ na̱cu̱yu tañu tohíñú cán náha̱ ndá quia̱hva íin ña̱yivi, na̱ xíni̱ jo̱ho tu̱hun Ndióxi̱ joo co̱ jándacoo na íchi̱ na̱xi̱ca na jihna. Ta cásáhá ndícani ini na sa̱há ña̱ha ñuyíví yóho ta cásáhá na̱ cátóó na̱ canduu cua̱há ña̱ha cuícá nu̱ ná ta cásáhá ndícají ini na caja na ña̱ núu. Sa̱há ña̱ cán quéa̱ cúú á tátu̱hun tata ña̱ co̱ cána ña̱ha jáquee na nu̱u̱ jáchi̱ co̱ó na̱sahnu na xi̱hín tu̱hun Ndióxi̱.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém as preocupações deste mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Joo tata ña̱ na̱cu̱yu nu̱ú ñuhú va̱ha cán náha̱ ndá quia̱hva íin ña̱yivi, na̱ xíni̱ jo̱ho tu̱hun Ndióxi̱ ta cánda̱a̱ ini na ña̱ ta cája na ña̱ cáji̱i̱ ini Ndióxi̱ xi̱hi̱n. Java na cúú ná tátu̱hun yu̱cu̱ trigo ña̱ na̱sa̱ha̱n in ciento a̱ nu̱ú in in tata. Ta java na cúú ná tátu̱hun tata ña̱ na̱sa̱ha̱n u̱ni̱ jico u̱xu̱ a̱ nu̱ú in in tata. Ta java na cúú ná tátu̱hun tata ña̱ na̱sa̱ha̱n o̱co̱ u̱xu̱ a̱ nu̱ú in in a —na̱cachi Jesús xi̱hi̱n ná.
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 A̱nda̱ já na̱sacu Jesús inga quia̱hva nu̱ú ña̱yivi ndúu cán já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
24 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
25 Joo tá sa̱ ndúu ndihi na quíji̱ na̱ já na̱xi̱nu̱ co̱o in da̱ co̱ cúní táhan xi̱hi̱n dá ta na̱chihin da tata yu̱cu̱ quini tañu trigo cán já na̱quee da cua̱ha̱n da̱.
25 Mas, enquanto todos estavam dormindo, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e foi embora.
26 Ta tá na̱sahnu trigo cán ta na̱casáhá cána yóco̱ a̱ já na̱ndu̱ta̱ ri yu̱cu̱ quini cán.
26 E, quando as plantas cresceram e produziram fruto, apareceu também o joio.
27 A̱nda̱ já na̱sa̱ha̱n na̱ cája chúun cán cáha̱n na̱ xi̱hín xitoho na já na̱cachi na já: “Cande̱hé ndo̱. Tata va̱ha quéa̱ na̱chihin ndó nu̱ ñúhu̱ ndo̱ joo co̱ cánda̱a̱ ini nde̱ ndáchí na̱quixi yu̱cu̱ quini na̱nana xi̱hi̱n á yóho”, na̱cachi na̱ cán xi̱hín xitoho na.
27 Então os servos do dono da casa chegaram e disseram: “Patrão, o senhor não semeou boa semente no seu campo? De onde, então, vem o joio?”
28 A̱nda̱ já na̱nducú ñehe da̱ cán tu̱hun nu̱ ná já na̱cachi da já xi̱hi̱n ná: “Ndá da̱ co̱ cúní ye̱he̱, da̱ cán cúú da̱ na̱caja ña̱ yóho”, na̱cachi da. A̱nda̱ já na̱cachi na̱ cája chúun nu̱ dá cán já xi̱hi̱n dá: “Á co̱ cúni̱ ndó ña̱ ná qui̱hvi nde̱ tuhun ndihi nde̱ yu̱cu̱ quini cáa tañu trigo”, na̱cachi na xi̱hi̱n dá.
28 Ele, porém, lhes respondeu: “Um inimigo fez isso.” Mas os servos lhe perguntaram: “O senhor quer que a gente vá e arranque o joio?”
29 A̱nda̱ já na̱cachi da já xi̱hi̱n ná: “Ná coo mé á jáchi̱ tia̱hva náá nani túhun ndó yu̱cu̱ quini ja̱n cuu tuhun ndó yu̱cu̱ trigo xi̱hi̱n á.
29 O dono da casa respondeu: “Não! Porque, ao separar o joio, vocês poderão arrancar também com ele o trigo.
30 Va̱ha chá ná quia̱hva í ña̱ma̱ni̱ cuahnu a xi̱hi̱n trigo ja̱nda̱ quia̱hva ná ndindaa tiempo jáqueé trigo. Ta tá sa̱ jáqueé já cahnda i̱ chuun nu̱ú na̱ jáquee ña̱ ná tavá xóo na yu̱cu̱ quini jihna ñúhú ta ná cató na̱ ña̱ tá nuhni tá nuhni ña̱ ná chica̱a̱n ñúhu̱ ná ña̱. Ta a̱nda̱ jáví ná játaca na trigo taán va̱ha na ini yáca̱ ña̱ha i̱”, na̱cachi da —cáchí Jesús sácú a̱ quia̱hva nu̱ ná.
30 Deixem que cresçam juntos até a colheita. E, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ‘Ajuntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; mas recolham o trigo no meu celeiro.’”
31 Ta na̱sacu Jesús inga quia̱hva nu̱ ná já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
31 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
32 Cúú á ndíqui̱ loho chága̱ nu̱ tócó ndihi ndíqui̱ válí íin ñuyíví. Joo sáhnu a ja̱nda̱ quia̱hva ndúu a in yíto̱, dó cáhnu nu̱ ndíhi yíto̱ nu̱ xínu̱ co̱o laa cáva̱ha rí cho̱ho̱ ri̱ nu̱ ndáha̱ do̱ —cáchí Jesús.
32 Esse grão é, na verdade, a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, é maior do que as hortaliças, e chega a ser uma árvore, de modo que as aves do céu vêm se aninhar nos seus ramos.
33 Ta na̱sacu Jesús inga quia̱hva nu̱ ná já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
33 Jesus lhes contou ainda outra parábola:
34 Xi̱hín ndinuhu quia̱hva cuití na̱jána̱ha̱ Jesús tócó ndihi ña̱ yóho nu̱ú ña̱yivi.
34 Jesus disse todas estas coisas às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia.
35 Já na̱caja Jesús ña̱ ná xi̱nu̱ co̱o nu̱ú ña̱ na̱cachi in da̱ profeta sa̱nahá tá na̱cachi da já:
35 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta: “Abrirei a minha boca em parábolas; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.”
36 Tá na̱ndihi na̱ndinda̱yí Jesús ña̱yivi cua̱ha̱ ndúu cán já na̱qui̱hvi a ini vehe. A̱nda̱ já na̱cativi na̱ xíca tuun xi̱hín a̱ cán nu̱ á já na̱cachi na já xi̱hi̱n á:
36 Então, despedindo as multidões, Jesus foi para casa. E, aproximando-se dele os seus discípulos, disseram: — Explique-nos a parábola do joio do campo.
37 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já xi̱hi̱n ná:
37 E Jesus respondeu:
38 Ta ñúhu̱ nu̱ xútu u̱ tata cúú á ña̱yivi ñuyíví. Ta tata va̱ha cán cúú á yuhú nu̱ú na̱ cómí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱. Ta yu̱cu̱ quini cán cúú á yuhú nu̱ú ña̱yivi quini, na̱ cúú cuéntá rí quini.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino; o joio são os filhos do Maligno.
39 Ta da̱ co̱ cúní táhan xi̱hín i̱ na̱sa̱ha̱n da̱ na̱xutu da yu̱cu̱ quini nu̱ ñúhu̱ cán ta cúú dá yuhú nu̱ú tiñáhá sa̱cua̱ha̱. Ta tiempo jáquee na̱ cán cúú á tá ná xi̱nu̱ co̱o qui̱ví caja vií Ndióxi̱ sa̱há ña̱yivi ndúu ñuyíví. Ta na̱ xíca jáquee cán cúú ná táto̱ Ndióxi̱.
39 O inimigo que o semeou é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os ceifeiros são os anjos.
40 Ta tá quia̱hva na̱caja na̱ cán xi̱hín yu̱cu̱ quini tá na̱játaca na ña̱ ta na̱chica̱a̱n ñúhu̱ na̱ ña̱ quia̱hva já ya̱ha ri xi̱hín ña̱yivi ñuyíví yóho tá ná tandaa qui̱ví ndihi sa̱há ñuyíví.
40 Pois, assim como o joio é colhido e jogado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Ta ye̱he̱, da̱ na̱chindahá Ndióxi̱ nduu ña̱yivi chindahá i̱ táto̱ mí i̱ ña̱ ná cahnda java táhan na na̱ cómí i̱ cuéntá sa̱ha̱ xi̱hín na̱ co̱ cúú cuéntá mí i̱. Jáchi̱ na̱ cán jáca̱ha̱n na̱ inga na caja na cua̱chi xi̱hín java ga̱ na̱ cája ña̱ núu.
41 O Filho do Homem mandará os seus anjos, que ajuntarão do seu Reino todos os que servem de pedra de tropeço e os que praticam o mal
42 Ta jáque̱ta nuu i̱ na̱ ini indayá ta cán cuacu na a̱nda̱ quia̱hva chicáhñá nu̱hu̱ na̱ jáchi̱ ndóho ndiva̱ha ini na.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Ta a̱nda̱ já na̱ cája ña̱ cúni̱ Ndióxi̱ ndiyi̱hvi̱ ndaa na tá quia̱hva yéhe̱ ca̱ndii nu̱ú cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱ ná, mé á cúú á tátá na̱. Ndá na̱ íin jo̱ho, ná cuni jo̱ho na.
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 ʼTá ná cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱há ña̱yivi cacuu a tátu̱hun ña̱ yáha xi̱hín in da̱ta̱a tá ndíñe̱he̱ dá in sa̱tó jiu̱hún ña̱ ndáca̱a̱n je̱hé in ñundáhyi̱. Ta tá na̱ndihi já chíja̱hvi tucu da ña̱ xi̱hi̱n ñúhu̱. Ta já cávatá ndiva̱ha da cu̱hu̱n da̱ ji̱có da̱ tócó ndihi ña̱ cómí da̱ ña̱ ná cueen da ñundáhyi̱ nu̱ú na̱ndu̱xu̱ mé sa̱tó jiu̱hún cán.
44 — O Reino dos Céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu. Então, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 ʼTá ná cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱há ña̱yivi cacuu a tátu̱hun tá xíca nuu in da̱ cája nda̱hvi̱ ndúcú da̱ jíqui̱ sándacu na ña̱ ya̱hvi ndiva̱ha.
45 — O Reino dos Céus é também semelhante a um homem que negocia e procura boas pérolas.
46 Ta tá ndítahan da in jíqui̱ ya̱hvi ndiva̱ha já cua̱ha̱n da̱ ji̱có da̱ ndihi ña̱ha cómí da̱ ña̱ ná cueen da jíqui̱ ya̱hvi ndiva̱ha cán.
46 Quando encontrou uma pérola de grande valor, ele foi, vendeu tudo o que tinha e comprou a pérola.
47 ʼTa tá ná cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱há ña̱yivi cacuu a tátu̱hun in ñúnu̱ jácana na nu̱ú tañu̱hú ta já tíin na tá nu̱ú ti̱yacá.
47 — O Reino dos Céus é ainda semelhante a uma rede que foi lançada ao mar e apanhou peixes de toda espécie.
48 Ta tá sa̱ na̱chutú ñúnu̱ cán já tává na̱ ti̱yacá cán yuhú tañu̱hú ta cán sáco̱o na ndácahnda java na ri̱. Ta rí va̱ha cán táán va̱ha na ini to̱yi̱cá na̱ joo rí núu cán xíta̱ ri̱ cája na.
48 E, quando já estava cheia, os pescadores a arrastaram para a praia e, assentados, escolheram os bons para os cestos e jogaram fora os ruins.
49 Quia̱hva já ya̱ha ri xi̱hín ña̱yivi tá ná ndihi sa̱há ñuyíví. Jáchi̱ queta táto̱ Ndióxi̱ ndacahnda java na̱ va̱ha tañu na̱ quini.
49 Assim será no fim dos tempos: os anjos sairão, separarão os maus dentre os justos
50 Ta ña̱yivi quini cán chica̱a̱n na̱ ini indayá ta cán cuacu na ja̱nda̱ quia̱hva chicáhñá nu̱hu̱ na̱ jáchi̱ ndóho ndiva̱ha ini na —cáchí Jesús.
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Tá na̱ndihi já na̱nda̱ca̱ tu̱hún Jesús na̱ já na̱cachi a já:
51 Então Jesus perguntou: Eles responderam: — Sim!
52 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já xi̱hi̱n ná:
52 Então Jesus lhes disse:
53 Tá na̱ndihi na̱jána̱ha̱ Jesús xi̱hín quia̱hva yóho já na̱quee a cuanúhu̱ a̱.
53 Quando Jesus acabou de contar essas parábolas, retirou-se dali.
54 Tá na̱xi̱nu̱ a̱ ñuu mé á já na̱casáhá jána̱ha̱ ini veñu̱hu cán. Ta ja̱ndá joho cátóntó ña̱yivi ñuu cán já cáchí na̱ já:
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de modo que se maravilhavam e diziam: — De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Á a̱ ju̱ú da̱ yóho cúú ja̱hyi da̱ cája chúun xi̱hi̱n yíto̱. Á a̱ ju̱ú náná da̱ yóho cúú María. Ta ñani da cúú Jacobo xi̱hín José xi̱hín Simón xi̱hín Judas viti.
55 Não é este o filho do carpinteiro? A sua mãe não se chama Maria, e seus irmãos não são Tiago, José, Simão e Judas?
56 Ta sa̱ mé ñuu yóho ndúu ri quia̱hva da ja̱n. Ndájá na̱catia̱hva na̱há da̱ ña̱ jána̱ha̱ da̱ nu̱ yo̱, dá já —na̱cachi xi̱hi̱n táhan na̱ cán.
56 Todas as suas irmãs não vivem entre nós? Então, de onde lhe vem tudo isto?
57 Ta chí co̱ó na̱xeen na candúsa ñahá na̱. Sa̱há ña̱ cán quéa̱ na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
57 E escandalizavam-se por causa dele. Jesus, porém, lhes disse:
58 Ta co̱ó na̱caja cua̱há Jesús ña̱ xitúhún ñuu cán jáchi̱ co̱ó na̱candúsa toho ña̱yivi cán mé á.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.