Lucas 9
Tu̱hun sa̱á ña̱ na̱jándacoo Jesucristo nu̱ yo̱: El Nuevo Testamento en el mixteco de Silacayoapan (MKSNT) vs ARC
1 Na̱jánditaca Jesús ndíhu̱xu̱ i̱vi̱ na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á já na̱sa̱ha̱n ndée̱ nu̱ ná ña̱ ná cuu tavá na̱ tá nu̱ú ínima̱ quini ñúhu ini ña̱yivi ta na̱sa̱ha̱n ndée̱ mé á nu̱ ná ña̱ ná cuu ndaja va̱ha na tá nu̱ú cue̱he̱ ndóho ña̱yivi.
1 E, convocando os seus doze discípulos, deu-lhes virtude e poder sobre todos os demônios e para curarem enfermidades;
2 Na̱sahnda Jesús chuun nu̱ ná ña̱ ná ca̱xi tu̱hun na xi̱hín ña̱yivi ña̱ sa̱ na̱cayati qui̱ví cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱ ná. Ta na̱sahnda chuun nu̱ ná ña̱ ná ndaja va̱ha na na̱ quíhvi̱.
2 e enviou-os a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 Ta na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
3 E disse-lhes: Nada leveis convosco para o caminho, nem bordões, nem alforje, nem pão, nem dinheiro, nem tenhais duas vestes.
4 Tá ná xi̱nu̱ co̱o ndó in vehe, canduu ndó vehe ja̱n ja̱nda̱ quia̱hva ná ndindaa qui̱ví quee ndó cu̱hu̱n ndo̱.
4 E, em qualquer casa em que entrardes, ficai ali e de lá saireis.
5 Ta ndá ñuu nu̱ú co̱ cúni̱ na̱ ndiquehe va̱ha na ndo̱hó, cuáhán quee ndó ñuu ja̱n ta catí ndó ña̱ yácá sa̱ha̱ ndo̱ já ná na̱ha̱ ña̱ cua̱ha̱n cua̱chi na̱ cán ja̱ta̱ mé va na —na̱cachi Jesús xi̱hi̱n ná.
5 E, se em qualquer cidade vos não receberem, saindo vós dali, sacudi o pó dos vossos pés, em testemunho contra eles.
6 A̱nda̱ já na̱quee na̱ cán cua̱ha̱n na̱ ta na̱sa̱ha̱n na̱ na̱xi̱ca nuu na ndijáá ñuu válí. Xíca na cáxi tu̱hun na nu̱ú ña̱yivi tu̱hun va̱ha cáha̱n sa̱ha̱ Jesús, mé a̱ cuu jáca̱cu ñahá. Ta ndája va̱ha na na̱ quíhvi̱.
6 E, saindo eles, percorreram todas as aldeias, anunciando o evangelho e fazendo curas por toda a parte.
7 Ta ndaja coo Herodes, da̱ cúú gobernador cán na̱canda̱a̱ ini da sa̱ha̱ tócó ndihi ña̱ cája Jesús. Ta chí co̱ xíni̱ da̱ ndía̱ ca̱hán da̱ jáchi̱ java na cáchí na̱ xi̱hi̱n dá ña̱ cúú Jesús mé Juan, da̱ na̱jácandúta̱ ña̱yivi ta viti na̱nditacu tucu da cáchí java na xi̱hi̱n dá.
7 E o tetrarca Herodes ouvia tudo o que se passava e estava em dúvida, porque diziam alguns que João ressuscitara dos mortos,
8 Ta java ri na cáchí na̱ ña̱ cúú Jesús profeta Elías, mé da̱ na̱xi̱ca nuu sa̱nahá ta viti na̱xi̱nu̱ tucu da nu̱ ná. Ta java na cáchí na̱ ña̱ cúú á in táhan na̱ profeta na̱sanduu sa̱nahá joo túní quéa̱ na̱nditacu tucu a xíca nuu a, cáchí na̱.
8 e outros, que Elias tinha aparecido, e outros, que um profeta dos antigos havia ressuscitado.
9 A̱nda̱ já na̱cachi Herodes já xi̱hi̱n ná:
9 E disse Herodes: A João mandei eu degolar; quem é, pois, este de quem ouço dizer tais coisas? E procurava vê-lo.
10 Tá na̱ndicó co̱o na̱ na̱chindahá Jesús caca nuu ca̱ha̱n tu̱hun Ndióxi̱ xi̱hín ña̱yivi cán nu̱ íin mé á já na̱ndicani na nu̱ á sa̱ha̱ tócó ndihi ña̱ na̱caja na nu̱ú na̱sa̱ha̱n na̱. A̱nda̱ já ñéhe Jesús na̱ na̱sa̱ha̱n na̱ in nu̱ cáa xóo yati chí ñuu Betsaida cán.
10 E, regressando os apóstolos, contaram-lhe tudo o que tinham feito. E, tomando-os consigo, retirou-se para um lugar deserto de uma cidade chamada Betsaida.
11 Joo tá na̱canda̱a̱ ini ña̱yivi ndá xoo cua̱ha̱n Jesús já ndíco̱ na̱ cua̱ha̱n na̱. Ta na̱ndiquehe va̱ha Jesús na̱ ta na̱ndicani a nu̱ ná ña̱ sa̱ na̱cayati qui̱ví cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱ha̱ ná. Ta na̱ndaja va̱ha mé á na̱ quíhvi̱.
11 E, sabendo- o a multidão, o seguiu; e ele os recebeu, e falava-lhes do Reino de Deus, e sarava os que necessitavam de cura.
12 Ta tá sa̱ cáhini cua̱ha̱n já na̱cayati ndíhu̱xu̱ i̱vi̱ na̱ apóstol cán nu̱ Jesús já na̱cachi na já xi̱hi̱n á:
12 E já o dia começava a declinar; então, chegando-se a ele os doze, disseram-lhe: Despede a multidão, para que, indo aos campos e aldeias ao redor, se agasalhem e achem o que comer, porque aqui estamos em lugar deserto.
13 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já xi̱hi̱n ná:
13 Mas ele lhes disse: Dai-lhes vós de comer. E eles disseram: Não temos senão cinco pães e dois peixes, salvo se nós próprios formos comprar comida para todo este povo.
14 Jáchi̱ ña̱yivi cán cúú ná tátu̱hun u̱hu̱n mil ta̱a. A̱nda̱ já na̱cachi tucu Jesús já xi̱hín na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á:
14 Porquanto estavam ali quase cinco mil homens. Disse, então, aos seus discípulos: Fazei-os assentar, em grupos de cinquenta em cinquenta.
15 Chí na̱sacu coo ndíhu̱xu̱ i̱vi̱ na̱ apóstol cán na̱.
15 E assim o fizeram, fazendo- os assentar a todos.
16 A̱nda̱ já na̱tiin Jesús ndíhu̱hu̱n pan xi̱hi̱n ndíví ti̱yacá cán já na̱sande̱hé a̱ chí indiví já na̱ndiquia̱hva ndixa̱hvi nu̱ Ndióxi̱ sa̱há ña̱ cán. Tá na̱ndihi já na̱sahnda java táhví a̱ ña̱ já na̱sa̱ha̱n ña̱ nu̱ú na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á cán já na̱ndita̱hnda̱ ña̱ cuxu ña̱yivi ndúu cán.
16 E, tomando os cinco pães e os dois peixes e olhando para o céu, abençoou-os, e partiu-os, e deu-os aos seus discípulos para os porem diante da multidão.
17 Ta tócó ndihi na na̱ñe̱hé na̱xixi ja̱nda̱ quia̱hva na̱chutú ti̱xi na. Tá na̱ndihi já na̱jáchutú na̱ u̱xu̱ i̱vi̱ to̱yi̱cá xi̱hín ña̱ na̱cando̱o na̱xixi ndihi na̱ cán.
17 E comeram todos e saciaram-se; e levantaram, do que lhes sobejou, doze cestos de pedaços.
18 In tañu tá na̱cana xóo Jesús xi̱hín na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á ña̱ ca̱ca̱ ta̱hví a̱ nu̱ Ndióxi̱ já na̱nda̱ca̱ tu̱hún mé á na̱ já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
18 E aconteceu que, estando ele orando em particular, estavam com ele os discípulos; e perguntou-lhes, dizendo: Quem diz a multidão que eu sou?
19 A̱nda̱ já na̱nducú ñehe na̱ cán tu̱hun nu̱ á já na̱cachi na já xi̱hi̱n á:
19 E, respondendo eles, disseram: João Batista; outros, Elias, e outros, que um dos antigos profetas ressuscitou.
20 A̱nda̱ já na̱nda̱ca̱ tu̱hún Jesús na̱ já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
20 E disse-lhes: E vós quem dizeis que eu sou? E, respondendo Pedro, disse: O Cristo de Deus.
21 Joo na̱cachi Jesús xi̱hín na̱ xíca tuun xi̱hín a̱ ña̱ coto a̱ ndícani na ña̱ yóho nu̱ú ni in túhún ña̱yivi.
21 E, admoestando-os, mandou que a ninguém referissem isso,
22 A̱nda̱ já na̱cachi a já xi̱hín na̱ cán:
22 dizendo: É necessário que o Filho do Homem padeça muitas
23 Tá na̱ndihi já na̱cachi tucu a já xi̱hín ndihi na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á cán já:
23 E dizia a todos: Se alguém quer vir após mim, negue-se a si mesmo, e tome cada dia a sua cruz, e siga-me.
24 Jáchi̱ ndá na̱ cátóó coo chága̱ ñuyíví yóho ndihi sa̱ha̱ ná. Joo ndá na̱ sáhan ndeé ini quivi sa̱há i̱ ñe̱he̱ táhvi̱ ná catacu na a̱nda̱ ama cáa qui̱vi̱.
24 Porque qualquer que quiser salvar a sua vida perdê-la-á; mas qualquer que, por amor de mim, perder a sua vida a salvará.
25 Va̱tí ná quee va̱ha in na ñuyíví yóho ta cómí na̱ tócó ndihi ña̱ha ñuyíví joo ndá chuun quéa̱ tá nu̱ ndíhí ndihi sa̱ha̱ ná indayá.
25 Porque que aproveita ao homem granjear o mundo todo, perdendo-se ou prejudicando-se a si mesmo?
26 Ndá na̱ cácahan nu̱u̱ sa̱há i̱ xi̱hín sa̱há tu̱hun va̱ha cáha̱n i̱ quia̱hva já cacahan ri nu̱ú ye̱he̱, da̱ na̱chindahá Ndióxi̱ nduu ña̱yivi sa̱há na̱ cán tá ná quixi i̱ cacomí i̱ cuéntá sa̱há ña̱yivi. Mé tiempo cán na̱ha̱ ndaja cáhnu cúú ye̱he̱ jáchi̱ quixi i̱ xi̱hi̱n ndée̱ Ndióxi̱ ta xi̱hi̱n ndée̱ táto̱ mé á viti.
26 Porque qualquer que de mim e das minhas palavras se envergonhar, dele se envergonhará o Filho do Homem, quando vier na sua glória e
27 Mé a̱ nda̱a̱ ná ca̱ha̱n i̱ xi̱hi̱n ndo̱ ña̱ ndúu java na̱ ndíta yóho ta ni a̱ quíví toho na ja̱nda̱ quia̱hva ná xi̱nu̱ qui̱ví cuni na cacomí Ndióxi̱ cuéntá sa̱há ña̱yivi —na̱cachi Jesús xi̱hín na̱ cán.
27 E em verdade vos digo que, dos que aqui estão, alguns há que não provarão a morte até que vejam o Reino de Deus.
28 Ta tá na̱ya̱ha tátu̱hun u̱na̱ qui̱vi̱ na̱cachi Jesús ña̱ yóho xi̱hi̱n ná já na̱ndaa ji̱ní in yúcu̱ ña̱ ca̱ca̱ ta̱hví a̱ nu̱ Ndióxi̱. Ta ndáca táhan Pedro xi̱hi̱n Jacobo xi̱hi̱n Juan cua̱ha̱n na̱ xi̱hi̱n á.
28 E aconteceu que, quase oito dias depois dessas palavras, tomou consigo a Pedro, a João e a Tiago e subiu ao monte a orar.
29 Ta nani xíca̱ ta̱hví Jesús nu̱ Ndióxi̱ já na̱ndija̱ma quia̱hva cáa nu̱u̱ á. Ta ja̱nda̱ jáhma̱ ndíxi a cán na̱ndiyaa ca̱chi̱ ña̱ ta chí a̱ ju̱ú quia̱hva yéhe̱ ña̱.
29 E, estando ele orando, transfigurou-se a aparência do seu rosto, e as suas vestes ficaram brancas e mui resplandecentes.
30 A̱nda̱ já na̱xini na i̱vi̱ ta̱a ndúu da ndítúhún da̱ xi̱hi̱n Jesús. In da̱ cán cúú Moisés ta inga da̱ cán cúú Elías.
30 E eis que estavam falando com ele dois varões, que eram Moisés e Elias,
31 A̱ ju̱ú quia̱hva ndató ndíye̱he̱ ndaa nu̱ ndúu na cáha̱n na̱ xi̱hi̱n Jesús ta ndítúhún na̱ sa̱há ña̱ jándoho na ini a ñuu Jerusalén ta já quivi a.
31 os quais apareceram com glória e falavam da sua morte, a qual havia de cumprir-se em Jerusalém.
32 Ta va̱tí cúni̱ cu̱ju̱ Pedro xi̱hín java ga̱ na̱ cátáhan xi̱hi̱n dá cán na̱sandita na. Ta na̱xini na ndá quia̱hva cáhnu cúú Jesús xi̱hín da̱ i̱vi̱ táha̱n ndúu xi̱hi̱n á cán.
32 E Pedro e os que estavam com ele estavam carregados de sono; e, quando despertaram, viram a sua glória e aqueles dois varões que estavam com ele.
33 Ta tá na̱casáhá cáxícá Moisés xi̱hi̱n Elías cán nu̱ Jesús cua̱ha̱n na̱ já na̱cachi Pedro já xi̱hi̱n Jesús:
33 E aconteceu que, quando aqueles se apartaram dele, disse Pedro a Jesus: Mestre, bom é que nós estejamos aqui e façamos três tendas, uma para ti, uma para Moisés e uma para Elias, não sabendo o que dizia.
34 Ta nani cáha̱n da̱ ndíta na já na̱nuu in vi̱co̱ ja̱ta̱ ná ta na̱jája̱hví a̱ na̱. Ta chí na̱casáhá yíhví na̱ xíca tuun xi̱hi̱n Jesús cán tá na̱xini na na̱ca̱va̱ nuu vi̱co̱ cán na̱.
34 E, dizendo ele isso, veio uma nuvem que os cobriu com a sua sombra; e, entrando eles na nuvem, temeram.
35 A̱nda̱ já na̱xini jo̱ho na cáha̱n in a tañu vi̱co̱ cán já na̱cachi a já:
35 E saiu da nuvem uma voz que dizia: Este é o meu Filho amado; a ele ouvi.
36 Tá na̱ndihi na̱xini jo̱ho na ña̱ cáchí a̱ cán já na̱xini na ña̱ íin in túhún ji̱ni̱ mé va Jesús. Ta mé na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á cán na̱sahi̱in táji̱ yúhu̱ ná sa̱há ña̱ na̱xini na ta co̱ó na̱ndicani na sa̱há nu̱ú ni in túhún ña̱yivi.
36 E, tendo soado aquela voz, Jesus foi achado só; e eles calaram-se e, por aqueles dias, não contaram a ninguém nada do que tinham visto.
37 Ta inga qui̱ví ita̱a̱n tá na̱nuu Jesús xi̱hín na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á ji̱ni̱ yúcu̱ cán já na̱queta cua̱há ndiva̱ha ña̱yivi cua̱ha̱n na̱ ndique táhan na xi̱hín Jesús.
37 E aconteceu, no dia seguinte, que, descendo eles do monte, lhes saiu ao encontro uma grande multidão.
38 A̱nda̱ já na̱ndica̱ha̱n cóhó ndiva̱ha in da̱ta̱a tañu tócó ndihi ña̱yivi cán já na̱cachi da já xi̱hi̱n Jesús:
38 E eis que um homem da multidão clamou, dizendo, Mestre, peço-te que olhes para meu filho, porque é o único que eu tenho.
39 Ta ndáca̱a̱n in ínima̱ quini ini da ta tíin rí dá ta cája rí xi̱hi̱n dá ña̱ ná nda̱hyi̱ cóhó da̱. Ta cája rí ña̱ ná quivi yi̱hí da̱ ta já cána cuyu chiqui̱ñu̱ yúhu̱ dá. A̱ ju̱ú quia̱hva cája xíxi rí quini cán xi̱hi̱n dá ta chí co̱ cúni̱ rí janí rí da̱.
39 Eis que um espírito o toma, e de repente clama, e o despedaça até espumar; e só o larga depois de o ter quebrantado.
40 Sa̱ na̱xi̱ca̱ ta̱hví i̱ nu̱ú na̱ xíca tuun xi̱hi̱n ndo̱ ña̱ ná tavá na̱ mé rí quini cán joo co̱ó na̱cuu caja na ña̱ —na̱cachi da̱ cán xi̱hi̱n Jesús.
40 E roguei aos teus discípulos que o expulsassem, e não puderam.
41 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já:
41 E Jesus, respondendo, disse: Ó geração incrédula e perversa! Até quando estarei ainda convosco e vos sofrerei? Traze-me cá o teu filho.
42 Ta tá cáyati ta̱a loho cán cua̱ha̱n da̱ nu̱ Jesús já na̱caja rí quini cán ña̱ ná ndicava da nu̱ ñúhu̱ ta cán na̱caja rí ña̱ ná quivi yi̱hí tucu da. A̱nda̱ já na̱jána̱ni Jesús rí quini cán já na̱ndiva̱ha ta̱a loho cán ta na̱ndiquia̱hva mé á da̱ nu̱ tátá da̱.
42 E, quando vinha chegando, o demônio o derribou e convulsionou; porém Jesus repreendeu o espírito imundo, e curou o menino, e o entregou a seu pai.
43 Ta tócó ndihi ña̱yivi na̱sanduu cán na̱catóntó na̱ tá na̱xini na ña̱ náhnu cája Ndióxi̱.
43 E todos pasmavam da majestade de Deus. E, maravilhando-se todos de todas as
44 —Cuni jo̱ho va̱ha ndó ña̱ yóho ta coto a̱ ndíndójó ndó ña̱. Tiin na ye̱he̱, da̱ na̱chindahá Ndióxi̱ nduu ña̱yivi ta já ndiquia̱hva na ye̱he̱ ndahá java da̱ta̱a —na̱cachi Jesús xi̱hi̱n ná.
44 Ponde vós estas palavras em vossos ouvidos, porque o Filho do Homem será entregue nas mãos dos homens.
45 Joo ni in táhan na̱ xíca tuun xi̱hi̱n á cán co̱ó na̱canda̱a̱ ini na ndía̱ cúni̱ cachi Jesús. Jáchi̱ co̱ó na̱nu̱na̱ xíní túni̱ ná ña̱ ná canda̱a̱ ini na ña̱. Ta yíhví na̱ nda̱ca̱ tu̱hún na̱ mé á ña̱ ná ndicani a ña̱ nu̱ ná.
45 Mas eles não entendiam essa palavra, que lhes era encoberta, para que a não compreendessem; e temiam interrogá-lo acerca dessa palavra.
46 Tá na̱ndihi já na̱casáhá na̱ xíca tuun xi̱hi̱n Jesús cán ndítúhún xi̱hi̱n táhan na sa̱ha̱ ndá da̱ cúú da̱ cáhnu chága̱ tañu mé ná.
46 E suscitou-se entre eles uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 A̱nda̱ já na̱xini Jesús ña̱ cáhvi ini na̱ cán já na̱tiin a in ta̱a loho já na̱sacu ndichi a da̱ jíi̱n á.
47 Mas Jesus, vendo o pensamento do coração deles, tomou uma criança, pô-la junto a si
48 Já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
48 e disse-lhes: Qualquer que receber esta criança em meu nome recebe-me a mim; e qualquer que me recebe a mim recebe o que me enviou; porque aquele que entre vós todos for o menor, esse mesmo é grande.
49 A̱nda̱ já na̱cachi Juan já xi̱hi̱n Jesús:
49 E, respondendo João, disse: Mestre, vimos um que em teu nome expulsava os demônios, e lho proibimos, porque não te segue conosco.
50 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já xi̱hi̱n dá:
50 E Jesus lhes disse: Não o proibais, porque quem não é contra nós é por nós.
51 Tá na̱cayati qui̱ví ndindita Jesús cu̱hu̱n a̱ indiví co̱ó na̱yi̱hví a̱ quehe a íchi̱ cua̱ha̱n chí ñuu Jerusalén.
51 E aconteceu que, completando-se os dias para a sua assunção, manifestou o firme propósito de ir a Jerusalém.
52 Na̱chindahá Jesús java na̱ xíca xi̱hi̱n á ña̱ ná cu̱hu̱n cuéé na̱ in ñuu loho ndáca̱a̱n estado Samaria cán já ná nducú na̱ nu̱ú canduu tóo na chí na̱quee na cua̱ha̱n na̱.
52 E mandou mensageiros diante da sua face; e, indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos, para lhe prepararem pousada.
53 Joo co̱ó na̱xeen toho na̱ Samaria cán ndiquehe na Jesús jáchi̱ na̱xini na ña̱ cua̱ha̱n chí ñuu Jerusalén.
53 Mas não o receberam, porque o seu aspecto era como de quem ia a Jerusalém.
54 Tá na̱xini Jacobo xi̱hi̱n Juan cán ña̱ yóho já na̱cachi da já xi̱hi̱n Jesús:
54 E os discípulos Tiago e João, vendo isso, disseram: Senhor, queres que digamos que desça fogo do céu e os consuma, como Elias também fez?
55 A̱nda̱ já na̱ndicoto nihni Jesús nu̱ ná já na̱casáhá jána̱ni a na̱ já na̱cachi a já xi̱hi̱n ná:
55 Voltando-se, porém, repreendeu-os e disse: Vós não sabeis de que espírito sois.
56 Jáchi̱ co̱ó na̱quixi toho ye̱he̱, da̱ na̱chindahá Ndióxi̱ nduu ña̱yivi, ña̱ ná jánaá i̱ sa̱há ña̱yivi. Na̱quixi i̱ ñuyíví yóho jáchi̱ cúni̱ ña̱ ná ca̱cu ndaa ínima̱ ná —na̱cachi Jesús xi̱hín na̱ cán.
56 Porque o Filho do Homem não veio para destruir as almas dos homens, mas para salvá- E foram para outra aldeia.
57 Ta nani xíca na cua̱ha̱n na̱ já na̱cachi in da̱ta̱a já xi̱hi̱n Jesús:
57 E aconteceu que, indo eles pelo caminho, lhe disse um: Senhor, seguir-te-ei para onde quer que fores.
58 A̱nda̱ já na̱nducú ñehe Jesús tu̱hun nu̱ dá já cáchí a̱ já xi̱hi̱n dá:
58 E disse-lhe Jesus: As raposas têm covis, e as aves do céu, ninhos, mas o Filho do Homem não tem onde reclinar a cabeça.
59 Tá na̱ndihi já na̱cachi Jesús já xi̱hín inga da:
59 E disse a outro: Segue-me. Mas ele respondeu: Senhor, deixa que primeiro eu vá enterrar meu pai.
60 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já xi̱hi̱n dá:
60 Mas Jesus lhe observou: Deixa aos mortos o enterrar os seus mortos; porém tu, vai e anuncia o Reino de Deus.
61 A̱nda̱ já na̱cativi inga da̱ta̱a nu̱ Jesús já na̱cachi da já xi̱hi̱n á:
61 Disse também outro: Senhor, eu te seguirei, mas deixa-me despedir primeiro dos que estão em minha casa.
62 A̱nda̱ já na̱cachi Jesús já xi̱hi̱n dá:
62 E Jesus lhe disse: Ninguém que lança mão do arado e olha para trás é apto para o Reino de Deus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.