Mateus 5
Ley saa ni nacoo Jesucristu (MITNT) vs NVT
1 Dandu nì xini Jesús ndoó cuàhà gá nèhivì. Ñàyùcàndùá, nì nana‑ya iin yucù, te nì sàcòo‑ya yucán. Dandu nì tnàtuu nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá,
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 te nì quesaha‑yá chináhá‑yànè; te dohó nì cachi‑yà xì‑né:
2 e ele começou a ensiná-los.
3 ―Nansicáhán nècuàchì ndahvi inì‑xi, vàchi sànì nìhìtáhvì‑né ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi.
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 ’Nansicáhán nècuàchì ndoó tnùnsí ini vichi, vàchi contentu icúmí‑nê nàcùndoo‑ne después.
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 ’Nansicáhán nècuàchì nihnú mánì inì‑xi, vàchi ñuhìví ndutahvì‑né.
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 ’Nansicáhán nècuàchì yáha ga cuní quida viì, vàchi icúmí Dios chindee‑yánè ñà‑quida viì ndisa‑ne.
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 ’Nansicáhán nècuàchì tùha cundehè ndàhví xì ñanìtnaha‑xi, vàchi icúmí Dios cundehè ndàhví stná‑yà mii‑né.
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 ’Nansicáhán nècuàchì iá ndoo anima‑xi, vàchi icúmí‑nê cuni‑nè nùù Dios.
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 ’Nansicáhán nècuàchì nachíndóó víi xi ñanìtnaha‑xi, vàchi icúmí‑nê cunduu ndisa‑ne dèhe Dios.
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 ’Nansicáhán nècuàchì nú icúmí‑nê ndoho‑ne sàhà iin chuun viì nì quida‑ne, vàchi sànì nìhìtáhvì‑né ñuhìví ìì xí Dios.
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 ’Nansicáhán stná mii‑nsiá na cánàhá nèhivì xì‑nsiá sàhí, te ò quidá quini‑ne xì‑nsiá, te ò dacuidádiquí stná‑nè mii‑nsiá.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Vàchi quìvì quida‑ne ducán, dandu ni cúdíì inì‑nsia, te cundoo‑nsia contentu, vàchi iin ñà‑vàha cahnú cucumi‑nsiá ndè ansivi. Vàchi ducán nìsa quida quini stná nèhivì sànaha xi nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios.
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 ’Mii‑nsiá, nahi chuun quidá ììn, ducán quidá stná‑nsià ñuhìví yohó. Doco nú sànì ndañuhu ñà‑ádì xán, dandu mà cúí nduhadì gá‑ñà. Vàchi còò cá chuan, ñàyùcàndùá saté uun nèhivì‑ñá, te sánihni‑neà.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 ’Na quidá stná orá datnúù, ducán quidá stná mii‑nsiá ñuhìví yohó. Te ducán nduú stná‑nsià na iin ñuu tuí dìnì iin yucù, vàchi mà cúí coo dèháˋ nùù nèhivì.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 Stná iin lámpara, có‑nàcuícun‑ndañá ñà‑coo dèháˋ tìxi iin ìcà; còó. Sácùnùú ducún‑ñà sàhà‑ñá cutnuà, te cutùi nùù nsidaa nèhivì quíhvi vehe.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Ducán xiñuhu quida stná mii‑nsiá: quida‑nsia obra vàha sàhà‑ñá cundehè nèhivì, dandu naquimanì‑né Yuandiáhá‑nsiâ iá ansivi, vàchi na ian datnúù‑nsià nùù nècuàchìmà nduá.
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 ’Màsà cúcáhán‑nsiâ vàxi dacúxíóé ley nì sàha Moisés. Mà dácûxíóé ley mà, ni mà dácûxíó stnáì palabra nì cachi profeta nì sacahàn cuenta xi Dios. Còó, yùhù vàxi sàhà ñà‑nì cùú ndisa nsidaa ñà‑ndùá cachí palabra mà.
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 Te ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó, mate nsihi ansivi xi ñuhìví, doco mà nunca ndañuhu ni‑iin palabra xi ley mà, te ni‑iin xaan tii xán dècuèndè cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá cacháˋ.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Ñàyùcàndùá, nú cô‑quìdá iin tiàa cumplir mate iin ley chicá tii nduá, te ducán chináhá‑nè nèhivì, pues divi tiàa‑ma cunduu ana chicá có‑ndiàá na sáà quìvì cusahnú mii‑yá iá ansivi. Doco nú ni quidá ndisa‑ne cumplir ñà‑ndùá cachí ley xi‑ya, te ducán chináhá‑nè ñanìtnaha‑ne, dandu cunduu‑ne ana chicá ndiaá na sáà quìvì cusahnú‑yá ñuhìví yohó.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 Vàchi yùhù cachíˋ xì‑nsiá, chicá viì xiñuhu quida‑nsia nùù nècuàchì ley xi veheñùhu, xì nùù stná nècuàchì fariseu, vàchi nú coó, mà nunca sàà‑nsià cuni‑nsià ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi.
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 ’Mii‑nsiá, sànì inini‑nsia palabra nì cachi nècuàchì sànaha ñà‑màsà cáhni stnaha‑nda; doco te nú ni quida‑nda ducán, dandu icúmí ndundaà sàhámà.
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Doco yùhù cachíˋ, mate cuísi ni cuídà ini‑nsià sàhà ñanìtnaha‑nsia, doco icúmí ndundaà sàhà stnámà. Te nú ni cachí‑nsià xì ñanìtnaha‑nsia neciu‑nè, dandu icúmí ndundaà stná sàhájàn nùù juez chicá cusáhnû; doco nú ni cachí‑nsià xì ñanìtnaha‑nsia tonto‑nè, dandu cuidadu cundoo‑nsia, vàchi dècuèndè ñuhu andea ndiatu‑xi‑nsiá.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 ’Ni cachí‑ndà cuàhàn iin nèhivì veheñùhu, nihí‑né promesa nacuàhatahvì‑né Dios lugar ndé cahvi nèhivì mii‑yá. Doco te nú sànì sàà‑nè yucán, te nì nsinuu ini‑nè iá cuàchi‑ne nùù ñanìtnaha‑ne,
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 dandu (màsà cuáha‑ne) promesa mà; yucan ni ndóa, te ni cúhùn‑nè nùù ñanìtnaha‑nemà, te cuicahnú stnahá ini‑nè sàhà‑né. Cuisì nú ducán, dandu vàtùni naxicocuíìn‑nè veheñùhu mà ñà‑cuàha‑ne promesa mà.
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 ’Nú sànì sanicuàchi iin tiàa sàhà iin‑nsia, te ndacá‑te mii‑nsiá cuàhàn nùù tè‑nìhí chuun, dandu chicá vàha nacòovàha yachì‑nsià xì‑té na cuáhàn‑nsià ichì, còtó sàà‑te xi‑nsiá nùù juez, te dayáha juez mà‑nsiá ndahà comandante ñà‑cundiadi‑nsià vehecàa.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 Vàchi ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó, nú ducan ni cuu‑xi‑nsiá, dandu mà quéé‑nsiá dècuèndè nú sànì dànáà nsìhí‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá iníhícá‑nsiâ.
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 ’Sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa nì cachi nècuàchì sànaha ñà‑màsà cáhàn‑ndà xí inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑nda, nì cachi‑nè.
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Doco yùhù, (más gà) cachíˋ xì‑nsiá vichi, vàchi nú cuisì indéhe iin tiàa iin nècuàchì ñahà, te xího‑téné, dandu dava‑ni queámà na ian sànì quida‑tè cuàchi xi nècuàchìmà, vàchi iá cuàchi ma anima‑te.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 Ñàyùcàndùá, nú nduchìnúù‑nsiá, cuníà quida‑nsia iin cuàchi, dandu chicá vàha tavà‑nsiáñà, dacaná‑nsiáñà, vàchi chicá vàha ni ndáñúhú iyuhu iin xaan xí‑nsiá, te màdìá sàà inii cuerpu xi‑nsia andea.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Te ni cachí‑ndà nú ndahàcuàhá‑nsià cuníà quida‑nsia iin cuàchi, dandu chicá vàha ni táhndèà dacaná‑nsiáñà, vàchi chicá vàha ni ndáñúhú iyuhu iin xaan xí‑nsiá, te màdìá sàà inii iquìcúñú‑nsià andea.
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 ’Nìsa cachi stná nèhivì (sànaha): “Nú cuàhàn‑nsià cate stnàhá‑nsiá, dandu xiñuhu cuyucun iin tutu índù itúámà”, nìsa cachi‑nè.
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Doco yùhù cachíˋ, nú ni caté iin tiàa ñahàdìhí‑te, te màdìá nì cáhàn‑ña xi inga tiàa nduá, dandu cuàchi cundua nú ni nándàhà tú‑ña, vàchi (còá dìsáhà‑xí) cate nècuàchì primeru mà‑ñá. Te iin nècuàchì nandàhà xì ñahà nì xìtià mà, divi‑ni nsidá cuàchi stná‑nè.
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 ’Sà‑ìnáhá stnâ‑nsià nì cachi nècuàchì sànaha: “Nú ni chínáhá‑ndá Stoho‑ndà Dios ñà‑quida‑nda iñàha, dandu fuerza icúmí‑ndá quida ndisa‑ndañá cumplir”.
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 Doco yùhù cachíˋ, màsà nunca chinaha‑nsiá Dios sàhà iin chuun: ni màsà ndácùcahan‑nsiá ansivi, te chinaha‑nsiá mii‑yá sàhà ni‑iñàha, vàchi meru lugar ndé dandacú‑yá nduá (te solo mii‑yá dandacú‑yá nùá).
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 Ni màsà ndácùcahan stná‑nsià quìvì ñuhìví yohó, vàchi nahi lugar ndé ndetátú sàhà‑yá nduá. Ni màsà ndácùcahan stná‑nsià quìvì ñuu Jerusalén, vàchi divi ñuu mii‑yá nduá, te rey fuerte nduú stná‑yà.
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Ni màsà ndácùcahan stná‑nsià dìnì‑nsiá, vàchi có‑dàndàcú‑nsiá sàhà dìnì‑nsiá ñà‑chicata‑nsia idì ndèhí, te ò idì cuxín, (mii‑yá cachi‑yà).
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Nú cuní‑nsià cachi‑nsià iin ñà‑ndácuisì, dandu jaan, ò á coó cachi‑nsià, vàchi nú más gà ni cachí‑nsià, dandu ñà‑vàxi nùù ñà‑malu nduá.
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 ’Sà‑ìnáhá stnâ‑nsià nìsa cachi‑nè: “Nú ni tavá nèhivì iin nduchìnúù‑ndà, dandu xiñuhu quee stná iin nduchìnúù mii‑né. Te ò nú iin nùhu‑nda ni tavá‑né, dandu ni queé stná iin nùhu mii‑né”.
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Doco yùhù cachíˋ, màsà dúcun ndahà tnàhà‑ndà xì nècuàchì quidá quíní xí‑ndá. Vàchi nú ni caní‑né nùù‑ndà ladu cuàhá‑ndà, dandu ni cuáha stná‑ndà inga ladu‑ndà.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 Te nú sanícuàchi‑ne sàhà‑ndà, te candiáá‑nè dùhnù‑ndà, dandu ni cuáha stná‑ndàné dòò‑ndà.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 Te nú ni tnií‑nèndó ñà‑fuerza cunsida‑nda carga xi‑ne iin dava hora, dandu inga dava hora gà ni cúnsídá‑ndáñâ.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Te nú xîcàn iin nèhivì iñàha nùù‑ndà, dandu ni cuáha‑ndané; te nú cuní toó‑né iñàha, dandu màsà cuídáhán‑ndáñâ nùù‑né.
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 ’Sà‑ìnáhá stnâ‑nsià dohó nìsa cachi nèhivì sànaha: “Icúmí‑ndá cuu ini‑ndà sàhà nècuàchì cutnáhá vàha xi‑nda, doco nèhivì xiní ùhì xì‑ndà, ni cuní ùhì stná‑ndàné”, nìsa cachi‑nè.
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Doco yùhù cachíˋ, xiñuhu cuu ini‑ndà sàhà nèhivì xiní ùhì xì‑ndà te casàhú viì‑ndà xì nèhivì xícàn chìhán dìquì‑ndà; te obra vàha ni quidá stná‑ndà sàhà nèhivì có‑xìñùhù xì‑ndà; te nú cânàhá‑nè xì‑ndà, te quidá quini‑ne xì‑ndà, dandu ni cácàn tàhvì‑ndà nùù Dios sàhà‑né.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 Cunaha‑nsiá, nú ni quidá‑nsiá ducán, dandu cunduu ndisa‑nsia dèhe Yuandiaha‑nsiá iá ansivi, vàchi mii‑yá, dandacú‑yá ñà‑xìnu orá nùù nsidanicuú nèhivì, vàha‑ne ò malu‑nè. Te dacuún stná‑yà dàvì nùù nsidaa nèhivì, a quidá víi‑né, ò có‑quìdá víi‑né.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Vàchi nú cuisì nèhivì cuú ini xì sàhà‑nsiá cuú stná inì‑nsia sàhà‑xí, dandu mà níhì‑nsiá premiu sàhájàn. Dècuèndè nècuàchì iá cuàchi‑xi nahi tè‑dàchíyàhvi (ñuu‑ndà yohó), quidá stná‑nè ducán.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 Te nú cuisì tnaha‑nsia cásàhú xì‑nsiá, pues màdì obra ndiaha nduájàn, vàchi divi ducán quidá stná nèhivì có‑ìnáhá xí Dios.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Ñàyùcàndùá, xiñuhu quida viì ndisa‑nsia nacua quidá Yuandiaha‑nsiá iá ansivi.
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.