Mateus 13
Ley saa ni nacoo Jesucristu (MITNT) vs NVT
1 Daaní, divi quìvì yucán, nì quee Jesús vehe ma cuàhàn‑yà ndè yuhù mar.
1 Mais tarde, naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e sentou-se à beira-mar.
2 Te yucán nì nataca cuàhà gá nèhivì nùù‑yá: ñàyùcàndùá nì quècahnu‑ya ini iin lancha, te yucán nì sàcòo‑ya. Te nèhivì cuáhà mà, yuhù mar nì sàcùndoo‑ne.
2 Logo, uma grande multidão se juntou ao seu redor. Então ele entrou num barco, sentou-se e ensinou o povo que permanecia na praia.
3 Dandu nì dàcuàhá‑yánè cuàhà iñàha, nì nacani‑ya xì‑né cuàhà historia nduú nahi ejemplu. Te dohó nì cachi‑yà:
3 Jesus contou várias parábolas, como esta: “Um lavrador saiu para semear.
4 Te nì sate uun‑ne tata mà. Te dava‑ña nì còya nùù ichì. Dandu nì quixi laa nì saxì‑síâ.
4 Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, e as aves vieram e as comeram.
5 Te dava stná tata mà nì còya nùù cavà ndé còò cuáhà ñuhù. Te yàchì nì xìtià, vàchi có‑ndòó cucún ñuhù yucán.
5 Outras sementes caíram em solo rochoso e, não havendo muita terra, germinaram rapidamente,
6 Doco na ní dùcàn orá, dandu nì xìxàn nì quida cahnì, te nì ìchà, vàchi cónì níhàˊ yohá.
6 mas as plantas logo murcharam sob o calor do sol e secaram, pois não tinham raízes profundas.
7 Daaní, dava stná tata mà, mahì iñù nì còya; te na ní sahnu iñù mà, dandu nì dàdáhvia viu cuati yucán.
7 Outras sementes caíram entre espinhos, que cresceram e sufocaram os brotos.
8 Doco dava stná tata mà, nùù ñuhù váha nì còya, te nì cuàha viá, ùhùn dico gà tantu nì cana, te ò dava ga‑ñà, ùnì dico ga tantu, te ò dava gà, òcò ùxìn gà tantu nì cuàha.
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada.
9 Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ ―nì cachi Jesús.
9 Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
10 Daaní, nì catnàtuu nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, te nì cachi‑nè:
10 Os discípulos vieram e lhe perguntaram: “Por que o senhor usa parábolas quando fala ao povo?”.
11 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:
11 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino dos céus, mas a outros não.
12 Vàchi nècuàchì sàñùhú (ñà‑vàha) inì‑xi, chicá más icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né sàhà‑ñá cucumi‑né más gà. Doco nèhivì có‑ñùhú ndisa (ñà‑vàha) inì‑xi, dècuènde iyuhu (ñà‑vàha) sàñùhú ini‑nè, icúmíâ cuxio dahuan.
12 Pois ao que tem, mais lhe será dado, e terá em grande quantia; mas do que nada tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Ñàyùcàndùá, puru ejemplu cáhìn xì nèhivì yohó, vàchi mate indéhe cuáhà‑né, doco quidámáxìní‑nè; te mate iníní cuáhà stná‑nè, doco có‑sânìhì ini‑nè na ian doho‑né.
13 É por isso que uso parábolas: eles olham, mas não veem; escutam, mas não ouvem nem entendem.
14 Ducán quidá‑né, te ducán sànì cuu ndisa stná ñà‑ndùá nì cachitnùhu Isaías sànaha (na ní tiaa‑ne palabra yohó nì cachi Dios):
14 “Cumpre-se, desse modo, a profecia de Isaías que diz: ‘Quando ouvirem o que digo, não entenderão. Quando virem o que faço, não compreenderão.
15 Vàchi nsidaa nèhivì raza‑nsià yohó, quidámáxìní‑nè na ian ùhì tiacú‑nè. Te quidá‑né na ian danácuánì‑nè nùù‑né. Vàchi có‑cùní‑nè cundehè‑né (ichì yùhù), ni có‑cùní stná‑nè cunini‑ne, ni có‑cùní stná‑nè mànìhì ini‑nè, ni có‑cùní stná‑nè natnahnù‑nè ichì yùhù, te ducán nsida viìˊ anima‑nè, nì cachi Dios.
15 Pois o coração deste povo está endurecido; ouvem com dificuldade e têm os olhos fechados, de modo que seus olhos não veem, e seus ouvidos não ouvem, e seu coração não entende, e não se voltam para mim, nem permitem que eu os cure’.
16 ’Doco mii‑nsiá, ndiaha gá iá xì‑nsiá vichi, vàchi cundáà inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá indéhe‑nsiá; sánìhì inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá iníní‑nsiá.
16 “Felizes, porém, são seus olhos, pois eles veem; e seus ouvidos, pois eles ouvem.
17 Vàchi cunaha‑nsiá, cuàhà gá nècuàchì profeta sànaha, xì cuàhà gá más nèhivì xí Dios, nsidaa‑né nìsa cuni sàstnùhù‑né cundehè‑né ñà‑ndiaha íì sànì xininùù‑nsiá vichi, doco cónì níhìtáhvì‑né ducán. Yáha ga nìsa cuni‑nè cunini‑ne palabra ndiaha sànì inini‑nsia vichi, doco cónì níhìtáhvì‑né ducán.
17 Eu lhes digo a verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês têm visto e ouvir o que vocês têm ouvido, mas não puderam.
18 ’Vichi cunini vàha‑nsia, vàchi cuàhìn quide explicar nansa cuní cachi ejemplu sàhà nècuàchì xìtù‑mà.
18 “Agora, ouçam a explicação da parábola sobre o lavrador que saiu para semear.
19 Cunaha‑nsiá, nú sànì xìtià ley xi ñuhìví ìì xí Dios, te iníní iin nèhivì, doco có‑cùndáà vàha ini‑nè sàhà‑ñá, dandu vàxi ñà‑malu, te dacúxíó‑si palabra xi Dios iá ini anima nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá nacua nì cuu xi tata nì còyo yuhù íchî, ducán‑ní cuú xi stná nècuàchìmà.
19 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem sobre o reino e não a entendem. Então o maligno vem e arranca a semente que foi lançada em seu coração.
20 Daaní, nahi tata nì còyo nùù cavà nduú nèhivì iníní xí palabra ìì, te vichi vichi cudíì gá ini‑nè sàhà‑ñá.
20 As que caíram no solo rochoso representam aqueles que ouvem a mensagem e, sem demora, a recebem com alegria.
21 Doco na ian cuú xi viu còò yohò‑xí, ducán cuú stná xì‑né; iyuhu gá quidándéé ini‑nè. Vàchi nú sànì yàha‑ne iin tnùndoho, ò nú sànì quida quini nèhivì xì‑né, dandu luegu naxícócuîìn ini‑nè, te nacóó‑né palabra mà.
21 Contudo, uma vez que não têm raízes profundas, não duram muito. Assim que enfrentam problemas ou são perseguidos por causa da mensagem, cedo desanimam.
22 Daaní, nahi tata nì còyo mahì iñù nduú nèhivì iníní xí palabra xi Dios, doco cuàhà gá nacání ini‑nè sàhà vida xi‑ne ñuhìví yohó; cuàhà gá xího‑né coo cuica‑né; ñàyùcàndùá, dandahvíàmàné, te sadíàmà nùù palabra xi‑ya ini‑nè, mà cùì níhìndèè palabra mà chindeá‑nè.
22 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações desta vida e pela sedução da riqueza, de modo que não produzem fruto.
23 Daaní, nahi tata nì còyo nùù ñuhù vàha nduú nèhivì iníní xí palabra xi‑ya, te cundáà ini‑nè, te quidá ndisa‑neà cumplir; quidá‑né na iin viu nì cana viì, a sea cunduu‑ne nahi viu nì cana ùhùn dico tantu, te ò viu nì cana ùnì dico tantu, te ò ñá‑nì cana òcò ùxìn tantu.
23 E as que caíram em solo fértil representam os que ouvem e entendem a mensagem e produzem uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada”.
24 Daaní, nì nacani Jesús xì‑né inga ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:
24 Esta foi outra parábola que Jesus contou: “O reino dos céus é como um agricultor que semeou boas sementes em seu campo.
25 Doco iá iin tè‑xìní ùhì xì‑né, te na quídì‑nè, mii‑né xì nsidaa compañeru‑nè, dandu nì sàà tèmà nì chihi stná‑te tata yùcù chicuéhè mahì itu‑nèmà, te cuàhàn‑te.
25 Enquanto os servos dormiam, seu inimigo veio, semeou joio no meio do trigo e foi embora.
26 Daaní, nì xìtià viu cuati ma, nì sahnua, te nì cana sìcàyòcó‑ñà. Dandu nì natùi stná ñà‑ndùú yùcù chicuéhè mà.
26 Quando a plantação começou a crescer, o joio também cresceu.
27 Te na ní caxini peón nansa iá, nì sàhàn‑te nì cachitnùhu‑tè xì lamú xi‑tè, cachí‑te: “Señor, amádi tata vàha nduá nì chihi‑ní itù‑nímà. Te ¿índù chuun nì xìtià guá yùcù chicuéhè?”
27 “Os servos do agricultor vieram e disseram: ‘O campo em que o senhor semeou as boas sementes está cheio de joio. De onde ele veio?’.
28 Dandu nì cachi lamú mà xì‑té: “Divi tè‑xìní ùhì‑xìˊ nì quida xán”. Dandu nì cachi peón mà xì‑né: “¿A cuní‑nî cùhùn‑nsì tnuhu‑nsi yùcù mà?”
28 “‘Um inimigo fez isso’, respondeu o agricultor. “‘Devemos arrancar o joio?’, perguntaram os servos.
29 — ausente —
29 “‘Não’, respondeu ele. ‘Se tirarem o joio, pode acontecer de arrancarem também o trigo.
30 — ausente —
30 Deixem os dois crescerem juntos até a colheita. Então, direi aos ceifeiros que separem o joio, amarrem-no em feixes e queimem-no e, depois, guardem o trigo no celeiro’”.
31 Daaní, nì nacani tu‑ya xì‑né inga ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:
31 Então Jesus contou outra parábola: “O reino dos céus é como a semente de mostarda que alguém semeia num campo.
32 Tata mà nduú tata chicá cuati iá ñuhìví, doco nú sànì sahnua, yutnù nàhnú nduú‑nu, dècuèndè laa ndavá ansivi vàxi stná quidávàha tacà‑xi mahì‑nú.
32 É a menor de todas as sementes, mas se torna a maior das hortaliças; cresce até se transformar em árvore, e vêm as aves e fazem ninho em seus galhos”.
33 ’Ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, ducán nduá nahi tàtnà nsidátáchí xí yusàn pan, vàchi divia nì quihin iin nècuàchì ñahà nì dàquée‑ne mahì ùnì maquila yusàn harina, te nì ndutachi nsihá ―nì cachi Jesús.
33 Jesus também contou a seguinte parábola: “O reino dos céus é como o fermento usado por uma mulher para fazer pão. Embora ela coloque apenas uma pequena quantidade de fermento em três medidas de farinha, toda a massa fica fermentada”.
34 Nsidaa palabra jaàn nì nacani‑ya xì nèhivì cuáhà yucán, vàchi cuisì‑ní ejemplu nì nacani‑ya xì‑né.
34 Jesus sempre usava histórias e comparações como essas quando falava às multidões. Na verdade, nunca lhes falava sem usar parábolas.
35 Ñàyùcàndùá, ducán nì cuu ndisa palabra nì cachitnùhu iin profeta sànaha na ní càhàn‑nè nì quida Dios, te dohó nì cachi‑nè:
35 Cumpriu-se, desse modo, o que foi dito por meio do profeta: “Eu lhes falarei por meio de parábolas; explicarei coisas escondidas desde a criação do mundo”.
36 Daaní, nì ndaquìndèè Jesús xì nèhivì cuáhà yucán, te nì nansìhvi‑ya vehe. Te nì catnàtuu nèhivì dacuahá‑yá, cachí‑nè xì‑yá:
36 Em seguida, deixando as multidões do lado de fora, Jesus entrou em casa. Seus discípulos lhe pediram: “Por favor, explique-nos a história do joio no campo”.
37 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:
37 Jesus respondeu: “O Filho do Homem é o agricultor que planta as boas sementes.
38 Te itu mà nduú ñuhìví yohó. Te tata vàha ma nduú nèhivì cusáhnû Dios nùù‑xí, doco tata chicuéhè mà nduú nèhivì xí ñà‑malu.
38 O campo é o mundo, e as boas sementes são o povo do reino. O joio são as pessoas que pertencem ao maligno,
39 Te tiàa nì chihi tata chicuéhè mà, divi nduú ñà‑malu xiní ùhì xìˊ. Daaní, quìvì nì ndanchito cosecha mà, divi quìvì xìnu tiempu yohó nduá. Te peón nì ndanihi xi cosecha mà, divi nduú ángel xi Dios.
39 e o inimigo que plantou o joio no meio do trigo é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os que fazem a colheita são os anjos.
40 Te nacua nì cuu xi yùcù chicuéhè mà, nì sàcùnuhnià, te nì xìxàn, ducán icúmí cuu stná (xì nèhivì malu) na xínu tiempu yohó.
40 “Da mesma forma que o joio é separado e queimado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Vàchi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî techuín ángel xi cùhùn‑nè tavà‑né nsidaa ana dàtúcù xì ñanìtnaha‑xi, xì nsidaa gá stná ana quìdà‑xì ñà‑có‑ndiàá, te mà cúndóó gá‑nè ñuhìví xi,
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, e eles removerão do reino tudo que produz pecado e todos que praticam o mal
42 vàchi icúmí‑nê ndiachi‑né ini xìtnù ndé xíxìn ñuhu, te yucán icúmí‑nê cuacu fuerte‑nè, te càna nùhu‑ne.
42 e os lançarão numa fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Dandu icúmí sàà meru tiempu xi nèhivì ndàcuisì inì‑xi; ndiaha gá icúmí coo xi‑né, na ian ndiaha gá orá, ducán ndiaha coo xi‑né quìvì sàà Yua‑nda Dios cusahnú‑yá ñuhìví yohó. Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá yohó.
43 Então os justos brilharão como o sol no reino de seu Pai. Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”
44 ’Ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, ducán iáˋ nahi dìhùn cuáhà índùxin dèhé nùù iin ñuhù, te nì ndacùhun iin tiàa‑ña. Ñàyùcàndùá nì nachidèhé‑nèà, cudíì gá ini‑nè. Dandu mànuhù‑né nì dicò nsìhí‑né ñà‑ìcúmí‑nê, te nì sàhàn‑nè nì xiin‑ne ñuhù mà.
44 “O reino dos céus é como um tesouro escondido que um homem descobriu num campo. Em seu entusiasmo, ele o escondeu novamente, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou aquele campo.”
45 ’Inga ejemplu. Ducán iá ñuhìví ìì xí‑yá nacua nì quida iin nècuàchì dìcó te nacuíín, nducú‑né sì‑diqui perla chicá vico cuiin‑ne.
45 “O reino dos céus também é como um negociante que procurava pérolas da melhor qualidade.
46 Por fin nì tùi iin sì‑diqui chicá nsiaha. Ñàyùcàndùá nì sàhàn‑nè nì dicò nsìhí‑né ñà‑ìcúmí‑nê, te nì xiin‑ne sì‑diqui nsiaha ma.
46 Quando descobriu uma pérola de grande valor, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou a tal pérola.”
47 ’Inga ejemplu. Ducán iá ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi na iin ñunù chìcáá‑nè mahì mar, te quíhvi nsidanuu clase siaca inià.
47 “O reino dos céus é, ainda, como uma rede de pesca que foi lançada ao mar e pegou peixes de todo tipo.
48 Dandu nú sànì chituá, tavá‑néà yuhù mar, te nácùndoo‑ne nacàxin‑ne siaca ma. Siaca viì, nácòovàha‑sì ìcà sìcàté, te siaca chicuéhè, xítià‑si.
48 Quando a rede estava cheia, os pescadores a arrastaram até a praia, sentaram-se e juntaram os peixes bons em cestos, jogando fora os ruins.
49 Te divi ducán icúmí coo stná quìvì xìnu tiempu yohó. Icúmí caquesaa ángel xi Dios, te nacàxin‑ne nèhivì, cuaán cuita nèhivì malu, te cuaán cuita nèhivì vàha.
49 Assim será no fim dos tempos. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Dandu icúmí nèhivì malu mà ndiachi‑né ini xìtnù ndé xîxìn ñuhu, te yucán icúmí‑nê cuacu fuerte‑ne, te càna nùhu‑ne.
50 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Dandu nì ndàcàtnùhù Jesús nùù nèhivì yucán:
51 Vocês entendem todas essas coisas?” “Sim”, responderam eles.
52 Dandu nì cachi‑yà:
52 Então ele acrescentou: “Todo mestre da lei que se torna discípulo no reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro verdades preciosas, tanto novas como velhas”.
53 Nì nsihi nì nacani Jesús ejemplu jaàn, dandu nì quihin‑ya ichì mànuhù‑yá.
53 Quando Jesus terminou de contar essas parábolas, deixou aquela região
54 Te na sánì nasaa‑yà ñuu‑yà, dandu cuàhàn‑yà veheñùhu, te nì quesaha‑yá dacuahá‑yá nèhivì yucán. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nècuàchìmà, cachí‑nè:
54 e voltou para Nazaré, cidade onde tinha morado. Enquanto ensinava na sinagoga, todos se admiravam e perguntavam: “De onde lhe vêm a sabedoria e o poder para realizar milagres?
55 ¿Amádi déhe nècuàchì tùha yàcún yutnù nduú‑né, te dihi‑né nduú María, te ñani‑nè nduú Jacobo, xì José, xì Simón, xì Judas?
55 Não é esse o filho do carpinteiro? Conhecemos Maria, sua mãe, e também seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas.
56 Te cùha‑ne, yohó xíndoo stná‑nè ndé ndoo‑nda. Pues nú ducán, dandu ¿índù nì nìhìtáhvì guá‑nè quidá‑né ducán?
56 Todas as suas irmãs moram aqui, entre nós. Onde ele aprendeu todas essas coisas?”.
57 vàchi nì cuduchi ini‑nè sàhà‑yá. Dandu nì cachi‑yà xì‑né:
57 E sentiam-se muito ofendidos. Então Jesus lhes disse: “Um profeta recebe honra em toda parte, menos em sua cidade e entre sua própria família”.
58 Ñàyùcàndùá, mànìcùí quida‑ya milagru fuerte ñuu‑yàmà, vàchi có‑xìníndísâ‑néyà.
58 E, por causa da incredulidade deles, realizou ali apenas uns poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.