Lucas 6
Alacatlatzala Mixtec New Testament (MIM) vs ARC
1 Ñii ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée najudío, ta ta̱Jesús xíꞌin naxíka xíꞌin ra, kua̱ꞌa̱n na yáꞌa na ma̱ꞌñó no̱o̱ yóo yita trigo. Ta naxíka xíꞌin ta̱Jesús ki̱xáꞌá na xáꞌnda na yoko̱ ta ki̱ndaa na so̱o̱ trigo, ta xa̱xi na trigo.
1 E aconteceu que, num sábado, passou pelas searas, e os seus discípulos iam arrancando espigas e, esfregando-as com as mãos, as comiam.
2 Ta xi̱ni nafariseo ña ke̱ꞌé nayóꞌo, ta ni̱ka̱ꞌa̱n na:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito fazer nos sábados?
3 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra saá xíꞌin na:
3 E Jesus, respondendo-lhes, disse: Nunca lestes o que fez Davi quando teve fome, ele e os que com ele estavam?
4 Saá chi kui̱ya̱ xi̱na̱ꞌá ni̱ki̱ꞌvi ta̱rey David ini veꞌe Ndios, ta xi̱xi ra si̱ta̱ va̱ꞌa ñayi̱i̱, vará o̱n si̱ví ta̱su̱tu̱ xi̱kuu ra. Ta ta̱xi ra si̱ta̱ va̱ꞌa yóꞌo ndaꞌa̱ natáꞌan ra xíxi na. Ta káchí nda̱yí Ndios saá: “Ndasaá su̱tu̱ kuiti kúchiño kuxu si̱ta̱ va̱ꞌa yi̱i̱” ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
4 Como entrou na Casa de Deus, e tomou os pães da proposição, e os comeu, e deu também aos que estavam com ele, os quais não lhes era lícito comer, senão só aos sacerdotes?
5 Ta káchí ka̱ ra saá xíꞌin na:
5 E dizia-lhes: O Filho do Homem é senhor até do sábado.
6 Ta inka̱ ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée najudío, ta̱Jesús ni̱ki̱ꞌvi ra veꞌe ño̱ꞌo sinagoga, ta ki̱xáꞌá ra sánáꞌa ra ni̱vi. Ta yóo ñii ta̱a, ña yi̱chí kúu ndaꞌa̱ kuaꞌá ra, ta o̱n vása kánda ña.
6 E aconteceu também, em outro sábado, que entrou na sinagoga e estava ensinando; e havia ali um homem que tinha a mão direita mirrada.
7 Ta ndóo sava nafariseo xíꞌin na sánáꞌa nda̱yí Ndios, nándukú na ndasaá chikaa̱ na kua̱chi sa̱ta̱ ta̱Jesús. Ta xíto naní na yukía̱ keꞌé ta̱Jesús, án sandaꞌa ra ta̱yóꞌo, chi ki̱vi̱ yi̱i̱ ña nákindée na kúu ña.
7 E os escribas e fariseus atentavam nele, se o curaria no sábado, para acharem de que o acusar.
8 Ta ta̱Jesús xíni̱ ra ña xáni ini nayóꞌo, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ta̱a ta̱ yi̱chí ndaꞌa̱:
8 Mas ele, conhecendo bem os seus pensamentos, disse ao homem que tinha a mão mirrada: Levanta-te e fica em pé no meio. E, levantando-se ele, ficou em pé.
9 Ta ta̱Jesús ni̱nda̱ka̱ to̱ꞌon ra ni̱vi:
9 Então, Jesus lhes disse: Uma
10 Ta ta̱Jesús na̱koto va̱ꞌa ra no̱o̱ ndiꞌi na, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ta̱a ta̱ yi̱chí ndaꞌa̱:
10 E, olhando para todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. E ele assim o fez, e a mão lhe foi restituída sã como a outra.
11 Ta nafariseo ni̱saa̱ ní ini na, ta ki̱xáꞌá na káꞌa̱n na xíꞌin táꞌan na ndasaá koo kaꞌni na ta̱Jesús.
11 E ficaram cheios de furor, e uns com os outros conferenciavam sobre o que fariam a Jesus.
12 Ñii ki̱vi̱ ke̱e ta̱Jesús kua̱ꞌa̱n ndaa ra ñii xi̱ki̱ ña ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin Ndios. Niño ñoó ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin Ndios.
12 E aconteceu que, naqueles dias, subiu ao monte a orar e passou a noite em oração a Deus.
13 Ta ni̱ti̱vi inka̱ ki̱vi̱. Ta ka̱na ra na ndíko̱n sa̱ta̱ ra va̱xi na no̱o̱ ra, ta na̱ka̱xin ra u̱xu̱ o̱vi̱ ta̱a, ta sa̱kunaní ra na apóstol.
13 E, quando já era dia, chamou a si os seus discípulos, e escolheu doze deles, a quem também deu o nome de apóstolos:
14 Ta ñii ñii ta̱ u̱xu̱ o̱vi̱ apóstol yóꞌo na̱ní ra siꞌa: ñii ra na̱ní Simón, ta ta̱Jesús sa̱kunaní ñaꞌá ra Pedro; inka̱ ra na̱ní Andrés, ñani ta̱Simón kúu ra; inka̱ ra na̱ní Jacobo; inka̱ ra na̱ní Juan; inka̱ ra na̱ní Felipe; inka̱ ra na̱ní Bartolomé;
14 Simão, ao qual também chamou Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 inka̱ ra na̱ní Mateo; inka̱ ra na̱ní Tomás; inka̱ ra na̱ní Jacobo, sa̱ꞌya ta̱Alfeo kúu ra; inka̱ ra na̱ní Simón, ta̱a ta̱ ndíko̱n partido na̱ní ña zelote kúu ra;
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 inka̱ ra na̱ní Judas, sa̱ꞌya ta̱Jacobo kúu ra; inka̱ ra na̱ní Judas Iscariote, ta̱yóꞌo xi̱kuu ta̱a ta̱ ni̱to̱nda̱a ni̱si̱kó kuíꞌná ta̱Jesús ndaꞌa̱ na sáa̱ ini xíni ñaꞌá.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que foi o traidor.
17 Ta no̱o̱ yuku̱ va̱xi noo ta̱Jesús xíꞌin na na̱ka̱xin ra kaka xíꞌin ra, ta ki̱xaa̱ na ñii yoso̱. Ta na̱kutáꞌan kua̱ꞌa̱ ní ni̱vi na ndíko̱n sa̱ta̱ ra xíꞌin inka̱ na ki̱xaa̱ no̱o̱ ra. Sava nayóꞌo ki̱xi na ñoo Jerusalén xíꞌin kua̱ꞌa̱ ka̱ ñoo estado Judea, inka̱ na ki̱xi ñoo Tiro xíꞌin ñoo Sidón, ña ñóꞌo yatin yuꞌu̱ takuií mi̱ni. Ki̱xaa̱ na koni̱ so̱ꞌo na to̱ꞌon ña ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin na, ta ndúkú na ña sandaꞌa ra ni̱vi na ndeé ndóꞌo kue̱ꞌe̱.
17 E, descendo com eles, parou num lugar plano, e também um grande número de seus discípulos, e grande multidão do povo de toda a Judeia, e de Jerusalém, e da costa marítima de Tiro e de Sidom;
18 Ta ta̱Jesús ta̱va ra ndiꞌi níma̱ ndiva̱ꞌa, ta sa̱ndaꞌa ra na ndeé ndóꞌo.
18 os quais tinham vindo para o ouvir e serem curados das suas enfermidades, como também os atormentados dos espíritos imundos. E eram curados.
19 Ndiꞌi nayóꞌo kóni na to̱nda̱a na ta̱Jesús, saá chi ndee̱ Ndios kée ña ra, ta sándaꞌa ña na.
19 E toda a multidão procurava tocar-lhe, porque saía dele virtude que curava todos.
20 Ta saá xíto ta̱Jesús no̱o̱ naxíka xíꞌin ra, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na:
20 E, levantando ele os olhos para os seus discípulos, dizia:
21 ’Tá nándukú ndó Ndios, nda̱tán ni̱vi na xíꞌi̱ ní so̱ko nándukú na ña kuxu na, ta xa̱ꞌa̱ ñayóꞌo nákaa̱ ñasi̱i̱ níma̱ ndó, chi Ndios taxi ra ña kutú ini ndó xíꞌin ñava̱ꞌa.
21 Bem-aventurados vós, que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 ’Tá yóo ni̱vi ta sáa̱ ini na xíni na ndóꞌó, ta o̱n xi̱in na kutáꞌan va̱ꞌa na xíꞌin ndó, ta kándiva̱ꞌa na xíꞌin ndó ta chíkaa̱ na ñato̱ꞌó ndó nda̱ ni̱no̱ chi ndíko̱n ndó yi̱ꞌi̱, ta xa̱ꞌa̱ ñayóꞌo nákaa̱ ñasi̱i̱ níma̱ ndó.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos aborrecerem, e quando vos separarem, e vos injuriarem, e rejeitarem o vosso nome como mau, por causa do Filho do Homem.
23 Ki̱vi̱ ña ku̱ndeé ndó xóꞌvi̱ ndó siꞌa, ta ná kusii̱ ní ini ndó, chi káꞌno ní ñava̱ꞌa taxi Ndios ndaꞌa̱ ndó ñoyívi ni̱no. Nani̱vi na xi̱taku̱ xi̱na̱ꞌá sa̱xo̱ꞌvi̱ ní na naprofeta, ta ñii ki̱ꞌva saá sa̱ꞌya ñani síkuá na saxo̱ꞌvi̱ na ndóꞌó vitin, xa̱ꞌa̱ ña ndíko̱n ndó yi̱ꞌi̱.
23 Folgai nesse dia, exultai, porque é grande o vosso galardão no céu, pois assim faziam os seus pais aos profetas.
24 ’¡Ndáꞌví ní ndóꞌó nakuíká!, chi kúsii̱ ní ini ndó xíꞌin ña yóo ñoyívi yóꞌo.
24 Mas ai de vós, ricos! Porque
25 ’¡Ndáꞌví ní ndóꞌó na chútú ti̱xin vitin!, chi va̱xi ki̱vi̱ ña o̱n kóo ka̱ ña kuxu ndaꞌa̱ ndó, ta kivi̱ ndó so̱ko.
25 Ai de vós, os que estais fartos, porque tereis fome!
26 ’¡Ndáꞌví ní ndóꞌó na va̱ꞌa ní káꞌa̱n ndiꞌi ni̱vi xa̱ꞌa̱ vitin! Saá chi xi̱na̱ꞌá xi̱i̱ síkuá ndó ñii ki̱ꞌva saá va̱ꞌa ní ni̱ka̱ꞌa̱n na xa̱ꞌa̱ naprofeta vatá ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
26 Ai de vós quando todos os homens falarem bem de vós, porque assim faziam seus pais aos falsos profetas!
27 Saá ni̱ka̱ꞌa̱n ka̱ ta̱Jesús xíꞌin na, káchí ra saá:
27 Mas a vós, que ouvis, digo: Amai a vossos inimigos, fazei bem aos que vos aborrecem,
28 Ndukú ndó no̱o̱ Ndios ña keꞌé ra ñava̱ꞌa xíꞌin ni̱vi na sáta̱vi̱ chiꞌña ndóꞌó, ta ka̱ꞌa̱n ndó xíꞌin Ndios xa̱ꞌa̱ ni̱vi na kándiva̱ꞌa xíꞌin ndó.
28 bendizei os que vos maldizem e orai pelos que vos caluniam.
29 Tá káni ni̱vi xa̱ꞌnda̱ ndaꞌa̱ na no̱o̱ ñii ndó, ta o̱n kani táꞌan ndó xíꞌin na, ta va̱ꞌa ka̱ taxi ndó ná kani na inka̱ táꞌví no̱o̱ ndó. Tá ñii ni̱vi kíndaa na tika̱chí ndó, ta va̱ꞌa taxi ndó ña kindaa na nda̱ kotó ndó.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra; e ao que te houver tirado a capa, nem a túnica recuses.
30 Tá yóo ni̱vi na ndúkú ña̱ꞌa no̱o̱ ndó, ta va̱ꞌa taxi ndó ña ndúkú na ndaꞌa̱ na. Tá yóo ni̱vi na kíndaa ña kómí ndó ndaꞌa̱ ndó, ta o̱n ndukú ndó nataxi na ña ki̱ndaa na ndaꞌa̱ ndó.
30 E dá a qualquer que te pedir; e ao que tomar o
31 Ta ñii ki̱ꞌva nda̱tán kóni ndó keꞌé ni̱vi ñava̱ꞌa xíꞌin ndó, saá keꞌé ndó ñava̱ꞌa xíꞌin na.
31 E como vós quereis que os homens vos façam, da mesma maneira fazei-lhes vós também.
32 ’Saá chi tá kíꞌvi ini ndó xíni ndó ndasaá kuiti ni̱vi na kíꞌvi ini xíni ndóꞌó, ta o̱n vása káꞌno ñayóꞌo no̱o̱ Ndios, chi inka̱ ni̱vi, vará na o̱n váꞌa kúu na, ta saá ni, kíꞌvi ini nayóꞌo xíni na ni̱vi na kíꞌvi ini xíni ñaꞌá.
32 E, se amardes aos que vos amam, que recompensa tereis? Também os pecadores amam aos que os amam.
33 Tá kéꞌé ndó ñava̱ꞌa xíꞌin ndasaá kuiti na kéꞌé ñava̱ꞌa xíꞌin ndó, ta o̱n vása káꞌno ñayóꞌo no̱o̱ Ndios, chi inka̱ ni̱vi, vará na o̱n váꞌa kúu na, ta saá ni, kéꞌé na ñava̱ꞌa xíꞌin ni̱vi na kéꞌé ñava̱ꞌa xíꞌin na.
33 E, se fizerdes bem aos que vos fazem bem, que recompensa tereis? Também os pecadores fazem o mesmo.
34 Tá sátati ndó ña kómí ndó ndasaá kuiti ndaꞌa̱ ni̱vi na ndáti ndó nataxi ña ndaꞌa̱ ndó, ta o̱n vása káꞌno ñayóꞌo no̱o̱ Ndios, chi nda̱ ni̱vi na o̱n váꞌa sátati na ña kómí na ndaꞌa̱ natáꞌan na, chi xáni si̱ni̱ na ñii ki̱vi̱ nakiꞌin tuku na ña sa̱tati na.
34 E, se emprestardes
35 Ta ndóꞌó, xíni̱ ñóꞌó kukiꞌvi ini ndó koni ndó ni̱vi na sáa̱ ini xíni ndóꞌó. Keꞌé ndó ñava̱ꞌa xíꞌin na, ta satati ndó na ña kómí ndó, vará o̱n vása ndáti ndó nakiꞌin tuku ndó ña sa̱tati ndó. Ta saá kuchiño nakiꞌin ndó ñava̱ꞌa taxi Ndios ndaꞌa̱ ndó. Chi ñava̱ꞌa keꞌé ndó sanáꞌa ña ndixa kúu ndó sa̱ꞌya Ndios ta̱Káꞌno. Chi Ndios kéꞌé ra ñava̱ꞌa xíꞌin ni̱vi na o̱n váꞌa, ta xíꞌin ni̱vi na o̱n xi̱in nakoni ndiꞌi ñava̱ꞌa va̱xi no̱o̱ Ndios.
35 Amai, pois, a vossos inimigos, e fazei o bem, e emprestai, sem nada esperardes, e será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo; porque ele é benigno
36 Kundáꞌví ini ndó koni ndó inka̱ ni̱vi, saá chi Yivá yó Ndios kúu ta̱ kúndáꞌví ní ini xíni ndiꞌi ni̱vi.
36 Sede, pois, misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 ’Tá o̱n ka̱ꞌa̱n ndó ña o̱n váꞌa xa̱ꞌa̱ inka̱ ni̱vi, ta Ndios o̱n ka̱ꞌa̱n ra ña o̱n váꞌa xa̱ꞌa̱ ndóꞌó. Tá o̱n sata̱vi̱ chiꞌña ndó inka̱ ni̱vi, ta Ndios o̱n sata̱vi̱ chiꞌña ra ndóꞌó. Tá kasa káꞌno ini ndó xa̱ꞌa̱ kua̱chi inka̱ ni̱vi, ta Ndios kasa káꞌno ini ra xa̱ꞌa̱ kua̱chi ndó.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; soltai, e soltar-vos-ão.
38 Tá taxi ndó ñava̱ꞌa ndaꞌa̱ inka̱ ni̱vi, ta saá Ndios taxi ra ñava̱ꞌa ndaꞌa̱ ndó. Nda̱tán yóo ki̱ꞌva chútú ña sákutú niꞌi na, ta̱nda̱ kóyo ndaa mi̱i ña, saá koo ki̱ꞌva ña taxi Ndios ndaꞌa̱ ndó. Nda̱tán yóo ki̱ꞌva ña taxi ndó ndaꞌa̱ inka̱ ni̱vi, ta mi̱i ki̱ꞌva yóꞌo taxi Ndios ndaꞌa̱ ndó ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
38 Dai, e ser-vos-á dado; boa medida, recalcada, sacudida e transbordando vos darão; porque com a mesma medida com que medirdes também vos medirão de novo.
39 Ta nda̱to̱ꞌon ta̱Jesús ñii cuento ña sanáꞌa ra na. Ni̱ka̱ꞌa̱n ra, káchí ra saá:
39 E disse-lhes uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar outro cego? Não cairão ambos na cova?
40 Tá yóo ñii ta̱ sákuáꞌá, ta o̱n kuchiño kuu ra ta̱ káꞌno ka̱ no̱o̱ ta̱maestro ra. Ta saá ni, tá ndi̱ꞌi sa̱kuáꞌá ní ra, ta kuchiño to̱nda̱a ra koo ra nda̱tán yóo ta̱maestro ra ―káchí ta̱Jesús.
40 O discípulo não é superior a seu mestre, mas todo o que for perfeito será como o seu mestre.
41 Ta nda̱to̱ꞌon ta̱Jesús inka̱ cuento ña sanáꞌa ra, káchí ra saá xíꞌin na:
41 E por que atentas tu no argueiro que está no olho do teu irmão e não reparas na trave que está no teu próprio olho?
42 Tá nákaa̱ ñii yito̱n káꞌno nduchu̱ no̱o̱ ndó, ta o̱n váꞌa ka̱ꞌa̱n ndó xíꞌin ñani ndó, kachí ndó saá: “Taxi ún ná tava i̱ mi̱ꞌí loꞌo nákaa̱ nduchu̱ no̱o̱ ún”, kachí ndó. Tá kéꞌé ndó saá, ta, ¡ni̱vi na o̱vi̱ yuꞌu̱ kúu ndóꞌó! Chi siꞌna xíni̱ ñóꞌó tava ndó yito̱n nákaa̱ nduchu̱ no̱o̱ ndó, ta saá kuchiño va̱ꞌa koto ndó ña tava ndó mi̱ꞌí loꞌo nákaa̱ nduchu̱ no̱o̱ ñani ndó ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Irmão, deixa-me tirar o argueiro que está no teu olho, não atentando tu mesmo na trave que está no teu olho? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás bem para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 ―Nda̱ ñii yito̱n tón va̱ꞌa, o̱n ki̱ví koon kui̱ꞌi tí o̱n váꞌa ndaꞌa̱ nó, ta nda̱ ñii yito̱n tón o̱n váꞌa, o̱n ki̱ví koon kui̱ꞌi va̱ꞌa ndaꞌa̱ nó.
43 Porque não há boa árvore que dê mau fruto, nem má árvore que dê bom fruto.
44 Tá xíto ndó kui̱ꞌi ndaꞌa̱ yito̱n, ta saá kúnda̱a̱ ini ndó ndá yito̱n kúu nó. Yito̱n tón ñiño̱ ta o̱n vása kóon tíhigo ni tíuva ndaꞌa̱ nó.
44 Porque cada árvore se conhece pelo seu próprio fruto; pois não se colhem figos dos espinheiros, nem se vindimam uvas dos abrolhos.
45 Tón yito̱n sánáꞌa saá: Ni̱vi na kómí níma̱ va̱ꞌa, káꞌa̱n na to̱ꞌon va̱ꞌa. Ta ni̱vi na kómí níma̱ o̱n váꞌa, káꞌa̱n na to̱ꞌon o̱n váꞌa. Saá chi nda̱tán yóo níma̱ ni̱vi, saá yóo to̱ꞌon ña káꞌa̱n na ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
45 O homem bom, do bom tesouro do seu coração, tira o bem, e o homem mau, do mau tesouro do seu coração, tira o mal, porque da abundância do seu coração fala a boca.
46 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ka̱ ra xíꞌin na:
46 E por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que eu digo?
47 Ta vitin ndáto̱ꞌon i̱ xíꞌin ndó ndasaá yóo ni̱vi na xíni̱ so̱ꞌo to̱ꞌon i̱ ta kísa ndivi na ña káꞌa̱n i̱ xíꞌin na.
47 Qualquer que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as observa, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Nda̱tán yóo ñii ta̱a ta̱ ndíchí si̱ni̱, saá yóo na. Saá chi ta̱a ta̱ ndíchí si̱ni̱ xáta kónó ra ta kísa va̱ꞌa ra veꞌe ra sa̱ta̱ yu̱u̱ chée kútu̱. Tá ndeé ní kóon sa̱vi̱, ta xáꞌno ní yu̱ta, ta xa̱ꞌa̱ veꞌe ta̱yóꞌo ndeé ní káni takuií, ta veꞌe ra o̱n vása ní‑nakava ña, chi xa̱ꞌa̱ veꞌe yóꞌo nákaa̱ kútu̱ ña sa̱ta̱ yu̱u̱ chée.
48 É semelhante ao homem que edificou uma casa, e cavou, e abriu bem fundo, e pôs os alicerces sobre rocha; e, vindo a enchente, bateu com ímpeto a corrente naquela casa e não a pôde abalar, porque estava fundada sobre rocha.
49 Ta nda̱tán yóo ñii ta̱a ta̱ o̱n vása ndíchí si̱ni̱, ta ta̱yóꞌo kísa va̱ꞌa ra veꞌe ra no̱o̱ yóo yo̱tí vitá, saá yóo ni̱vi na xíni̱ so̱ꞌo to̱ꞌon ña káꞌa̱n i̱, ta o̱n vása kísa ndivi na ña. Tá ndeé ní kóon sa̱vi̱, ta xáꞌno ní yu̱ta, ta̱nda̱ xa̱ꞌa̱ veꞌe ta̱yóꞌo ndeé ní káni takuií, ta o̱n vása ní‑kundeé ña, ta na̱kava ña ta ndi̱ꞌi xa̱ꞌa̱ ña ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na. San Lucas 6:46-49|src="GR-lllf02n.49Lk6.tif" size="col" ref="6:49"
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante ao homem que edificou uma casa sobre terra, sem alicerces, na qual bateu com ímpeto a corrente, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.