Atos 7
Alacatlatzala Mixtec New Testament (MIM) vs NTLH
1 Ta saá ta̱káꞌno no̱o̱ nasu̱tu̱ ni̱nda̱ka̱ to̱ꞌon ra ta̱Esteban, káchí ra saá:
1 O Grande Sacerdote perguntou a Estêvão: — O que essas pessoas estão dizendo é verdade?
2 Ta nda̱kuii̱n ta̱Esteban, káchí ra saá:
2 Estêvão respondeu: — Irmãos e pais, escutem! O
3 ta ni̱ka̱ꞌa̱n Ndios xíꞌin ra, ka̱chí ra saá: “Ta vitin kee ún ñoo ún, sandakoo ún natáꞌan ún, ta ko̱ꞌo̱n ún kutaku̱ ún inka̱ xiiña ña sanáꞌa i̱ no̱o̱ ún”, ka̱chí Ndios xíꞌin ta̱Abraham.
3 E Deus lhe disse: “Saia da sua terra e do meio dos seus parentes e vá para uma terra que eu lhe mostrarei.”
4 Ta ke̱e ta̱Abraham ñoo ra ña na̱ní Caldea ta kua̱ꞌa̱n ra ña kutaku̱ ra ñii ñoo ña na̱ní Harán. Ta saá ni̱xiꞌi̱ yivá ra, ta Ndios ti̱ꞌví ra ta̱Abraham kee ra ñoo Harán yóꞌo ta ki̱xaa̱ ra ñoo no̱o̱ táku̱ yó vitin.
4 Então ele saiu da Caldeia e foi morar em Harã. Depois que o pai dele morreu, Deus trouxe Abraão para esta terra onde vocês agora estão morando.
5 Ta Ndios o̱n vása ní‑taxi ra nda̱ loꞌo ñoꞌo̱ ndaꞌa̱ ta̱Abraham ña kuu ña ñoꞌo̱ mi̱i ra, ta saá ni, ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ra, ka̱chí ra saá: “Ñii ki̱vi̱ ndiꞌi saá ñoꞌo̱ ña kúu ñoꞌo̱ Canaán nduu ña ñoꞌo̱ mi̱i nasa̱ꞌya ñani síkuá ún”, ka̱chí Ndios xíꞌin ta̱Abraham xi̱na̱ꞌá. Ta ki̱vi̱ ni̱ka̱ꞌa̱n Ndios saá, ta ta̱Abraham o̱n ko̱ó nda̱ ñii sa̱ꞌya ra kómí ra.
5 Ele não deu a Abraão nem mesmo um palmo desta terra, mas prometeu que ia lhe dar toda esta terra e que depois ela seria dos seus descendentes. Quando Deus fez essa promessa, Abraão ainda não tinha filhos.
6 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n Ndios inka̱ yichi̱ xíꞌin ta̱Abraham, ka̱chí ra saá: “Nasa̱ꞌya ñani síkuá ún kutaku̱ na inka̱ ñoo xíyo, ta ko̱mi̱ ciento kui̱ya̱ xo̱ꞌvi̱ na ñoo yóꞌo. Saá chi nduu na esclavo ña kasa chiño na no̱o̱ napatrón na, ta o̱n vása kukomí na nda̱yí ña sandakoo na chiño yóꞌo.
6 Ele disse a Abraão: “Os seus descendentes vão viver como estrangeiros em outra terra. Ali eles serão escravos e serão maltratados durante quatrocentos anos.”
7 Tá ndiꞌi yaꞌa ko̱mi̱ ciento kui̱ya̱, ta yi̱ꞌi̱ Ndios saxo̱ꞌvi̱ i̱ ni̱vi na ñoo xíyo yóꞌo, na kúu na saxo̱ꞌvi̱ nasa̱ꞌya ñani síkuá ún. Ta saá taxi i̱ ña kee nasa̱ꞌya ñani síkuá ún ña ko̱ꞌo̱n ndíka̱ na, ta kixaa̱ na no̱o̱ i̱ ñoo yóꞌo xa̱ꞌa̱ ña kasa káꞌno na yi̱ꞌi̱”, ka̱chí Ndios xíꞌin ta̱Abraham.
7 — E Deus disse ainda: “Eu castigarei a nação que os escravizar. Depois disso eles voltarão daquela terra e me adorarão neste lugar.”
8 Ta saá Ndios xa̱ꞌnda chiño ra no̱o̱ ta̱Abraham ña kasa ndivi ra costumbre ña na̱ní circuncisión. Ta ñacircuncisión yóꞌo kúu ñii seña ña kóni kachí ndí ta̱Abraham xíꞌin nasa̱ꞌya ra ta xíꞌin ndiꞌi nasa̱ꞌya ñani síkuá ra kuu na ni̱vi nañoo Ndios. Ta saá tá sa̱ꞌya ra ta̱Isaac ni̱xi̱no̱ ra o̱na̱ ki̱vi̱ ra, ta ta̱Abraham ki̱sa ndivi ra costumbre circuncisión xíꞌin ra. Ta ñii ki̱ꞌva saá ki̱sa ndivi ta̱Isaac costumbre circuncisión xíꞌin sa̱ꞌya ra ta̱Jacob, ta ta̱Jacob ki̱sa ndivi ra costumbre circuncisión xíꞌin na u̱xu̱ o̱vi̱ ta̱a sa̱ꞌya ra, ta nayóꞌo kúu naxi̱i̱ síkuá yó na u̱xu̱ o̱vi̱ tiꞌvi naIsrael.
8 Deus deu a Abraão a cerimônia da circuncisão como prova da aliança que fez com ele. Por isso Abraão circuncidou o seu filho Isaque uma semana depois do seu nascimento. Isaque circuncidou o seu filho Jacó, e Jacó fez o mesmo com os seus doze filhos, os patriarcas .
9 ’Ta ni̱yaꞌa loꞌo kui̱ya̱, ta saá sava nasa̱ꞌya ta̱Jacob ki̱sa kuíni̱ ini na xíni na ñani na ta̱José, ta̱nda̱ ni̱to̱nda̱a na ni̱si̱kó na ra ndaꞌa̱ ni̱vi nañoo Egipto ña ko̱ꞌo̱n ra kuu ra esclavo ta o̱n vása kukomí ra nda̱yí ña sandakoo ra chiño ta̱patrón ra ta̱Egipto. Ta saá ni, Ndios ni̱xi̱yo ra xíꞌin ta̱José,
9 Estêvão continuou: — Os irmãos de José tinham inveja dele e o venderam para ser escravo no Egito. Mas Deus estava com ele
10 ta sa̱ka̱ku ra ta̱José no̱o̱ ndiꞌi ñayo̱ꞌvi̱ ni̱xo̱ꞌvi̱ ra. Ta Ndios ke̱ꞌé ra ñava̱ꞌa xíꞌin ta̱José, chi ta̱xi ra ñandíchí si̱ni̱ ta̱José, ta ta̱xi ra ña ta̱rey Faraón kúsii̱ ini ra xíni ra ta̱José yóꞌo. Ta xa̱ꞌa̱ ñayóꞌo ta̱rey yóꞌo sa̱kuiso chiño ra ta̱José ña xa̱ꞌnda chiño ra no̱o̱ ndiꞌi ni̱vi na xi̱taku̱ ndiꞌi ñoo ña ndáꞌvi ndaa Egipto, ta tuku sa̱kuiso chiño ra ta̱José ña xi̱kuu ra ta̱káꞌno no̱o̱ ndiꞌi ni̱vi na kísa chiño veꞌe ta̱rey Faraón.
10 e o livrou de todas as suas aflições. Quando José apareceu diante de Faraó, rei do Egito, Deus lhe deu sabedoria e modos agradáveis. E Faraó o nomeou governador do Egito e do palácio do rei.
11 ’Ta saá ki̱xaa̱ ki̱vi̱ ña ni̱vi nañoo Egipto xíꞌin ni̱vi na táku̱ no̱o̱ ñoꞌo̱ Canaán, ndeé ní ni̱xo̱ꞌvi̱ na so̱ko, chi o̱n vása yóo ka̱ ña kuxu na. Ta ñii ki̱ꞌva saá ni̱xo̱ꞌvi̱ na so̱ko naxi̱i̱ síkuá yó ta̱Jacob xíꞌin naveꞌe ra chi ki̱vi̱ saá xi̱taku̱ na no̱o̱ ñoꞌo̱ Canaán.
11 Depois houve falta de alimentos e muito sofrimento no Egito e em Canaã, e os nossos antepassados não tinham mais o que comer.
12 Ta ki̱vi̱ xi̱ni̱ so̱ꞌo ta̱Jacob yóo ña xíxi ni̱vi ñoo Egipto, ta ti̱ꞌví ra nasa̱ꞌya ra ko̱ꞌo̱n na ñoo Egipto xa̱ꞌa̱ ña sata na ña kuxu na. Ñayóꞌo xi̱kuu yichi̱ no̱ó ni̱xa̱ꞌa̱n na ñoo Egipto.
12 Mais tarde, Jacó ouviu dizer que no Egito havia trigo e mandou pela primeira vez os nossos antepassados até lá.
13 Ta yichi̱ o̱vi̱ ni̱xa̱ꞌa̱n nañani ta̱José, ta ni̱xaa̱ na ñoo Egipto ña sata na ña kuxu na no̱o̱ ta̱José, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱José xíꞌin na, ka̱chí ra saá: “Yi̱ꞌi̱ kúu ñani ndó ta̱José”, ka̱chí ra xíꞌin na. Ta saá inka̱ ni̱vi na xi̱ni̱ so̱ꞌo ñayóꞌo kua̱ꞌa̱n na ta ni̱xaa̱ na no̱o̱ ta̱rey Faraón, ta nda̱to̱ꞌon na xíꞌin ra ndí nata̱a na ki̱xaa̱ ñoo Egipto yóꞌo kúu nañani ta̱José.
13 Na segunda vez José contou aos seus irmãos quem ele era, e Faraó ficou sabendo da família de José.
14 Ta saá ta̱José ka̱na ra yivá ra ta̱Jacob, ña kixi ra kutaku̱ ra ñoo Egipto xíꞌin ndiꞌi naveꞌe ra. Ta ndiꞌi naveꞌe ra xi̱kuu na u̱ni̱ si̱ko̱ xa̱ꞌo̱n ni̱vi.
14 Então José mandou buscar o seu pai Jacó e todos os seus parentes, a fim de irem para o Egito; eram setenta e cinco pessoas ao todo.
15 Ta saá ta̱Jacob xíꞌin ndiꞌi naveꞌe ra sa̱ndakoo na ñoo na, ta ki̱xaa̱ na kutaku̱ na ñoo Egipto. Ta sa̱ꞌya ta̱Jacob xíꞌin sa̱ꞌya ñani síkuá ra xi̱kuu naxi̱i̱ síkuá yó naIsrael. Ta ni̱yaꞌa kua̱ꞌa̱ ní kui̱ya̱, ta ni̱xiꞌi̱ ta̱Jacob, ta saá tuku ni̱yaꞌa kua̱ꞌa̱ ní kui̱ya̱, ta ni̱xiꞌi̱ nasa̱ꞌya ra na ki̱xaa̱ xíꞌin ra ñoo Egipto.
15 Jacó foi para o Egito, e ali ele e os nossos antepassados ficaram morando até o dia da morte deles.
16 Ta saá sa̱ndúxu̱n na yi̱kí ko̱ñu ta̱Jacob, ta sa̱ndúxu̱n na yi̱kí ko̱ñu sa̱ꞌya ra no̱o̱ ñoꞌo̱ ña xa sa̱ta ta̱Abraham xíꞌin si̱ꞌún cha̱ꞌvi ra no̱o̱ sa̱ꞌya ta̱Hamor xi̱na̱ꞌá. Ta ñoꞌo̱ no̱o̱ ni̱ndu̱xu̱n yi̱kí ko̱ñu nayóꞌo yóo ña ñoo Siquem ña ndáꞌvi ndaa ñoo mi̱i yó naIsrael vitin.
16 Depois os corpos deles foram trazidos para Siquém e postos no túmulo que Abraão tinha comprado dos descendentes de Hamor por um certo preço.
17 ’Tá xa yatin tónda̱a ki̱vi̱ ña Ndios kasa ndivi ra to̱ꞌon ña ki̱ndo̱o ra xíꞌin xi̱i̱ síkuá yó ta̱Abraham, ta xa ni̱xi̱na̱ ní ni̱vi naIsrael na táku̱ ñoo Egipto, ta xa kua̱ꞌa̱ ní ni̱vi kúu na.
17 — Quando estava chegando o tempo de Deus cumprir o juramento que havia feito a Abraão, o nosso povo tinha aumentado muito no Egito.
18 Ta saá ki̱xáꞌá xáꞌnda chiño ñii ta̱rey ñoo Egipto, ta ta̱rey yóꞌo o̱n vása ní‑xini̱ so̱ꞌo ra to̱ꞌon xa̱ꞌa̱ ñava̱ꞌa ke̱ꞌé ta̱José kui̱ya̱ xi̱na̱ꞌá.
18 Então um rei que não sabia nada a respeito de José começou a governar o Egito.
19 Ta xíꞌin ñandíchí si̱ni̱ ra, ta̱rey yóꞌo sa̱ndáꞌví ra ndiꞌi ni̱vi nañoo Israel, naxi̱i̱ síkuá yó, ta ki̱sa ndu̱xa̱ ra xíꞌin na ña tiin na naválí chíchín sa̱ꞌya na, ta ko̱ꞌo̱n na xíꞌin na ña sandakoo mi̱i na naválí yóꞌo nda̱ ñii no̱o̱ xíká xa̱ꞌa̱ ña kivi̱ na.
19 Esse rei enganou e maltratou os nossos antepassados, a ponto de obrigá-los a abandonar as suas próprias criancinhas para que elas morressem.
20 Ta mi̱i kui̱ya̱ saá ka̱ku ta̱Moisés, ta Ndios kúsii̱ ini ra xíni ra ta̱loꞌo yóꞌo. Ta naveꞌe ta̱loꞌo Moisés yóꞌo xi̱ndaa na ra u̱ni̱ yo̱o̱ kuiti,
20 Nesse tempo nasceu Moisés, que era uma linda criança, e durante três meses os seus pais cuidaram dele em casa.
21 ta saá xa̱ꞌa̱ ña kasa ndivi na nda̱yí ta̱rey, ti̱in na ra ña ni̱xa̱ꞌa̱n na ñii xiiña no̱o̱ sa̱ndakoo na ra. Ta ñii ñaꞌa̱ ñá kúu sa̱ꞌya ta̱rey Faraón, na̱níꞌi ñá ta̱Moisés loꞌo yóꞌo, ta na̱kiꞌin ñá ra, ta kua̱noꞌo̱ ra xíꞌin ñá veꞌe ñá, ta nda̱tán yóo sa̱ꞌya mi̱i ñá saá ndu̱u ra.
21 Mas, quando tiveram de abandoná-lo, a filha do rei o adotou e criou como seu próprio filho.
22 Ta saá naEgipto sa̱náꞌa va̱ꞌa na ra ndiꞌi ñandíchí mi̱i na, ta ta̱Moisés sa̱kuáꞌá ra ndiꞌi ña sa̱náꞌa na ra. Ta saá ta̱Moisés ni̱to̱nda̱a ra xi̱kuu ra ñii ta̱a ta̱káꞌno ní, ta ndíchí ní ra ta tiꞌva ní ra ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ni̱vi, ta ñii ki̱ꞌva saá tiꞌva ní ra kasa ndivi ra ndiꞌi no̱o̱ chiño.
22 E assim ele foi instruído em toda a ciência dos egípcios e se tornou um homem que falava e agia com autoridade.
23 ’Tá ni̱xi̱no̱ ta̱Moisés o̱vi̱ si̱ko̱ kui̱ya̱, ta chi̱kaa̱ ini ra ko̱ꞌo̱n ra koto ra nañoo ra naIsrael.
23 Estêvão disse ainda: — Quando Moisés já estava com quarenta anos, resolveu ir ver a sua gente, os israelitas.
24 Ta saá ke̱e ra ta ni̱xaa̱ ra no̱o̱ kísa chiño nañoo ra no̱o̱ naEgipto. Ta xi̱ni ra ñii ta̱Egipto káni ní ra ñii ta̱Israel. Ta saá ta̱Moisés ni̱ki̱ꞌvi ra ña chi̱ndeé ra ta̱Israel, ta xa̱ꞌni ra ta̱Egipto yóꞌo.
24 Ali viu um egípcio maltratando um homem do seu povo. Então defendeu o israelita e o vingou, matando o egípcio.
25 Ta xa̱ni si̱ni̱ ta̱Moisés ndí ni̱vi naIsrael va̱ꞌa kuchiño kunda̱a̱ ini na ndí Ndios ti̱ꞌví ñaꞌá ra va̱xi ra saka̱ku ra na no̱o̱ naEgipto. Saá xa̱ni si̱ni̱ ta̱Moisés, ta ni̱vi naIsrael o̱n vása ní‑kunda̱a̱ ini na ñayóꞌo.
25 Moisés pensava que os israelitas entenderiam que Deus ia libertá-los por meio dele, mas eles não entenderam.
26 Tá ni̱ti̱vi inka̱ ki̱vi̱, ta kua̱ꞌa̱n ta̱Moisés, koto ra nañoo ra naIsrael, ta ni̱xaa̱ ra, ta xi̱ni ra o̱vi̱ naIsrael káni táꞌan na, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na: “Koto ndó ví. Ndóꞌó, nata̱a Israel, nda̱tán yóo ñani mi̱i ndó saá yóo ndó xíꞌin táꞌan ndó. Ta saá, ¿nda̱chun káni táꞌan ndó? ¿Nda̱chun kóni ndó satakuéꞌe̱ ndó táꞌan ndó?”, ka̱chí ta̱Moisés xíꞌin na.
26 No dia seguinte Moisés viu dois israelitas brigando. E, tentando apartar a briga, disse: “Homens, escutem! Vocês são irmãos; por que estão brigando?”
27 Ta nda̱kuii̱n ta̱a ta̱ ka̱ni ní ta̱táꞌan ra, ni̱ka̱ꞌa̱n kue̱ꞌe̱ ra xíꞌin ta̱Moisés, ka̱chí ra saá: “¿Yu kúu na ta̱xi ndee̱ ndaꞌa̱ ún ña kuu ún ta̱a ta̱káꞌno ta̱ xáꞌnda chiño no̱o̱ ndi̱? ¿Yu kúu na ta̱xi nda̱yí ndaꞌa̱ ún ña kuu ún ta̱juez ña kasa nani ún xa̱ꞌa̱ kua̱chi ndi̱?
27 — Mas aquele que estava maltratando o outro empurrou Moisés para um lado e disse: “Quem pôs você como nosso chefe ou nosso juiz?
28 ¿Án vitin kóni ún kaꞌni ún yi̱ꞌi̱ nda̱tán xa̱ꞌni ún ta̱Egipto ki̱vi̱ koni?”, ka̱chí ra xíꞌin ta̱Moisés.
28 Você está querendo me matar como matou o egípcio ontem?”
29 Tá xi̱ni̱ so̱ꞌo ta̱Moisés ña ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱yóꞌo, ta ni̱yi̱ꞌví ra, ta kama ke̱e ra kua̱ꞌa̱n xíká ra ñii xiiña ña na̱ní Madián, ña nákaa̱ ñoo xíyo. Ta yóꞌo ni̱xi̱yo ra, xi̱taku̱ ra, ta saá to̱nda̱ꞌa̱ ra xíꞌin ñii ñaꞌa̱, ta ka̱ku o̱vi̱ sa̱ꞌya na.
29 Quando Moisés ouviu isso, fugiu do Egito e foi morar na terra de Midiã, e ali nasceram dois filhos dele.
30 ’Ta saá ni̱yaꞌa o̱vi̱ si̱ko̱ kui̱ya̱, ta ñii ki̱vi̱ yóo ta̱Moisés no̱o̱ ñoꞌo̱ yi̱chí ña nákaa̱ yatin no̱o̱ yóo yuku̱ ña na̱ní Sinaí. Ta no̱o̱ ñoꞌo̱ yi̱chí yóꞌo ñíndichi ñii tón ñiño̱ ndíxin níí nó xíꞌin ña kua̱ꞌa̱ yáa̱ ñoꞌo̱ ña xíxi̱, ta ma̱ꞌñó ñoꞌo̱ yóꞌo ni̱ti̱vi ñii ñaángel no̱o̱ ta̱Moisés.
30 — Quarenta anos mais tarde, quando Moisés estava no deserto, perto do monte Sinai, um anjo apareceu a ele, no meio do fogo de um espinheiro que estava queimando.
31 Ta na̱kaꞌnda ní ini ra xi̱to ra ñayóꞌo. Ta ni̱to̱nda̱a yatin ka̱ ra ña koto va̱ꞌa ra ña xíxi̱ yóꞌo, ta xi̱ni̱ so̱ꞌo ra to̱ꞌon Ndios ña ki̱xi mi̱i no̱o̱ xíxi̱ ñoꞌo̱.
31 Moisés ficou admirado com o que estava vendo e chegou perto para ver melhor. Então ouviu a voz do Senhor, que disse:
32 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ña, ka̱chí ña saá: “Yi̱ꞌi̱ kúu i̱ Ndios, ta naxi̱i̱ síkuá ún ta̱Abraham, ta̱Isaac xíꞌin ta̱Jacob ki̱sa to̱ꞌó na yi̱ꞌi̱”, ka̱chí Ndios xíꞌin ta̱Moisés. Ta ni̱yi̱ꞌví ní ta̱Moisés, ta̱nda̱ ki̱xáꞌá ra kísin ni̱no mi̱i ra, ñíndichi ra, ta ni̱‑xiin ra koto ka̱ ra no̱o̱ yóo ñoꞌo̱ xíxi̱.
32 “Eu sou o Deus dos seus antepassados, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó.” Moisés tremia de medo e não tinha coragem de olhar.
33 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n Ndios xíꞌin ra: “Tava ún ndu̱xa̱n ún ña ñóꞌo xa̱ꞌa̱ ún, chi ñoꞌo̱ no̱o̱ ñíndichi ún ñoꞌo̱ yi̱i̱ kúu ña.
33 Então o Senhor disse: “Tire as sandálias, pois o lugar onde você está é um lugar sagrado.
34 Ndixa ñanda̱a̱ kía̱ xa xíto i̱ ña ndasaá ndeé ní xóꞌvi̱ ni̱vi naIsrael, na kúu nañoo i̱, na táku̱ ñoo Egipto, ta xa xíni̱ so̱ꞌo i̱ ña ndeé ní tána na ta ndáꞌyi na xíꞌin ña yo̱ꞌvi̱ ní xóꞌvi̱ na, ña̱kán ki̱xaa̱ i̱ ña saka̱ku i̱ na no̱o̱ ni̱vi na sáxo̱ꞌvi̱ ñaꞌá. Ta vitin kixi yatin ún no̱o̱ i̱, ta tiꞌví i̱ yóꞌó noꞌo̱ ún ñoo Egipto”, ka̱chí Ndios xíꞌin ta̱Moisés.
34 Eu tenho visto como o meu povo está sendo maltratado no Egito; tenho ouvido os gemidos deles e desci para libertá-los. Agora vou mandar você para o Egito.”
35 ’Tá ndi̱kó ta̱Moisés na̱xaa̱ ra ñoo Egipto, ta naxi̱i̱ síkuá yó ni̱‑xiin na nakiꞌin va̱ꞌa na ra, ta ni̱ka̱ꞌa̱n na xíꞌin ra, ka̱chí na saá: “¿Yu kúu na ta̱xi nda̱yí ndaꞌa̱ ún kuu ún ta̱káꞌno ta̱ kaꞌnda chiño no̱o̱ ndi̱? Ta, ¿yu kúu na ta̱xi nda̱yí ndaꞌa̱ ún kuu ún ta̱juez ña kasa nani ún xa̱ꞌa̱ kua̱chi ndi̱?”, ka̱chí na xíꞌin ra. Ta ta̱Moisés yóꞌo kúu ta̱a ta̱ ti̱ꞌví Ndios ña kuu ra ta̱ kaꞌnda chiño no̱o̱ naxi̱i̱ síkuá yó nañoo Israel ta saka̱ku ra na no̱o̱ nañoo Egipto. Ta mi̱i Ndios sa̱kuiso chiño ra ta̱Moisés keꞌé ra saá, ki̱vi̱ ni̱ti̱vi ñaángel no̱o̱ ra no̱o̱ ñíndichi tón ñiño̱ xíxi̱.
35 E Estêvão continuou: — Esse mesmo Moisés foi rejeitado pelo povo de Israel. Eles lhe perguntaram: “Quem pôs você como nosso chefe ou nosso juiz?” Deus enviou esse Moisés como líder e libertador, com a ajuda do anjo que apareceu no espinheiro.
36 Ta ta̱Moisés ta̱va ra ni̱vi nañoo Israel ti̱xin ñoo Egipto, ta ke̱e na kua̱ꞌa̱n na xíꞌin ra. Ta saá tá o̱n ta̱ꞌán ka̱ kee na, ta Ndios ta̱xi ra ndee̱ ndaꞌa̱ ta̱Moisés ña ke̱ꞌé ra kua̱ꞌa̱ ní milagro ña sa̱náꞌa ra no̱o̱ naEgipto ndí ta̱ndeé ní kúu Ndios. Ta ki̱vi̱ ni̱xaa̱ nañoo Israel yatin no̱o̱ yóo yuꞌu̱ takuií mi̱ni, ña na̱ní Mar Rojo, ta Ndios ke̱ꞌé ra inka̱ milagro xa̱ꞌa̱ ña kuchiño yaꞌa naIsrael, ta xaa̱ na nda̱ inka̱ xiiña yuꞌu̱ mi̱ni. Ta saá ki̱vi̱ xi̱taku̱ nañoo Israel o̱vi̱ si̱ko̱ kui̱ya̱ no̱o̱ yóo ñoꞌo̱ yi̱chí, ta Ndios ta̱xi ra ndee̱ ndaꞌa̱ ta̱Moisés ña ke̱ꞌé ra víꞌí ní ka̱ milagro xa̱ꞌa̱ ña chindeé ra nañoo Israel.
36 Foi ele quem tirou os israelitas do Egito, fazendo milagres e maravilhas naquela terra, e também no mar Vermelho, e no deserto, durante quarenta anos.
37 Ta ta̱Moisés yóꞌo ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin naxi̱i̱ síkuá yó, ka̱chí ra saá: “Ñii ki̱vi̱ ña va̱xi Ndios keꞌé ra ña ñii ta̱Israel, kuu ra ñii ta̱profeta, nda̱tán yóo yi̱ꞌi̱”, ka̱chí ta̱Moisés xíꞌin na.
37 Foi esse mesmo Moisés quem disse aos israelitas: “Do meio de vocês Deus escolherá e enviará para vocês um profeta , assim como ele me enviou.”
38 Ta mi̱i ta̱Moisés yóꞌo kúu ta̱a ta̱ xi̱taku̱ xíꞌin naxi̱i̱ síkuá yó o̱vi̱ si̱ko̱ kui̱ya̱ no̱o̱ ñoꞌo̱ yi̱chí. Ta ñii ñaángel Ndios ni̱ka̱ꞌa̱n ña xíꞌin ta̱Moisés no̱o̱ yuku̱ ña na̱ní Sinaí, ta ta̱xi ña to̱ꞌon Ndios ndaꞌa̱ ra, ta to̱ꞌon yóꞌo ni̱taa ra, ta ta̱xi ra ña ndaꞌa̱ naxi̱i̱ síkuá yó, ña nayóꞌo ta̱xi na ña ndaꞌa̱ nasa̱ꞌya na, ta saá nda̱ vitin nayivá mi̱i yó ta̱xi na to̱ꞌon Ndios yóꞌo ndaꞌa̱ yó. Ta to̱ꞌon Ndios yóꞌo kúu ña táxi ndinoꞌo kutaku̱ yó nda̱tán kóni Ndios.
38 Foi Moisés quem esteve com os israelitas reunidos no deserto; ele esteve lá com os nossos antepassados e com o anjo que falou com ele no monte Sinai. E foi Moisés quem recebeu e nos entregou as mensagens vivas de Deus.
39 ’Ta naxi̱i̱ síkuá yó o̱n vása ní‑xiin na kasa ndivi na to̱ꞌon ña ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Moisés xíꞌin na, nda̱ víka̱ ki̱sa toon ní ini na no̱o̱ ra, ta̱nda̱ ku̱too ní na ndikó na ñoo Egipto, chi níma̱ na xa ndi̱kó ña ñoo kán.
39 — Os nossos antepassados não quiseram obedecer a Moisés, mas o rejeitaram e queriam voltar para o Egito.
40 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n na xíꞌin ta̱Aarón, ta̱a ta̱ kúu ñani ta̱Moisés, ka̱chí na saá: “Kasa va̱ꞌa ún ídolo ña kuu ndios válí xa̱ꞌa̱ ña ko̱ꞌo̱n siꞌna ña no̱o̱ yó ña kuniꞌi ña yichi̱ yó no̱o̱ ko̱ꞌo̱n yó xíꞌin ña, saá chi o̱n vása xíni̱ ndi̱ yukía̱ ndo̱ꞌo ta̱Moisés ta̱a ta̱ ta̱va yó ke̱e yó ñoo Egipto ta ki̱xaa̱ yó yóꞌo vitin”, ka̱chí na xíꞌin ta̱Aarón.
40 Eles disseram a Arão: “Faça para nós deuses que irão à nossa frente. Não sabemos o que aconteceu com Moisés, aquele homem que nos tirou do Egito.”
41 Ta saá ki̱sa va̱ꞌa na ñii na̱ꞌná si̱ndi̱ki̱ ña xi̱kuu ndios ña ki̱sa to̱ꞌó na. Ta saá xa̱ꞌni na kiti̱ tí kúu tí ni̱so̱ko̱ na no̱o̱ na̱ꞌná si̱ndi̱ki̱ yóꞌo. Ta saá sa̱kana na ñii viko̱ káꞌno ña ki̱sa to̱ꞌó na na̱ꞌná si̱ndi̱ki̱, ta kúsii̱ ní ini na xíni na ñandios vatá yóꞌo ña kúu ña ki̱sa va̱ꞌa mi̱i na.
41 Então fizeram uma imagem em forma de bezerro e mataram animais para oferecer a ela como sacrifício . Depois deram uma festa em honra da imagem que eles mesmos tinham feito.
42 Xa̱ꞌa̱ ñayóꞌo Ndios sa̱ña ra na keꞌé na ña kóni na, ta ta̱xi ra ña kasa káꞌno na ndiꞌi ña ki̱sa va̱ꞌa Ndios ña chi̱ndúꞌu̱ ra koo ñoyívi kaa̱. Ta saá ki̱sa káꞌno na ki̱mi xíꞌin yo̱o̱ ta xíꞌin ño̱ꞌo ña yéꞌe ndiví. Kui̱ya̱ xi̱na̱ꞌá ta̱profeta Amós ni̱taa ra to̱ꞌon Ndios xa̱ꞌa̱ ña ke̱ꞌé na, ta to̱ꞌon Ndios yóꞌo káchí ña saá:
42 Mas Deus se afastou deles e deixou que adorassem as estrelas do céu, como está escrito no Livro dos Profetas : “Ó povo de Israel, não foi para mim que vocês mataram e ofereceram animais em durante quarenta anos no deserto.
43 O̱n si̱ví saá, chi veꞌe ño̱ꞌo tia̱ꞌva ñaídolo Moloc, ña kúu ndios vatá, kúu ña xi̱ndiso ndó ni̱xika ndó no̱o̱ ñoꞌo̱ yi̱chí.
43 Vocês carregaram a barraca do deus e também a imagem da estrela de Raifã , o deus de vocês. Esses eram ídolos que vocês tinham feito para adorar. Por isso vou mandar vocês para além da Babilônia.”
44 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ka̱ ta̱Esteban xíꞌin na, káchí ra saá:
44 — No deserto, os nossos antepassados tinham consigo a Tenda da Presença de Deus . Essa Tenda foi feita como Deus tinha mandado Moisés fazer, de acordo com o modelo que Deus lhe havia mostrado.
45 Ta saá, tá o̱n ko̱ó ka̱ ta̱Moisés táku̱ ra xíꞌin na, ta ta̱Josué kúu ta̱ na̱kuiso chiño xíꞌin na, ta naxi̱i̱ síkuá yó na̱kuiso na veꞌe ño̱ꞌo mandiado, ta kua̱ꞌa̱n ña xíꞌin na, ta saá ni̱xaa̱ na no̱o̱ ñoꞌo̱ Canaán. Ta ni̱xi̱yo veꞌe ño̱ꞌo mandiado yóꞌo xíꞌin na ki̱vi̱ ka̱ni táꞌan na xíꞌin ni̱vi na xi̱taku̱ no̱o̱ ñoꞌo̱ Canaán yóꞌo. Ta Ndios chi̱ndeé ra naxi̱i̱ síkuá yó, ta ku̱ndeé na no̱o̱ ni̱vi naCanaán ta na̱kiꞌin na ñoꞌo̱ na ña kutaku̱ na. Ta veꞌe ño̱ꞌo mandiado yóꞌo ki̱ndo̱o ña xíꞌin naxi̱i̱ síkuá yó ta̱nda̱ ki̱vi̱ xáꞌnda chiño ta̱rey David no̱o̱ naIsrael.
45 Eles tinham recebido a Tenda dos seus antepassados e a levaram quando foram com Josué e conquistaram as terras das nações que Deus expulsou de diante deles. A Tenda ficou lá com eles até o tempo de Davi.
46 Ndios kúsii̱ ní ini ra xíni ra ta̱David, ta ta̱David ndu̱kú ra ñava̱ꞌa no̱o̱ Ndios ña taxi ra kasa va̱ꞌa ra inka̱ veꞌe ño̱ꞌo Ndios ña naꞌá ní kundichi. Ta veꞌe ño̱ꞌo yóꞌo kuu no̱o̱ ni̱vi naIsrael kasa to̱ꞌó na Ndios ndinoꞌo.
46 Davi recebeu a aprovação de Deus e pediu licença para construir uma casa para o Deus de Jacó.
47 Ta o̱n si̱ví ta̱rey David xi̱kuu ta̱a ta̱ ki̱sa va̱ꞌa veꞌe ño̱ꞌo káꞌno yóꞌo xa̱ꞌa̱ Ndios, chi ta̱Salomón sa̱ꞌya ta̱rey David xi̱kuu ta̱a ta̱ ki̱sa va̱ꞌa ña.
47 Mas foi Salomão quem construiu a casa de Deus.
48 Ta saá ni, Ndios o̱n vása xíni̱ ñóꞌó ra ñii veꞌe ño̱ꞌo ña kísa va̱ꞌa ni̱vi ña kutaku̱ ra ini ña, chi Ndios yóo ra ndiꞌi saá xiiña ñoyívi. Saá ni̱taa ñii ta̱profeta kui̱ya̱ xi̱na̱ꞌá to̱ꞌon ña ka̱chí Ndios saá:
48 — Porém o Altíssimo não mora em casas construídas por seres humanos. Como disse o profeta:
49 Nda̱tán yóo táyi̱ tón to̱ꞌó káꞌno, saá yóo ñoyívi ni̱no,
49 “O céu é o meu trono, diz o Senhor, e a terra é o estrado onde descanso os meus pés. Que tipo de casa vocês poderiam construir para mim? Como conseguiriam construir um lugar onde eu pudesse morar?
50 Saá chi yi̱ꞌi̱ kúu ta̱a ta̱ ki̱sa va̱ꞌa ndiꞌi ña yóo ñoyívi ni̱no xíꞌin ndiꞌi ña yóo ñoyívi no̱o̱ ñoꞌo̱”,
50 Por acaso não fui eu quem fez todas as coisas?”
51 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ka̱ ta̱Esteban xíꞌin nachiño Junta Suprema, káchí ra saá xíꞌin na:
51 E Estêvão terminou, dizendo: — Como vocês são teimosos! Como são duros de coração e surdos para ouvir a mensagem de Deus! Vocês sempre têm rejeitado o Espírito Santo, como os seus antepassados rejeitaram.
52 Ta kui̱ya̱ xi̱na̱ꞌá naxi̱i̱ síkuá yó sa̱xo̱ꞌvi̱ na ndiꞌi naprofeta na ni̱ka̱ꞌa̱n ndoso to̱ꞌon Ndios, ta̱nda̱ xa̱ꞌni na ndiꞌi ni̱vi na nda̱to̱ꞌon xíꞌin na ndí ñii ki̱vi̱ Ndios tiꞌví ra ñii ta̱a ta̱ kúu ta̱Nda̱a̱ ña kixi ra ñoyívi yóꞌo ña saka̱ku ra ni̱vi. Ta ki̱vi̱ ki̱xi ta̱a ta̱Nda̱a̱ yóꞌo, ta mi̱i ndó ki̱sa kuíni̱ ini ndó xi̱ni ndó ra ta na̱taxi ndó ra ndaꞌa̱ nachiño, ta xa̱ꞌni na ra.
52 Qual foi o profeta que os antepassados de vocês não perseguiram? Eles mataram os mensageiros de Deus que no passado anunciaram a vinda do Bom Servo . E agora vocês o traíram e o mataram.
53 Vará mi̱i naángel na ki̱xi no̱o̱ Ndios xi̱kuu na ta̱xi to̱ꞌon Ndios ndaꞌa̱ naxi̱i̱ síkuá yó, ta vitin o̱n xi̱in ndó chikaa̱ so̱ꞌo ndó to̱ꞌon yóꞌo ―káchí ta̱Esteban xíꞌin nachiño Junta Suprema.
53 Vocês receberam a lei por meio de anjos e não têm obedecido a essa lei.
54 Tá xíni̱ so̱ꞌo nayóꞌo ña káꞌa̱n ta̱Esteban xíꞌin na, ta ki̱xáꞌá na sáa̱ ní ka̱ ini na xíni na ra, ta̱nda̱ nákaxi na no̱o̱ no̱ꞌo na xíꞌin ñasáa̱ na.
54 Quando os membros do Conselho Superior acabaram de ouvir o que Estêvão tinha dito, ficaram furiosos e rangeram os dentes contra ele.
55 Ta chútú ini ta̱Esteban xíꞌin Níma̱ Ndios, ta na̱koto ndaa ra ñoyívi ni̱no, ta xi̱ni ra mi̱i ña livi ní káꞌno ña yéꞌe no̱o̱ yóo Ndios, ta xi̱ni ra ta̱Jesús ñíndichi ra no̱o̱ yóo ndaꞌa̱ kuaꞌá Ndios,
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para o céu e viu a glória de Deus. E viu também Jesus em pé, ao lado direito de Deus.
56 ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Esteban xíꞌin nachiño, káchí ra saá:
56 Então disse: — Olhem! Eu estou vendo o céu aberto e o
57 Tá xíni̱ so̱ꞌo na to̱ꞌon ña káꞌa̱n ta̱Esteban, ta xíꞌin ndaꞌa̱ na na̱kasi na so̱ꞌo na chi o̱n xi̱in na koni̱ so̱ꞌo ka̱ na to̱ꞌon ña káꞌa̱n ra xíꞌin na. Ta xíꞌin ña sáa̱ ini na, ndeé ní ni̱nda̱ꞌyi na, ta ñii na̱kuita ndiꞌi na, ta ti̱in na ra.
57 Mas eles taparam os ouvidos e, gritando bem alto, avançaram todos juntos contra Estêvão.
58 Ta ño̱o na ta̱Esteban kua̱ꞌa̱n ra xíꞌin na, ta ke̱e na ñoo yóꞌo, nda̱ ni̱xaa̱ ra xíꞌin na ñii xiiña no̱o̱ o̱n ko̱ó ni̱vi, ta ki̱xáꞌá na kóon na yu̱u̱ ta̱Esteban ña kaꞌni na ra. Ta̱nda̱ ta̱va na tiko̱to̱ na, ta̱nda̱ ndasaá kuiti tiko̱to̱ ma̱á na ndíxin na, ña va̱ꞌa ka̱ kuchiño koon na yu̱u̱ ta̱Esteban. Ta tiko̱to̱ ña ta̱va na, chi̱ndoo na ña no̱o̱ yóo xa̱ꞌa̱ ñii ta̱a ta̱ na̱ní Saulo, ta ta̱yóꞌo ndáa ra tiko̱to̱ na.
58 Depois o jogaram para fora da cidade e o apedrejaram. E as testemunhas deixaram um moço chamado Saulo tomando conta das suas capas .
59 Táꞌan ndeé kóon ka̱ na yu̱u̱ ta̱Esteban, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra, káchí ra saá:
59 Enquanto eles atiravam as pedras, Estêvão chamava Jesus, dizendo: — Senhor Jesus, recebe o meu espírito!
60 Ta saá xi̱kuxítí ra ta xíꞌin ndiꞌi ndee̱ ra ni̱ka̱ꞌa̱n ra:
60 Depois, ajoelhou-se e gritou com voz bem forte: — Senhor, não condenes esta gente por causa deste pecado! E, depois que disse isso, ele morreu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.