Mateus 13
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs NVI
1 Quɨvɨ cuan i quita ra Jesús vehe, ta i sicundyaa ra yuhu miñi.
1 Naquele mesmo dia Jesus saiu de casa e assentou-se à beira-mar.
2 I titahan cuaha xaan ñiyɨvɨ nu ndyaa ra, ta yucuan cuenda i quɨhvɨ ra Jesús sisi minoo barco, ta i sicundyaa ra. Ta i ndoo tandɨhɨ ñiyɨvɨ nu ñiyɨtɨ.
2 Reuniu-se ao seu redor uma multidão tão grande que ele teve que entrar num barco e assentar-se nele, enquanto todo o povo ficou na praia.
3 Tacuan ta i zacuaha ra sii ñu zɨquɨ cuaha xaan cuhva, ta catyi ra: Cuahan minoo ra nu iyo tyiño ra vatyi cua quɨtɨ ra sɨtɨ trigo nu ñuhu ra.
3 Então lhes falou muitas coisas por parábolas, dizendo: "O semeador saiu a semear.
4 Ta cuhva sa quɨtɨ ra sii si, zuhva si i canacoyo ityi. Ta i quisi zaa, ta sasi tɨ sii si.
4 Enquanto lançava a semente, parte dela caiu à beira do caminho, e as aves vieram e a comeram.
5 Ta inga si i canacoyo nu yaxi ñoho ñuhu vatyi ñoho xaan yuu. Ta yatyi xaan i caña si vatyi yaxi xaan ñoho ñuhu.
5 Parte dela caiu em terreno pedregoso, onde não havia muita terra; e logo brotou, porque a terra não era profunda.
6 Ta cuhva i ndyehe ñicandyi i naxii si vatyi ñahñi yoho si, ta i na‑ityi si.
6 Mas quando saiu o sol, as plantas se queimaram e secaram, porque não tinham raiz.
7 Ta zuhva ca sɨtɨ cuan i canacoyo tɨcuɨ iñu. Ta i caña si, zoco i zahvi iñu sii si.
7 Outra parte caiu entre espinhos, que cresceram e sufocaram as plantas.
8 Zoco inga tucu zuhva ca sɨtɨ cuan, i canacoyo si nu vaha ñuhu, ta vaha xaan i saha si. Iyo si saha si ziendu sɨtɨ si sa minoo ñi si. Iyo si saha si uñi xico usi. Ta iyo si saha si oco usi.
8 Outra ainda caiu em boa terra, deu boa colheita, a cem, sessenta e trinta por um.
9 Tatu siñi ndo, ¡cuɨñɨ ndo!
9 Aquele que tem ouvidos para ouvir, ouça! "
10 Tacuan ta i tuhva ra i casi ra Jesús, ta i ndaca tuhun ra sii ra: ¿Ñaa cuenda tuhvon cahan sihin ñiyɨvɨ zɨquɨ minoo cuhva?
10 Os discípulos aproximaram-se dele e perguntaram: "Por que falas ao povo por parábolas? "
11 Ta i nacahan ra Jesús, ta catyi ra: Saha ra Ndyoo sa coto maa ndo tuhun xehe sa cuenda cuhva ndyaca ñaha maa ra. Zoco ma cuu coto inga ñiyɨvɨ.
11 Ele respondeu: "A vocês foi dado o conhecimento dos mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Ra sa cutuñi iñi zuhva, cuaha ca cua cuhva ra Ndyoo sa cutuñi iñi ra. Ta ra ña cutuñi iñi, cua quindyaa ndɨhɨ ra Ndyoo ndya sa siin cuii ñi cutuñi iñi ra.
12 A quem tem será dado, e este terá em grande quantidade. De quem não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Yucuan cuenda quehin sihin ñu zɨquɨ minoo cuhva vatyi cua ndyehe ñu, zoco ma coto ñu ñaa sa ndyehe ñu. Cua cuɨñɨ ñu, zoco ma cutuñi iñi ñu. Cua cuu si tañi sa ñá siñi ñu.
13 Por essa razão eu lhes falo por parábolas: ‘Porque vendo, eles não vêem e, ouvindo, não ouvem nem entendem’.
14 Ta sa cuenda maa ñu cua natahan si cuhva i catyi ra Isaías. Ihya cuu cuhva i catyi ra:
14 Neles se cumpre a profecia de Isaías: ‘Ainda que estejam sempre ouvindo, vocês nunca entenderão; ainda que estejam sempre vendo, jamais perceberão.
15 Vatyi ñihi xaan iñi ndo, ta ña siñi ndo, ta ndaha titahan sɨtɨ nuu ndo; coto ndyehe ndo ta coto cuɨñɨ ndo ta coto cutuñi iñi ndo ta quisi ndo nu ndyei ta zanduvehi sii ndo.
15 Pois o coração deste povo se tornou insensível; de má vontade ouviram com os seus ouvidos, e fecharam os seus olhos. Se assim não fosse, poderiam ver com os olhos, ouvir com os ouvidos, entender com o coração e converter-se, e eu os curaria’.
16 Zoco maa ndo, zɨɨ xaan cuu sii ndo vatyi ndyehe ndo sihin sɨtɨ nuu ndo, ta siñi ndo sihin zoho ndo.
16 Mas, felizes são os olhos de vocês, porque vêem; e os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Ta sa ndisa catyi sihin ndo vatyi cuaha xaan ra profeta ta inga ñiyɨvɨ vaha, i cuñi ñu ndyehe ñu sa ndyehe maa ndo vityi, zoco ñá ndyehe ñu sii si. Ta i cuñi ñu cuɨñɨ ñu sa siñi maa ndo, ta ñá siñi ñu sii si.
17 Pois eu lhes digo a verdade: Muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram, e ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 Ta zɨquɨ i catyi ra Jesús: Cuɨñɨ ndo cuhva cuñi si catyi si sa cuenda cuhva ra quɨtɨ sɨtɨ trigo nu ñuhu.
18 "Portanto, ouçam o que significa a parábola do semeador:
19 Ñiyɨvɨ sa siñi tuhun sa cuenda cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo ta ña cutuñi iñi ñu sii si cuu ñu tañi sɨtɨ sa canacoyo ityi. Ta saa cuihna, ta quindyaa ra tuhun i tasi ra Ndyoo añima ñu.
19 Quando alguém ouve a mensagem do Reino e não a entende, o Maligno vem e lhe arranca o que foi semeado em seu coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Sɨtɨ sa canacoyo tɨcuɨ yuu cuu tañi ñiyɨvɨ sa siñi Tuhun Ndyoo, ta zɨɨ xaan i cuñi ñu.
20 Quanto ao que foi semeado em terreno pedregoso, este é aquele que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Zoco ñá quɨhvɨ vaha Tuhun Ndyoo añima ñu. Ta ña naha cua sino iñi ñu. Tatu sa quisi minoo tundoho zɨquɨ ñu a cuxaan ñiyɨvɨ sihin ñu sa cuenda Tuhun Ndyoo, yatyi xaan cua zaña ñu sii si.
21 Todavia, visto que não tem raiz em si mesmo, permanece por pouco tempo. Quando surge alguma tribulação ou perseguição por causa da palavra, logo a abandona.
22 Ta sɨtɨ sa canacoyo tɨcuɨ iñu cuu tañi ñiyɨvɨ sa siñi Tuhun Ndyoo, zoco sica xaan iñi ñu sa cuenda sa iyo ñuu ñiyɨvɨ ya. Ta tuhun cuca, tuhun zandavi ñaha ñi cuu si. Ta tandɨhɨ cuhva cuan, sahñi si Tuhun Ndyoo, ta ña zatyiño vaha si sihin ñiyɨvɨ cuan.
22 Quanto ao que foi semeado entre os espinhos, este é aquele que ouve a palavra, mas a preocupação desta vida e o engano das riquezas a sufocam, tornando-a infrutífera.
23 Zoco sɨtɨ sa canacoyo nu vaha ñuhu, cuu si tañi ñiyɨvɨ sa siñi Tuhun Ndyoo ta cutuñi iñi ñu sii si, ta vaha xaan zatyiño si sihin ñu. Iyo ñu cuu ñu tañi sɨtɨ sa saha minoo ziendu sa minoo si. Ta inga ñu cuu tañi sɨtɨ sa saha uñi xico usi. Ta inga ñu cuu tañi sɨtɨ sa saha oco usi tahan sa minoo si.
23 E, finalmente, o que foi semeado em boa terra: este é aquele que ouve a palavra e a entende, e dá uma colheita de cem, sessenta e trinta por um".
24 Tacuan ta zɨquɨ i cahan ra Jesús zɨquɨ inga cuhva, ta catyi ra: Cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo cuu si tañi minoo cuhva i tasi minoo ra sɨtɨ vaha nu ñuhu ra.
24 Jesus lhes contou outra parábola, dizendo: "O Reino dos céus é como um homem que semeou boa semente em seu campo.
25 Zoco cuhva sa i quixi ñiyɨvɨ, ta i quɨhvɨ minoo ra xaan iñi sii sitoho ñuhu cuan, ta i tasi ra sɨtɨ ña vaha tɨcuɨ trigo, ta cuahan ra.
25 Mas enquanto todos dormiam, veio o seu inimigo e semeou o joio no meio do trigo e se foi.
26 I sahnu trigo, ta i caña yoco si. Ta tɨcuɨ trigo i sahnu tucu yucu ña vaha cuan.
26 Quando o trigo brotou e formou espigas, o joio também apareceu.
27 Tacuan ta sahan muzu i sinacatyi ra sihin sitoho ñuhu cuan: “Tata, tatu vaha sɨtɨ i tasun nu ñuhun, ¿yozo caa vatyi i caña tucu yucu ña vaha cuan?”
27 "Os servos do dono do campo dirigiram-se a ele e disseram: ‘O senhor não semeou boa semente em seu campo? Então, de onde veio o joio? ’
28 Ta i catyi sitoho si: “Minoo ra xaan iñi sii, i zavaha cuhva cuan.” Ta zɨquɨ i ndaca tuhun muzu ra sii ra: “¿Atu cuñun vatyi cutohon ndi yucu ña vaha cuan?”
28 " ‘Um inimigo fez isso’, respondeu ele. "Os servos lhe perguntaram: ‘O senhor quer que vamos tirá-lo? ’
29 Zoco i catyi ra sihin ra: “Ma tohon ndo sii si coto quita ndɨhɨ trigo cuan.
29 "Ele respondeu: ‘Não, porque, ao tirar o joio, vocês poderão arrancar com ele o trigo.
30 Vaha ca zandoo yo sii si, nacuahnu si ndya sa sisa si. Ta cua tasi muzu, ta cua tava xihna ra yucu ña vaha cuan ta cuhñi ra cuenda zucu si vatyi cua cayu si. Ta zɨquɨ cua naquihin ra trigo ta tyihi ra sii si nu cua cucumi vehi sii si.”
30 Deixem que cresçam juntos até à colheita. Então direi aos encarregados da colheita: Juntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; depois juntem o trigo e guardem-no no meu celeiro’ ".
31 Ta zɨquɨ i cahan tucu ra Jesús zɨquɨ inga cuhva, ta catyi ra: Cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo cuu si tañi minoo sɨtɨ mostaza sa i tasi minoo ra nu ñuhu ra.
31 E contou-lhes outra parábola: "O Reino dos céus é como um grão de mostarda que um homem plantou em seu campo.
32 Ndisa vatyi luhlu ca maa sɨtɨ cuan ta zɨquɨ tandɨhɨ inga nuu sɨtɨ, zoco tatu sa sahnu si, nducahnu ca si ta zɨquɨ tandɨhɨ ca numa, ta nduu si tañi minoo yutu. Ta vasi zaa ta zavaha tɨ taca tɨ zoco tu.
32 Embora seja a menor dentre todas as sementes, quando cresce torna-se a maior das hortaliças e se transforma numa árvore, de modo que as aves do céu vêm fazer os seus ninhos em seus ramos".
33 Ta i cahan tucu ra Jesús zɨquɨ inga cuhva ya: Cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo cuu si tañi yusa iya sa nazaca minoo ñaha sihin uñi taha arroba yutyi pan, ta cua zanandaa yusa iya cuan sii tandɨhɨ yutyi pan cuan. (Ta tacuan tucu cuahan nducahnu ca sa ndyaca ñaha ra Ndyoo.)
33 E contou-lhes ainda outra parábola: "O Reino dos céus é como o fermento que uma mulher tomou e misturou com uma grande quantidade de farinha, e toda a massa ficou fermentada".
34 I catyi ra Jesús tandɨhɨ ihya sihin ñiyɨvɨ zɨquɨ minoo cuhva ta zɨquɨ inga cuhva, ta ma cahan maa ra tatu ma cahan ra zɨquɨ minoo cuhva.
34 Jesus falou todas estas coisas à multidão por parábolas. Nada lhes dizia sem usar alguma parábola,
35 Tacuan i cuu si vatyi cua natahan si cuhva i tyaa minoo ra profeta. Ihya cuu sa i tyaa ra:
35 cumprindo-se, assim, o que fora dito pelo profeta: "Abrirei minha boca em parábolas, Proclamarei coisas ocultas Desde a criação do mundo".
36 Tacuan ta i natasi ra Jesús sii ñiyɨvɨ, ta i quɨhvɨ ra sisi vehe, ta i tuhva ra i casi ra sii ra, ta catyi ra: Nacatyun sihin ndi ñaa cuñi si catyi si sa cuenda yucu ña vaha sa sahnu tɨcuɨ trigo cuan.
36 Então ele deixou a multidão e foi para casa. Seus discípulos aproximaram-se dele e disseram: "Explica-nos a parábola do joio no campo".
37 Ta i nacahan ra Jesús, ta catyi ra sihin ra: Ra i tasi sɨtɨ vaha cuu ra i quisi ndya gloria.
37 Ele respondeu: "Aquele que semeou a boa semente é o Filho do homem.
38 Ta ñuhu ra cuu ñuu ñiyɨvɨ. Ta sɨtɨ vaha cuu tañi ñiyɨvɨ sa cuu cuenda ra Ndyoo. Ta yucu ña vaha cuan cuu tañi ñiyɨvɨ sa cuu cuenda cuihna.
38 O campo é o mundo, e a boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno,
39 Ta ra xaan iñi sii, cuu ra tasi yucu ña vaha cuan. Cuihna cuu ra cuan. Ta ra cua nacuaan ndaha tyiño cuan cuu ángel. Ta quɨvɨ cua naquihin ra trigo cuan cuu si tañi nu cua ndɨhɨ ñuu ñiyɨvɨ.
39 e o inimigo que o semeia é o diabo. A colheita é o fim desta era, e os encarregados da colheita são anjos.
40 Ta tañi cuhva i tohon ra yucu ña vaha ta i sahmi ra, tacuan tucu cua cuu si nu ndɨhɨ ñuu ñiyɨvɨ.
40 "Assim como o joio é colhido e queimado no fogo, assim também acontecerá no fim desta era.
41 Cua tasi ra i quisi ndya gloria sii ángel ra vatyi cua tava zɨɨn ra sii tandɨhɨ ñiyɨvɨ tyiyuhu sii inga ñiyɨvɨ ta zavaha ñu sa ña vaha ta sii inga ñiyɨvɨ zavaha sa ña vaha, ndɨhɨ ca.
41 O Filho do homem enviará os seus anjos, e eles tirarão do seu Reino tudo o que faz tropeçar e todos os que praticam o mal.
42 Cua tyihi ángel sii ñu nu cayu ñúhu. Ta yucuan cua vacu ñu, ta cua casi quihñi noho ñu.
42 Eles os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Ta ñiyɨvɨ zavaha sa vaha cuhva cuñi ra Ndyoo, cua ndundisi xaan ñu tañi ñicandyi nu ndyaca ñaha ra Ndyoo Zutu yo. Tatu siñi ndo sa quehin, cuɨñɨ ndo.
43 Então os justos brilharão como o sol no Reino do seu Pai. Aquele que tem ouvidos, ouça".
44 Cuhva ñihi yo sa cundyaca ñaha ra Ndyoo sii yo cuu tañi minoo sa yahvi xaan ndyaa ta ñoho xehe si sisi ñuhu. Ta i nañihi minoo ra sii si, ta natyixehe tucu ra sii si zuun ñi yucuan. Ta zɨɨ xaan i cuñi ra ta cuahan ra ta i xico ra tandɨhɨ sa iyo sii ra, ta i nazata ra ñuhu cuan.
44 "O Reino dos céus é como um tesouro escondido num campo. Certo homem, tendo-o encontrado, escondeu-o de novo e, então, cheio de alegria, foi, vendeu tudo o que tinha e comprou aquele campo.
45 Ta cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo sii yo vale xaan si tañi minoo cuhva minoo ra zata ndaha tyiño ta naxico ra. Sica noo ra ta nanducu ra perla vaha xaan.
45 "O Reino dos céus também é como um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Ta quɨvɨ i nañihi ra minoo sa yahvi xaan ndyaa, cuahan ra ta i naxico ra tandɨhɨ sa iyo sii ra, ta i nazata ra perla cuan. (Ta tacuan tucu vale xaan Tuhun Ndyoo tañi perla cuan.)
46 Encontrando uma pérola de grande valor, foi, vendeu tudo o que tinha e a comprou".
47 Ta inga tucu cuhva, vatyi cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo cuu si tañi minoo taraya sa cañi ra tɨɨn tyiyaca nu tyañuhu ta ñihi ra tandɨhɨ nuu tyiyaca.
47 "O Reino dos céus é ainda como uma rede que é lançada ao mar e apanha toda sorte de peixes.
48 Tatu sa situ taraya ra, tava ra sii si nu ñiyɨtɨ ta yucuan cua cundyaa ra ta cua nacasi ra ñaa tyiyaca cuñi ra. Cua tyihi ra tyiyaca vaha sisi tyica, ta cua zavita ra tyiyaca ña vaha cuan.
48 Quando está cheia, os pescadores a puxam para a praia. Então se assentam e juntam os peixes bons em cestos, mas jogam fora os ruins.
49 Ta tacuan cua cuu si nu cua ndɨhɨ ñuu ñiyɨvɨ. Cua quisi ángel vatyi cua tava zɨɨn ra sii ñiyɨvɨ ña vaha sihin ñiyɨvɨ vaha.
49 Assim acontecerá no fim desta era. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Ta ñiyɨvɨ ña vaha cuan cua tyihi ra nu cayu ñúhu, ta cua vacu ñu, ta cua casi quihñi noho ñu.
50 e lançarão aqueles na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes".
51 Tacuan ta zɨquɨ i ndaca tuhun ra Jesús sii ra i casi ra: ¿Atu cutuñi iñi ndo tandɨhɨ cuhva ya? Ta i catyi ra: Cutuñi iñi ndi, tata.
51 Então perguntou Jesus: "Vocês entenderam todas essas coisas? " "Sim", responderam eles.
52 Ta zɨquɨ i catyi ra Jesús sihin ra: Tatu cua cutuhva minoo maestro cuenda ley sa cuenda cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo vityi cua cuu ra tañi minoo ra xu vehe sa cumi vaha sa sahnu ta sa saa sa vaha xaan, ta cuu zañaha ra nduu tahan si.
52 Ele lhes disse: "Por isso, todo mestre da lei instruído quanto ao Reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro coisas novas e coisas velhas".
53 Sa ndɨhɨ cahan ra Jesús zɨquɨ cuhva ya ta zɨquɨ i quita ra yucuan, ta cuahan ra.
53 Tendo terminado de contar estas parábolas, Jesus saiu dali.
54 Ta i nasaa ra zuun ñi ñuu maa ra. Ta yucuan i quisaha zacuaha ra sii ñiyɨvɨ sisi vehe ñuhu. Ta iyo xaan i cuñi ñiyɨvɨ, ta catyi ñu: ¿Yozo caa ñihi ra ya cuhva sa casi xaan iñi ra? ¿Ta yozo caa ñihi ra cuhva zavaha ra sa ndyityi?
54 Chegando à sua cidade, começou a ensinar o povo na sinagoga. Todos ficaram admirados e perguntavam: "De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Ta zehe ra carpintero cuu sii ra. Ta ña María cuu zɨhɨ ra. Ta ra Jacobo, ta ra José, ta ra Simón, ta ra Judas cuu yañi ra.
55 Não é este o filho do carpinteiro? O nome de sua mãe não é Maria, e não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Ta cuhva ra iyo tucu ñu ihya sihin yo. ¿Ta yozo caa vatyi sito ra tandɨhɨ cuhva ya?
56 Não estão conosco todas as suas irmãs? De onde, pois, ele obteve todas essas coisas? "
57 Tacuan i cahan ñiyɨvɨ, ta yucuan cuenda ñá cuñi ñu tyaa ñu yahvi sii ra Jesús. Zoco i catyi ra Jesús sihin ñu: Tyaa ñiyɨvɨ yahvi sii minoo ra profeta, zoco ñiyɨvɨ ñuu ra ta ñiyɨvɨ vehe ra ña tyaa ñu yahvi sii ra.
57 E ficavam escandalizados por causa dele. Mas Jesus lhes disse: "Só em sua própria terra e em sua própria casa é que um profeta não tem honra".
58 Ta ñá zavaha ra Jesús cuaha sa ndyityi yucuan vatyi ñá sino iñi ñiyɨvɨ sii ra.
58 E não realizou muitos milagres ali, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.