Lucas 9
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs NTLH
1 I zandu‑ɨɨn ra Jesús sii sa usi uu tahan ra i casi ra, ta i saha ra tundyee iñi sii ra vatyi cua tava ra tatyi ña vaha, ta cua zanduvaha ra sii ñiyɨvɨ cuhu.
1 Jesus chamou os doze discípulos e lhes deu poder e autoridade para expulsar todos os demônios e curar doenças.
2 Ta i tasi ra sii ra sa cahan ra Tuhun Ndyoo, ta cua nacatyi ra sihin ñiyɨvɨ cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo. Ta cua zanduvaha ra sii ñiyɨvɨ cuhu.
2 Então os enviou para anunciarem o Reino de Deus e curarem os doentes.
3 Ta i catyi ra Jesús sihin ra: Ñahñi sa cuizo ndo ityi cuhun ndo. Ma cuñaa ndo numinoo tutatu, ta numinoo yɨtɨ, ta nu sa casi ndo. Ma cuizo ndo xuhun. Ndɨhɨ ñoho ñi ndo zahma ndo cuhun ndo, ta ma cuizo ndo inga.
3 Ele disse:
4 Tatu saha ñiyɨvɨ minoo vehe cundyaa ndo, yucuan ndoo ndo ndya cua cuhun ndo inga ñuu.
4 Quando vocês entrarem numa cidade, fiquem na casa em que forem recebidos até irem embora daquele lugar.
5 Ta tatu saa ndo minoo ñuu ta ña cuñi ñiyɨvɨ tyizoho ñu sa cahan ndo, quita ndo ñuu cuan. Naquɨzɨ ndo saha ndo vatyi ma cuhun nu ñiyaca ñuu cuan sihin ndo. Tacuan ta cua coto ñiyɨvɨ vatyi i zavaha ñu sa ña vaha sihin ndo. Tacuan i catyi ra Jesús.
5 Mas, se forem mal recebidos, saiam logo daquela cidade. E na saída sacudam o pó das suas sandálias, como sinal de protesto contra aquela gente.
6 Ta i quihin ra ityi cuahan ra tahan tahan ñuu. I nacatyi ra Tuhun Vaha sihin ñiyɨvɨ, ta nacahnu i zanduvaha ra sii ñu cuhu.
6 Os discípulos então saíram de viagem e andaram por todos os povoados, anunciando o evangelho e curando doentes por toda parte.
7 Ra Herodes i cuu ra ndyaca ñaha nacahnu Galilea. Ta i ñihi ra tuhun sa cuenda tandɨhɨ sa zavaha ra Jesús. Ta ñá ñihi vaha ra cuhva yoo ra cuu ra Jesús vatyi zuhva ñiyɨvɨ i catyi ñu vatyi ra Juan cuu ra ta i nandoto ra.
7 Herodes, o governador da Galileia, ouviu falar de tudo o que estava acontecendo e ficou sem saber o que pensar. Pois alguns diziam que João Batista tinha sido ressuscitado,
8 Ta inga ñiyɨvɨ i catyi ñu vatyi ra Elías cuu ra Jesús. Ta inga ñu i catyi ñu vatyi i nandoto minoo ra profeta.
8 outros diziam que Elias tinha aparecido, e outros ainda que um dos antigos profetas havia ressuscitado.
9 Zoco i catyi ra Herodes: Zuun ñi mi i tava tyiño sii ra sahndya yuu zucu ra Juan. ¿Ta yoo ra cuu ra siñi xein tuhun vityi? Ta i cuñi xaan ra Herodes ndyehe ra sii ra Jesús.
9 Mas Herodes disse: — Eu mesmo mandei cortar a cabeça de João. Quem será então esse homem de quem ouço falar essas coisas? E Herodes procurava ver Jesus.
10 Ta i nasaa coyo ra apóstol, ta i nacatyi ra sihin ra Jesús tandɨhɨ sa i zavaha ra. Tacuan ta i quihin ra Jesús sii ra ta cuahan ra sihin maa ñi maa ra ityi ñuu Betsaida.
10 Os apóstolos voltaram e contaram a Jesus tudo o que haviam feito. Então ele os levou consigo, e foram sozinhos para o povoado de Betsaida.
11 Zoco i sito ñiyɨvɨ, ta sindyico tuu xaan ñu sii ra, ta i cahan vaha ra sihin ñu sa cuenda cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo. Ta i zanduvaha ra sii ñiyɨvɨ cuhu.
11 Mas as multidões souberam disso e o seguiram. E Jesus os recebeu, falou a respeito do Reino de Deus e curou os que precisavam ser curados.
12 Ta sahiñi i tuhva ra i casi ra sii ra, ta i catyi ra sihin ra Jesús: Catyun sihin ñiyɨvɨ nacuhun ñu tandɨhɨ ñuu, tandɨhɨ cuadria sa ndyaa yatyi ñi cuzata ñu sa casi ñu ta cuzu ñu vatyi ñahñi maa sa iyo ihya.
12 Estava anoitecendo, e por isso os doze apóstolos foram e disseram a Jesus: — Mande esta gente embora. Eles podem ir aos povoados e sítios que ficam por perto daqui e lá encontrarão o que comer e onde ficar, pois este lugar é deserto.
13 Zoco i catyi ra Jesús sihin ra: Cuhva maa ndo sa casi ñu. Ta i catyi ra sihin ra Jesús: Ñahñi maa sa cumi ndi ihya, ohon tahan ñi pan ta uu tahan ñi tyiyaca. ¿A atu sica iñun sa cuu zata ndi sa casi tandɨhɨ ñu ya? Catyi ra.
13 Mas Jesus respondeu: Os discípulos disseram: — Só temos cinco pães e dois peixes. O senhor quer que a gente vá comprar comida para toda esta multidão?
14 Vatyi tañi ohon mil rayɨɨ yucu yucuan. (Ta zɨɨn ñu zɨhɨ ta sa ndyihi.) Ta i catyi ra Jesús sihin ra i casi ra: Catyi ndo sihin ñu vatyi nacundyaa ñu. Uu xico usi tahan ñu sa minoo minoo ityi ñu.
14 Estavam ali mais ou menos cinco mil homens. Jesus ordenou aos seus discípulos:
15 Ta tacuan i sicundyaa ñu i zacuu ra.
15 Os discípulos obedeceram e mandaram que todos se sentassem.
16 Ta zɨquɨ i quihin ra Jesús sa ohon tahan pan ta uu tahan tyiyaca, ta i nandyehe ndaa ra ityi andɨvɨ, ta i saha ra tyahvi ndyoo sii ra Ndyoo. Ta i sahnu ndyihi ra pan ta tyiyaca cuan. Ta i nducuaha si. Ta i saha ra sii si sii ra i casi ra vatyi cua zasa ra sii si sii ñiyɨvɨ.
16 Aí Jesus pegou os cinco pães e os dois peixes, olhou para o céu e deu graças a Deus por eles. Depois partiu os pães e os peixes e os entregou aos discípulos para que eles distribuíssem ao povo.
17 Ta i sasi tandɨhɨ ñu, ta i ndaha xaan iñi ñu. Ta zɨquɨ i zanacutu ñu usi uu tahan tyica sihin yɨquɨ pan sa nandoo ta tyiyaca cuan.
17 Todos comeram e ficaram satisfeitos, e os discípulos ainda encheram doze cestos com os pedaços que sobraram.
18 Minoo quɨvɨ i quita zɨɨn ra Jesús sihin ra i casi ra minoo nu taxi ñi, ta i sica tahvi ra Jesús sii ra Ndyoo. Ta yaha cuan ta zɨquɨ i ndaca tuhun ra sii ra ndɨhɨ sihin ra ta catyi ra: ¿Yoo ra cui, catyi ñiyɨvɨ?
18 Certa vez Jesus estava sozinho, orando, e os discípulos chegaram perto dele. Então ele perguntou:
19 Ta i nacahan ra ta catyi ra: Iyo ñu catyi ñu vatyi ra Juan, ra i zacoo ndutya quɨvɨ cuan cuun. Ta inga ñu catyi vatyi ra Elías cuun. Ta inga tucu ñu catyi vatyi i nandoto minoo profeta, ta zuun ra cuan cuun. Catyi ñu.
19 Eles responderam: — Alguns dizem que o senhor é João Batista; outros, que é Elias; e outros, que é um dos
20 Tacuan ta i ndaca tuhun ra Jesús sii tandɨhɨ ra ta catyi ra: ¿Ta yoo ra cui catyi maa ndo? Ta i nacahan ra Pedro ta catyi ra: Yoho cuu ra Cristo. Zehe ra Ndyoo.
20 — E vocês? Quem vocês dizem que eu sou? — perguntou Jesus. Pedro respondeu: — O
21 Ta i nacatyi ra Jesús sihin ra i casi ra vatyi ma nacatyi ra tuhun cuan sihin numinoo ñiyɨvɨ.
21 Então Jesus proibiu os discípulos de contarem isso a qualquer pessoa.
22 Ta i catyi ra: Cuaha xaan tundoho cua ndyehe ra i quisi ndya gloria. Cua cuxaan ra mandoñi ta ra zutu nahnu ta ra maestro cuenda ley hebreo sihin ra. Ta cua cahñi ra cuan sii ra. Ta sa cu uñi quɨvɨ cua nandoto ra.
22 E continuou:
23 Ta i catyi ra Jesús sihin tandɨhɨ ra: Tatu iyo ra cuñi ra cundyico ra sii, nazama ra cuhva iyo ra. Ta ma zacahnu ra sii ra. Ta nandyehe ra tundoho sa cuenda mi. Ta nazavaha ra cuhva zavehi.
23 Depois disse a todos:
24 Tatu ña cuñi ñiyɨvɨ sa cuu ñu sa cuenda Tuhun Ndyoo, cua cuu ñu. Ta cua cuhun ñu andyaya. Ta ma cundito ñu sihin ra Ndyoo. Zoco tatu cua cuu ñiyɨvɨ sa cuenda mi a sa cuenda Tuhun Ndyoo, cua cundito ñu sihin ra Ndyoo.
24 Pois quem põe os seus próprios interesses em primeiro lugar nunca terá a vida verdadeira; mas quem esquece a si mesmo por minha causa terá a vida verdadeira.
25 ¿Ñaa sa ñihi ñiyɨvɨ sa zahacanaa ñu tandɨhɨ sa iyo ñuu ñiyɨvɨ ta quɨvɨ cua cuu ñu ndaha cua naa ñu?
25 O que adianta alguém ganhar o mundo inteiro, mas perder a vida verdadeira e ser destruído?
26 Tatu iyo ra cahan nuu sa cuenda mi a sa cuenda Tuhun Ndyoo, tacuan tucu cua cucahan nui sihin ra. Vatyi ra i quisi ndya gloria cui, ta cua quisi tuqui sihin ángel. Ta cua ndyehe ñiyɨvɨ vatyi cahnu xaan cuu Zuti.
26 Pois, se alguém tiver vergonha de mim e do meu ensinamento, então o Filho do Homem também terá vergonha dessa pessoa, quando ele vier na sua
27 Ta sa ndisa cuii catyi sihin ndo vatyi iyo zuhva ra yucu ihya, ma cuu ra ndya cuhva ndya cua ndyehe ra cuhva cua cundyaca ñaha ra Ndyoo.
27 Eu afirmo a vocês que estão aqui algumas pessoas que não morrerão antes de ver o
28 I yaha tañi uña quɨvɨ sa yaha catyi ra Jesús cuhva cuan. Ta zɨquɨ i ndaa ra Jesús xiñi minoo yucu cua cahan ra sihin ra Ndyoo, ta cuahan ra Pedro ta ra Juan ta ra Jacobo sihin ra.
28 Mais ou menos uma semana depois de ter dito essas coisas, Jesus levou Pedro, João e Tiago e subiu o monte para orar.
29 Ta cuhva sa sica tahvi ra sii ra Ndyoo, ta i zama cuhva caa nuu ra, ta i nducuisi xaan zahma ra ta xiño xaan si.
29 Enquanto orava, o seu rosto mudou de aparência, e a sua roupa ficou muito branca e brilhante.
30 Ta i quituu uu tahan ra natuhun sihin ra. Minoo ra cuu ra ra Moisés, ta inga ra cuu ra ra Elías. (Ra i sihi ta sa naha cuu nduu tahan ra cuan.)
30 De repente, dois homens apareceram ali e começaram a falar com ele. Eram Moisés e Elias,
31 Ndisi xaan nu siyucu ra, ta i cahan ra tuhun yozo caa cua cuu ra Jesús ñuu Jerusalén.
31 que estavam cercados por um brilho celestial. Eles falavam com Jesus a respeito da morte que, de acordo com a vontade de Deus, ele ia sofrer em Jerusalém.
32 Ta ra Pedro ta ra tahan ra cuñi xaan ra cuzu ra, zoco ñá quixi ra vatyi ndyehe ra sa ndisi xaan nu nandyaa ra Jesús sihin sa uu tahan ra nandyaa sihin ra.
32 Pedro e os seus companheiros estavam dormindo profundamente, mas acordaram e viram a glória de Jesus e os dois homens que estavam com ele.
33 Ta cuhva sa cuahan ra yucu sihin ra Jesús, i catyi ra Pedro sihin ra Jesús: Maestro, vaha xaan yucu yo ihya. Nazavaha ndi uñi tahan vehe tyiyahva, minoo cuenda moo, ta minoo cuenda ra Moisés, ta minoo cuenda ra Elías, catyi ra. Zoco ñá sito ra Pedro ñaa tuhun cahan ra.
33 Quando esses dois homens estavam se afastando de Jesus, Pedro disse: — Mestre, como é bom estarmos aqui! Vamos armar três barracas: uma para o senhor, outra para Moisés e outra para Elias. Pedro não sabia o que estava dizendo.
34 Ta cuhva sa cahan ra Pedro tacuan ta i noo minoo vico ta ndaha tyazi si sii tandɨhɨ ra. Ta i yuhu xaan ra sa quɨhvɨ ra sisi vico cuan.
34 Ele ainda estava falando, quando apareceu uma nuvem e os cobriu. Os discípulos ficaram com medo quando a nuvem desceu sobre eles.
35 Ta sisi vico cuan i siñi ra minoo nduzu sa catyi: Ra ihya cuu Zehi. Cuñi xein sii ra. Cuɨñɨ ndo sa cahan ra.
35 E da nuvem veio uma voz, que disse: — Este é o meu Filho, o meu escolhido. Escutem o que ele diz!
36 Ta sa yaha cahan nduzu cuan, tuhun cuan, ta i ndyehe ra ndɨhɨ sihin ra Jesús vatyi ña ndyaa ca inga ra cuan sihin ra Jesús. Maa tuhun ñi ca maa ra. Ta i sicumi xehe ra tandɨhɨ sa i ndyehe ra, ta sisi quɨvɨ cuan ñá nacatyi ra sihin numinoo ñiyɨvɨ.
36 Quando a voz parou, eles viram que Jesus estava sozinho. Os discípulos ficaram calados e naquela ocasião não disseram nada a ninguém sobre o que tinham visto.
37 Ta inga quɨvɨ cuhva sa noo ra yucu cuan, cuaha xaan ñiyɨvɨ i zatahan sii ra Jesús.
37 No dia seguinte eles desceram do monte, e uma grande multidão veio se encontrar com Jesus.
38 Ta minoo ra ñoho tɨcuɨ ñiyɨvɨ cuan i cana saa ra ta catyi ra: Maestro, sica xein tumañi iñi suun sa cua ndyehun sii zehi vatyi minoo tuhun ñi zehi iyo.
38 Aí um homem que estava no meio do povo começou a gritar: — Mestre, peço ao senhor pelo meu filho, o meu único filho!
39 Ñoho minoo tatyi cuihna sii ra, ta ndya vaha ñi cuhva nduxaan si sii ra. Ta sacu saa ra, ta zanduva si sii ra nu ñuhu, ta saa tɨñɨ yuhu ra. Ña zaña si sii ra, ta zañicuehe si sii ra.
39 Um espírito mau o agarra, e, de repente, o menino dá um grito e começa a ter convulsões e a espumar pela boca. O espírito o maltrata e não o solta de jeito nenhum.
40 Sa catyi vatyi natava ra i casi moo sii si, zoco ñá cuu sii ra.
40 Já pedi aos discípulos do senhor que expulsassem o espírito mau, mas eles não conseguiram.
41 Ta i nacahan ra Jesús, ta catyi ra (sihin tandɨhɨ ñiyɨvɨ): Ndoho cuu ñiyɨvɨ ña sino iñi. ¿Yozo tahan ca quɨvɨ cua ndoi sihin ndo ta zɨquɨ cua sino iñi ndo? Ma cundyee iñi cundyei sihin ndo naha xaan ca. Sa naha xaan cundyee iñi sihin ndo. Ta ndyaca sii zehun ihya.
41 Jesus respondeu: Então disse ao homem: — Traga o seu filho aqui.
42 Ta cuhva sa vasi ra luhlu cuan, i zanduva tatyi cuihna cuan sii ra ta quiñi xaan i tahan ra. Ta xaan xaan i cahan ra Jesús sihin tatyi ña vaha cuan. Ta i zanduvaha ra sii ra luhlu cuan, ta zɨquɨ i nacuhva cuenda ra sii ra sii zutu ra.
42 Quando o menino estava chegando, teve um ataque, e o demônio o jogou no chão. Então Jesus deu uma ordem ao espírito mau, curou o menino e o entregou ao pai.
43 Ta iyo xaan i cuñi tandɨhɨ ñiyɨvɨ vatyi cahnu xaan cuu tundyee iñi maa ra Ndyoo.
43 E todos ficaram admirados com o grande poder de Deus. Todos estavam admirados com o que Jesus fazia, e ele disse aos discípulos:
44 Tyizoho vaha ndo sa quehin vatyi cua xico minoo ra sii ra i quisi ndya gloria. Ta cua tɨɨn ñiyɨvɨ sii. Catyi ra Jesús.
44 — Não esqueçam o que vou dizer a vocês: o
45 Zoco, ñá cutuñi iñi ra ñaa tuhun cahan ra. Ta ñá nacatyi ra Jesús sihin ra ñaa cuñi si catyi si. Ta yuhu ra ndaca tuhun ra sii ra Jesús ñaa tuhun cahan ra.
45 Mas eles não entenderam isso, pois o que essas palavras queriam dizer tinha sido escondido deles para que não as entendessem. E eles estavam com medo de fazer perguntas a Jesus sobre o assunto.
46 Tacuan ta i quisaha natuhun tahan xaan ra i casi ra Jesús sa cuenda cuhva yoo ra cuu ra ñiñi ca sii ra.
46 Os discípulos começaram a conversar sobre qual deles era o mais importante.
47 Ta i sito ra Jesús ñaa sa sica iñi ra cuan sihin añima ra. Ta i quihin ra sii minoo ra luhlu, i sañi ndyaa ra sii ra ii siyo xiin ra.
47 Mas Jesus sabia o que eles estavam pensando. Então pegou uma criança e a pôs ao seu lado.
48 Ta i catyi ra sihin ra ndɨhɨ sihin ra: Tatu zavaha ñiyɨvɨ sa vaha sihin minoo ra luhlu sa cuenda mi, tañi sihin mi zavaha ñu sa vaha cuu si. Ta tatu zavaha ñiyɨvɨ sa vaha sihin mi, zavaha ñu sa vaha sihin Zuti. Ta ra sa luhlu ca zaha maa ndo tuhun, yucuan ra cuu ra cahnu ca ityi nuu ra Ndyoo. Ta ra sa cahnu ca cuñi ndo, yucuan ra cuu ra luhlu ca ityi nuu ra Ndyoo. Catyi ra Jesús.
48 Aí disse:
49 Tacuan ta i catyi ra Juan: Maestro, i ndyehe ndi minoo ra tava tatyi cuihna sihin zɨvɨ moo, zoco yɨvɨ ra tahan ndi cuu ra. Ta i catyi maa ndi sihin ra vatyi ma zavaha ra tacuan.
49 João disse: — Mestre, vimos um homem que expulsa demônios pelo poder do nome do senhor, mas nós o proibimos de fazer isso porque ele não é do nosso grupo.
50 Ta i catyi ra Jesús sihin ra: Ña vaha sa ñá saha ndo. Vatyi tatu ña cahan ñiyɨvɨ ndya vaha ñi sii yo, tyindyee ñu sii yo.
50 Então Jesus disse a João e aos outros discípulos:
51 Ta sa cuñi saa quɨvɨ cunanuhu ra Jesús ndya gloría, ityi i quisi ra. Yucuan cuenda cuñi ra Jesús cuhun ra ñuu Jerusalén nu cua cuu ra. Ta i quihin ra ityi cuahan ra.
51 Como estava chegando o tempo de Jesus ir para o céu, ele resolveu ir para Jerusalém.
52 Ta i tasi ra tyiño ityi nuu ca nu cuahan ra, ta i quɨhvɨ ra i tasi ra minoo ñuu nu cu si Samaria vatyi cua nducu ra minoo nu cua quitatu ra Jesús.
52 Então mandou que alguns mensageiros fossem na frente. No caminho eles entraram em um povoado da região de Samaria a fim de prepararem um lugar para ele.
53 Ta ñá saha ra samaritano sa cundyaa ra Jesús ñuu ra vatyi cuahan ra Jerusalén. (Ta ña cuu ndyehe ñiyɨvɨ samaritano sii ñiyɨvɨ ñuu Jerusalén.)
53 Mas os moradores dali não quiseram receber Jesus porque viram que ele estava indo para Jerusalém.
54 Ta cuhva sa sito ra Jacobo ta ra Juan vatyi ñá saha ra samaritano sa cundyaa ra ñuu ra ta i cuxaan ra ta catyi ra: Tata, ¿atu cuñun vatyi zavaha yo cuhva i zavaha ra Elías ta sa naha? Cuu caca yo sii ra Ndyoo nazaquisi ra ñúhu zɨquɨ ñiyɨvɨ Samaria, ta cua cayu tandɨhɨ ñu. Catyi ra.
54 Quando os seus discípulos Tiago e João viram isso, disseram: — O senhor quer que a gente mande descer fogo do céu para acabar com estas pessoas?
55 Zoco xaan xaan i cahan ra Jesús sihin ra ta catyi ra: Taxi ñi ndo. Ña cutuñi iñi ndo ñaa tyiño vasi.
55 Porém Jesus, virando-se para eles, os repreendeu.
56 Ra i quisi ndya gloria cui, ta ña vasi zanei sii ñiyɨvɨ, vasi zacaqui sii ñu. Catyi ra. Ta zɨquɨ cuahan coyo ra inga ñuu.
56 Então ele e os seus discípulos foram para outro povoado.
57 Ta cuhva sa cuahan ra ityi, i catyi minoo ra sihin ra Jesús: Tata, cuñi cundyique suun vazu ndya ndya maa cuohon.
57 Quando Jesus e os discípulos iam pelo caminho, um homem disse a Jesus: — Eu estou pronto a seguir o senhor para qualquer lugar onde o senhor for.
58 Ta i catyi ra Jesús sihin ra: ¿Atu ndison? vatyi yuhvi, ñahñi sa iyo sii. Iyo vehe ñicuii, ta iyo taca zaa. Zoco ra i quisi ndya gloria ñahñi vehe ra iyo.
58 Então Jesus disse:
59 Tacuan ta i catyi ra Jesús sihin inga ra: Cundyicon sii. Zoco i catyi ra cuan: Tata, cuatu ndya nacuu zuti, ta zɨquɨ cua cundyique suun.
59 Aí ele disse para outro homem: Mas ele respondeu: — Senhor, primeiro deixe que eu volte e sepulte o meu pai.
60 Ta i catyi ra Jesús sihin ra: Ña vaha sa ñoho xaan iñun tuhun ñiyɨvɨ suun. Natyihi ñiyɨvɨ ña sito sii ra Ndyoo sii tahan sihi sihin ñu sisi ñuhu, zoco yoho cuahan ta nacatyun sihin ñiyɨvɨ cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo.
60 Jesus disse:
61 Tacuan ta zɨquɨ i catyi inga ra sihin ra Jesús: Tata, cua cundyique suun, zoco cuhvon sa cunuhu xihne cua naquehin sihin ñiyɨvɨ sii.
61 Outro homem disse: — Eu seguirei o senhor, mas primeiro deixe que eu vá me despedir da minha família.
62 Zoco i catyi ra Jesús sihin ra: Yoo ra quisaha zatyiño ra tyiñe ta ndu‑uu iñi ra, ma cuu quɨhvɨ ra nu ndyaca ñaha ra Ndyoo.
62 Jesus respondeu:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.