Atos 19
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs NVT
1 Ta sa ndyaa ra Apolos ñuu Corinto ta i yaha ra Pablo ityi yucu nu cu si Asia cuan ta cuahan ra ñuu Efeso. Yucuan nañihi ra sii zuhva ra sino iñi Tuhun Ndyoo.
1 Enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo viajou pelas regiões do interior até chegar a Éfeso, no litoral, onde encontrou alguns discípulos.
2 Ta i ndaca tuhun ra Pablo sii ra ta catyi ra: ¿Atu i naquihin ndo Tatyi Ii quɨvɨ i sino iñi ndo Tuhun Ndyoo? Ta i catyi ra cuan sihin ra Pablo: Tañaha ca ma coto ndi tuhun sa cuenda Tatyi Ii.
2 Ele lhes perguntou: “Vocês receberam o Espírito Santo quando creram?”. “Não”, responderam eles. “Nem sequer ouvimos que existe o Espírito Santo.”
3 Ta i catyi ra Pablo: ¿Ta yozo caa i sicoo ndutya ndo? Ta i catyi ra sihin ra Pablo: I sicoo ndutya ndi cuhva catyi ra Juan.
3 “Então que batismo vocês receberam?”, perguntou ele. “O batismo de João”, responderam.
4 Ta zɨquɨ i catyi ra Pablo sihin ra: I zacoo ndutya ra Juan sii ñiyɨvɨ sa yaha ndu‑uu iñi ñu cuatyi ñu. I nacatyi ra sihin ñu vatyi cua quisi inga ra cuee ca ta sii maa ra cuan cua sino iñi ñu. Ra yucuan cuu Jesús. Tacuan i zacuaha ra Juan, catyi ra Pablo.
4 Paulo disse: “João batizava com o batismo de arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que viria depois, isto é, em Jesus”.
5 Ta sa siñi ra cuan tuhun cuan ta i sicoo ndutya ra sa cuenda ra Jesús.
5 Assim que ouviram isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Ta zɨquɨ i tyizo ra Pablo ndaha ra zɨquɨ ra, ta i noo xica Tatyi Ii sii ra, ta i quisaha cahan ra inga zahan sa ña tuhva ra cahan ta i zaha ra profetizar, ndɨhɨ ca.
6 Paulo lhes impôs as mãos e o Espírito Santo veio sobre eles, e falaram em línguas e profetizaram.
7 Tañi usi uu tahan ra cahan tacuan.
7 Eram ao todo uns doze homens.
8 I sahan ra Pablo vehe ñuhu ñiyɨvɨ hebreo. Uñi yoo i zacuaha ra sii ñiyɨvɨ yucuan. Ñá yuhu ra ta i natuhun tahan xaan ra sihin ñiyɨvɨ hebreo sa ña sino iñi. Ta i nacatyi ra sihin ñu cuhva ndyaca ñaha ra Ndyoo. Ta i zañiñi ra sii ñu vatyi ndu‑uu iñi ñu cuatyi ñu.
8 Em seguida, Paulo foi à sinagoga e ali pregou corajosamente durante três meses, argumentando de modo convincente sobre o reino de Deus.
9 Zoco zuhva ñiyɨvɨ yucuan ñihi xaan iñi ñu. Ñá cuñi ñu sa sino iñi ñu. Ta quiñi xaan i cahan ñu sii tuhun ra Jesús nuu ñiyɨvɨ yucuan. Tacuan ta i zandoo ra Pablo sii ñu. I quihin ra sii ñu sino iñi, ta tandɨhɨ quɨvɨ i natuhun tahan xaan ra sihin ñu sa cuenda Tuhun Ndyoo nu iyo zɨcuela ra maestro nañi Tiranno.
9 Mas alguns deles se mostraram endurecidos, rejeitaram a mensagem e falaram publicamente contra o Caminho. Paulo, então, deixou a sinagoga e levou consigo os discípulos, passando a realizar discussões diárias na escola de Tirano.
10 Ta tacuan i sicoo tyiño uu cuiya cuhva ndya tandɨhɨ ñiyɨvɨ hebreo ta tandɨhɨ inga ñiyɨvɨ nacahnu Asia i siñi ñu tuhun ra Jesús.
10 Isso continuou durante os dois anos seguintes, e gente de toda a província da Ásia, tanto judeus como gregos, ouviu a palavra do Senhor.
11 Cuaha xaan sa ndyityi i zavaha ra Pablo i zacuu ra Ndyoo.
11 Deus concedeu a Paulo o poder de realizar milagres extraordinários.
12 Cuhva ndya pañitu a ñaa zahma cua tɨɨn ra Pablo ta cuhun si sihin ñiyɨvɨ ndya nu caa ñu cuhu ta i quita cuehe a ñaa tatyi cuihna ñoho añima ñu.
12 Quando lenços ou aventais usados por ele eram colocados sobre enfermos, estes eram curados de suas doenças e deles saíam espíritos malignos.
13 Tacuan ta sicoo minoo ityi ñiyɨvɨ hebreo. Ndɨhvɨ noo ñu ta catyi ñu vatyi cuu tava ñu tatyi cuihna sii ñiyɨvɨ, ta i cuñi ñu sa cua cutyiño ñu zɨvɨ ra Jesús. I cahan ñu cuan sihin tatyi cuihna ta catyi ñu: Catyi xaan ra Pablo yozo caa iyo ra Jesús. Cuenda ra Jesús cuan catyi ndi vatyi cua quiton. Catyi ñu.
13 Alguns judeus viajavam pelas cidades expulsando espíritos malignos. Tentavam usar o nome do Senhor Jesus, dizendo: “Ordeno que saia em nome de Jesus, a quem Paulo anuncia!”.
14 Tacuan i zavaha usa tahan ñiyɨvɨ, zehe ra Esceva, minoo ra cu zutu cahnu sii ñiyɨvɨ hebreo. Usa tahan ñu i zavaha tacuan.
14 Os homens que faziam isso eram os sete filhos de Ceva, um dos principais sacerdotes.
15 Zɨvɨ ra Jesús i cahan ñu sihin tatyi cuihna ta catyi si sihin ñu: Nacote sii ra Jesús. Ta nacote sii ra Pablo, zoco ña nacote yoo ndoho cuu ndo vatyi ñahñi cuhva iyo sii ndo. Catyi si.
15 Certa ocasião, o espírito maligno respondeu: “Eu conheço Jesus e conheço Paulo, mas quem são vocês?”.
16 Tacuan ta i ndava ra ñoho tatyi cuihna zɨquɨ ñu ñihi xaan. I tɨɨn ra sii ñu ta cañi xaan ra. Zañicuehe ra sii ñu. I sahndya ra zahma ñu ta i sino ñu vehe ra.
16 O homem possuído pelo espírito maligno saltou em cima deles e os atacou com tanta violência que fugiram da casa, despidos e feridos.
17 Tacuan i cuu si ta i sito tandɨhɨ ñiyɨvɨ ñuu Efeso cuhva i tahan ñu. I sito ñu hebreo ta tandɨhɨ inga ñiyɨvɨ. Ta yuhu xaan ñu. Ta i quisaha catyi ñu vatyi cahnu xaan cuu ra Jesús.
17 A notícia do ocorrido se espalhou rapidamente por toda a cidade de Éfeso, tanto entre judeus como entre gregos, e sobre eles veio um temor reverente, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Cuaha xaan ñiyɨvɨ sa sino iñi Tuhun Ndyoo i quisi nahma ñu nuu ra Pablo tandɨhɨ sa ña vaha i zavaha ñu vatyi i zatyiño ñu sihin tuhun tazi.
18 Muitos dos que creram confessaram suas obras pecaminosas.
19 I sahmi ñu libro sa sityiño ñu sa zatazi ñu sii ñiyɨvɨ. Ta i sahmi ñu tandɨhɨ sa sityiño ñu sa cuenda tyiño cuan. Ta sa yaha sahmi ñu tandɨhɨ libro ñu ta i zaha ñu cuenda yozo xuhun i siquɨhɨ si ta catyi ñu vatyi siquɨhɨ si uu xico usi mil xuhun cuisi.
19 Vários deles, que haviam praticado feitiçaria, trouxeram seus livros de encantamentos e os queimaram publicamente. O valor dos livros totalizou cinquenta mil moedas de prata.
20 Tacuan i nducahnu ca Tuhun Ndyoo, ta cuaha ca ñiyɨvɨ sino iñi ñu, ta saha xaan ca Ndyoo tundyee iñi sii ñu (sa cundyico ñu sii ra).
20 Assim, a mensagem a respeito do Senhor se espalhou amplamente e teve efeito poderoso.
21 Tacuan ta i sica iñi ra Pablo sihin añima ra vatyi cua yaha tucu ra nu cu si Macedonia. Cua yaha tucu ra nu cu si Acaya, ta cua cuhun tucu ra ñuu Jerusalén vatyi catyi ra: Cua cuhun xihne ñuu Jerusalén. Ta zɨquɨ cuñi xaan si sa cuhun tuqui ñuu Roma. Catyi ra.
21 Depois disso, Paulo se sentiu impelido pelo Espírito a passar pela Macedônia e a Acaia antes de ir a Jerusalém. “E, de lá, devo prosseguir para Roma!”, disse ele.
22 I tasi ra Pablo sii ra Timoteo sihin ra Erasto, uu tahan ra zatyiño sihin ra, ityi nu cu si Macedonia. Ta i ndoo ca ra Pablo nu cu si Asia.
22 Então, enviou adiante dele à Macedônia dois assistentes, Timóteo e Erasto, e permaneceu um pouco mais na província da Ásia.
23 Ta tyiemvu cuan sicoo sa sahñi tahan ñiyɨvɨ ñuu Efeso sa cuenda Tuhun Ndyoo.
23 Por essa época, houve enorme tumulto em Éfeso por causa do Caminho.
24 Minoo ra nañi Demetrio quisaha sihin si vatyi cuaha xaan ñiyɨvɨ sino iñi Tuhun Ndyoo. Maa ra Demetrio cuan tuhva zavaha inga ndyoo xuhun cuisi, nañi si Diana. Ta sihin tyiño zavaha ra cuaha xaan zahacanaa ra sihin ra zatyiño sihin ra.
24 Começou com Demétrio, ourives que fabricava modelos de prata do templo da deusa grega Ártemis e que empregava muitos artífices.
25 Yucuan cuenda i cana ra sii tandɨhɨ ra sihin inga ra zatyiño tañi zatyiño maa ra ta i catyi ra sihin ra: Yañi xaa, sito ndo vatyi vaha xaan zahacanaa yo sihin tyiño ya.
25 Ele os reuniu a outros que trabalhavam em ofícios semelhantes e disse: “Senhores, vocês sabem que nossa prosperidade vem deste empreendimento.
26 Ta vityi sa ndyehe yo ta sa siñi yo cuhva cahan ra Pablo. Catyi ra vatyi ndyoo zavaha ñiyɨvɨ yɨvɨ ndyoo cuu si. Ta cuaha xaan ñiyɨvɨ sa sino iñi sa cahan ra ihya ñuu Efeso ta nacahnu Asia.
26 Mas, como vocês viram e ouviram, esse sujeito, Paulo, convenceu muita gente de que deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade. Fez isso não apenas aqui em Éfeso, mas em toda a província.
27 Tatu tacuan cua cuu si, ta ma zata ca ñiyɨvɨ sa zavaha yo. Ta tatu cua zaña ñiyɨvɨ sa zacahnu ñu sii vehe ñuhu ña Diana, ña vaha sa tacuan vatyi cahnu xaan ndyoo cuu ña. Vityi zacahnu tandɨhɨ ñiyɨvɨ nu cu si Asia ta tandɨhɨ ñiyɨvɨ ñuu ñiyɨvɨ sii ña. Ta nu cuahan quɨvɨ ma zacahnu ca ñu sii ña tatu sino iñi ñu sa cahan ra Pablo. Catyi ra Demetrio.
27 Claro que não me refiro apenas à perda do respeito público por nossa atividade. Também me preocupa que o templo da grande deusa Ártemis perca sua influência e que esta deusa magnífica, adorada em toda a província da Ásia e ao redor do mundo, seja destituída de seu grande prestígio!”.
28 Ta sa siñi inga ra sa nacatyi ra ta i cuxaan xaan ra ta i cana saa ra ta catyi ra: Cahnu xaan ndyoo cuu ña Diana ña cu sitoho yo ñuu Efeso ya.
28 Ao ouvir isso, ficaram furiosos e começaram a gritar: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
29 Tacuan i cuu ta i cuvaa ñiyɨvɨ nacahnu ñuu cuan. I tɨɨn ñu sii ra Gayo ta ra Aristarco. Uu tahan ra tahan ra Pablo cuu ra, ra ñuu Macedonia, ta sica noo ra sihin ra Pablo. Ta i xita cañoho ñiyɨvɨ sii ra ndya nu cua cundaa tyiño.
29 Em pouco tempo, a cidade toda estava uma confusão. O povo correu para o anfiteatro, arrastando os macedônios Gaio e Aristarco, companheiros de viagem de Paulo.
30 I cuñi ra Pablo cuhun ra nu cuvaa ñiyɨvɨ ta cahan ra sihin ñu, zoco ñá saha inga ra sino iñi Tuhun Ndyoo.
30 Ele também quis entrar, mas os discípulos não permitiram.
31 Ta zuhva ra cu tyiño cuenda Asia, amigo ra Pablo cuu sii ra. Ta i tasi tucu ra cu tyiño cuan tyiño ta catyi ra vatyi ma cuhun ra Pablo.
31 Alguns amigos de Paulo, oficiais da província, também lhe enviaram um recado no qual suplicaram que não arriscasse a vida entrando no anfiteatro.
32 Ta nu titahan ñiyɨvɨ iyo ñu cana saa minoo cuhva ta inga ñu cana saa inga cuhva vatyi cuaha xaan ñu cuvaa. Ta cuaha xaan ñu ñá sito ñu ñaa cuenda titahan ñu.
32 Lá dentro, em polvorosa, o povo todo gritava, e cada um dizia uma coisa. Na verdade, a maioria nem sabia por que estava ali.
33 Tacuan ta i tyaa ñiyɨvɨ hebreo sii minoo ra nañi Alejandro ityi nuu, ta i nacatyi ñu sihin ra ñaa sa cua cahan ra. Vatyi ñá sito tucu maa ra cuan ñaa sa cuu. Tacuan ta i saha ra Alejandro minoo zeña sihin ndaha ra vatyi cua cutaxi ñiyɨvɨ vatyi cuñi ra catyi ra vatyi ñahñi cuatyi ndyicuu ñiyɨvɨ hebreo. Zoco inga ñiyɨvɨ i cuvaa xaan ca ñu.
33 Entre a multidão, os judeus empurraram Alexandre para a frente e ordenaram que explicasse a situação. Ele fez sinal pedindo silêncio e tentou falar.
34 Ta sa sito ñu vatyi ra hebreo cuu ra ta quisaha cana saa tandɨhɨ ñu vatyi ñá tahan iñi ñu. Tañi uu ora i cana saa ñu ta catyi ñu: ¡Cahnu xaan ndyoo cuu ña Diana ña cu sitoho yo ñuu Efeso ya! Tacuan ñi i cana saa ñu.
34 No entanto, quando a multidão percebeu que ele era judeu, começou a gritar novamente e continuou por cerca de duas horas: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
35 Tacuan ta cuee ca i zacutaxi ra cu secretario sii ñiyɨvɨ ta i catyi ra: Ndoho ra ñuu Efeso, sito tandɨhɨ ñiyɨvɨ ñuu ñiyɨvɨ vatyi cumi vaha yo vehe ñuhu ña Diana vatyi cahnu xaan ndyoo cuu ña. Ta cumi yo sii ña vatyi i quisi ña ndya ityi zɨquɨ ta i canacava ña.
35 Por fim, o escrivão da cidade conseguiu acalmar a multidão e disse: “Cidadãos de Éfeso, todos sabem que Éfeso é a guardiã do templo da grande Ártemis, cuja imagem caiu do céu para nós.
36 Yoñi ñiyɨvɨ cua catyi vatyi ña ndisa. Cutaxi ndo. Ta ñahñi ca sa zavaha ndo tatu ma nacañi vaha iñi ndo sa xihna ñi.
36 Portanto, sendo este um fato inegável, acalmem-se e não façam nada precipitadamente.
37 Vatyi nduu tahan ra sindyaca ndo ihya, ñahñi cuatyi i zavaha ra, ta ñahñi ndya vaha ñi i cahan ra sii ndyoo yo.
37 Vocês trouxeram estes homens aqui, mas eles não roubaram nada do templo nem disseram coisa alguma contra nossa deusa.
38 Yucuan cuenda catyi tatu cuatyi cuñi ra Demetrio ta inga ra zatyiño sihin ra. Cuu cutyihi ra cuatyi saha ra nuu ra cu tyiño. Yucuan cuenda iyo ra juez ta iyo ra cu tyiño. Cuu zandaa ra sihin ra.
38 “Se Demétrio e seus artífices têm alguma queixa contra eles, os tribunais estão abertos e há oficiais disponíveis para ouvir o caso. Que façam acusações formais.
39 Ta tatu inga tyiño cuñi ndo. Titahan tucu ndo cuhva catyi ley.
39 E, se há outras queixas que desejam apresentar, elas podem ser resolvidas em assembleia, conforme a lei.
40 Ta sa cuenda sa ndyicuu ndo vityi cuu tyaa ñiyɨvɨ cuatyi sata ndo nuu ra cu tyiño. Cuu catyi ñiyɨvɨ vatyi cuñi ndo cahñi tahan ndo sihin ra cu tyiño vatyi i titahan maa ndo tacuan ñi. Tatu cuñi ra cu tyiño coto ra ñaa cuenda cuvaa xaan ndo, ma ñihi yo cuhva cahan yo sihin ra. Tacuan i catyi ra secretario cuan.
40 Corremos o perigo de ser acusados de provocar desordem, pois não há motivo para este tumulto. E, se exigirem de nós uma explicação, não teremos o que dizer”.
41 Tacuan i catyi ra ta natasi ra sii ñu nacunuhu ñu ndya vehe ñu.
41 Então os despediu, e a multidão se dispersou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.