Atos 17
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs NVT
1 I yaha ra Pablo ta ra Silas ñuu Anfípolis ta ñuu Apolonia ta cuahan ra minoo ñuu cahnu. Nañi si Tesalónica. Yucuan iyo minoo vehe ñuhu hebreo.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Ta tañi sa tuhva ra Pablo sahan, tacuan i sahan ra yucuan. Uñi quɨvɨ, quɨvɨ quitatu ñiyɨvɨ, i zacuaha ra sii ñiyɨvɨ cuhva catyi Tuhun Ndyoo.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Tyehen i catyi ra: I catyi Tuhun Ndyoo vatyi cua ndyehe ra Cristo tundoho. Cua cuu ra, ta zɨquɨ cua nandoto tucu ra. Yuhvi catyi vatyi ra Jesús cuu ra cu Cristo vatyi tacuan i tahan si sii ra. Ta cua zacacu ra sii ñiyɨvɨ nu iyo ñu ndyehe tundoho. Tacuan i catyi ra Pablo.
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 Ta ñiyɨvɨ i tyizoho, cuaha ñu i sino iñi. Ta cuaha ca ra, ra griego cuu ra. Ta sa sino iñi ra cuhva zacuaha ñiyɨvɨ hebreo. Ta inga ñu cuu ñu ñazɨhɨ ra cuca ñuu cuan.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Tacuan ta sa ndyehe ra hebreo, ra ña sino iñi, vatyi sino xaan iñi ñiyɨvɨ ta i cucuihna iñi ra sa cuenda si. I quihin ra sii minoo ityi ra sica noo ñi, ra ña zatyiño, ta ra yucuan i zatitahan sii ñiyɨvɨ, ta i zanduvaa ra sii ñu. Sahan ra vehe ra Jasón sa nanducu ra sii ra Pablo vatyi cua cundyaca ra sii ra nu yucu tandɨhɨ ñiyɨvɨ.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Zoco ñá nañihi ra sii ra. Tacuan ta zɨquɨ i xita cañoho ra sii ra Jasón ta sii zuhva ca ra sino iñi nuu ra cu tyiño. Ta i cana saa ra ta catyi ra: Ra ihya zayanga sii ñiyɨvɨ nacahnu ñuu ñiyɨvɨ ta vityi vasi zayanga ra sii ñiyɨvɨ ñuu yo.
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 I saha ra Jasón ya sa cundyaa ra cuan vehe ra. Catyi ra ya vatyi ra Jesús cuu ra cu rey ta yɨvɨ ra César. Cuatyi cuu si sa tacuan vatyi ra César cuu rey sii maa yo.
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Tacuan i cahan ra cuñi cuatyi cuan cuhva ndya zanduvaa xaan ra sii ñiyɨvɨ sihin ra cu tyiño.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Zoco i saha ra Jasón ta inga ra zuhva xuhun, ta i quita ica ra.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Zuun ñi sa cuaa cuan i zanumi ra sino iñi Tuhun Ndyoo sii ra Pablo ta ra Silas ta cuahan ra ndya ñuu Berea. Ta cuhva sa saa ra yucuan, i sahan ra vehe ñuhu hebreo.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Ñiyɨvɨ hebreo ñuu cuan vaha ca ñiyɨvɨ cuu ñu. Ñá zavaha ñu cuhva i zavaha ñiyɨvɨ hebreo ñuu Tesalónica. Cuñi xaan ñiyɨvɨ ñuu Berea sa tyizoho ñu Tuhun Ndyoo. Ta tandɨhɨ quɨvɨ i cahvi ñu Tuhun Ndyoo vatyi cuñi ñu coto ñu tatu ndisa sa cahan ra Pablo.
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Yucuan cuenda i sino iñi cuaha xaan ra hebreo, ta cuaha ñuzɨhɨ griego, ñu ñiñi.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Zoco sa ñihi ñiyɨvɨ hebreo ñuu Tesalónica tuhun vatyi zacuaha ra Pablo Tuhun Ndyoo ñuu Berea ta zɨquɨ sahan ra cua zanduvaa ra sii ñiyɨvɨ ñuu Berea ta cua cahñi ñu sii ra Pablo.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Yatyi xaan i tasi ñiyɨvɨ sino iñi Tuhun Ndyoo sii ra Pablo ndya yuhu tyañuhu. Ta i ndoo ra Silas ta ra Timoteo ñuu Berea.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Cuahan uu tahan ñiyɨvɨ sihin ra Pablo. Sindyaca ra sii ra ndya ñuu Atenas. Ta zɨquɨ i tasi ra Pablo tyiño sihin ra sa nacatyi ra sihin ra Silas ta ra Timoteo vatyi zanumi ra ta cuhun ra nu iyo ra Pablo.
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 I ndatu ra Pablo ñuu Atenas ndya cua quisi ra Silas ta ra Timoteo. Ta sica xaan iñi ra Pablo vatyi ndyehe ra vatyi cuaha xaan zandu yutu iyo ñuu cuan.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Yucuan cuenda sahan ra vehe ñuhu vatyi cua natuhun ra sihin ñiyɨvɨ hebreo ta sihin inga ñiyɨvɨ sino iñi sii Ndyoo. Ta tandɨhɨ quɨvɨ i nacatyi ra sihin ñiyɨvɨ i ndyehe ra nuyahvi.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Ta zɨquɨ i natuhun tahan ñiyɨvɨ cuhva i cahan ra Pablo. Iyo ñu zacuaha ñu tuhun ra Epicúreo ta iyo ñu zacuaha ñu tuhun ñiyɨvɨ estoico. Ta zuhva ñu i catyi: ¿Ñaa tuhun cuu si sa nacatyi xaan ra ya vatyi cahan xaan ra tuhun inga ndyoo, ra ña sito yo? Tacuan i catyi ra cuan vatyi cahan ra Pablo tuhun ra Jesús ta cuhva i nandoto ra Jesús.
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Tacuan ta zɨquɨ i sindyaca ñu sii ra Pablo ndya xiñi yucu Areópago nu titahan ra ndyizo tyiño ñuu cuan ta i catyi ra sihin ra Pablo: Cuñi ndi coto ndi ñaa tuhun cuu si sa zacuohon sii ñiyɨvɨ.
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Tucu xaan cuu tuhun nacatyun, ta cuñi ndi coto ndi ñaa sa cuu si. Tacuan i catyi ñu.
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Vatyi tandɨhɨ ñiyɨvɨ ñuu Atenas sihin ñiyɨvɨ inga ñuu, ñu iyo ñuu Atenas cuan, ñahñi tyiño zavaha ñu. Maa ñi sa tyizoho ñu ta sa nacatyi ñu ñaa cuhva saa iyo.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Tacuan i cuu ta zɨquɨ i nduvita ra Pablo mahñu nu yucu ra cuan xiñi yucu Areópago ta i catyi ra sihin ra ñuu Atenas cuan: Ndoho ra ñuu Atenas, ndyehi vatyi zacahnu xaan ndo ndyoo sii maa ndo sihin tandɨhɨ cuii añima ndo.
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Vatyi sehin sa ndyehi nu zacahnu ndo sii ndyoo ndo ta i ndyehi minoo altar ta ndyaa letra. Tyehen catyi si: “Cuenda ndyoo sa ña sito yo.” Zacahnu ndo sii ra vazu ña sito ndo sii ra. Ta vityi cua nacatyi sihin ndo yoo ra cuu ra.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 Ndyoo, ra zavaha ñuu ñiyɨvɨ cuu ra. I zavaha ra tandɨhɨ sa iyo. Sitoho yutyi andɨvɨ ta ñuhu ñuu ñiyɨvɨ cuu sii ra. Ña iyo maa ra sisi vehe ñuhu zavaha ñiyɨvɨ.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Ña cuñi si sa cua tyindyee ñiyɨvɨ sii ra vatyi ñahñi sa cumañi sii ra vatyi zuun ñi maa ra saha tandɨhɨ sa iyo. Saha ra sa cundito yo. Saha ra sa coo tatyi yo.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 Minoo tuhun ñi ñiyɨvɨ i zavaha ra Ndyoo sa xihna ñi. Tacuan i cuu ta zɨquɨ i ndutuu ca ñiyɨvɨ ta i catyi ra Ndyoo vatyi cua coo ñiyɨvɨ nacahnu ñuu ñiyɨvɨ. I catyi maa ra ndyamaa cua coo sa zɨɨn zɨɨn tata ñiyɨvɨ ñuu ñiyɨvɨ, ta i saha ra ñaa ñuhu cua cuu sii ñu. Ta i catyi ra ñaa ñiyɨvɨ cua cundyaca ñaha sa zɨɨn zɨɨn ñuhu ta ama cua cundyaca ñaha ñu.
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 Tacuan i zavaha ra Ndyoo vatyi cua nanducu ñiyɨvɨ sii ra. Sica iñi ra vatyi ña yɨɨ ta cua nañihi ñu sii ra. Vatyi ña sica iyo ra sihin yo.
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 Vatyi sa cuenda maa ra ta ndito yo, cuu caca yo ta cuu coo yo cuhva iyo yo. Tañi sa i tyaa minoo ra ñuu ndo ta tyiemvu vatyi catyi ra: “Maa ra Ndyoo i zavaha sii yo.” Catyi ra.
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 Ta ndisa vatyi i zavaha ra sii yo, ta yucuan cuenda ña vaha caca iñi yo vatyi caa ra tañi caa minoo ndyoo xuhun cuaan a xuhun cuisi, a yuu a ñaa sa zavaha ñiyɨvɨ cuhva caa ra.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 Ta tyiemvu ñá sito maa ñiyɨvɨ ñaa sa zavaha ñu. Ta ñá cuxaan ra Ndyoo sihin ñiyɨvɨ quɨvɨ cuan vatyi ñá sito ñu. Zoco vityi catyi ra vatyi nazandoo ñiyɨvɨ nacahnu ñuu ñiyɨvɨ cuatyi zavaha ñu.
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Vatyi sa sata ra quɨvɨ sa cua tasi tuñi ra sii ñiyɨvɨ ñuu ñiyɨvɨ sihin sa ndoo. Ta saha ra tyiño sii minoo ra sa cua ndyehe ra a sa vaha zavaha ñiyɨvɨ a sa ña vaha. I zañaha ra Ndyoo sii yo vatyi iyo cuhva sii ra cuan vatyi i zanandoto ra sii ra.
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Ta sa siñi ñiyɨvɨ vatyi catyi ra Pablo vatyi i nandoto minoo ñiyɨvɨ ta zuhva ñu tyizoho cuan, i sacu ndyaa ñu sii ra Pablo. Zoco inga ñu i catyi ñu: Cuñi ndi sa tyizoho ndi sa cohon inga saha.
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Tacuan ta i quita ra Pablo nu titahan ñiyɨvɨ.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Ta zuhva ra cuan i sino iñi ra ta i titahan ra sihin ra Pablo. Minoo ra nañi ra Dionisio. Ra ndyizo tyiño ñuu cuan cuu ra. Ta minoo ñaha sino iñi, nañi ña Dámaris. Ta iyo ca ñu sino iñi ndɨhɨ ca.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.