Atos 13
Tuhun Ndyoo sihin tyehen ñi (MIHNT) vs NTLH
1 Ihya cuu zɨvɨ ra profeta ta ra zacuaha Tuhun Ndyoo sii ñiyɨvɨ ñuu Antioquía. Minoo ra nañi ra Bernabé, inga ra nañi ra Simón, ra nengu cuu inga zɨvɨ ra. Inga ra nañi ra Lucio ra ñuu Cirene sihin ra Saulo ta ra Manaén. Ɨɨn ñi i sahnu ra Manaén sihin ra Herodes ra ndyaca ñaha nu cu si Galilea.
1 Na igreja de Antioquia havia os seguintes profetas e mestres: Barnabé; Simeão, chamado “o Negro”; Lúcio, de Cirene; Manaém, que havia sido criado junto com o governador Herodes ; e Saulo.
2 Minoo quɨvɨ i siyucu tandɨhɨ ra cuan. Ta ñá sasi ra xita vatyi zacahnu ra sii ra Ndyoo ta zɨquɨ i catyi Tatyi Ii sihin ra: Cua tasi ndo sii ra Bernabé sihin ra Saulo nu cua zatyiño ra sa cuenda mi vatyi cua cuhve tyiño sii ra.
2 Certa vez, quando eles estavam adorando o Senhor e jejuando, o Espírito Santo disse: — Separem para mim Barnabé e Saulo a fim de fazerem o trabalho para o qual eu os tenho chamado.
3 Tacuan ta i sica tahvi ca ra cuan sii Ndyoo ta ñá sasi ra xita, ta zɨquɨ i tyizo ra ndaha ra sii ra vatyi cua cuizo tyiño ra ta i tasi ra sii ra.
3 Então eles jejuaram, e oraram, e puseram as mãos sobre Barnabé e Saulo. E os enviaram na sua missão.
4 Tacuan i tava Tatyi Ii tyiño sii ra Bernabé sihin ra Saulo ta cuahan ra ndya Seleucia, ta indyacuan i quihin ra barco vatyi cua cuhun ra ndya minoo ñuhu sa ndyaa mahñu tyañuhu, nañi si Chipre.
4 Barnabé e Saulo, tendo sido enviados pelo Espírito Santo, foram até a cidade de Selêucia e dali embarcaram para a ilha de Chipre.
5 Ta yucuan i saa ra, minoo yuhu tyañuhu nu nañi si Salamina ta i quisaha zacuaha ra Tuhun Ndyoo sii ñiyɨvɨ vehe ñuhu ñiyɨvɨ hebreo. Ta cuahan tucu ra Juan sihin ra cua tyindyee ra sii ra.
5 Quando chegaram à cidade de Salamina, começaram a anunciar a palavra de Deus nas sinagogas . E eles tinham João Marcos para ajudá-los no trabalho missionário.
6 I sica noo ra nacahnu ñuhu Chipre ta i saa ra ñuu Pafos. Indyacuan i tahan ra sii minoo ra nañi Barjesús. Minoo ra tazi cuu ra. Vatya xaan ra ta catyi ra vatyi cahan ra sa cuenda ra Ndyoo.
6 Eles atravessaram toda a ilha, chegando até a cidade de Pafos. Ali encontraram um judeu que era mágico e falso
7 Ndyaa ra cuan sihin ra Sergio Paulo, ra cu gobernador. Casi xaan iñi ra Sergio cuan. I cana ra sii ra Bernabé ta ra Saulo vatyi cuñi ra tyizoho ra Tuhun Ndyoo.
7 Ele era amigo de Sérgio Paulo, o governador da ilha, que era um homem muito inteligente. O Governador mandou chamar Barnabé e Saulo, pois queria ouvir a palavra de Deus.
8 Zoco ra tazi cuan, Elimas cuu inga zɨvɨ ra. Ñá saha ra sa tyizoho ra gobernador sa cahan ra Saulo vatyi ñá cuñi ra sa cua sino iñi ra sii ra Jesús.
8 Mas o mágico Elimas (este é o nome dele em grego ) era contra os apóstolos . Ele não queria que o Governador aceitasse a fé cristã.
9 Ta ra Saulo, ta nañi tucu ra Pablo, situ xaan Tatyi Ii sii ra ta ñihi xaan i ndyehe ra sii ra ta catyi ra:
9 Então Saulo, também conhecido como Paulo , cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para Elimas
10 Ra zandavi ñaha cuun. Tandɨhɨ cuii sa ña vaha zavohon. Zehe cuihna cuu suun ta numinoo sa vaha ña zavohon. Ta zamon cuhva cahan ra Ndyoo sa ndisa ta nacatyun sa vatya.
10 e disse: — Filho do Diabo! Inimigo de tudo o que é bom! Homem mau e mentiroso! Por que é que você não para de torcer o verdadeiro ensinamento do Senhor?
11 Ta vityi cua tasi tuñi ra Ndyoo suun. Cua cuoon zuhva quɨvɨ, ta ma ndyehun ñuhu ñicandyi. Ta ta sica ñi i cuaa ra. Ta i nducu ra yoo ra tɨɨn ndaha ra ta cundyaca ra sii ra vatyi ña cuu ndyehe ra.
11 Agora escute! O Senhor vai castigá-lo. Você ficará cego e não verá a luz do sol por algum tempo. No mesmo instante Elimas sentiu uma nuvem escura cobrir os seus olhos e ele começou a se virar para todos os lados, procurando alguém que o guiasse pela mão.
12 Ta sa ndyehe ra gobernador sa tahan ra tazi cuan ta i sino iñi ra sii ra Jesús vatyi iyo xaan i cuñi ra sa ndyehe ra yozo caa iyo tuhun sa cuenda ra Jesús.
12 Quando o Governador viu isso, creu e ficou muito admirado com os ensinamentos a respeito do Senhor Jesus.
13 I quita ra Pablo sihin ra tahan ra ñuu Pafos sihin barco ta cuahan ra ndya ñuu Perge sa iyo cuenda Panfilia. Yucuan i zandoo ra Juan sii ra ta cua nanuhu ra ndya ñuu Jerusalén.
13 Paulo e os seus companheiros navegaram da cidade de Pafos até Perge, uma cidade da província da Panfília. Porém João Marcos os deixou e voltou para Jerusalém.
14 Ta zɨquɨ i quita ra Pablo ñuu Perge ta cuahan ra minoo ñuu cahnu sa nañi Antioquía sa cuu cuenda Pisidia. Ta yucuan sahan ra vehe ñuhu ñiyɨvɨ hebreo quɨvɨ quitatu ñiyɨvɨ, ta i sicundyaa ra.
14 Eles continuaram a viagem, indo de Perge até a cidade de Antioquia, no distrito da Pisídia. No sábado entraram na sinagoga e sentaram-se.
15 Sa xihna ñi i cahvi ñiyɨvɨ zuhva sa i tyaa ra Moisés ta zɨquɨ i cahvi ñu sa tyaa inga ra profeta ta tyiemvu. Tacuan i cuu ta zɨquɨ i tasi ra cu nuu sii vehe ñuhu cuan tyiño sii ra Pablo ta catyi ra: Yañi xaa, tatu iyo minoo tuhun sa cuñi ndo zacoto ndo sii ñiyɨvɨ. Cuu nacatyi ndo sihin ndi vityi.
15 Depois da leitura da Lei de Moisés e dos livros dos Profetas , os chefes da sinagoga mandaram dizer a eles: — Irmãos, se vocês têm alguma palavra para animar o povo, podem falar agora.
16 Tacuan ta i nduvita ra Pablo ta saha ra minoo zeña sihin ndaha ra sa cua cutaxi ñiyɨvɨ ta catyi ra: Tyizoho ndo yañi xaa, ndoho ra hebreo, ta tandɨhɨ inga ndoho, ra yuhu sii ra Ndyoo.
16 Então Paulo se levantou, fez um sinal com a mão, pedindo silêncio, e começou a dizer: — Homens de Israel e todos vocês não judeus que
17 Ra cu Ndyoo sii maa yo ñiyɨvɨ hebreo i casi ra sii ñiyɨvɨ sahnu sii yo. Ta i tyindyee ra sii ñu, ta i nduu ñu minoo ityi ñiyɨvɨ cahnu xaan vazu i sica noo ndahvi ñu ñuu Egipto. Ta zɨquɨ sihin cuhva iyo sii maa ra i tava ra sii ñu ñuu cuan.
17 O Deus do povo de Israel escolheu os nossos antepassados quando moravam na terra do Egito e fez deles um grande povo. Ele os tirou de lá com grande poder
18 I cundyee xaan iñi ra Ndyoo sihin ñu tañi uu xico cuiya sa sica noo ñu nu yoñi maa ñiyɨvɨ iyo ta i zavaha ñu cuhva cuñi maa ñu.
18 e, no deserto, aguentou aquela gente durante quarenta anos.
19 Ta i zanaa ra usa tahan ityi ñiyɨvɨ nu cu si Canaán vatyi cua cuhva ra ñuhu cuan sii ñiyɨvɨ sahnu sii yo.
19 Ele destruiu sete povos na terra de Canaã, e o povo de Israel se tornou dono das terras deles.
20 Ta zɨquɨ cumi ziendu uu xico usi cuiya saha ra Ndyoo sa cundyaca ñaha juez sii ñiyɨvɨ ndya quɨvɨ i naquihin ra Samuel tyiño cuan. Ta ra Samuel i cuu tucu ra minoo ra cu profeta.
20 Tudo isso levou uns quatrocentos e cinquenta anos. — Depois disso Deus lhes deu juízes, até o tempo de Samuel.
21 Ta zɨquɨ i sica ñiyɨvɨ minoo rey, ra cua cundyaca ñaha sii ñu. Ta i saha ra Ndyoo sii ra Saúl zehe ra Cis sii ñu. Ñiyɨvɨ sii ra Benjamín i cuu sii ra. I sindyaca ñaha ra Saúl sii ñu uu xico cuiya.
21 Quando o povo pediu um rei, ele lhes deu Saul, filho de Quis, da tribo de Benjamim, para ser rei deles durante quarenta anos.
22 Ta i tava ra Ndyoo sii ra. Ta zɨquɨ i saha ra sii ra David sa cuu ra rey, ta sa cuenda maa ra i catyi ra Ndyoo: “Site sii ra David zehe ra Isaí. Zɨɨ xaan cuñi sihin ra vatyi cua zavaha ra tandɨhɨ cuii sa cuñi.”
22 Depois que tirou Saul, Deus pôs Davi como rei e disse isto a respeito dele: “Encontrei em Davi, filho de Jessé, o tipo de pessoa que eu quero e que vai fazer tudo o que eu desejo.”
23 Ta ñiyɨvɨ sahnu sii ra Jesús i cuu sii ra David. Ta i tasi ra Ndyoo sii ra Jesús vatyi cua zacacu ra sii ñiyɨvɨ hebreo tañi sa i catyi ra Ndyoo ta tyiemvu.
23 Um dos descendentes de Davi foi Jesus, a quem Deus pôs como Salvador de Israel, como havia prometido.
24 Cumañi ca saa ra Jesús ta i nacatyi xaan ra Juan sihin tandɨhɨ ñiyɨvɨ hebreo vatyi ndu‑uu iñi ñu cuatyi ñu ta coo ndutya ñu.
24 Antes da vinda de Jesus, João Batista anunciou a sua mensagem a todo o povo de Israel, dizendo que eles deviam se arrepender e ser batizados.
25 Ta sa cuñi ndɨhɨ tyiño ra Juan ta i catyi ra: “Ndatu ndo sii minoo ra cahnu xaan. Ta sica iñi ndo vatyi zuun ra cui. Zoco yɨvɨ ra cui. Ra i tasi ra ityi nuu cui. Ra vaha xaan ca cuu maa ra, ta ñiñi xaan ra, ta yucuan cuenda ma cuu tyindyei sii ra nu zuhva tañi sa ndasi tyiendu ndisa ra.” Tacuan i catyi ra Juan.
25 Mas, quando João estava terminando a sua missão, disse ao povo: “Quem é que vocês pensam que eu sou? Eu não sou aquele que vocês estão esperando. Mas escutem! Ele vem depois de mim, porém eu não mereço a honra de tirar as sandálias dos pés dele.”
26 Ta cahan ca ra Pablo ta catyi ra: Yañi xaa, ndoho ñiyɨvɨ ra Abraham ta tandɨhɨ inga ndo, ra yuhu sii ra Ndyoo. Saha ra Ndyoo cuhva cacu ndo.
26 Paulo continuou: — Meus irmãos, descendentes de Abraão, e também vocês não judeus que temem a Deus, escutem! Essa mensagem de salvação foi mandada para todos nós.
27 Ñiyɨvɨ ñuu Jerusalén sihin ra ndyaca ñaha sii ñu, ñá sito ñu yoo ra cuu ra Jesús vatyi zehe Ndyoo cuu sii ra, ta ñá ñihi ñu cuhva sihin tuhun i tyaa ra profeta ta tyiemvu vazu cahvi ñu sii si vehe ñuhu ñu tahan xiñi vitya. Ta zuun ñi ñiyɨvɨ cuan i tyaa cuatyi sata ra Jesús. Ta tacuan i natahan si tañi sa catyi ra profeta.
27 De fato, os moradores de Jerusalém e os seus líderes não entenderam que Jesus é o Salvador. E também não compreenderam as palavras dos livros dos Profetas, que são lidos todos os sábados. Mesmo assim, ao condenarem Jesus, eles estavam cumprindo essas profecias .
28 Ta vazu ñá ñihi ñiyɨvɨ cuhva sa tyaa ñu cuatyi sata ra Jesús sa ndisa cuii, zoco i sica ñu sii ra Pilato sa cuu ra.
28 E, embora não encontrassem nenhuma razão para condená-lo à morte, pediram a Pilatos que mandasse matá-lo.
29 Ta sa yaha zavaha ñu tandɨhɨ cuhva catyi Tuhun Ndyoo sa cuenda ra Jesús ta zɨquɨ i zanoo ñu sii ra nuu cruz ta tyihi ñu sii ra ñaña sisi minoo yavi yuu.
29 Depois de fazerem tudo o que as Escrituras Sagradas falam a respeito dele, eles o tiraram da cruz e o puseram num túmulo.
30 Zoco i zanandoto ra Ndyoo sii ra sisi sa i sihi ra.
30 Mas Deus o ressuscitou,
31 Ta cuaha xaan quɨvɨ i quituu ra Jesús nuu ñiyɨvɨ i quisi sihin ra ndya Galilea ta ñoho ñu ñuu Jerusalén. Ta vityi maa ñu cu ñu nacatyi sihin ñiyɨvɨ vatyi i ndyehe ñu sii ra.
31 e durante muitos dias ele apareceu às pessoas que o tinham acompanhado da Galileia até Jerusalém. Agora essas pessoas são testemunhas que falam a respeito de Jesus ao povo de Israel.
32 Ta vityi nacatyi maa ndi minoo cuhva vaha sihin ndo vatyi tañi sa sito ndo vatyi ta tyiemvu saha ra Ndyoo cuenda sii ñiyɨvɨ sahnu sii yo yozo caa cua zavaha ra nu cuahan quɨvɨ.
32 — E nós estamos aqui para trazer o evangelho a vocês.
33 Ta vityi sito yo vatyi sa zavaha ra Ndyoo cuhva catyi ra vatyi saha ra tundyee iñi sii ra Jesús, ta i nandoto tucu ra. I tyaa ra David salmo número uu. I tyaa ra David cuhva i cahan ra Ndyoo sa cuenda ra Jesús ta catyi ra: “Zehe mi cuu suun, ta vityi cua ndyehe ñiyɨvɨ vatyi sehi sa cua nandoton.”
33 Deus fez agora para nós o que havia prometido aos nossos antepassados: ele ressuscitou Jesus, como está escrito no Salmo número dois: “Você é o meu Filho; hoje eu me tornei o seu Pai.”
34 Iyo inga nu catyi tucu ra Ndyoo sa cuenda ra Jesús: “Cua tyindyei suun sa ndisa, cuhva i catyi sihin ra David.” Tacuan i catyi ra Ndyoo vatyi cua zanandoto ra sii ra Jesús sisi sa i sihi ra. Ma cuhva ra Ndyoo sa tyahyu coño ñuhu ra Jesús.
34 — E foi isto o que Deus disse a respeito da ressurreição de Jesus, afirmando que ele nunca seria destruído pela morte: “Eu vou dar a vocês as bênçãos sagradas e certas que prometi a Davi.”
35 Yucuan cuenda catyi tucu inga salmo: “Ma cuhvon sa tyahyu coño ñuhu ra tyaa xaan yahvi suun.”
35 E em outra parte das Escrituras lemos também: “Tu não deixarás que o teu dedicado servo apodreça na sepultura.”
36 Sa ndisa cuu si vatyi i zavaha ra David cuhva cuñi ra Ndyoo sa sindito ra ñuu ñiyɨvɨ, ta zɨquɨ i sihi ra ta i tyihi ñiyɨvɨ sii ra sisi ñaña ta i tyahyu coño ñuhu ra.
36 E Paulo disse ainda: — Na verdade, Davi, no seu tempo, cumpriu os planos de Deus. Depois morreu, foi sepultado ao lado dos seus antepassados e apodreceu na sepultura.
37 Zoco coño ñuhu ra i zanandoto ra Ndyoo, ña tyahyu si.
37 Mas isso não aconteceu com aquele que Deus ressuscitou. Meus irmãos, todos vocês precisam saber com certeza que é por meio de Jesus que a mensagem do perdão de pecados é anunciada a vocês. Precisam saber também que quem crê é libertado de todos os pecados dos quais a Lei de Moisés não pode livrar.
38 Yañi xaa, cuñi si sa coto ndo vatyi sa cuenda ra Jesús ta cua zandasi ra Ndyoo cuatyi ndo.
38 — ausente —
39 Ma nduvaha añima ndo vazu cumi vaha xaan ndo ley i saha ra Ndyoo sii ra Moisés. Vatyi ma nduvaha añima ndo sa tacuan ñi. Ra Jesús cua zanduvaha añima ndo tatu cua sino iñi ndo sii ra.
39 — ausente —
40 Zacuenda vaha ndo sii ndo coto cua tahan ndo cuhva i tyaa ra profeta ta tyiemvu. I catyi ra:
40 Portanto, tenham cuidado para que não aconteça o que os profetas disseram:
41 Ndyehe ndoho, ra ña sino iñi.
41 “Prestem atenção, vocês que zombam de Deus! Fiquem espantados e morram. Pois o que vou fazer agora é uma coisa em que vocês não acreditariam, mesmo que alguém explicasse.”
42 Ta sa quita ra Pablo sihin ra tahan ra sisi vehe ñuhu hebreo cuan. Ta i sica ñiyɨvɨ sa yɨvɨ ñiyɨvɨ hebreo cuu sii ra Pablo vatyi cua zacuaha tucu ra sii ñu inga quɨvɨ quitatu ñiyɨvɨ.
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da reunião, as pessoas pediram com insistência que eles voltassem no sábado seguinte a fim de falarem sobre o mesmo assunto.
43 Ta sa quita tandɨhɨ ñiyɨvɨ vehe ñuhu ta cuaha xaan ñiyɨvɨ hebreo ta ñiyɨvɨ tyaa xaan yahvi ley ñiyɨvɨ hebreo, i sindyico ñu sii ra Pablo ta ra Bernabé. Ta i nacatyi xaan ra Pablo ta ra Bernabé sihin ñu vatyi ma naa iñi ñu sa nacatyi ra sihin ñu ta nacañi vaha iñi ñu yozo caa zavaha xaan ra Ndyoo tumañi iñi sii ñu.
43 Depois da reunião, muitos judeus e outras pessoas convertidas ao Judaísmo acompanharam Paulo e Barnabé, que falavam com eles e animavam todos para que continuassem firmes na graça de Deus.
44 Ta inga vitya quɨvɨ quitatu ñiyɨvɨ i titahan sa yatyi tandɨhɨ ñiyɨvɨ ñuu cuan vatyi cua tyizoho ñu Tuhun Ndyoo.
44 No sábado seguinte quase todos os moradores da cidade foram ouvir a palavra do Senhor.
45 Zoco sa ndyehe ñiyɨvɨ hebreo, ra ña sino iñi, vatyi i titahan cuaha xaan ñiyɨvɨ ta i cucuihna iñi ra. Ta i quisaha catyi ra vatyi ña vaha sa cahan ra Pablo ta i cahan ra ndya vaha ñi sii ra.
45 Quando os judeus viram aquela multidão, ficaram com muita inveja. Então começaram a dizer o contrário do que Paulo dizia e o insultaram.
46 Zoco ñá yuhu ra Pablo ta ra Bernabé ta i quisaha catyi ra sihin ñu: Cuñi si sa nacatyi ndi Tuhun Ndyoo xihna ca sihin maa ndo vatyi ñiyɨvɨ hebreo cuu ndo, zoco ña cuñi ndo tyizoho ndo. Ta cuhva zavaha ndo zañaha ndo vatyi ña cuñi ndo sa cuhun ndo gloria. Ta yucuan cuenda cua cuhun ndi nu iyo inga ñiyɨvɨ sa yɨvɨ ñiyɨvɨ hebreo cuu.
46 Porém Paulo e Barnabé falaram com mais coragem ainda. Eles disseram: — Era necessário que a palavra de Deus fosse anunciada primeiro a vocês que são judeus. Mas, como vocês não querem aceitá-la e acham que não merecem receber a vida eterna, então agora nós vamos anunciar a palavra aos não judeus.
47 Tacuan cua zavaha ndi vatyi ndya ta tyiemvu i catyi maa ra Ndyoo: “Tañi minoo ñúhu cua cuu maa ndo sii tandɨhɨ ñiyɨvɨ ñuu ñiyɨvɨ vatyi cua nacatyi ndo sihin tandɨhɨ cuii ñiyɨvɨ yozo caa cua nduvaha añima ñu.” Ta i cahan ra Ndyoo cuhva cuan sa cuenda maa ndi.
47 Pois esta é a ordem que o Senhor Deus deu a nós, o seu povo: “Eu coloquei você como luz para os outros povos, a fim de que você leve a salvação ao mundo inteiro.”
48 Ta sa siñi ñiyɨvɨ, ñu sa yɨvɨ ñiyɨvɨ hebreo cuu, ta zɨɨ xaan i cuñi ñu, ta i quisaha catyi ñu vatyi vaha xaan cuu Tuhun Ndyoo. Ta tandɨhɨ ñu i casi ra Ndyoo vatyi cuhun ñu gloria, i sino iñi ñu.
48 Quando os não judeus ouviram isso, ficaram muito alegres e começaram a dizer que a palavra do Senhor era boa. E creram todos os que tinham sido escolhidos para ter a vida eterna.
49 Tacuan i cuu ta i sitya Tuhun Ndyoo tandɨhɨ ñuu yucuan.
49 A palavra do Senhor se espalhou por toda aquela região.
50 Zoco i cahan ra hebreo, ra ña sino iñi, sihin minoo ityi ñu zɨhɨ, ñu zacahnu sii ra Ndyoo cuhva iyo costumbre maa ñu, ta i cahan tucu ra hebreo sihin ra ñiñi ñuu cuan ta i quisaha ra cuatyi cuhva ndya i tava ra sii ra Pablo ta ra Bernabé ñuu cuan.
50 Mas os judeus atiçaram as mulheres não judias da alta sociedade convertidas ao Judaísmo e também os homens mais importantes da cidade. E começaram a perseguir Paulo e Barnabé e os expulsaram daquela região.
51 Tacuan ta zɨquɨ i quɨzɨ ra Pablo ta ra Bernabé saha ra ta i tava ra ñiyaca ñuu cuan vatyi ma ndoo ca ra sihin ñiyɨvɨ ñuu cuan ta cuahan ra ndya minoo ñuu cahnu sa nañi Iconio.
51 Então os apóstolos sacudiram a poeira das suas sandálias, em sinal de protesto contra eles, e foram para a cidade de Icônio.
52 Zoco zɨɨ xaan i cuñi ñu sino iñi ñuu Antioquía cuan, ta i sicoo xaan Tatyi Ii sihin ñu.
52 E os cristãos de Antioquia continuaram muito alegres e cheios do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.