Mateus 13

Testamento jaa maa jitoho-yo Jesucristo (MIGNT) vs VC

Sair da comparação
VC Versão Católica
1 Te kɨvɨ̱‑ún ni̱ kenda Jesús ve'e‑ún te kua'a̱n‑ya̱. Te ni̱ jaa̱‑ya̱ ní jungo̱o‑ya̱ yú'u mar.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Te ni̱ kataka̱ kua'a̱ xáa̱n ñáyɨvɨ núu̱‑yá. Te ni̱ kɨ̱vɨ‑ya̱ iní ɨɨn barco. Te ni̱ jungo̱o‑ya̱. Te ta̱ká ña̱yɨvɨ‑ún ni̱ ka̱kendo̱o‑i yu'u mar.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ kuá'a̱ tú'un yátá jíín‑i: Kuni so̱'o te kuni̱‑ro̱. Ɨɨn cha̱a sáka trigo, ni̱ kenda‑de sáka‑dé.
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Te sáka‑dé kua'a̱n‑de. Te ɨɨn nuni̱‑ún, ni̱ jungava yu'íchi. Te ni̱ chaa̱ tɨsaa̱ te ni̱ ka̱kókó‑tɨ́.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Te ɨnga̱ ni̱ jungava nuu̱ ñú'un yúu̱ núu̱ tú íó kua'a̱ ñú'un. Te ni̱ kana yachi̱‑ni chi̱ tú íó kókon ñu'un.
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 Te nuu̱ ní kana ndika̱ndii, te ni̱ kasu̱n‑ni. Te ni̱ ichi̱, chi̱ tú yo'o ní íó.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Te ɨnga̱ ni̱ jungava ma̱'ñú íñu. Te ni̱ ja'nu iñu‑ún. Te ni̱ jasu̱ nuu̱.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Te sava ni̱ ka̱jungava nuu̱ ñú'un vá'a. Te ni̱ kuun nuni̱, ɨɨn ja̱ ɨ́ɨn ciento, ɨnga̱ ja̱ uní xiko, te ɨnga̱ ja̱ okó uxi̱.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 Cha̱a íó so̱'o kuni ná'ín, te ná kúni so̱'o‑de. Achí‑ya̱.
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Yúan‑na te ni̱ cha̱koyo cha̱a káskuá'a jíín‑yá. Te ni̱ kaka'a̱n‑de jíín‑yá: Naja̱ ká'a̱n‑ní tu̱'un yátá jíín ñáyɨvɨ yá'a, áchí‑de.
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín‑de: Róó, chi̱ a kuaju̱ku̱'un ini̱‑ro̱ tú'un yísa̱'í yá'a sá'a Dios, ndasa koo ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́. Ko máá ñáyɨvɨ yá'a, ma̱ júku̱'un ini̱‑i.
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Chi cha̱a ja̱ á ñáva̱'a, te kii‑ga̱ nuu̱‑dé sá'a‑ya̱. Te kuñava̱'a‑de kua'a̱ xáa̱n‑gá. Ko cha̱a ja̱ ná tú ñáva̱'a, va̱sa ja̱ á ñáva̱'a‑de‑ún, te kuxio ki'i̱n.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Ja̱ yúán ká'a̱n‑ri̱ tu̱'un yátá jíín‑i. Chi va̱sa kánde̱'é‑i, ko tú kájini̱‑i. Te va̱sa kájini so̱'o‑i, ko tú kájini ná'ín‑i ni tú kájuku̱'un ini̱‑i.
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Ña̱yɨvɨ yá'a káskíkuu‑i tu̱'un ni̱ ka'a̱n Isaías: Va̱sa kájini ná'ín vá'a‑ró, ko ma̱ júku̱'un ini̱‑ro̱. Te va̱sa kánde̱'é ndɨ́'ɨ‑ró, ko ma̱ kuní‑ro̱.
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 Chi̱ xaa̱n ní ka̱kuni̱'in ini̱ ña̱yɨvɨ yá'a. Te xaa̱n ú'u̱ kájini so̱'o‑i. Te kájasu̱‑i nduchi‑í náva̱'a ma̱ kuní‑i jíín ndúchi‑í, te ma̱ kúni ná'ín‑i jíín só'o‑i, te ma̱ júku̱'un ini̱‑i, te ma̱ nájíó káva ini̱‑i, te ma̱ násáva̱'a‑ri̱‑i. Achí.
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 Ko xáán ndatu̱ máá‑ró jíná'an‑ró, chi̱ kánde̱'é‑ró jíín ndúchi‑ro, te kájini ná'ín‑ró jíín só'o‑ró.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 Chi ja̱ndáa̱ ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró já tɨnɨ́ cha̱a kájani tu̱'un Dios jíín tɨnɨ́ cha̱a va̱'a, ni̱ kakuni̱‑de nde̱'é‑de nuu̱ já kánde̱'é máá‑ró, ko tú ní kajini̱‑de. Te suni ni̱ kakuni̱‑de kuni so̱'o‑de ja̱ kájini so̱'o máá‑ró, ko tú ní kájini so̱'o‑de. Achí‑ya̱.
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 Kuni ná'ín jíná'an‑ró tú'un yátá cháa sáka núsáá.
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Nú ɨɨn cha̱a jíni so̱'o‑de tu̱'un ñuu̱ Dios, te nú tú júku̱'un ini̱‑de, yúan‑na te chaa̱ kui'na̱ te kuanchaa̱‑ni tu̱'un ni̱ saka̱ iní añú‑de‑ún. Cha̱a yúan kúu nuni̱ ní jungava yu'íchi.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Te nuni̱ ní saka̱ núu̱ ñú'un yúu̱, yu̱án kúu cha̱a jíni so̱'o‑de tu̱'un, te kúsɨɨ̱‑ní ini̱‑de jíín.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 Ko tú nuu̱ káka yo'o iní‑de, te yaku̱‑ni kɨvɨ̱ kánda. Te nú ni̱ ndonda tu̱ndó'o sɨkɨ̱‑dé, xí nú ni̱ sándɨva̱'a‑i jíín‑de sɨkɨ̱ tú'un‑ún, te náyu̱'ú‑ni‑de.
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Te nuni̱ ní saka̱ má'ñú íñu, yu̱án kúu cha̱a jíni so̱'o‑de tu̱'un. Ko kútéñu‑de jíín ndátíñu‑de. Te kuní‑de kuu kúká‑de. Te xndá'ú‑de máá‑de jíín. Ndɨ'ɨ ya̱'á jasú nuu̱ tú'un‑ún, te tú kúun nuni̱.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 Ko nuni̱ ní saka̱ núu̱ ñú'un vá'a, yu̱án kúu cha̱a jíni so̱'o‑de tu̱'un te júku̱'un ini̱‑de. Te bueno já'a‑de nuni̱, ɨɨn‑de ciento, ɨnga̱‑de uni̱ xiko, te ɨnga̱‑de oko̱ uxi̱, súan kája̱'a‑de nuni̱. Achí‑ya̱.
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Ió ɨnga̱ tu̱'un yátá ní ka'a̱n‑ya̱ jíín‑de; Ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́ kúu nátu̱'un ɨɨn cha̱a ni̱ chi'i itu̱ va̱'a nuu̱ ñú'un‑dé.
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Ko nini kixi‑de, te ni̱ jaa̱ cha̱a jíto u'u̱ tá'an jíín‑de. Te ni̱ chi'i tuku ndɨkɨn lazo nuu̱ trigo‑de, te kua'a̱n.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 Ko nuu̱ ní kana yuku̱ itu̱‑ún, te kúun nuni̱, yúan‑na te suni ni̱ kana lazo.
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 Te ni̱ ja̱koyo mozo máá táa̱, cha̱a xíin. Te ni̱ kaka'a̱n‑i jíín‑de: Táta̱, á tú ní chí'i‑ní nuni̱ vá'a nuu̱ ñú'un‑ní yá'a. Te ndénu̱ ní ni'i̱n‑ní lazo yá'a núsáá. Achí‑i.
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Te ni̱ ka'a̱n‑de jíín mozo‑de: Ɨɨn cha̱a jíto u'u̱ ruu̱ ni̱ sá'a ya̱'á, áchí‑de. Te ni̱ kaka'a̱n mozo‑ún jíín‑de: Núsáá te kuní‑ní ja̱ ná kítu̱'un‑ná náún, áchí‑i.
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 Te máá‑de ni̱ ka'a̱n‑de: Túu, chi̱ náni tú'un‑ró lazo‑ún te sanaa te tu'un‑ró trigo jíín.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 Ná kuá'nu máá jíná'an onde̱ kɨvɨ̱ tá'nu̱. Te kɨvɨ̱‑ún te tá'ú‑rí tiñu nuu̱ cháa ka'nu̱: Stútú xna'a̱n‑ga̱ lazo jia̱n, te sá'a‑ró nú'ni̱ náva̱'a ka'mu‑yó. Ko trigo yá'a, nastútú‑ró ná kɨ́vɨ ini̱ yaka̱‑ri̱. Achí‑de, áchí‑ya̱.
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Ió ɨnga̱ tu̱'un yátá ní ka'a̱n‑ya̱ jíín‑de: Ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́ kúu nátu̱'un ndɨkɨn yuá mostaza, ja̱ ní ki'in ɨɨn cha̱a te ni̱ chaa‑de nuu̱ ñú'un‑dé.
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Te ja̱ndáa̱ ɨɨn ndɨkɨn lúlí‑ga̱ kúu vásá táká‑ga̱ tata̱. Ko nú ni̱ ja'nu, te kúu ká'nu‑ga̱ vásá táká‑ga̱ yua̱. Te kuu ɨɨn yunu ká'nu. Te chaa̱ tɨsaa̱ andɨ́vɨ́, te va̱tu‑ni sá'a‑tɨ̱ taká‑tɨ̱ chíi nda'a‑ún. Achí‑ya̱.
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Ió ɨnga̱ tu̱'un yátá ní ka'a̱n‑ya̱ jíín‑de: Ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́ kúu nátu̱'un yujan íá já ní ki'in ɨɨn ña'an. Te ni̱ chisa̱'í‑ña chíi uni̱ ti̱yii yúchi onde̱ ni̱ ndɨ'ɨ ni̱ kuu íá ní sá'a. Achí‑ya̱.
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Ta̱ká tu̱'un yá'a ni̱ ka'a̱n Jesús jíín ñáyɨvɨ kuá'a̱‑ún. Te nú túu tu̱'un yátá te tú ká'a̱n‑ya̱ jíín‑i,
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Náva̱'a ná skíkuu tu̱'un ni̱ ka'a̱n cha̱a ni̱ jani tu̱'un Dios: Ka'a̱n‑ri̱ tu̱'un yátá, te kachi̱‑ri̱ tu̱'un yísa̱'í onde̱ kɨvɨ̱ ní jungo̱o ñu̱yɨ́vɨ, áchí.
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Yúan‑na te ni̱ nakuatá'ú Jesús nuu̱ ñáyɨvɨ‑ún. Te ni̱ ndɨ̱vɨ‑ya̱ iní ve̱'e. Te ni̱ ja̱koyo cha̱a káskuá'a‑ún nuu̱‑yá. Te ni̱ kaka'a̱n‑de jíín‑yá: Kani kájí‑ní tu̱'un yátá lazo nuu̱‑ná, áchí‑de.
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ sáka tatá va̱'a‑ún kúu máá Sé'e cha̱a.
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 Te ñu'un‑ún kúu ñu̱yɨ́vɨ. Te tata̱ va̱'a‑ún kákuu se̱'e Dios. Te lazo‑ún kákuu se̱'e kui'na̱.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 Te cha̱a u'u̱ ja̱ ní chi'i lazo‑ún kúu kui'na̱. Te kɨvɨ̱ tá'nu̱‑ún kúu kɨvɨ̱ jínu ñu̱yɨ́vɨ. Te cha̱a ka'nu̱‑ún kákuu ndajá'a̱ Dios.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 Te nátu̱'un kutútú lazo, te kayu̱ nuu̱ ñú'u̱n, súan kuu kɨvɨ̱ jínu ñu̱yɨ́vɨ.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Te máá Sé'e cha̱a, tájí‑yá ndajá'a̱‑yá ki'i̱n. Te nastútú‑yá ta̱ká ña̱yɨvɨ kásá'a kua̱chi jíín ñáyɨvɨ kásá'a tiñu ñáá.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 Te taan‑yá‑i kayu̱‑i nuu̱ ñú'u̱n. Te yúan nde'e̱‑i te nakaji‑í ñii yú'u‑í jíná'an‑i.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Yúan‑na te ña̱yɨvɨ vá'a‑ún, ndii ncháa̱‑i nátu̱'un ndika̱ndii, kuxiu̱kú‑i jíín máá Táa̱‑i ini̱ ñuu̱ nuu̱ tá'ú‑yá tiñu. Cha̱a íó so̱'o kuni ná'ín, ná kúni so̱'o‑de.
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 Ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́ kúu nátu̱'un ɨɨn janu̱ xú'ún já yísa̱'í chi̱i ɨɨn ñu'un, te ni̱ ndenda ni̱ sá'a ɨɨn cha̱a, te jasú tuku‑de sɨkɨ̱, te kúsɨɨ̱ iní‑de jíín, te kua'a̱n‑de, te xíkó ndɨ́'ɨ‑de na̱ún ñáva̱'a‑de, te jáan‑de ñu'un‑ún.
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 Suni ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́ kúu nátu̱'un ɨɨn cha̱a jáan‑de te xíkó‑de ja̱ ndúkú‑de perla luu.
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Te ni̱ jini̱‑de ɨɨn perla ja̱ xáa̱n yá'u. Te ni̱ kee‑de kua'a̱n‑de. Te ni̱ xi̱kó ndɨ́'ɨ‑de ta̱ká ndatíñu‑de. Te ni̱ jaan‑de perla‑ún.
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 Suni ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́ kúu nátu̱'un ɨɨn ñunu já júkui̱ta ka'nu ini̱ mar. Te tɨ́ɨn tɨnɨ̱ nuu̱ tíyáká.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Te nuu̱ ní chítú ñúnu‑ún, te ni̱ ka̱natava‑dé yundúcha. Te ni̱ kaju̱ngo̱o‑de. Te ni̱ kaka̱ji‑de kɨtɨ vá'a‑ún kɨ́vɨ‑tɨ̱ iní ji̱ka. Te ni̱ ka̱skána‑de kɨtɨ ñáá‑ún kua'a̱n.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Suni súan koo kɨvɨ̱ jínu ñu̱yɨ́vɨ. Chi̱ kenda koyo ndajá'a̱‑yá. Te ka̱ji‑ya̱ ñáyɨvɨ ñáá ma̱'ñú ñáyɨvɨ vá'a.
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 Te taan‑yá‑i kayu̱‑i nuu̱ ñú'u̱n. Te yúan nde'e̱‑i te nakaji‑í ñii yú'u‑í. Achí‑ya̱.
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Te ni̱ kachi̱ Jesús jíín‑de: Ni̱ kaju̱ku̱'un ini̱‑ro̱ táká tu̱'un yá'a náún, áchí‑ya̱. Te ni̱ kaka'a̱n‑de jíín‑yá: Jaa̱n Táta̱, áchí‑de.
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Te ni̱ kachi̱‑ya̱ jíín‑de: Ja̱ yúán íó cha̱a káchaa tutu̱ jiní‑de sa'a̱n ñuu̱ nátu̱'un andɨ́vɨ́, te máá‑de kúu nátu̱'un ɨɨn cha̱a xíin vé'e, te onde̱ ini̱ yaka̱‑de táva‑dé ndatíñu jáá jíín ndátíñu aná'án, áchí‑ya̱.
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Te súan ni̱ ji̱nu ni̱ ka'a̱n Jesús tu̱'un yátá yá'a. Te ni̱ kenda‑ya̱ yúan kua'a̱n‑ya̱.
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 Te ni̱ najaa̱‑ya̱ ñúu̱‑ya̱. Te ni̱ stá'a̱n‑ya̱ núu̱‑dé ini̱ ve̱'e sinagoga máá‑de jíná'an‑de. Te ni̱ ka̱naa iní‑de ni̱ kande̱'é‑de nuu̱‑yá. Te ni̱ kaka'a̱n‑de: Ndénu̱ ní ni'i̱n cháa yá'a tu̱'un ndíchí yá'a jíín tíñu ñá'nu sá'a‑de yá'a.
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 Nasu̱ sé'e cha̱a carpintero kúu ya̱'á náún. Á nasu̱ María nání náa̱‑de. Te ta̱ká ñani̱‑de káinání Jacobo, José, Simón, jíín Judas.
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Te tú ká'i̱in kua̱'a‑de jíín‑yó yá'a náún. Te ndénu̱ ní ni'i̱n‑dé ta̱ká tu̱'un yá'a núsáá. Achí‑de.
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Te súan ni̱ ka̱kujá'a̱ ini̱‑i jíín‑yá. Te Jesús, ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín‑i: Cha̱a jáni tu̱'un Dios, máni ñuu̱‑de jíín iní ve̱'e‑de kúu ja̱ tú káka'a̱n tu̱'un jíñú'ún jíín‑de, áchí‑ya̱.
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Te tú ní sá'a‑ya̱ kuá'a̱ tíñu ñá'nu yúan, chi̱ tú ní kákandíja‑i.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.