Lucas 6
Testamento jaa maa jitoho-yo Jesucristo (MIGNT) vs ARIB
1 Te kɨvɨ̱ ndéta̱tú nuu̱ semana uni̱, te ni̱ ja̱'a Jesús kua'a̱n‑ya̱ ɨ́ɨn nuu̱ káa trigo. Te cha̱a káskuá'a jíín‑yá ni̱ ka̱kachi‑de yoko trigo, ni̱ ka̱kɨɨn‑dé ini̱ nda'a‑dé, te káyee‑dé.
1 E sucedeu que, num dia de sábado, passava Jesus pelas searas; e seus discípulos iam colhendo espigas e, debulhando-as com as mãos, as comiam.
2 Te sava cha̱a fariseo ni̱ kaka'a̱n‑de jíín‑yá: Naja̱ kásá'a‑ró jián, chi̱ tú íó ley sá'a‑ró súan kɨvɨ̱ ndéta̱tú, áchí‑de.
2 Alguns dos fariseus, porém, perguntaram; Por que estais fazendo o que não é lícito fazer nos sábados?
3 Te ni̱ ka'a̱n Jesús: Á tú ní káka'u kutɨ‑ro tutú na̱ún ní sá'a David. Chi̱ máá‑de jíín cháa ni̱ kaxiu̱kú jíín‑de, ni̱ kaji'i̱‑de so̱ko ɨɨn kɨvɨ̱.
3 E Jesus, respondendo-lhes, disse: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Te ni̱ kɨ̱vɨ‑de ini̱ ve̱'e Dios, te ni̱ ki'in‑de sta̱tilá káxiu̱kú ndijín, ni̱ yee‑dé. Te suni ni̱ ja̱'a‑de nuu̱ cháa káxiu̱kú jíín‑de‑ún ni̱ ka̱yee. Te tú íó ley kee ní ɨɨn cha̱a sta̱tilá‑ún, chi̱ máni sutu̱ káyee núú. Achí‑ya̱ jíín‑de.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou os pães da proposição, dos quais não era lícito comer senão só aos sacerdotes, e deles comeu e deu também aos companheiros?
5 Te ni̱ ka'a̱n‑ga̱‑ya̱ jíín‑de: Máá Sé'e cha̱a, suni Jito'o̱ kɨvɨ̱ ndéta̱tú kúu‑ya̱, áchí‑ya̱.
5 Também lhes disse: O Filho do homem é Senhor do sábado.
6 Te ɨnga̱ kɨvɨ̱ ndéta̱tú, suni ni̱ kɨvɨ̱‑ya̱ iní ve̱'e sinagoga, te ni̱ stá'a̱n‑ya̱ tú'un. Te yúan kándee ɨɨn cha̱a ni̱ ichi̱ káján ndá'a vá'a‑de.
6 Ainda em outro sábado entrou na sinagoga, e pôs-se a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita atrofiada.
7 Te cha̱a fariseo jíín cháa káchaa tutu̱, kájito yu'u‑dé Jesús nú sá'a‑ya̱ taná kɨvɨ́ ndéta̱tú, náva̱'a kaka̱n‑de kua̱chi sɨkɨ̱‑yá kuní‑de.
7 E os escribas e os fariseus observavam-no, para ver se curaria em dia de sábado, para acharem de que o acusar.
8 Ko máá‑yá, a ni̱ jini̱‑ya̱ tú'un kájani ini̱‑de. Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín cháa kátí'íchi nda'a‑ún: Ndukuiñi̱, te ichi má'ñú yá'a kundii̱‑ro̱, áchí‑ya̱. Te máá cháa‑ún, ni̱ ndukuiñi̱‑de, te ni̱ jukuiñi̱‑de.
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem que tinha a mão atrofiada: Levanta-te, e fica em pé aqui no maio. E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 Yúan‑na te ni̱ ka'a̱n Jesús jíín‑de jíná'an‑de: Ná kaká tu̱'ún‑rí róó ɨɨn tu̱'un. Ndé ley íó sɨkɨ̱ kɨvɨ́ ndéta̱tú. Á sá'a va̱'a‑yó, xí sá'a ñáá‑yo̱. Á nama‑yó ɨ́ɨn cha̱a ndúkú kúu̱, xí ká'ni‑yo ɨ́ɨn ndɨ̱yi. Achí‑ya̱.
9 Disse-lhes, então, Jesus: Eu vos pergunto: É lícito no sábado fazer bem, ou fazer mal? salvar a vida, ou tirá-la?
10 Te ndé'é‑yá nuu̱ táká ja̱ káxiu̱kú xíin‑yá‑ún. Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín cháa kú'u̱: Skáa̱ nda'a‑ro, áchí‑ya̱. Te ni̱ sá'a‑de súan. Te nda'a‑dé‑ún, ni̱ nduva̱'a ii̱‑ní.
10 E olhando para todos em redor, disse ao homem: Estende a tua mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restabelecida.
11 Te máá‑ún, ni̱ kakiti̱ xaa̱n iní, te kándatu̱'ún ndasa sá'a jíín Jesús.
11 Mas eles se encheram de furor; e uns com os outros conferenciam sobre o que fariam a Jesus.
12 Te ni̱ kuu kɨvɨ̱. Te ni̱ kenda Jesús kua̱kaka̱n ta'u̱‑yá onde̱ yuku. Te nɨ́ɨ́ niñú ni̱ jika̱n ta'u̱‑yá nuu̱ Dios.
12 Naqueles dias retirou-se para o monte a fim de orar; e passou a noite toda em oração a Deus.
13 Te nuu̱ ní kundiji̱n, te ni̱ kana‑ya̱ xiní cháa káskuá'a jíín‑yá. Te ni̱ naka̱ji‑ya̱ uxí uu̱ tá'a̱n‑de. Te cha̱a‑ún, ni̱ skúnání‑yá‑de apóstol.
13 Depois do amanhecer, chamou seus discípulos, e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Te Simón, ni̱ naskúnání‑yá‑de Pedro, jíín ñaní‑de, Andrés, Jacobo, Juan, Felipe, Bartolomé.
14 Simão, ao qual também chamou Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateo jíín Tomás, Jacobo se̱'e Alfeo, jíín Simón cha̱a nání Zelote,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Judas ñani̱ Jacobo, jíín Judas Iscariote ja̱ ní nastúu‑de Jesús.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que veio a ser o traidor.
17 Te ni̱ nuu‑ya̱ jíín‑de jíná'an‑de. Te ni̱ jukuiñi̱‑ya̱ ɨ́ɨn ndu'a̱. Te kua'a̱ xáa̱n cháa káskuá'a jíín‑yá jíín kuá'a̱ ñáyɨvɨ ñúu̱ Judea jíín ñáyɨvɨ ñúu̱ Jerusalén, jíín ñáyɨvɨ yú'u mar ñuu̱ Tiro jíín ñúu̱ Sidón, ni̱ kikoyo‑i ja̱ kúni ná'ín‑i tu̱'un ka'a̱n‑ya̱, te suni ja̱ ná ndúva̱'a‑i kue'e̱ káta'a̱n‑i kuní‑i.
17 E Jesus, descendo com eles, parou num lugar plano, onde havia não só grande número de seus discípulos, mas também grande multidão do povo, de toda a Judéia e Jerusalém, e do litoral de Tiro e de Sidom, que tinham vindo para ouvi-lo e serem curados das suas doenças;
18 Te ta̱ká ña̱yɨvɨ kándo'o jíín tachí kíni, ni̱ kandu̱va̱'a ndɨ'ɨ‑i ni̱ sá'a‑ya̱.
18 e os que eram atormentados por espíritos imundos ficavam curados.
19 Te ndivii ñáyɨvɨ kuá'a̱‑ún, ni̱ ka̱ndúkú ndéé‑i ké'é‑i‑ya̱. Chi̱ íó fuerza ini̱‑ya̱. Te ni̱ nasáva̱'a‑ya̱ ta̱ká‑i.
19 E toda a multidão procurava tocar-lhe; porque saía dele poder que curava a todos.
20 Te ni̱ ndakoto‑ya̱ núu̱ cháa káskuá'a jíín‑yá. Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱: Xáán ndatu̱ róó, cha̱a káta'a̱n ndá'ú, chi̱ kuu kɨ̱vɨ‑ró ñúu̱ nuu̱ tá'ú Dios tiñu.
20 Então, levantando ele os olhos para os seus discípulos, dizia: Bem-aventurados vós, os pobres, porque vosso é o reino de Deus.
21 Xáán ndatu̱ róó ja̱ káji'i̱‑ro̱ sóko vina, chi̱ nda'a̱ chi̱i‑ró. Xáán ndatu̱ róó ja̱ kánde'e̱‑ro̱ vína, chi̱ kuaku̱‑ro̱.
21 Bem-aventurados vós, que agora tendes fome, porque sereis fartos. Bem-aventurados vós, que agora chorais, porque haveis de rir.
22 Xáán ndatu̱ róó jíná'an‑ró nú kákiti̱ ini̱ cha̱a kájito‑de róó, jíín nú kákuxio‑de nuu̱‑ro̱ kí'i̱n‑de, jíín nú káka'a̱n tásɨ́‑de sɨkɨ̱‑ro̱, jíín nú káské'ichi̱‑de róó nátu̱'un cha̱a ñáá, ja̱ sɨkɨ́ máá Sé'e cha̱a.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem, e quando vos expulsarem da sua companhia, e vos injuriarem, e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do homem.
23 Sɨɨ̱ ná kóo ini̱‑ro̱ kɨvɨ̱‑ún, te kusɨɨ̱ xáa̱n iní‑ro̱, chi̱ ká'nu xaa̱n kóo ta'u̱‑ro̱ ondé andɨ́vɨ́. Chi̱ súan ni̱ ka̱sá'a táa̱‑de jíín cháa ni̱ ka̱jani tu̱'un Dios onde̱ sáá.
23 Regozijai-vos nesse dia e exultai, porque eis que é grande o vosso galardão no céu; pois assim faziam os seus pais aos profetas.
24 Ko naka̱ ndá'ú kúu róó, cha̱a kúká, chi̱ vina‑ni ká'i̱o sɨɨ̱ iní‑ro̱.
24 Mas ai de vós que sois ricos! porque já recebestes a vossa consolação.
25 Naka̱ ndá'ú kúu róó ja̱ ká'i̱in tɨɨ chi̱i‑ró vína, chi̱ kuu̱‑ro̱ sóko. Naka̱ ndá'ú kúu róó ja̱ vína kájaku̱‑ro̱, chi̱ ndukuí'a̱ ini̱‑ro̱ te nde'e̱‑ro̱.
25 Ai de vós, os que agora estais fartos! porque tereis fome. Ai de vós, os que agora rides! porque vos lamentareis e chorareis.
26 Naka̱ ndá'ú kúu róó nú vina ká'a̱n jíñú'ún táká cha̱a jíín‑ró. Chi̱ súan ni̱ ka̱sá'a táa̱‑de jíín cháa ni̱ ka̱jani tu̱'un xndá'ú onde̱ sáá.
26 Ai de vós, quando todos os homens vos louvarem! porque assim faziam os seus pais aos falsos profetas.
27 Ko ká'a̱n‑ri̱ jíín róó ja̱ kájini so̱'o: Kundá'ú ini̱‑ro̱ cháa kájito u'u̱ róó, te sá'a va̱'a‑ró jíín cháa kákiti̱ ini̱ nuu̱‑ro̱.
27 Mas a vós que ouvis, digo: Amai a vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam,
28 Te ka'a̱n va̱'a‑ró jíín cháa káka'a̱n ndɨva̱'a jíín‑ró. Te kaka̱n ta'u̱‑ro̱ já'a̱ cháa kásá'a tu̱'un tú'ún sɨkɨ́‑ro̱.
28 bendizei aos que vos maldizem, e orai pelos que vos caluniam.
29 Te nú ndé cha̱a stují ɨ́ɨn yikɨ núu̱‑ro̱, suni kua̱'a‑ró tú'un ná stují‑dé ɨnga̱. Te nú ndé cha̱a jánchaa̱‑de tɨka̱chí‑ró, ni su'nu̱‑ro̱ ma̱ sásá'án‑ró ná kí'i̱n‑de jíín.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra; e ao que te houver tirado a capa, não lhe negues também a túnica.
30 Na̱ni cha̱a jikán nuu̱‑ro̱, te kua̱'a‑ró núu̱‑dé. Te cha̱a kí'in ndatíñu‑ró, ma̱ nándaka̱n‑ro̱.
30 Dá a todo o que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho reclames.
31 Te nátu̱'un kuní‑ro̱ sá'a ña̱yɨvɨ jíín‑ró, suni súan sá'a máá‑ró jíín‑i.
31 Assim como quereis que os homens vos façam, do mesmo modo lhes fazei vós também.
32 Chi̱ nú mani̱‑ro̱ jíín cháa mani̱ jíín máá‑ró, ndé cha̱a nakuatá'ú núu̱‑ro̱ núsáá. Chi cha̱a ká'i̱o kua̱chi, suni mani̱‑dé jíín cháa mani̱ jíín máá‑de.
32 Se amardes aos que vos amam, que mérito há nisso? Pois também os pecadores amam aos que os amam.
33 Te nú sá'a va̱'a‑ró jíín cháa kásá'a va̱'a jíín máá‑ró, ndé cha̱a nakuatá'ú núu̱‑ro̱, chi cha̱a ká'i̱o kua̱chi, suni súan kásá'a‑de.
33 E se fizerdes bem aos que vos fazem bem, que mérito há nisso? Também os pecadores fazem o mesmo.
34 Chi̱ nú kua̱'a núu‑ró núu̱ cháa ja̱ ñúkuu ini̱‑ro̱ kuá'a‑de nuu̱‑ro̱, ndé cha̱a nakuatá'ú núu̱‑ro̱, chi cha̱a ká'i̱o kua̱chi, suni já'a núu‑de nuu̱ sáva‑ga̱ cha̱a ká'i̱o kua̱chi, náva̱'a nani'i̱n‑gá‑de.
34 E se emprestardes àqueles de quem esperais receber, que mérito há nisso? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Núsáá te kundá'ú ini̱‑ro̱ cháa kájito u'u̱ róó, te sá'a va̱'a‑ró jíín‑de. Te kua̱'a núu‑ró núu̱‑dé. Te ma̱ kúñukuu ini̱‑ro̱ na̱ún kuá'a‑de nuu̱‑ro̱. Te ká'nu koo ta'u̱‑ro̱, te kuu‑ró sé'e Dios andɨ́vɨ́. Chi̱ máá‑yá, va̱'a ini̱‑ya̱ jíín cháa já'a̱ ini̱ jíín cháa ndɨva̱'a.
35 Amai, porém a vossos inimigos, fazei bem e emprestai, nunca desanimado; e grande será a vossa recompensa, e sereis filhos do Altíssimo; porque ele é benigno até para com os integrantes e maus.
36 Núsáá te kundá'ú ini̱‑ro̱ ñáyɨvɨ nátu̱'un máá Táa̱‑ro̱ já súni kundá'ú ini̱‑ya̱‑í.
36 Sede misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 Ma̱ ndónda‑ró sɨkɨ́ ñáyɨvɨ, náva̱'a ma̱ ndónda‑i sɨkɨ̱ máá‑ró. Ma̱ náku̱xndíi‑ró sɨkɨ́‑í, náva̱'a ma̱ náku̱xndíi‑i sɨkɨ̱ máá‑ró. Sá'a tu̱ká'nu ini̱‑ro̱ núu̱‑í, náva̱'a ná sá'a‑i tu̱ká'nu ini̱‑i nuu̱ máá‑ró.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; perdoai, e sereis perdoados.
38 Kua̱'a nuu̱‑í te suni súan kua̱'a‑i nuu̱‑ro̱. Chikua̱'á va̱'a‑i, sáni̱'in‑i, kaja‑í, te onde̱ jichá chu'un‑i kua̱'a‑i nuu̱‑ro̱. Chi̱ suni jíín kú'a ni̱ chikua̱'á‑ro̱‑ún, suni naku̱kua̱'á‑ro̱. Achí‑ya̱.
38 Dai, e ser-vos-á dado; boa medida, recalcada, sacudida e transbordando vos deitarão no regaço; porque com a mesma medida com que medis, vos medirão a vós.
39 Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱'un yátá jíín‑i: Cha̱a kuáá á kuu stá'a̱n‑de ichi núu̱ ɨngá cha̱a kuáá. Á tú jungava ndendúú‑de ini̱ xa'va̱.
39 E propôs-lhes também uma parábola: Pode porventura um cego guiar outro cego? não cairão ambos no barranco?
40 Ɨɨn cha̱a skuá'a, nasu̱ ñá'nu‑ga̱ kúu‑de vásá maestro‑de. Ko ta̱ká cha̱a káskuá'a, nú a ni̱ kutu̱'a va̱'a‑de, te koo‑de nátu̱'un maestro‑de.
40 Não é o discípulo mais do que o seu mestre; mas todo o que for bem instruído será como o seu mestre.
41 Naja̱ ndé'é‑ró já kándee mi̱'ín ndúchi ñaní‑ro̱, te tú nákani ini̱‑ro̱ já ɨ́ɨn vitu̱ kándee nduchi máá‑ró náún.
41 Por que vês o argueiro no olho de teu irmão, e não reparas na trave que está no teu próprio olho?
42 Naja̱ ká'a̱n‑ro̱ jíín ñaní‑ro̱: Ñáni̱, kundatu ná táva‑rí mi̱'ín kándee nduchi‑ro, te tú nákani ini̱‑ro̱ já kándee ɨɨn vitu̱ ndúchi‑ro náún. Cha̱a uu̱ xini̱, xna'a̱n‑ga̱ tava‑ro vitú kándee nduchi máá‑ró. Yúan‑na te kuu nde̱'é vá'a‑ró já táva‑ro mí'ín kándee nduchi ñaní‑ro̱.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Irmão, deixa-me tirar o argueiro que está no teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita! tira primeiro a trave do teu olho; e então verás bem para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Chi̱ xini̱ yúnu vá'a tú kúun nde'e̱ káñáá. Te ni xini̱ yúnu káñáá tú kúun nde'e̱ vá'a.
43 Porque não há árvore boa que dê mau fruto nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Chi̱ ndɨta'a̱n yunu, jíín ndé'e̱ te jiní‑yo̱ na̱ún yunu kúu, chi̱ tú táxín‑yó mérkexe̱ xini̱ nú íñú, ni tú táxín‑yó uva xini̱ zarza.
44 Porque cada árvore se conhece pelo seu próprio fruto; pois dos espinheiros não se colhem figos, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Cha̱a va̱'a, sá'a‑de tiñu va̱'a, chi̱ íó va̱'a ini̱‑de. Te cha̱a ñáá, sá'a‑de tiñu ñáá, chi̱ káñáá ini̱‑de. Chi tu̱'un ñú'un ini̱ añú cha̱a, tu̱'un‑ún ká'a̱n‑de.
45 O homem bom, do bom tesouro do seu coração tira o bem; e o homem mau, do seu mau tesouro tira o mal; pois do que há em abundância no coração, disso fala a boca.
46 Naja̱ káka'a̱n‑ro̱ jíín‑rí: Táta̱, Táta̱, te tú káskíkuu‑ró tíñu ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró núsáá.
46 E por que me chamais: Senhor, Senhor, e não fazeis o que eu vos digo?
47 Ta̱ká ña̱yɨvɨ vái nuu̱‑rí, te jíni so̱'o tu̱'un ká'a̱n‑ri̱, te skíkuu, ná stá'a̱n‑ri̱ nuu̱‑ro̱ na̱ jíín kétá'an.
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante:
48 Kúu nátu̱'un ɨɨn cha̱a ja̱ jáni‑de ve'e‑de, te ni̱ jacha kúnú‑de. Te ni̱ jani‑de ja'a̱ sɨkɨ́ káva. Te nuu̱ ní chaa̱ ɨɨn nducha ñú'ún xáa̱n, te yu̱cha‑ún ni̱ kuni̱ stúncháa̱ ve'e‑ún núú. Ko tú ní kandá kutɨ, chi̱ sɨkɨ̱ káva kandii̱.
48 É semelhante ao homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala, e pôs os alicerces sobre a rocha; e vindo a enchente, bateu com ímpeto a torrente naquela casa, e não a pôde abalar, porque tinha sido bem edificada.
49 Ko ña̱yɨvɨ jíni so̱'o, te tú skíkuu, yu̱án kúu nátu̱'un ɨɨn cha̱a ni̱ jani‑de ve'e‑de nuu̱ ñú'un, te tú yíndu̱ji ja'a̱. Te ɨɨn nducha ñú'ún ní kani ve'e‑ún, te ni̱ stúncháa̱‑ni. Te ni̱ naa íi̱‑ní ve'e‑ún. Achí‑ya̱.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre terra, sem alicerces, na qual bateu com ímpeto a torrente, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.