Lucas 12
Testamento jaa maa jitoho-yo Jesucristo (MIGNT) vs ARC
1 Nini súan kúu, te ni̱ ka̱kutútú kuá'a̱ xáa̱n ñáyɨvɨ, ja̱ kájañu̱ tá'an‑i. Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín cháa káskuá'a jíín‑yá: Koto va̱'a‑ró máá‑ró núu̱ yújan íá cháa fariseo, chi yu̱án kúu tu̱'un yóso yú'u.
1 Ajuntando-se, entretanto, muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou a dizer aos seus discípulos: Acautelai-vos, primeiramente, do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Chi̱ tú ni ɨɨn na̱ún yíndi'u̱ ja̱ má kénda ndiji̱n. Ni tú ni ɨɨn ja̱ yísa̱'í ja̱ má kuní‑yo̱ núu̱.
2 Mas nada há encoberto que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser sabido.
3 Núsáá, ta̱ká tu̱'un ni̱ ka'a̱n‑ro̱ ñúñáa, onde̱ nuu̱ íó ndiji̱n ná kúni so̱'o‑i. Te tu̱'un ni̱ ka'a̱n ya̱á‑ro̱ ní ka̱jini so̱'o‑i ká'i̱in‑i ini̱ ve̱'e, te onde̱ xini̱ vé'e ná kóo jaa tu̱'un.
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes à luz será ouvido; e o que falastes ao ouvido no gabinete sobre os telhados será apregoado.
4 Ko amigo, ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró jíná'an‑ró: Ma̱ yú'ú‑ro̱ kóto‑ró ñáyɨvɨ já'ni yíkɨ kúñu‑yó, chi̱ nú ni̱ ndɨ'ɨ ni̱ ka̱ja'ni‑í, te tuká ɨnga̱ na̱ún kúu sá'a‑ga̱‑i.
4 E digo-vos, amigos meus: não temais os que matam o corpo e depois não têm mais o que fazer.
5 Ko ná stá'a̱n‑ri̱ nuu̱‑ro̱ ndé ja̱ yú'ú‑ro̱ kóto‑ró. Ió ɨɨn ja̱ nú a ni̱ ja'ni‑í róó te íó poder yu̱án chíndee róó nuu̱ infierno. Yu̱án yú'ú‑ro̱ kóto‑ró núsáá. Yu̱án kástu̱'ún‑rí nuu̱‑ro̱.
5 Mas eu vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, vos digo, a esse temei.
6 Tú kúya̱'u u'u̱n tɨsaa̱ ja̱ úu̱ xu̱'ún náún. Te tú ni ɨɨn‑tɨ̱ náa iní Dios.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois ceitis? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Chi̱ a ni̱ ka'u‑ya̱ ondé ta̱ká ixi xiní‑ro̱. Núsáá te ma̱ yú'ú‑ro̱ jíná'an‑ró, chi̱ kánúú‑ga̱‑ro̱ vásá kuá'a̱ tɨ́saa̱.
7 E até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois; mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 Te ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró: Nú ndé cha̱a kani ndaa̱‑de tu̱'un‑ri̱ nuu̱ ñáyɨvɨ, suni súan máá Sé'e cha̱a nakani ndaa̱‑ya̱ tú'un‑de nuu̱ ndájá'a̱ Dios.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus.
9 Ko nú ndé cha̱a ské'ichi̱‑de ruu̱ nuu̱ ñáyɨvɨ, suni súan ské'ichi̱‑ri̱‑de nuu̱ táká ndajá'a̱ Dios.
9 Mas quem me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Te nú ndé cha̱a ka'a̱n ndɨva̱'a‑de sɨkɨ̱ máá Sé'e cha̱a, koo tu̱ká'nu ini̱‑ya̱ núu̱‑dé. Ko nú ndé cha̱a ka'a̱n ndɨva̱'a‑de sɨkɨ̱ Espíritu Santo, ma̱ kóo tu̱ká'nu ini̱ nuu̱‑dé.
10 E a todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do Homem ser-lhe-á perdoada, mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo não lhe será perdoado.
11 Te nú ni̱ kaja̱ncha̱ka‑i róó ini̱ ve̱'e sinagoga nuu̱ cháa kákuñá'nu jíín núu̱ cháa tá'ú tíñu, ma̱ nákani xaa̱n iní‑ro̱ ndasa xndíó káni‑ró tú'un, xí ndasa ka'a̱n‑ro̱.
11 E, quando vos conduzirem às sinagogas, aos magistrados e potestades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 Chi̱ máá Espíritu Santo stá'a̱n‑ya̱ núu̱‑ro̱ ndasa kanúú tú'un ka'a̱n‑ro̱ hora‑ún, áchí‑ya̱.
12 Porque na mesma hora vos ensinará o Espírito Santo o que vos convenha falar.
13 Yúan‑na te ɨɨn cha̱a kándee‑de nuu̱ ñáyɨvɨ kuá'a̱‑ún, ni̱ ka'a̱n‑de jíín‑yá: Maestro, ka'a̱n‑ní jíín ñaní‑ná ná ká'ncha̱ sava‑de ta'u̱‑ná jíín‑ná, áchí‑de.
13 E disse-lhe um da multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Ko máá‑yá ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín‑de: Utale̱, ndéja̱ ní jani ruu̱ ja̱ kúu‑ri̱ cha̱a sándaa̱ xí cháa ka'ncha̱ sava ta'u̱ já kúu róó jíná'an‑ró. Achí‑ya̱.
14 Mas ele lhe disse: Homem, quem me pôs a mim por juiz ou repartidor entre vós?
15 Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín‑de: Koto va̱'a‑ró máá‑ró, te ma̱ kútóó iní‑ro̱, chi va̱sa kua'a̱ xáa̱n ndátíñu ñáva̱'a ɨɨn cha̱a, ko nasu̱ já jíín yúán te kuchaku̱ jíñú'ún‑de, áchí‑ya̱.
15 E disse-lhes: Acautelai-vos e guardai-vos da avareza, porque a vida de qualquer não consiste na abundância do que possui.
16 Yúan‑na te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ ɨ́ɨn tu̱'un yátá jíín‑i: Ni̱ i̱o ɨɨn cha̱a kúká. Te ni̱ ndea̱ xaa̱n nuní‑dé.
16 E propôs-lhes uma parábola, dizendo: a herdade de um homem rico tinha produzido com abundância.
17 Te cha̱a‑ún, nákani ini̱‑de: Ndasa sá'a‑ri̱, chi̱ tuká núña yaka̱‑ri̱ nataan‑gá‑ri̱ nɨñi‑rí, áchí‑de.
17 E arrazoava ele entre si, dizendo: Que farei? Não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Te ni̱ kachi̱‑de: Sua ná sá'a‑ri̱. Ná kanú‑ri̱ yaka̱‑ri̱. Te nakani‑ri̱ ja̱ ká'nu‑ga̱. Te yúan nataan ndɨ́'ɨ‑ri̱ nɨñi‑rí jíín táká‑ga̱ ndatíñu‑ri̱.
18 E disse: Farei isto: derribarei os meus celeiros, e edificarei outros maiores, e ali recolherei todas as minhas novidades e os meus bens;
19 Yúan‑na te kachi̱‑ri̱ jíín iní jíín añú‑ri̱: Vina te kua'a̱ xáa̱n ndátíñu ñáva̱'a‑ró já kánda kua'a̱ kuiá. Ná ndéta̱tú‑ro̱ te kaji‑ro kó'o‑ró, te ná kúsɨɨ̱ iní‑ro̱ núsáá, áchí‑de jíín máá‑de.
19 e direi à minha alma: alma, tens em depósito muitos bens, para muitos anos; descansa, come, bebe
20 Ko ni̱ kachi̱ Dios jíín‑de: Cha̱a ñáá kúu‑ró. Akuáa vína te kuu̱‑ro̱. Te ndatíñu ni̱ sátu̱'a‑ró‑ún, ndé cha̱a kuu. Achi̱ Dios.
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma, e o que tens preparado para quem será?
21 Súan íó sɨkɨ̱ cháa ja̱ sákúká‑de máá‑de, ko tú kúká‑de nuu̱ Dios.
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros e não é rico para com Deus.
22 Te ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín cháa káskuá'a jíín‑yá: Núsáá te ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró, ma̱ nákani ini̱‑ro̱ sɨkɨ́ já kúchaku̱‑ro̱, nú ndasa kee‑ro, ni sɨkɨ̱ yíkɨ kúñu‑ró, nú ndasa kundii kuna̱má‑ro̱.
22 E disse aos seus discípulos: Portanto, vos digo: não estejais apreensivos pela vossa vida, sobre o que comereis, nem pelo corpo, sobre o que vestireis.
23 Á tú kánúú‑gá vida‑ro̱ vásá já kée‑ro, te yikɨ kúñu‑ró vásá sá'ma‑ro náún.
23 Mais é a vida do que o sustento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Nde̱'é‑ró tɨ́ka̱ká, tú jítu‑tɨ̱, ni tú nástútú‑tɨ́, ni tú náchiva̱'a‑tɨ̱ iní yaka̱‑tɨ̱, chi̱ máá Dios skée‑yá‑tɨ̱. Á tú kánúú‑ga̱‑ro̱ vásá kɨ́tɨ‑ún.
24 Considerai os corvos, que nem semeiam, nem segam, nem têm despensa nem celeiro, e Deus os alimenta; quanto mais valeis vós do que as aves?
25 Ko ndé róó ja̱ súan nákani ini̱‑ro̱ te á kuu chísó‑ga̱‑ro̱ máá‑ró ɨ́ɨn yíkɨ́.
25 E qual de vós, sendo solícito, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 Te nú ma̱ kúu sá'a‑ró va̱sté ɨ́ɨn tiñu lúlí‑ga̱ súan, te naja̱ kánakani ini̱‑ro̱ jíín sáva‑ga̱‑ún núsáá.
26 Pois, se nem ainda podeis as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 Nde̱'é ndasa kája'nu ita̱ yuku. Tú sátiñu, ni tú táú. Ko ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ rey Salomón kɨvɨ̱ ní kuñá'nu xaa̱n‑dé ni tú ní kúu ku'un‑de sa'ma súan nátu̱'un ita̱‑ún.
27 Considerai os lírios, como eles crescem; não trabalham, nem fiam; e digo-vos que nem ainda Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Te Dios, nú súan skúna̱má‑ya̱ itá yuku‑ún ja̱ íó vina te yuchaa̱n kayu̱ nuu̱ ñú'u̱n, naga̱ ni̱ kuu ja̱ má skúna̱má‑ya̱ róó. Te naja̱ tú kákandíja va̱'a‑ró.
28 E, se Deus assim veste a erva, que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais a vós,
29 Te ma̱ kuítú iní‑ro̱ ndasa kee‑ro, xí ndása ko'o‑ró ni ma̱ nákani xaa̱n iní‑ro̱ núsáá.
29 Não pergunteis, pois, que haveis de comer ou que haveis de beber, e não andeis inquietos.
30 Chi ta̱ká ndatíñu yá'a kájítú iní ña̱yɨvɨ ñúyɨ́vɨ jíín. Ko máá Táa̱‑ro̱ a jiní‑ya̱ já kánandɨ'ɨ‑ró táká ndatíñu yá'a.
30 Porque os gentios do mundo buscam todas essas
31 Ko kuítú iní‑ro̱ kɨ́vɨ‑ró iní ñuu̱ nuu̱ tá'ú Dios tiñu. Yúan‑na te kua̱'a‑ga̱‑ya̱ táká ndatíñu‑ún nuu̱‑ro̱.
31 Buscai, antes, o Reino de Deus, e todas essas
32 Ma̱ yú'ú‑ro̱ jíná'an‑ró, chi va̱sa tɨku'ni̱ lúlí kákuu‑ró, ko máá Táa̱‑ro̱ ándɨ́vɨ́, a ni̱ kusɨɨ̱ iní‑ya̱ já núu̱‑ro̱ kuá'a‑ya̱ ñúu̱ nuu̱ tá'ú‑yá tiñu.
32 Não temas, ó pequeno rebanho, porque a vosso Pai agradou dar-vos o Reino.
33 Xi̱kó táká ndatíñu‑ró, te sá'a‑ró caridad. Ndúkú‑ró bolsa ja̱ má kútú'ú kuátíñu‑ró. Te suni taan‑ro yají‑ro̱ ondé andɨ́vɨ́ nuu̱ tú naa. Chi̱ yúan ma̱ kúu kɨ̱vɨ ñakui̱'ná, ni ma̱ kúu chaa ti̱kixin te stɨ́vɨ́‑tɨ́.
33 Vendei o que tendes, dai esmolas, e fazei para vós bolsas que não se envelheçam, tesouro nos céus que nunca acabe, aonde não chega ladrão, e a traça não rói.
34 Chi nuu̱ kándee yaji̱‑ro̱, yúan kúu nuu̱ kuítú iní‑ro̱ jíín.
34 Porque onde estiver o vosso tesouro, ali estará também o vosso coração.
35 Ku'ni̱ ni̱'in chi̱i‑ró jíná'an‑ró, te lámpara máá‑ró, ná kóo tu̱'a‑ni ñu'u̱n ini̱.
35 Estejam cingidos os vossos lombos, e acesas, as vossas candeias.
36 Te máá‑ró jíná'an‑ró ná kóo tu̱'a‑ró nátu̱'un mozo káinda̱tu‑i jito'o̱‑i ja̱ ncháa̱‑de kua'a̱n‑de viko tánda'a, náva̱'a nú ni̱ nchaa̱‑de te ka'a̱n‑de, te kuña‑ni‑i ve'e jíná'an‑i.
36 E sede vós semelhantes aos homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Xáán ndatu̱ kuu mozo‑ún te nú ni̱ nchaa̱ jito'o̱‑i nuu̱‑í, te jiní‑de ja̱ kándi̱to‑i. Ja̱ndáa̱ ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ kú'ni̱‑de chi̱i‑de, te nuu̱ mesa súngo̱o‑de mozo‑de te kani‑de ko'o̱‑í jíná'an‑i.
37 Bem-aventurados aqueles servos, os quais, quando o Senhor vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará assentar à
38 Te va̱sa ná cháa̱‑de ñúú, xí va̱sa ná ncháa̱‑de ja̱'a ñu̱u, te nú suni súan kuní‑de sá'a mozo‑ún ja̱ kándi̱to‑i, ndatu̱ xaa̱n kéndo̱o mozo‑ún jíná'an‑i.
38 E, se vier na segunda vigília, e se vier na terceira vigília, e
39 Ko ná júku̱'un ini̱‑ro̱ tú'un yá'a. Táa̱ ini̱ ve̱'e, nú ní jiní‑de na̱ hora kúu ja̱ kíi ñakui̱'ná te kundito‑de núú, te ma̱ kuá'a‑de tu̱'un sákuí'ná vé'e‑de núú.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria e não deixaria minar a sua casa.
40 Te róó suni súan koo tu̱'a‑ró, chi̱ máá kɨvɨ́ já tú na̱ún kájani ini̱‑ro̱, te nchaa̱‑ni máá Sé'e cha̱a, áchí‑ya̱ jíín‑de.
40 Portanto, estai vós também apercebidos; porque virá o Filho do Homem à hora que não imaginais.
41 Yúan‑na te Pedro, ni̱ jika̱ tu̱'ún‑de‑ya̱: Táta̱, máá‑ni nuu̱ náá jíná'an‑ná ká'a̱n‑ní tu̱'un yá'a náún, xí súni ká'a̱n‑ní nuu̱ táká‑ga̱ cha̱a yá'a, áchí‑de.
41 E disse-lhe Pedro: Senhor, dizes essa parábola a nós ou também a todos?
42 Te ni̱ ka'a̱n máá Jíto'o̱‑yo̱: Ndéja̱ kúu ɨɨn mozo ndito xini̱ já skíkuu va̱'a, chi̱ máá jíto'o̱, kani‑de mozo‑ún ná kóto‑i se̱'e‑de náva̱'a skée‑í su̱chí‑ún máá hora ja̱ xíin tíñu.
42 E disse o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor pôs sobre os seus servos, para
43 Xáán ndatu̱ kuu mozo‑ún, te nú ni̱ nchaa̱ jito'o̱‑i te nani'i̱n‑dé‑i sá'a‑i súan.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Ja̱ndáa̱ ká'a̱n‑ri̱, ja̱ káni‑de mozo‑ún ja̱ kóto‑i ta̱ká ndatíñu‑de.
44 Em verdade vos digo que sobre todos os seus bens o porá.
45 Ko nú mozo‑ún jáni ini̱‑i: Kúkuéé‑ga̱ te nchaa̱ jito'o̱‑ri̱, achi̱ máá‑i. Te kejá'á‑i stují‑í mozo máá‑i jíín ñá'an kájatíñu nuu̱‑í. Te kee‑í te ko'o‑i, te naji̱ni‑i.
45 Mas, se aquele servo disser em seu coração: O meu senhor tarda em vir, e começar a espancar os criados e criadas, e a comer, e a beber, e a embriagar-se,
46 Te mozo‑ún, nú ni̱ nchaa̱ jito'o̱‑i kɨvɨ̱ já tú ndátu‑i jíín hora ja̱ tú jiní‑i, te xndó'o‑de‑i, te kiñi'in‑de‑i onde̱ jíín cháa tú káskíkuu va̱'a.
46 virá o Senhor daquele servo no dia em que
47 Chi̱ nú ndé mozo a jiní‑i tiñu ndasa játa'a̱n ini̱ jito'o̱‑i, te nú tú ní sátu̱'a‑i, ni tú ní skíkuu‑i tiñu kuní máá‑de, ndo'o xaa̱n‑í yunu xíi.
47 E o servo que soube a vontade do seu senhor e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites.
48 Ko nú ndé mozo tú jiní‑i tiñu ndasa játa'a̱n ini̱ jito'o̱‑i, te nú sá'a‑i tiñu ñáá ja̱ xndó'o‑de‑i núú, yúan‑na te yaku̱‑ni yunu xíi ndo'o‑i. Chi̱ nú kua̱'a‑ya̱ kuá'a̱ ndátíñu nuu̱ ɨ́ɨn cha̱a, te nandaka̱n kua'a̱‑yá nuu̱‑dé. Te suni súan nú kua'a̱ ndátíñu kátatu̱‑i ɨɨn cha̱a, ví'í‑gá nandaka̱n‑i nuu̱‑dé.
48 Mas o que
49 Ni̱ kii‑ri̱ ja̱ chíndee‑ri̱ ñu'u̱n ini̱ ñu̱yɨ́vɨ yá'a. Te xaa̱n kuní‑ri̱ ja̱ ná kóo.
49 Vim lançar fogo na terra e que mais quero, se já está aceso?
50 Te íó ɨɨn tu̱ndó'o ja̱ kuánducha‑rí jíín, ko xaa̱n ndukuí'a̱ ini̱‑ri̱ onde̱ ná skíkuu‑ri̱.
50 Importa, porém, que eu seja batizado com um certo batismo, e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 Kájani ini̱‑ro̱ já ní chaa̱‑ri̱ ja̱ kóo ná'ín‑ni ini̱ ñu̱yɨ́vɨ náún. Ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró ja̱ ná túu, chi̱ sua ndonda sɨkɨ̱ tá'an.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, vos digo, mas, antes, dissensão.
52 Chi̱ ɨɨn‑ni ve'e koo u'u̱n ña̱yɨvɨ, te sásɨ́ɨn máá jíná'an. Uni̱ ndonda sɨkɨ̱ úu̱, te uu̱ ndonda sɨkɨ̱ uní.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Chi̱ ndonda sɨkɨ̱ tá'an, táa̱ sɨkɨ̱ sé'e‑de, te se̱'e sɨkɨ̱ táa̱‑i. Náa̱ sɨkɨ̱ sésɨ́'ɨ́‑ña, te se̱sɨ́'ɨ́ sɨkɨ̱ náa̱‑i. Náchi̱só sɨkɨ̱ séja̱nú‑ña, te seja̱nú sɨkɨ́ náchi̱só‑i. Achí‑ya̱.
53 O pai estará dividido contra o filho, e o filho, contra o pai, a mãe, contra a filha, e a filha, contra a mãe, a sogra, contra sua nora, e a nora, contra sua sogra.
54 Te suni ni̱ ka'a̱n‑ya̱ jíín ñáyɨvɨ kuá'a̱‑ún: Nú ni̱ kajini̱‑ro̱ nána viko̱ íchi nú kée ndika̱ndii, te káka'a̱n‑ro̱: Kuun sau̱, áchí‑ro̱, te kúu súan.
54 E dizia também à multidão: Quando vedes a nuvem que vem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva; e assim sucede.
55 Te nú ni̱ nana nuu tachi̱, te káka'a̱n‑ro̱: Nandii, áchí‑ro̱, te súan kúu.
55 E, quando assopra o vento sul, dizeis: Haverá calma; e
56 Cha̱a uu̱ xini̱ kákuu‑ró. A kájini̱‑ro̱ na̱ún kuní ka'a̱n tuni̱ ini̱ ñu̱yɨ́vɨ jíín ándɨ́vɨ́, te naja̱ tú kánakuni̱‑ro̱ kɨvɨ́ yá'a núsáá.
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis, então, discernir este tempo?
57 Te naja̱ tú kátava máá‑ró cuenta ndé ja̱ kúu tiñu va̱'a núsáá.
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Ko nú kua'a̱n‑ro̱ núu̱ juez jíín cháa jíto u'u̱ róó, te yachi̱ ná ndátu̱'ún vá'a‑ró jíín‑de nini ká'i̱in‑ró íchi jíín‑de. Chi̱ nú túu, te kua̱'a‑de róó nuu̱ juez, te juez kua̱'a‑de róó nuu̱ policía, te policía chindee‑de róó veka̱a.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura livrar-te dele no caminho; para que não suceda que te conduza ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te encerre na prisão.
59 Te ká'a̱n‑ri̱ jíín‑ró, ja̱ má kénda kutɨ‑ro yúan onde̱ nú tú chunáa‑ro táká centavo, áchí‑ya̱ jíín‑de.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro ceitil.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.