Lucas 11

'Én-la̱ Nainá xi kjoa̱ ts'e̱ Jesucristo (MAANT) vs ARIB

Sair da comparação
ARIB Almeida Revisada Imprensa Bíblica
1 Jngoò k'a, Jesús tíjna jngoò i̱'nde ñánda tíchja̱t'aà‑la̱ Nainá; k'e̱ nga jye kiìchja̱t'aà‑la̱, jngoò xi̱ta̱ xi kota'yàt'aà‑la̱ kitsò‑la̱:
1 Estava Jesus em certo lugar orando e, quando acabou, disse-lhe um dos seus discípulos: Senhor, ensina-nos a orar, como também João ensinou aos seus discípulos.
2 Jesús kitsò‑la̱:
2 Ao que ele lhes disse: Quando orardes, dizei: Pai, santificado seja o teu nome; venha o teu reino;
3 Tjiì kjit'aà‑náje̱n ni̱ño̱ xi mochjeén‑naje̱n nga na̱chrjein inchijòn.
3 dá-nos cada dia o nosso pão cotidiano;
4 Ti̱jchàat'aà‑náje̱n jé‑na̱je̱n koni s'ín nìjchàat'aà‑la̱je̱n ngats'iì xi̱ta̱ xi ch'o síko̱‑naje̱n.
4 e perdoa-nos os nossos pecados, pois também nós perdoamos a todo aquele que nos deve; e não nos deixes entrar em tentação, {mas livra-nos do mal.}
5 Jesús kitsò‑ìsa‑la̱:
5 Disse-lhes também: Se um de vós tiver um amigo, e se for procurá-lo à meia-noite e lhe disser: Amigo, empresta-me três pães,
6 jngoò amigo‑na̱ kòf'iìkon‑na koa̱ tsjìn‑na mé xi tsjaà‑la̱.”
6 pois que um amigo meu, estando em viagem, chegou a minha casa, e não tenho o que lhe oferecer;
7 Tsà jè amigo xi tíjna i̱nga ni'ya, tsà ki̱tso̱: “Kì 'a̱n nìjti‑ná. Jè xotjoa̱ ni'ya jyeé tíchjoàjto. Jñà ndí i̱xti‑na̱ ko̱ 'a̱n jyeé kinìkjáya‑je̱n. Mìkiì ko̱ma kósi̱tje̱en nga tsjaà‑lè tsojmì xi mochjeén‑lè.”
7 e se ele, de dentro, responder: Não me incomodes; já está a porta fechada, e os meus filhos estão comigo na cama; não posso levantar-me para te atender;
8 K'oa̱á xán‑nò, na̱s'ín majìn‑la̱ nga osítje̱n nga amigo tsa̱jòn, tsà 'ñó si̱siì‑là, chaán ko̱sítje̱n. Tsjá yije mé xi mejèn‑nò.
8 digo-vos que, ainda que se levante para lhos dar por ser seu amigo, todavia, por causa da sua importunação, se levantará e lhe dará quantos pães ele precisar.
9 ’K'oa̱á xan‑nò: Ti̱jé mé xi mejèn‑nò, jè Nainá tsjá‑nò; ti̱nchátsjioò Nainá, sakó‑nò; ti̱nókjoa̱t'aà‑là Nainá mé xi mejèn‑nò mé‑ne skíx'a̱'nde‑nò koni jngoò xotjoa̱.
9 Pelo que eu vos digo: Pedi, e dar-se-vos-á; buscai e achareis; batei, e abrir-se-vos-á;
10 Ngats'iì xi̱ta̱ xi síjé, tjoé‑la̱, jè xi ótsji, sa̱kò‑la̱ ko̱ jè xi chja̱t'aà‑la̱ Nainá, tjáx'a̱'nde‑la̱ koni jngoò xotjoa̱.
10 pois todo o que pede, recebe; e quem busca acha; e ao que bate, abrir-se-lhe-á.
11 ’Jñò xi na̱'èn 'mì‑nò, tsà i̱nchra̱jín si̱ìjé‑nò i̱xti‑nò, ¿a nda̱jo̱ó k'oi̱‑là? Majìn. Koa̱ tsà ti̱n si̱ìjé‑nò, ¿a ye̱é k'oi̱‑là? Majìn.
11 E qual o pai dentre vós que, se o filho lhe pedir pão, lhe dará uma pedra? Ou, se lhe pedir peixe, lhe dará por peixe uma serpente?
12 Tsà chjo̱ó si̱ìjé‑nò, ¿a cho̱ na'yá k'oi̱‑là? Majìn.
12 Ou, se pedir um ovo, lhe dará um escorpião?
13 Jñò, na̱s'ín xi̱ta̱ xi ch'o 'nè, ma‑nò 'biì‑là i̱xti‑nò tsojmì xi ndaà kjoàn; jè Na̱'èn‑nò xi tíjna ngajmiì, ìsa̱á ni̱to̱n si̱ìs'in‑nò nga tsjá‑nò Ini̱ma̱ Tsjeè‑la̱ tsà jñò si̱jét'aà‑là.
13 Se vós, pois, sendo maus, sabeis dar boas dádivas aos vossos filhos, quanto mais dará o Pai celestial o Espírito Santo àqueles que lho pedirem?
14 Jesús, tíhochrjejiìn ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱ xi mìkiì ma chja̱. Xi̱ta̱ jè, k'e̱ nga jye itjokàjiìn jè ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í, komà kiìchja̱‑ne. Jñà xi̱ta̱ xi nchikotsejèn, tà kjòxkón‑la̱ jè kjoa̱ jè.
14 Estava Jesus expulsando um demônio, que era mudo; e aconteceu que, saindo o demônio, o mudo falou; e as multidões se admiraram.
15 Ta̱nga tjín i'nga xi̱ta̱ xi kitsò:
15 Mas alguns deles disseram: É por Belzebu, o príncipe dos demônios, que ele expulsa os demônios.
16 Tjín i'nga xi̱ta̱ xi mejèn‑la̱ skót'aà tsà kixi̱ kjoa̱ nga Nainá kisìkasén Jesús; kisìjé jngoò‑la̱ seña xi jeya tjín xi i̱t'aà ts'e̱ Nainá nchrobá‑ne.
16 E outros, experimentando-o, lhe pediam um sinal do céu.
17 Jesús, ti̱k'e̱é kijtseèya‑la̱ koni s'ín nchisíkítsjeèn xi̱ta̱ koi, kitsò‑la̱:
17 Ele, porém, conhecendo-lhes os pensamentos, disse-lhes: Todo reino dividido contra si mesmo será assolado, e casa sobre casa cairá.
18 Tsà ti̱koa̱ jè xi̱ta̱ nei̱í, tsà jòya tís'ín xi ti̱jè‑ne yijo‑la̱. ¿Kós'ín ko̱ma s'e̱‑la̱ nga'ñó nga ko̱tìxoma? Jñò, bixón‑nò nga 'a̱n, ko̱ó nga'ñó‑la̱ Beelzebú ochrjekàjñaà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í.
18 Ora, pois, se Satanás está dividido contra si mesmo, como subsistirá o seu reino? Pois dizeis que eu expulso dos demônios por Belzebu.
19 Tsà k'oa̱s'ín tjín kjoa̱, jñà xi̱ta̱ tsa̱jòn, ¿yá xi tsjá‑la̱ nga'ñó k'e̱ nga ochrjekàjiìn nei̱í? Koií kjoa̱‑la̱, ti̱jñà‑ne xi̱ta̱‑nò ke̱èno̱jmí nga mìtsà kixi̱ kjoa̱ nga jè sko̱‑la̱ nei̱í sìkjeén.
19 E, se eu expulso os demônios por Belzebu, por quem os expulsam os vossos filhos? Por isso eles mesmos serão os vossos juizes.
20 Ta̱nga 'a̱n, k'e̱ nga ochrjekàjñaà ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í xi tíjiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱, jè Nainá tsjá‑na nga'ñó. Jè kjoa̱ koi tsòyaá‑ne nga Nainá, jyeé i̱ tíhotíxoma i̱ i̱t'aà nangui.
20 Mas, se é pelo dedo de Deus que eu expulso os demônios, logo é chegado a vós o reino de Deus.
21 ’K'e̱ nga jngoò xi̱ta̱ xi tjín‑la̱ nga'ñó ko̱ tjín‑la̱ ki̱cha̱, ko̱ ndaà síkinda̱ ni'ya‑la̱, ndaà jncha tsojmì xi tjín‑la̱.
21 Quando o valente guarda, armado, a sua casa, em segurança estão os seus bens;
22 Ta̱nga tsà kjoi̱í jngoò xi kj'ei̱í xi̱ta̱ xi ìsa̱ tse nga'ñó tjín‑la̱, si̱ìkijne‑la̱, kjoa̱á'an yije ki̱cha̱ xi ma'ñót'aà takòn, i̱kjoàn si̱ìjòya yije tsojmì xi tjín‑la̱; kji̱ko̱‑né.
22 mas, sobrevindo outro mais valente do que ele, e vencendo-o, tira-lhe toda a armadura em que confiava, e reparte os seus despojos.
23 ’Ni̱to̱n yá xi̱ta̱‑ne xi mì 'a̱n fìt'aà‑na, jè‑né xi kondra̱‑na̱; koa̱ ni̱ta̱ yá xi̱ta̱‑ne xi mìkiì síchját'aà‑na nga bíxkóyako̱‑na xi̱ta̱ xi ts'a̱n ko̱ma, jè tísítsjohoba xi̱ta̱.
23 Quem não é comigo, é contra mim; e quem comigo não ajunta, espalha.
24 ’K'e̱ nga jngoò ini̱ma̱ ch'o‑la̱ nei̱í bitjokàjiìn ini̱ma̱‑la̱ jngoò xi̱ta̱, ya̱á ojmeè i̱'nde ñánda kixì choòn, ótsji'nde nga si̱ìkjáya. K'e̱ nga mìkiì sakó'nde‑la̱, ìjngoò k'a síkítsjeèn, tsò: “Kjín‑la ìjngoò k'a‑na̱ ni'ya‑na̱ ñánda inchrobà‑na.”
24 Ora, havendo o espírito imundo saindo do homem, anda por lugares áridos, buscando repouso; e não o encontrando, diz: Voltarei para minha casa, donde saí.
25 K'e̱ nga bijchó ìjngoò k'a‑ne ni'ya‑la̱, beè nga ndaà kisatiìcha ko̱ tsjeè choòn.
25 E chegando, acha-a varrida e adornada.
26 I̱kjoàn fìkjaá nguì itoò xíkjín xi ìsa̱ ch'o s'ín. K'e̱é fahas'en‑jiìn ini̱ma̱‑la̱ xi̱ta̱ jè; ya̱á bìtsa̱jna. Xi̱ta̱ jè, ìsa̱á 'ñó ch'o bìjna koni s'ín tsibìjna nga sa̱ ítjòn.
26 Então vai, e leva consigo outros sete espíritos piores do que ele e, entrando, habitam ali; e o último estado desse homem vem a ser pior do que o primeiro.
27 Ti̱k'e̱‑né nga tíbéno̱jmí Jesús jñà kjoa̱ koi, kiìchja̱ jngoò chjo̱ón xi ya̱ tíjnajiìn‑la̱ xi̱ta̱ kjìn, 'ñó kiìchja̱, kitsò:
27 Ora, enquanto ele dizia estas coisas, certa mulher dentre a multidão levantou a voz e lhe disse: Bem-aventurado o ventre que te trouxe e os peitos em que te amamentaste.
28 Jesús kitsò:
28 Mas ele respondeu: Antes bem-aventurados os que ouvem a palavra de Deus, e a observam.
29 K'e̱ nga jye kòkjìn xi̱ta̱ ñánda tíjna Jesús, tsibíts'ia̱ nga kitsò:
29 Como afluíssem as multidões, começou ele a dizer: Geração perversa é esta; ela pede um sinal; e nenhum sinal se lhe dará, senão o de Jonas;
30 Koni s'ín komàt'in Jonás, jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Nínive kijtseè jngoò kjo̱xkón xi ndaà tjín, 'a̱n xi Ki'ndí‑la̱ Xi̱ta̱ xan‑la̱ yijo‑na̱, k'oa̱á ti̱s'ín tjín jè kjoa̱ xi sa̱ ko̱mat'ian; jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱'ndei̱ skoe̱é kjo̱xkón xi ndaà tjín.
30 porquanto, assim como Jonas foi sinal para os ninivitas, também o Filho do homem o será para esta geração.
31 Jè chjo̱ón ítjòn xi ya̱ otíxoma nangui sur, ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein k'e̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jè tsját'in 'én jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kjiìn nangui j'iì‑ne nga j'iì 'nchré‑la̱ kjoa̱chji̱ne̱‑la̱ Salomón; ta̱nga na̱chrjein i̱'ndei̱, 'a̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á 'ñó jeya tìjna̱a mì k'oa̱á‑ne koni Salomón.
31 A rainha do sul se levantará no juízo com os homens desta geração, e os condenará; porque veio dos confins da terra para ouvir a sabedoria de Salomão; e eis, aqui quem é maior do que Salomão.
32 Jñà xi̱ta̱ na̱xa̱ndá Nínive ko̱sítje̱n‑né jè na̱chrjein k'e̱ nga koi̱ìndaàjiìn Nainá; jñà tsját'in 'én jñà xi̱ta̱ xi tjín na̱chrjein i̱'ndei̱, koií kjoa̱‑la̱ nga kisìkájno jé‑la̱ nga mì ti̱ jé tsohótsji‑ne k'e̱ nga kiìchja̱ya 'én‑la̱ Nainá Jonás; ta̱nga na̱chrjein i̱'ndei̱, 'a̱n xi tìchjàko̱‑nò, ìsa̱á 'ñó jeya tìjna̱a mì k'oa̱á‑ne koni Jonás.
32 Os homens de Nínive se levantarão no juízo com esta geração, e a condenarão; porque se arrependeram com a pregação de Jonas; e eis aqui quem é maior do que Jonas.
33 ’Ni̱jngoò xi̱ta̱ xi síkíjna'ma k'e̱ nga jngoò ni'ín bít'a'í. Mìtsà kaxa̱ síkíjnangui; síkíjna'nga‑né, candelero síkíjnaya mé‑ne nga ko̱hiseèn yije‑la̱ xi̱ta̱ xi fahas'en ni'ya.
33 Ninguém, depois de acender uma candeia, a põe em lugar oculto, nem debaixo do alqueire, mas no velador, para que os que entram vejam a luz.
34 Jñà xkoaán, jè ma ni'ín xi síhiseèn‑la̱ yijo‑ná; k'e̱ nga ndaà tsejèn‑ná, iseèn choòn yije‑la̱ yijo‑ná; ta̱nga tsà mìkiì ndaà tsejèn‑la̱ xkoiìn, jñò choòn‑la̱ yijo‑lè.
34 A candeia do corpo são os olhos. Quando, pois, os teus olhos forem bons, todo o teu corpo será luminoso; mas, quando forem maus, o teu corpo será tenebroso.
35 Ndaà chítsejìn, ¿a ndaà tíjna ini̱ma̱‑lè? ¿A iseèn choòn‑la̱? ¿A xi jñò choòn‑la̱?
35 Vê, então, que a luz que há em ti não sejam trevas.
36 Tsà iseèn choòn kóho̱kji yijo‑lè, tsà mì ñánda tjít'aà xi jñò choòn, ndaà ko̱tsejìn k'oa̱á ngaya‑la̱ koni tsà jngoò ni'ín xi 'ñó títì tísíhiseèn‑lè.
36 Se, pois, todo o teu corpo estiver iluminado, sem ter parte alguma em trevas, será inteiramente luminoso, como quando a candeia te alumia com o seu resplendor.
37 K'e̱ nga jye kiìchja̱ Jesús, jngoò xi̱ta̱ fariseo kiìchja̱‑la̱ nga mejèn‑la̱ ko̱kje̱n‑ko̱ ya̱ ni'ya‑la̱. K'e̱ nga jahas'en ni'ya Jesús, tsibìjnat'aà ími̱xa̱.
37 Acabando Jesus de falar, um fariseu o convidou para almoçar com ele; e havendo Jesus entrado, reclinou-se à mesa.
38 Jè xi̱ta̱ fariseo, tà k'oa̱á komà‑la̱ nga kijtseè nga jè Jesús, mìkiì kisìhitasòn kjo̱tíxoma xi xkón tjín, mìkiì tsaníjno tsja nga tsakjèn.
38 O fariseu admirou-se, vendo que ele não se lavara antes de almoçar.
39 Kiìchja̱ Na̱'èn‑ná Jesucristo, kitsò‑la̱:
39 Ao que o Senhor lhe disse: Ora vós, os fariseus, limpais o exterior do corpo e do prato; mas o vosso interior do copo e do prato; mas o vosso interior está cheio de rapina e maldade.
40 Jñò xi xi̱ta̱ tòndo̱ 'mì‑nò. ¿A mì tíjiìn‑nò: Nainá, k'e̱ nga tsibíndaà i̱sò'nga yijo‑la̱ xi̱ta̱, ti̱koa̱á ti̱jè‑ne xi tsibíndaà ini̱ma̱‑la̱?
40 Loucos! quem fez o exterior, não fez também o inferior?
41 Tjiì‑là xi̱ta̱ i̱ma̱ kjo̱ndaà xi tíjiìn ini̱ma̱‑nò mé‑ne nga tsjeè ki̱tsa̱jnaà nguixko̱n Nainá.
41 Dai, porém, de esmola o que está dentro do copo e do prato, e eis que todas as coisas vos serão limpas.
42 ’¡I̱ma̱ xó‑nò xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò! Nga ma‑nò bíchjí‑là Nainá xi teya oko̱‑la̱ ts'e̱ xka̱ menta ko̱ xka̱ ruda ngats'iì xka̱ xi ma chine, ta̱nga mìkiì kjoa̱ kixi̱ nìko̱o xi̱ta̱; mìkiì tjòcha 'yaà Nainá. Koií kjoa̱ xi 'ñó mochjeén nga ki̱tasòn; ti̱koa̱á mochjeén‑né nga ki̱tasòn jñà kjoa̱ xi i'nga.
42 Mas ai de vós, fariseus! porque dais o dízimo da hortelã, e da arruda, e de toda hortaliça, e desprezais a justiça e o amor de Deus. Ora, estas coisas importava fazer, sem deixar aquelas.
43 ’¡I̱ma̱ xó‑nò xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò! Nga mejèn‑nò nga jñò ki̱tsa̱nè íxi̱le̱ xi jncha ítjòn ya̱ ni'ya i̱ngo̱ sinagoga, ti̱koa̱á mejèn‑nò nga skoe̱xkón‑nò xi̱ta̱ xi kj'ei̱í, ndaà si̱ìxat'aà‑nò ya̱ ndi̱tsi̱n.
43 Ai de vós, fariseus! porque gostais dos primeiros assentos nas sinagogas, e das saudações nas praças.
44 ’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés ko̱ xi xi̱ta̱ fariseo 'mì‑nò xi jò ma i̱sén‑nò! K'oa̱s'ín titsjoò koni kjoàn nga̱jo̱‑la̱ mik'en nga mìkiì tsejèn; k'e̱ nga binchimasòn xi̱ta̱, mìkiì beè mé xi jnchaya.
44 Ai de vós! porque sois como as sepulturas que não aparecem, sobre as quais andam os homens sem o saberem.
45 K'e̱é kitsò jngoò jñà xi̱ta̱ chji̱ne̱ xo̱jo̱n:
45 Disse-lhe, então, um dos doutores da lei: Mestre, quando dizes isso, também nos afrontas a nós.
46 Jesús kitsò:
46 Ele, porém, respondeu: Ai de vós também, doutores da lei! porque carregais os homens com fardos difíceis de suportar, e vós mesmos nem ainda com um dos vossos dedos tocais nesses fardos.
47 ’¡I̱ma̱ xó‑nò xi bìndaà chrjó‑la̱ mik'en ts'e̱ jñà xi̱ta̱ xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá! Jñà xi̱ta̱ jchínga‑nò kisìk'en.
47 Ai de vós! porque edificais os túmulos dos profetas, e vossos pais os mataram.
48 K'oa̱á s'ín bitjo kixi̱ kjoa̱ nga tíjngoò‑takòn nga xi̱ta̱ jchínga tsa̱jòn kisìk'en xi̱ta̱ koi, koa̱ jñò, bìndaà chrjó‑la̱ mik'en.
48 Assim sois testemunhas e aprovais as obras de vossos pais; porquanto eles os mataram, e vós lhes edificais os túmulos.
49 ’Xi kjo̱hítsjeèn ts'e̱ Nainá kitsò‑né xi i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱ jchínga‑nò ko̱ tsa̱jòn: “Siìkasén xi̱ta̱ xi ki̱chja̱ ngajo‑na̱ ko̱ xi̱ta̱ xi 'a̱n kotiìxáya‑la̱; ta̱nga tjín xi si̱k'en koa̱ tjín xi kondra̱ kjoi̱ tji̱ngui‑la̱.”
49 Por isso diz também a sabedoria de Deus: Profetas e apóstolos lhes mandarei; e eles matarão uns, e perseguirão outros;
50 Nainá kinda̱á si̱ìjé‑la̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱'ndei̱, jní xi kixíxteèn ngats'iì xi̱ta̱ xi k'en xi kiìchja̱ ngajo‑la̱ Nainá skanda k'e̱ nga ti̱sa̱ kisindaà i̱sò'nde;
50 para que a esta geração se peçam contas do sangue de todos os profetas que, desde a fundação do mundo, foi derramado;
51 mats'ia̱ko̱‑ne Abel xi̱ta̱ xi k'en ítjòn skanda jè Zacarías xi jyehet'aà‑ne nga k'en; jè xi̱ta̱ xi k'en ya̱ i̱'nde jngoò osen‑la̱ ñánda tíjna Ni'ya Tsjeè‑la̱ Nainá ko̱ ñánda binchásòn kjo̱tjò xi tsjá‑la̱ Nainá jñà xi̱ta̱. K'oa̱á xán‑nò, jè Nainá si̱ìjé‑la̱ kinda̱ jñà xi̱ta̱ xi tjín i̱'ndei̱.
51 desde o sangue de Abel, até o sangue de Zacarias, que foi morto entre o altar e o santuário; sim, eu vos digo, a esta geração se pedirão contas.
52 ’¡I̱ma̱ xó‑nò jñò xi̱ta̱ xi okoòya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá xi kiskiì Moisés! Binchachjoà‑là xi̱ta̱ xi kj'ei̱í nga mìkiì kjoa̱has'en‑jiìn‑la̱ kjoa̱ chji̱ne̱‑la̱ Nainá; jñò, mìkiì bitjaàs'en‑jñoò ko̱ mìkiì biì'nde‑là xi kj'ei̱í xi̱ta̱ nga fahas'en‑jiìn kjoa̱ chji̱ne̱‑la̱ Nainá.
52 Ai de vós, doutores da lei! porque tirastes a chave da ciência; vós mesmos não entrastes, e impedistes aos que entravam.
53 K'e̱ nga jye o̱kitsò Jesús jñà 'én koi, jñà xi̱ta̱ xi okóya kjo̱tíxoma‑la̱ Nainá ko̱ xi̱ta̱ fariseo 'ñó tsibít'aà‑la̱ nga kjìn sko̱ya kjoa̱ kiskònangui‑la̱,
53 Ao sair ele dali, começaram os escribas e os fariseus a apertá-lo fortemente, e a interrogá-lo acerca de muitas coisas,
54 ti̱koa̱ kisìkinda̱ nga skoe̱ mé 'én xi ki̱chja̱‑ìsa mé‑ne nga ko̱ma ko̱hòngui‑ne i̱t'aà ts'e̱ xi̱ta̱xá.
54 armando-lhe ciladas, a fim de o apanharem em alguma coisa que dissesse.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.