Mateus 5
Ị́jọ́ Úꞌdí rĩ (LUC) vs NAA
1 Yẹ́sụ̃ la mụ ꞌbá wẽwẽ rú ꞌdĩ kí ndrelé, tụ dó rilé vụ̃rụ́ ꞌbé drị̃ gá. ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã imbálé rĩ mụ kí dó ĩꞌdi rụ̂lé,
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 ãzíla iꞌdó dó kí imbálé jọ,
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 “Drị̃lẹ́ba ꞌbá lẽmẽrí úríndí agá Ãdróŋâ ndrụ̃lépi ꞌdĩ ꞌbanî,
3 — Bem-aventurados
4 Drị̃lẹ́ba ꞌbá uꞌálépi ũcõgõ sĩ ị́jọ́ ũnzí sĩ ꞌdĩ ꞌbanî,
4 — Bem-aventurados
5 Drị̃lẹ́ba ꞌbá ásị́ ị̃gbẹ́ rĩ ꞌbanî,
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 Drị̃lẹ́ba ꞌbá ásị́ ꞌbãlépi ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá ꞌbã lẽlé rĩ idélépi rĩ ꞌbanî,
6 — Bem-aventurados
7 Drị̃lẹ́ba ꞌbá ꞌbá ãzí ꞌbã ízákĩzã ndrelépi rĩ ꞌbanî,
7 — Bem-aventurados
8 Drị̃lẹ́ba ꞌbá ásị́ ãlá rĩ ꞌbanî,
8 — Bem-aventurados
9 Drị̃lẹ́ba ꞌbá ásị́ ị̃gbẹ̃ ajílépi rĩ ꞌbanî,
9 — Bem-aventurados
10 Drị̃lẹ́ba ꞌbá ĩcãndĩlé ị́jọ́ mgbã ãlá rĩ ị́jọ́ sĩ ꞌdĩ ꞌbanî,
10 — Bem-aventurados
11 “Ĩmi drị̃lẹ́ba rú ꞌbá drĩ kí ĩmi uꞌdá, ĩmi ĩcãndĩ, ãzíla ị́jọ́ pírí ũnzí ꞌdĩ kí jọ ĩmi ụrụꞌbá gá, áma ị́jọ́ sĩ.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Ĩmi uꞌá ãyĩkõ sĩ ãzíla ãyĩkõ ꞌbã fụ ĩmi, ũyá ãmbógó ru la ĩminí ꞌbụ̃ gâlé cí, ãꞌdusĩku gẹ̃rị̃ ãlu ꞌdĩ sĩ ꞌbá ꞌdĩ fẽ kí ándrá nãbịya ĩmi drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌbaní ũcõgõ ꞌdĩ ꞌbã áni rá.
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 “Ĩmi ãꞌị́ ụ̃nọ́kụ́ ãni, wó ãꞌị́ ꞌbã sị́ drĩ anụ́ rá, ĩꞌdi icó vâ acálé sị́ trũ ị̃dị́ íngoní-íngoní ru? Ĩꞌdi ꞌbã ãjị́ ãzí ị̃dị́ ãko ãzí be la ꞌdáyụ, lú sũjó la ásé gá atujó la pá sĩ.
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 “Ĩmi dị̃zã ụ̃nọ́kụ́ drị́ gá rĩ ꞌi. Táwụ̃nị̃ sịlé ꞌbé drị̃ gá rĩ icó ru zị̃lé ku.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 ꞌBá ãzí tárã ĩꞌdidrị̂ tị ꞌbãlépi ĩꞌdi aku la ãkójó agá la ꞌdáyụ, be la rá la ĩꞌdi ꞌbã la ãngũ ĩꞌdi ꞌbã sĩ ãngũ pírí jijó rĩ agá, ĩꞌdi dó sĩ ãngũ ji ꞌbá pírí ꞌbaní jó agá ꞌdâ.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Gẹ̃rị̃ ãlu ꞌdĩ sĩ dị̃zã ĩmidrị́ gá rĩ ꞌbã ji ãngũ ꞌbá kí agá ꞌdâ, ꞌbá ꞌbã ndre kí rú sĩ ị́jọ́ múké ĩmi idélé rĩ kí, ãzíla ꞌbã ị̃nzị̃ kí rú sĩ ĩmĩ Átẹ́pị ꞌbụ̃ gá rĩ benĩ.
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 “Ĩmi ũrã má amụ́ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ kí atrịlé ị́jọ́ nábị̃ drị̂ abe íni la ku. Má amụ́ kí atrịlé la ku, wó ꞌbã idé kí ru benĩ.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Ma ĩminí ị́jọ́ mgbã la jọ, ꞌbụ̃ kí ụ̃nọ́kụ́ be kí ukó rá, ị́jọ́ kãlámũ sị́ ꞌbã sĩlé nĩ rĩ átã icó ru ịnị́lé ãzị́táŋá agá ꞌdãá ku kpere ãko pírí ꞌbã kí tị ãsị̃ agá.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 ꞌBá ãzí drĩ ãzị́táŋá ꞌdĩ ꞌbã ãzí wereŋá rĩ ꞌbã ãzí nũ, ãzíla imbá vâ ꞌbá ãzí kí ãzị́táŋá kí ũnũjó ꞌdĩ ꞌbã áni, ála ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã ꞌbá wereŋá ru Sụ́rụ́ ꞌBụ̃ gá rĩ agá, wó ꞌbá ị́jọ́ ꞌdĩ kí tãmbalépi ãzíla kí imbálépi rĩ ála ĩꞌdi umve ꞌbá ãmbógó Sụ́rụ́ ꞌBụ̃ gá rĩ agá.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, álẽ jọlé la ĩminí, ị́jọ́ múké ĩmidrị́ ãlá rĩ drĩ kí ꞌbá Fãrĩsáyĩ rú ãzíla imbaꞌba ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ kí imbálépi rĩ kí alị ku, ĩmi icó filé Sụ́rụ́ ꞌBụ̃ gá rĩ agá ku.
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 “Ĩmi are ị́jọ́ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ ꞌbã jọlé ꞌbá ándrá ídu rĩ ꞌbaní rĩ rá, íꞌdị ꞌbá ku, ãzíla ꞌbá ãzí drĩ ꞌbá ꞌdị rá ála ị́jọ́ lị drị̃ la gá rá.
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Wó ájọ ĩminí, ꞌbá ãzí drĩ idé ũmbã sĩ ádrị́pị̃ nî, ála ị́jọ́ lị drị̃ la gá rá. Ãzíla ꞌbá ãzí drĩ jọ la ádrị́pị̃ ní ĩꞌdi aza-azâ, ĩꞌdi pá tu ꞌbá ị́jọ́ lịlépi rĩ drị̃lẹ́ gá rá. Wó ꞌbá ãzí drĩ jọ la ádrị́pị̃ ní, ‘Mi aza-azâ,’ ála mụ ĩꞌdi ꞌbelé ãcí ukólépi ku rĩ agá rá.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 “Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, míní lẽ agá ãko mídrị́ ãwãꞌdĩfô rú rĩ fẽ agá ãlĩtárĩ drị̃ gâlé, ꞌdãá ídri amá la ĩmi ị́jọ́ trũ mí ádrị́pị be,
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 mí aꞌbó ãko mí ãni ãwãꞌdĩfô rú rĩ ãlĩtárĩ gá ꞌdãá. Ígõ vúlé mî ádrị́pị rụ̂lé tị icílé ĩꞌdi be, mi ãgõ dó amụ́lé mî ãwãꞌdĩfô míní lẽlé fẽlé rĩ fẽlé ĩndõ.
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 “Ĩmi idé ị́jọ́ ꞌbá ími tõlépi kẹ́sị̃ gá rĩ be gbõrú. Ĩmi idé ị́jọ́ ꞌdĩ kí ĩminí drĩ mụ agá gẹ̃rị̃ gá ꞌdâ ꞌdĩ, wó jõ íni ku ĩꞌdi ími fẽ ꞌbá ị́jọ́ lịlépi rĩ drị́, ãzíla ꞌbá ị́jọ́ lịlépi rĩ la ími agụ fẽlé ãmbógó drị́, ãzíla ĩꞌdi ími ꞌdụ ꞌbãlé mãbụ́sụ̃ gá.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Ájọ ĩminí ị́jọ́ mgbã, mí icó ãfũlé mãbụ́sụ̃ gâlé ku kpere míní séndẽ ãsị̃lépi rĩ de agá ũfẽ agá.
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 “Ĩmi are ị́jọ́ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ ꞌbã jọlé rĩ rá, ‘Ínga ãwụ̃ ku.’
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Wó ájọ ĩminí, ꞌbá ãzí drĩ ũkú ndre ũlẽ drĩ angá ásị́ la gâlé rá, nga ãwụ̃ ꞌbo.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 Ími mịfị́ drị́ ãndá gá rĩ drị̃ ími fẽ ị́jọ́ ũnzí idélé nĩ, mí anzé ĩꞌdi ꞌbelé ásé gá. Ĩꞌdi múké míní ími ụrụꞌbá ꞌbã wókõ ãlu rĩ ãvĩjó rá ndẽ ími ꞌbejó pírí ãcí ukólépi ku rĩ agá rĩ rá.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Ími drị́ drị́ ãndá gá rĩ drĩ fẽ míní ị́jọ́ ũnzí idélé nĩ, ílị ĩꞌdi rá, íꞌbe ĩꞌdi ásé gá. Ĩꞌdi múké míní ími ụrụꞌbá ꞌbã wókõ ãlu rĩ ãvĩjó rá ndẽ ími ꞌbejó pírí ãcí ukólépi ku rĩ agá rĩ rá.
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 “Ĩmi are ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ jọ, ꞌbá ãzí drĩ ĩꞌdi ꞌbã ũkú dro, lẽ ꞌbã fẽ wárãgã ĩꞌdi drojó rĩ ĩꞌdidrị́ ĩndĩ.
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Wó ájọ ĩminí, ꞌbá ãzí drĩ ĩꞌdi ꞌbã ũkú dro adru ị́jọ́ ãwụ̃ ãni sĩ ku, fẽ ũkú ꞌdĩ ní acálé ãwụ́ nĩ. Ãzíla ꞌbá ũkú drolé rá rĩ ꞌdụlépi ĩꞌdi ꞌbã ũkú ru rĩ ĩꞌdi ãwụ̃ idé.
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 “Ĩmi are vâ ị́jọ́ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ ꞌbã jọlé ꞌbá ídu rĩ ꞌbaní rĩ rá, ‘Ísõ ũyõ ĩnzõ sĩ ku. Wó ị́jọ́ míní ũyõ sõjó Úpí nî rĩ kí ímba kí tã.’
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Wó ị́jọ́ mání jọlé ĩminí rĩ, lẽ ĩsõ ũyõ ꞌbụ̃ sĩ ku, ãꞌdusĩku ĩꞌdi úmvúke Ãdróŋá drị́ gá rĩ ꞌi,
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 jõku ụ̃nọ́kụ́ sĩ ku ãꞌdusĩku ĩꞌdi ãngũ Ãdróŋá ꞌbã sĩ pá ꞌbãjó rĩ ꞌi, jõku Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ sĩ ku ãꞌdusĩku ĩꞌdi táwụ̃nị̃ ãmbógó Úpí Ãmbógó rĩ drị́ gá rĩ ꞌi.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Ãzíla ĩsõ ũyõ ĩmi drị̃kã sĩ ku, ãꞌdusĩku mí icó drị̃ꞌbị́ ífí ãlu ími drị̃ gá rĩ ujalé imve rú jõku ịnị rú la ku.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Ị́jọ́ ĩmi jọlé ꞌẽ rĩ ꞌbã adru ꞌẽ, jõku míní jọlé yụ rĩ ꞌbã adru yụ, ị́jọ́ jọlé ꞌdĩ drị̃ gâ sĩ rĩ angá kí Sĩtánĩ drị́.
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 “Ĩmi are ị́jọ́ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ ꞌbã jọlé rĩ rá, mịfị́ ꞌbã fụ kí drị̃ mịfị́ be, ãzíla sị́ kí sị́ be.”
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Wó ájọ ĩminí, ꞌbá ãzí drĩ ị́jọ́ ũnzí idé ĩmi rụ́, ĩmi umvi ãrígọ́tị la ku. ꞌBá ãzí drĩ ími nábí ãndá gá rĩ sa, mí uja vâ ĩꞌdiní wókõ ãzí rĩ ꞌi.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Ãzíla ꞌbá ãzí drĩ lẽ ími tõlé sĩ mî sátĩ pajó, lẽ ífẽ ꞌbã ꞌdụ kọ́tị̃ ĩndĩ.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 ꞌBá ãsĩkárĩ rú la drĩ ími ũŋmĩ mụjó ĩꞌdi be máyị̃lị̃ ãlu, ímụ ĩꞌdi be máyị̃lị̃ ị̃rị̃.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Ífẽ ãko ꞌbá ãko aꞌị́lépi mídrị́ rĩ nî, ãzíla mí uja ũngúkú ꞌbá ãko aꞌị́lépi mídrị́ rĩ ní ku.
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 “Ĩmi are ị́jọ́ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ ꞌbã jọlé rĩ rá, ílẽ mî jĩránĩ, íngụ̃ mẹ́rọ́ꞌbá mídrị́ gá rĩ ꞌi.
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Wó ájọ ĩminí, ĩlẽ mẹ́rọ́ꞌbá ĩmidrị̂ kí lẽlẽ, ãzíla ĩmi ãꞌí Ãdróŋá ꞌi ꞌbá ĩminí ũcõgõ fẽlépi ꞌdĩ ꞌbanî.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩmi dó sĩ adru anzị ĩmi Átẹ́pị ꞌbụ̃ gá rĩ drị̂ kî. Ĩꞌdi ꞌbã fẽjó ị̃tụ́ ꞌbã agájó ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbaní ꞌbá múké ꞌdĩ abe rĩ sĩ, ãzíla ĩꞌdi ꞌbã uzogó fẽjó ꞌbá múké ꞌdĩ ꞌbaní ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi ꞌdĩ abe trũtrũ rĩ sĩ.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Ĩdrĩ ꞌbá ĩmi lẽlépi ꞌdĩ kí lẽ áꞌdụ̂sĩ, ụ̃rọ̃drị́ ĩminí ịsụ́lé ala gá rĩ ãꞌdu? ꞌBá mụ̃sọ́rọ̃ tralépi ꞌdĩ idé kí vâ ꞌdĩ ꞌbã áni ku yã?
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Ãzíla ĩdrĩ ꞌbá ĩmĩ ádrị́pịka rú rĩ kí zị áꞌdụ̂sĩ, ị́jọ́ ĩmi idélé ndú ru ajílépi ĩꞌbadrị̂ abe ku rĩ íngõ ꞌi? Átã ꞌbá Ãdróŋá nị̃lépi ku rĩ kí vâ idé la ꞌdĩ ꞌbã áni ĩndĩ.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩmi adru ãlá ru, cécé ĩmĩ Átẹ́pị Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ ꞌbã adrulé ãlá ru rĩ ꞌbã áni.”
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.