Mateus 5
Kitapm kɛn Raa dɔɔko kiji ute jeege (KYQ) vs NVT
1 Kɛn Isa aak dɔɔl jeegen dɛn ese se jaay ɓaaɗo cɛɛn̰ ki se, naan̰ ookŋ iŋg do kɔs ki ɔɔ jeegen mɛtin̰ ki ɓaaɗo ɔŋin̰a.
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 Gɔtn se Isa uun taara ɔɔ baagɗen dooyo ɗeekɗen ɔɔ:
2 e ele começou a ensiná-los.
3 «Maak‑raapo jeege tun jeel roɗe ki naaɗe se jee daayge naan *Raa ki, taa *maakŋ Gaar Raa se naaɗe ki!
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 Maak‑raapo jeege tun iŋg eem keeme, taa Raa utu aɗen sɛlɛ.
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 Maak‑raapo jeege tun dalul, taa do naaŋa se Raa utu aɗesin̰ kɛɗn naaɗe ki.
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 Maak‑raapo jeege tun kɛn je nakŋ kɛn tɔɔl Raa ki ute maakɗe paac taa nakŋ naaɗe je se, Raa utu aɗesin̰ kɛɗn ute maraadin̰a.
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 Maak‑raapo jeege tun kɛn ɛɛj do jeege tu, taa naaɗe kic Raa utu aɗen kɛɛjn̰ doɗe ki.
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 Maak‑raapo jeege tun maakɗe *salal taa naaɗe utu kaakŋ Raa.
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 Maak‑raapo jeege tun je ano ɓaa ute tɔɔsɛ, taa naaɗe se Raa utu aɗen daŋ ɔɔ: gɛnin̰ge.
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 Maak‑raapo jeege tun kꞋdabarɗe taa nakŋ kɛn naaɗe lee tɛɗ jaay tɔɔl Raa ki, taa maakŋ Gaar Raa se naaɗe ki.
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 Maak Ꞌraapo naase kɛn jeege jaay naajse, dabarse ɔɔ tɔlsen taar jig eyo ute taargen mɛt ki eyo dose ki, taa naase Ꞌtɛɗkiga jee maamge.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Ɔn̰ki maakse Ꞌraapm dɛn aak eyo, taa maakŋ raa ki se, Raa utu asen kɔgŋ bɛɗse dɛn aak eyo. Bin ɓo jee taaɗ taar teeco taar Raa ki do dɔkin̰ ɓaaɗo naanse ki se kic, kꞋdabarɗeno bin kici.»
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 «Naase se ɓo aan gɔɔ kaatn gɛn do naaŋa. Num kɛn kaata jaay kiŋgin̰ nijim se gɔtɔga num, jꞋan̰ tɛɗn jꞋɔɔ ɗi jaay Ꞌtɛɗn nijim gɔtin̰ ki se? Kɛn nijimin̰ se jaay gɔtɔga num, naan̰ se tɛɗga nakŋ cɛrɛ, jꞋan̰ ɓaa si naata ɔɔ jeege lee do ki.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 «Naase se ɓo gɔtn wɔɔr gɛn *dunia. Gɛgɛr kɛn jaay jꞋɔndin̰ do kɔs ki raan se, jꞋaakin̰ tal.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 Kɛn jꞋɔɔc lɔɔmpɔ se taa jꞋan̰ deebm dugul don̰ ki eyo, num jꞋan̰ kuun kɔl ro kaag ki raan taa wɔɔr gɔtɔ jeege tun maakŋ ɓee ki se paac.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Bin num ɔn̰ki gɔtn wɔɔrse se wɔɔr naan jeege tu paac, taa naan̰ se ɓo jeege kaakŋ naabsen jigan kɛn Ꞌlee tɛɗki se, naaɗe *Ꞌnookŋ Bubsen maakŋ raa ki.»
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 «Maakŋ Ko Taar kɛn Raa ɛɗo Musa ki ute taar jee taaɗ taar teeco taar Raa ki raaŋo ɔɔ dooyno jeege do dɔkin̰ se, ɔn̰ten Ꞌsaapki ɔɔki maam mꞋɓaaɗo se taa Ko Taar se tɛɗn gɔtɔ, naɓo maam mꞋɓaaɗo se taa mꞋan̰ tɛɗn Ꞌkaasn ɗoobin̰ ki.
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 ꞋBooyki bɛɛ mꞋasen taaɗa: kaaɗ kɛn maakŋ raa ute do naaŋa utu deel te ey ɓɔrt se, taar kꞋraaŋin̰ do Ko Taar kɛn Raa ɛɗo Musa ki jaay naase iŋgki do ki se, maakŋ taar ki se ɗimin̰ cɔkɔ kic ɓo, Ꞌkɔŋ Ꞌkut eyo bini, nakgen se paac kaan ɗoobin̰ ki.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Taa naan̰ se ɓo, maakŋ Ko Taarge tun kɛn Raa ɛɗo Musa ki taaɗ ɔɔ gɛn tɛɗa jaay debm baate tɛɗn kɛn kalaŋ cɔkɔ aan gɔɔ ɗi kic ɓo ɔɔ dooy jeege Ꞌtɛɗn aan gɔɔ kɛn naan̰ tɛɗ se, debm bin se, Ꞌkɔɔpm debm baata *maakŋ Gaar Raa ki. Num debm took do taarge tun se, tɛɗin̰ paac te ɗoobin̰a ɔɔ dooy jeege Ꞌtɛɗn aan gɔɔ naan̰ se, debm bin se utu Ꞌtɛɗn magala maakŋ Gaar Raa ki.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 ꞋBooyki mꞋasen taaɗa: kɛn nakŋ naase Ꞌtɛɗki jaay tɔɔl te Raa ki cir te gɛn jee jeel taaɗn tɔɔkŋ mɛtn Ko Taar Raage ute *Parizige ey se, naase aki kɔŋ kɛnd maakŋ Gaar Raa ki eyo.»
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 «Naase Ꞌbooykiroga taar kɛn kꞋtaaɗo bubsege tu do dɔkin̰ kɛn ɔɔ: Ɔn̰te tɔɔl nam murs, ɔɔ debm jaay tɔɔlga nam murs se jꞋan̰ kɔkŋ kɔlin̰ gɔtn kɔjn̰ bɔɔr ki.
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Num maam se, mꞋɗeeksen mꞋɔɔ: debm kɛn jaay tɛɗ taamooyo ro gɛnaan̰ ki se jꞋutu jꞋan̰ kɔjn̰ bɔɔrɔ don̰ ki. Ɔɔ debm jaay naaj gɛnaan̰ ɔɔ: ‹Naai se Ꞌdala› debm bin se, bɛɛki num, jꞋan̰ kɔl naan Yaudge tun *jee kaakŋ mɛtn taarge se. Ɔɔ tɛr debm jaay naaj gɛnaan̰ ɔɔ: ‹Naai se debm dɛrlɛ› debm bin se, bɛɛki num, jꞋan̰ kɔkŋ kɔl pooɗn, gɔtn dubar kɛn gɛn daayum.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 «Kɛn naai jaay Ꞌɓaa ɓaa kɛɗn *sɛrki gɔtn kɛn kꞋjꞋiin̰ gɛn lee tɛɗn sɛrkɛ Raa ki se ɔɔ gɔtn ese se naai Ꞌsaap jaay ɔk taara ute gɛnaai num,
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 ɔn̰ sɛrki naai Ꞌɓaan̰ ɓaa kɛɗa se ram ɔɔ ɔk tɛrl ɓaa ɔk taasa te gɛnaai jaay ɓo Ꞌɓaaɗo kɛɗn sɛrki se Raa ki.
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 «Kɛn naai jaay ɔk taar ɗim te debm taamooyi se, kɛn utu Ꞌɓaaki ɓaa ɗoob ki sum ɓo, Ꞌnaar Ꞌɗaapin̰ki taarse se ute naapa; ey num, ɓɛrɛ, debm taamooyi se ai ɓaa kɔli gɔtn debm kɔjn̰ bɔɔr ki ɔɔ debm kɔjn̰ bɔɔrɔ se lɛ ai kɔkŋ kɛɗi ji magal asgarge tu ɔɔ naan̰ ai kɔli daŋgay ki.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 ꞋBooy bɛɛ mꞋai taaɗa: nakŋ doi ki paac se, bini kɔbɔrɔ kic ɓo ɔg naŋin̰ te ey se, naai Ꞌkɔŋ teecn̰ maakŋ daŋgay ki eyo.»
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 «Naase Ꞌbooykiga kɛn *Ko Taar kɛn Raa ɛɗo Musa ki taaɗ ɔɔ: Ɔn̰te Ꞌkɛɛsn mɛnd nam, ɔn̰te Ꞌkɛɛsn gaaba nam.
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Num gaŋ maam se mꞋɗeeksen mꞋɔɔ: debm kɛn jaay aak mɛnd nam ɔɔ dɔŋin̰ te maakin̰ se, debm bin se aan gɔɔ tooɗnsin̰ga.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 Num kɛn Ꞌkaami do ji daama ɓo ai kɔli maakŋ *kusin̰ ki num, kaami se ɔɔɗ und naatn. Roi kaam kalaŋ se jaay gɔtɔ num, bɛɛ cir kɛn roi paac ɓo Ꞌɓaa maakŋ pooɗ kɛn gɛn daayum.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Num kɛn naai aak ji daami jaay ɓo ai kɔli maakŋ kusin̰ ki num, naai Ꞌgaaŋ undin̰ naatn. Kɛn roi kaam kalaŋ se jaay gɔtɔ num, bɛɛ cir kɛn roi paac ɓo Ꞌɓaa maakŋ pooɗ kɛn gɛn daayum.»
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 «Tɛr *Ko Taar kɛn Raa ɛɗo Musa ki taaɗsenga daala ɔɔ: Debm kɛn jaay piir mɛndin̰ se an̰ kɛɗn maktubm gɛn piirin̰ jaayo.
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Num gaŋ maam se mꞋɗeeksen mꞋɔɔ: debm jaay an piir te mɛndin̰ se, kɛn mɛndin̰ ɛɛs kɛɛs gaabge jaayo. Ey num debm jaay piir mɛndin̰ se, kɛse gɔɔ ɔɔɗin̰ kɔɔɗ ɗoobm gɛn kɛɛsn gaabm nam. Ɔɔ debm ɔk mɛnd nam kꞋpiirin̰ga piir se lɛ, kɛse naan̰ aan gɔɔ debm ɛɛs mɛnd nam kici.»
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 «Daala, naase Ꞌbooykiga taar kɛn kꞋtaaɗo bubsege tu kɛn ɔɔ: ‹Taar naai naam taari ro ki naan Raa ki gɛn tɛɗa se, ɔn̰te kuum kaalin̰ naaŋ ki. Num gaŋ do nakge tun paacn̰ naai Ꞌnaamga naam taari naan Mɛli Raa ki se, naai an̰ tɛɗin̰a.›
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 Num gaŋ maam se mꞋɗeeksen mꞋɔɔ: ɔn̰ten Ꞌnaamki rose. Ɔn̰ten Ꞌnaamki rose ute maakŋ raa, taa maakŋ raa se ɓo gɔtn kaag do Raa ro ki;
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 ɔn̰ten Ꞌnaamki rose ute do naaŋa, taa do naaŋa se gɔtn tɔɔbm jɛ Raa; ɔn̰ten Ꞌnaamki rose ute Jeruzalɛm, taa Jeruzalɛm se gɛgɛr gɛn Gaar Magala.
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Ɔn̰ten Ꞌnaam roi ute daan doi, taa bɛɛki doi ki se kalaŋ tap ɓo, naai an̰ kɔŋ tɛɗin̰ raap eyo ey lɛ ilim eyo.
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Kɛn taarse ɓo mɛt ki lɛ ɔɔki: yɛɛ mɛt ki; kɛn mɛt ki ey lɛ ɔɔki: gɔtɔ, mɛt ki eyo. Ey num taar kɛn kꞋziiɗin̰ ziiɗ do ki se iin̰o gɔtn *Ɓubm sitange tu.»
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 Isa taaɗɗen daala ɔɔ: «Naase Ꞌbooykiga kɛn *Ko Taar Raa taaɗ ɔɔ: debm kɛn tɔɔkga kaam nam num jꞋan̰ tɔɔkŋ kaam naan̰ kici, ɔɔ debm kɛn jaay tɛrɛcga naaŋ nam lɛ, jꞋan̰ tɛrɛcn̰ naaŋ naan̰ kici.
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Num maam se mꞋɗeeksen mꞋɔɔ: debm jaay tɛɗsenga kusin̰ num ɔn̰ten Ꞌtɛrlin̰ki kusin̰a. Taa naan̰ se ɓo kɛn nam jaay ɔndiga mɛtn bi kɛn do ji daama num, Ꞌtɛrlin̰ kɛn do ji jeele ki se kici.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 Kɛn nam jaay ɓaansiga naan debm kɔjn̰ bɔɔr ki taa Ꞌkuun kali baat se num, kali magal se kic, ɔn̰in̰sin̰a.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 Kɛn debm jaay ɔli taa tɔɔgɔ ɔɔ Ꞌlee kilɔmɛtir kalaŋ se, naai Ꞌleen̰ kilɔmɛtir dio sɔrɔk ute naan̰a.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Debm kɛn jaay tɔnd mɛtn ɗim gɔti ki num, ɛɗin̰ ɔɔ debm jaay je dɛm ɗimi num, ɔn̰te Ꞌkɔɔgin̰a.»
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 «Naase Ꞌbooykiga kɛn *Ko Taar Raa taaɗ ɔɔ: Naai Ꞌje naapi ɔɔ naase ɔɔki: ‹Debm taamooyi se ɔɔɗ undin̰a.›
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Num gaŋ maam se, mꞋɗeeksen mꞋɔɔ: Ꞌjeki jee taamooysege ɔɔ eemki Raa taa jeegen kɛn dabarse se.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 Bin jaay ɓo aki tɛɗn gaan Bubsen maakŋ raa ki. Taa Raa se naan̰ ɓo debm lee ooko kaaɗin̰ do jee kusin̰ge tu ɔɔ do jeege tun bɛɛ. Ɔɔ naan̰ ɓo lee eeɗ maane do jeege tun tɛɗn nakgen ute ɗoobin̰a ɔɔ do jeege tun kɛn tɛɗn nakgen ute ɗoobin̰ ey se kici.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Ɔɔ kɛn naase jaay Ꞌjeki jeegen jese sum num, ute naan̰ se Ꞌsaapki ɔɔ aki kɔŋ bɛɗse naan Raa ki ne? Kɛn bin num *jee tɔkŋ miirge kic ɓo ɔŋ tɛɗ bin kici.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 Num kɛn naase jaay Ꞌlee Ꞌtɛɗki tɔɔsɛ gɛnaase tu sum num, ɗim jaay naase Ꞌtɛɗki jaay Ꞌcir gɛn jeege se tap ɓo ne ɗi? Taa jeegen Yaudge ey kic lɛ lee tɛɗ tɔɔsɛ ute naapa kici.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Bin num aan gɔɔ Bubsen maakŋ raa ki debm mɛc se, naase kic Ꞌtɛɗki jeegen mɛc.»
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.