Lucas 9
Anumayamo'a Haegafa Alino Hagelafilatenea Kea (KMU) vs ARA
1 YisasiꞋa tuelufuꞋa (12) anagaꞋamofe ke higeꞋya ageno mukiꞋa Kefo AvamuꞋyagama veaꞋmogami amakusafiti amanatitalesaya tokiyaene kalima aliꞋya kanale humatesaya tokiyaene amamine.
1 Tendo Jesus convocado os doze, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios, e para efetuarem curas.
2 Amamiteno Anumaya KotiꞋma kava yagaisia yafe hamapaigahe kalima hamaemainea yana aliꞋya kanale humatesayafe humatene.
2 Também os enviou a pregar o reino de Deus e a curar os enfermos.
3 HuneꞋamateno mage huno hamapaiye “Kama visayafena ayopatamiene kutamiene mayatamiene monetamiene alitama oꞋviho. Tole kena oꞋaliho. Alu nopi alu nopi faelitetama ohiho.
3 E disse-lhes: Nada leveis para o caminho: nem bordão, nem alforje, nem pão, nem dinheiro; nem deveis ter duas túnicas.
4 Nago nopima hai falenutamahena ani nopi faetama maitama amataletama alu kumatela viho. Faelitetama ohiho.
4 Na casa em que entrardes, ali permanecei e dali saireis.
5 NagoꞋa kumate veaꞋmoꞋya falu falama huotamatesagetamahena ani kumala neꞋataletama ‘Havi kava hae.’ hutama tamaiyafima hanesia kugukege yana aifopo huneꞋataletama viho.” huno hamapaimaine.
5 E onde quer que não vos receberem, ao sairdes daquela cidade, sacudi o pó dos vossos pés em testemunho contra eles.
6 HamapaitegeꞋya alu kumate kumate neꞋuꞋya mukiꞋa kumatela Anumaya Kotina kanale keꞋa hamanepaiꞋya kaliꞋamia aliꞋya kanale huneꞋamateꞋya humainae.
6 Então, saindo, percorriam todas as aldeias, anunciando o evangelho e efetuando curas por toda parte.
7 — ausente —
7 Ora, o tetrarca Herodes soube de tudo o que se passava e ficou perplexo, porque alguns diziam: João ressuscitou dentre os mortos;
8 — ausente —
8 outros: Elias apareceu; e outros: Ressurgiu um dos antigos profetas.
9 Huteno HelotiꞋa mage hie “Nagaya aliꞋya vayaꞋniꞋa humatogeꞋya Yonina ageꞋya ago fakalitalageno falimaine. NaꞋa maꞋa kava nehie huꞋya avagema humainaya kanoa taꞋe?” huno nehuno Yisasima agesia kafena ati ayemaine.
9 Herodes, porém, disse: Eu mandei decapitar a João; quem é, pois, este a respeito do qual tenho ouvido tais coisas? E se esforçava por vê-lo.
10 Aposolo anagala eteꞋya “NaꞋa maꞋa kava huteta neꞋone.” huꞋya Yisasina me hapaigeno YisasiꞋa haviteno ani anagaꞋa amavaleno Petesaita kumatega ugahe katega umainae.
10 Ao regressarem, os apóstolos relataram a Jesus tudo o que tinham feito. E, levando-os consigo, retirou-se à parte para uma cidade chamada Betsaida.
11 NeꞋvageꞋya mukiꞋa veaꞋmoꞋya haviteꞋya akave agaitega ageno YisasiꞋa falu fala humateteno Anumaya KotiꞋma kava yagaisia yafe hamapaiteno kalima neꞋaliya veala alino kanale humatene.
11 Mas as multidões, ao saberem, seguiram-no. Acolhendo-as, falava-lhes a respeito do reino de Deus e socorria os que tinham necessidade de cura.
12 Une kigeꞋya tuelufuꞋa (12) anagaꞋamoꞋya Yisasite mage me hae “Tagaya vaya omai kaiyaga mainonafe mukiꞋa veaꞋmogamina humatesanageꞋya hanesia kumateꞋene noma hanesilegaene ute ete huꞋya faesaya nofeꞋene nesaya yafeꞋene atiyesae.” huꞋya humainae.
12 Mas o dia começava a declinar. Então, se aproximaram os doze e lhe disseram: Despede a multidão, para que, indo às aldeias e campos circunvizinhos, se hospedem e achem alimento; pois estamos aqui em lugar deserto.
13 Hageno YisasiꞋa mage huno hamapaiye “Tamakaitami kavela amamiho.” huno hamapaigeꞋya mage hae “Utama mukiꞋa mainaya veaꞋmogami kavela miya hiho huka nehano? Tagaipina osi kave kanoꞋa hane faefuꞋa (5) mayaene tole noyame kanoꞋagi huno hane.” huꞋya hae.
13 Ele, porém, lhes disse: Dai-lhes vós mesmos de comer. Responderam eles: Não temos mais que cinco pães e dois peixes, salvo se nós mesmos formos comprar comida para todo este povo.
14 Anifima mainaya vayala faefu tauseniꞋa (5,000) vayaꞋyaga mainayanagi YisasiꞋa agaiꞋenema tokaeꞋya nemaiya anagaꞋamogamife mage huno hamapaiye “HamapaigeꞋya fifitiꞋa (50) veaꞋne ‘Alitalu hutama maite maite hutama mopale maiho.’ hutama hamapaiho.” huno humaine.
14 Porque estavam ali cerca de cinco mil homens. Então, disse aos seus discípulos: Fazei-os sentar-se em grupos de cinquenta.
15 HamapaigeꞋya aniꞋa hute hute huꞋya mopale mainae.
15 Eles atenderam, acomodando a todos.
16 YisasiꞋa faefuꞋa (5) maya neꞋalino tole noyamene neꞋalino huteno ikapinaga agesaga huno Anumaya Kotitega huno muse huteno ani mayaene noyamene koliteno agaiꞋenema tokaeꞋya nemaiya anagaꞋa amamigeꞋya mukiꞋa veala amamite amamite humainae.
16 E, tomando os cinco pães e os dois peixes, erguendo os olhos para o céu, os abençoou, partiu e deu aos discípulos para que os distribuíssem entre o povo.
17 Amamite amamite hageꞋya mukiꞋa nageno amamu higeꞋya atalaya atupatapaꞋa aliꞋya tuelufuꞋa (12) kula aihavatemainae.
17 Todos comeram e se fartaram; e dos pedaços que ainda sobejaram foram recolhidos doze cestos.
18 Nago yupa YisasiꞋa agaiꞋage Anumaya Kotitega havinegegeꞋya agaiꞋenema tokaeꞋya nemaiya anagaꞋamoꞋya avate mainageno mage huno hamavige “VeaꞋmoꞋya nagaifena taꞋe huꞋya nehae?” huno hamavige.
18 Estando ele orando à parte, achavam-se presentes os discípulos, a quem perguntou: Quem dizem as multidões que sou eu?
19 HamavigegeꞋya kenonaꞋa mage huꞋya hae “NagoꞋa veaꞋmoꞋya kagaifena ‘Ti faleneꞋamatea Yoni maine.’ huꞋya hageꞋya nagoꞋa veaꞋmoꞋya kagaifena ‘Ilaiya maine.’ huꞋya hageꞋya nagoꞋa veaꞋmoꞋya ‘Anumaya Koti aune kanoa nayo ago falimainea kano falimainefiti eteno hetimaine.’ huꞋya nehae.” huꞋya hapaimainae.
19 Responderam eles: João Batista, mas outros, Elias; e ainda outros dizem que ressurgiu um dos antigos profetas.
20 Hapaigeno YisasiꞋa amakaifena mage huno hamavige “Tamakaya nagaifena taꞋe hutama nehae?” huno hamavigegeno PitaꞋa mage huno hie “Kagaya Kalaisigae Anumaya KotiꞋa taugafa aligatigahe hugatenea kano mainane.” huno hie.
20 Mas vós, perguntou ele, quem dizeis que eu sou? Então, falou Pedro e disse: És o Cristo de Deus.
21 Higeno YisasiꞋa tokiyaꞋage ke huno “Mani kea nagoꞋa veala hamaopaiho.” huno humaine.
21 Ele, porém, advertindo-os, mandou que a ninguém declarassem tal coisa,
22 YisasiꞋa mage huno hamapaiye “Soka vayaꞋene mono note kava vayaꞋene kahegi kema havilinaya anagaꞋene nagaila ikapinagati emainoa kanoa vayaꞋmo natenea kanomonihena ‘KahaoteꞋyakae.’ huꞋya hunatesageno tusiꞋa nagata aisigeꞋya nahaesageꞋna faligahue. FalisugeꞋya komufi hevainatesageꞋna tole yupa maiꞋna tagufa kanale falimainesufiti hetigahue.” huno humaine.
22 dizendo: É necessário que o Filho do Homem sofra muitas coisas, seja rejeitado pelos anciãos, pelos principais sacerdotes e pelos escribas; seja morto e, no terceiro dia, ressuscite.
23 Alitalu humaiya veaꞋnene agaiꞋaene tokaeꞋya nemaiya anagaꞋenefe mage huno hie “NagoꞋa veaꞋmoꞋya nagai nakaveꞋma visaya amakesa havinuꞋyahena amaugafama aliꞋya hai yana amakaveꞋno huteteꞋya nakaiꞋma nagata aisigeꞋna falisua kava hisaya amakesa haviteꞋya yafaga yosa kanaꞋaene kanaꞋaene kofiꞋya nakave aliꞋya visae.
23 Dizia a todos: Se alguém quer vir após mim, a si mesmo se negue, dia a dia tome a sua cruz e siga-me.
24 Nagola veaꞋmoꞋya maiyaꞋamima atafa huꞋya ali talakoma hulisayana maiyaꞋamimoꞋa falino afaya hapaegahigi nagoꞋa veaꞋmoꞋyama nagaifema hamainageꞋya maiyaꞋamima atalesaya veaꞋmoꞋya maiyaꞋamia aligatisugeꞋya agola aliꞋya maigahie.
24 Pois quem quiser salvar a sua vida perdê-la-á; quem perder a vida por minha causa, esse a salvará.
25 Nagola veaꞋmoꞋya mukiꞋa ma mopale mone fenoꞋyaga aliteꞋya maineꞋya falisagenoꞋa agola maige maige hisaya haimula ago atalenayanagiꞋya alimainaya mone fenoꞋamimoꞋa hanaꞋa huno amaya hugahie? AꞋao amaya ohugahie.
25 Que aproveita ao homem ganhar o mundo inteiro, se vier a perder-se ou a causar dano a si mesmo?
26 NagoꞋa veaꞋmoꞋya keꞋniꞋaene nagaiꞋenefema amakaye huꞋya ‘AoteꞋyamaꞋae.’ huꞋya hunatesayana nagaya ikapinagati emainoa kanoa vayaꞋmo natenea kanomoꞋna esua kanafina tokiya hale yaniꞋaene Nenafana tokiya hale yamaꞋaene alu aotage ensole anagaꞋamoꞋyaenema eteꞋna esuana aniꞋa huꞋna ani veaꞋnehena nagaye huꞋna ‘TamahaoteꞋyatamie.’ humategahue.
26 Porque qualquer que de mim e das minhas palavras se envergonhar, dele se envergonhará o Filho do Homem, quando vier na sua glória e na do Pai e dos santos anjos.
27 Tamagelafa huꞋna tamahanepauve nagoꞋa veala maleꞋma hetimainaya veaꞋmoꞋya aupaꞋa ofaligahayanagiꞋya hagoteꞋya Anumaya KotiꞋma kava yagaisia kanaꞋamoꞋma efalote hisia yana agegahae.” huno humaine.
27 Verdadeiramente, vos digo: alguns há dos que aqui se encontram que, de maneira nenhuma, passarão pela morte até que vejam o reino de Deus.
28 YisasiꞋa mani kea huteno seveniꞋa (7) kana maiteno Pitana Yonina Yemesigamina amavaleno Anumayamotega ke huno havigegahe agoꞋyafi haimainae.
28 Cerca de oito dias depois de proferidas estas palavras, tomando consigo a Pedro, João e Tiago, subiu ao monte com o propósito de orar.
29 Haimainageno YisasiꞋa Anumayamotega ke huno havinegegeno augosamoꞋa alino alu augosa kaligeno kenaꞋamoꞋa efeꞋage huno alave alave humaine.
29 E aconteceu que, enquanto ele orava, a aparência do seu rosto se transfigurou e suas vestes resplandeceram de brancura.
30 — ausente —
30 Eis que dois varões falavam com ele: Moisés e Elias,
31 — ausente —
31 os quais apareceram em glória e falavam da sua partida, que ele estava para cumprir em Jerusalém.
32 Ani kaiyekea nehageꞋya PitaꞋene anagaꞋamoꞋyaene amaukalokalo higeꞋya faemainafiti aupaꞋa hetiꞋya agayana YisasiꞋa tokiya hale yamaꞋaene avate tokaeꞋana hetimaiꞋa kanolataꞋene amakemainae.
32 Pedro e seus companheiros achavam-se premidos de sono; mas, conservando-se acordados, viram a sua glória e os dois varões que com ele estavam.
33 NeꞋamakageꞋana ani lole kanolatana Yisasina ataleꞋana ugahe nehaꞋageno PitaꞋa Yisasife mage hie “Anumayamoga tagaya male maunana kanale ya hie. Katega nona taliꞋa (3) kilamatesune. Kagaila nagolagi Mosesena nagolagi Ilaiyana nagolagi huno hanesie.” huno hianagi agesa havilama ohuno ani kea hapaiye.
33 Ao se retirarem estes de Jesus, disse-lhe Pedro: Mestre, bom é estarmos aqui; então, façamos três tendas: uma será tua, outra, de Moisés, e outra, de Elias, não sabendo, porém, o que dizia.
34 Hanepaigeno nago siaꞋmoꞋa evaꞋyi huno alino aiso humategeꞋana Mosesegani Ilaiyagania ani siapi falaꞋageꞋya PitaꞋene anagaꞋamoꞋyaene tusiꞋa koli humainae.
34 Enquanto assim falava, veio uma nuvem e os envolveu; e encheram-se de medo ao entrarem na nuvem.
35 Koli nehageno siapinagati ala kefiti age aino mage huno hie “Mani kanoa nagaiꞋni nafaꞋne ago hapaliꞋna hutenoa nafaꞋnegi agai kea haviho.” huno hamapaimaine.
35 E dela veio uma voz, dizendo: Este é o meu Filho, o meu eleito; a ele ouvi.
36 HamapaigeꞋya ani kea haviteꞋya agayana YisasiꞋa agaiꞋage mainegeꞋya ageteꞋya ke ohuꞋya mainayanagiꞋya ani kanafina nagoꞋa veala hamaꞋopainae.
36 Depois daquela voz, achou-se Jesus sozinho. Eles calaram-se e, naqueles dias, a ninguém contaram coisa alguma do que tinham visto.
37 FaeteꞋya kotigeꞋya YisasiꞋene PitaꞋene YoniꞋene YemesiꞋene ani agoꞋya neꞋataleꞋya elavigeꞋya kasagoꞋya veaꞋmoꞋya Yisasi agegahe emainae.
37 No dia seguinte, ao descerem eles do monte, veio ao encontro de Jesus grande multidão.
38 Aya veaꞋnefiti nago kanomoꞋa hetino ala kefiti mage huno hie “Humavenelina kanomoga tusiya huꞋna kahavinegoe. Aiya nagoke ne nafaꞋneꞋniꞋagi mego.
38 E eis que, dentre a multidão, surgiu um homem, dizendo em alta voz: Mestre, suplico-te que vejas meu filho, porque é o único;
39 KanaꞋaene kanaꞋaene Kefo AvamuꞋmoꞋa agusafinaga haimainegeno nafaꞋneꞋnimoꞋa ala kegefafiti ke nehigeno Kefo AvamuꞋmoꞋa aige hafalege huneꞋategeno avayafitila efeꞋage agalemoꞋa selu selu nehigeno augafa alino haviya nehuno aupaꞋa ataleno oꞋvisia kava nehie.
39 um espírito se apodera dele, e, de repente, o menino grita, e o espírito o atira por terra, convulsiona-o até espumar; e dificilmente o deixa, depois de o ter quebrantado.
40 NaꞋa higeꞋna kagaiꞋene tokaeꞋya nemaiya anagakaꞋmogamife ani Kefo Avamula nafaꞋneꞋnimo agusafinagati anatitalesae huꞋna hamavige hamavige hugetoana amuha ohunaya yafe anati oꞋatalenae.” huno hie.
40 Roguei aos teus discípulos que o expelissem, mas eles não puderam.
41 Higeno YisasiꞋa mage huno hamapaiye “Vae tamakaya meni kanafima mainaya veaꞋmogatama nagaife havitama tamakupi maletama tametiti ohutama fatago hutama nomaiye. AniꞋa haya yafe kasalo nenahaegi naꞋmagi yupa tamakaiꞋenena mainesugetama nagaife tamakupi malegahae?” nehuno ani nafaꞋnemo nefafe “NafaꞋnekaꞋa avaleka eno.” huno hie.
41 Respondeu Jesus: Ó geração incrédula e perversa! Até quando estarei convosco e vos sofrerei? Traze o teu filho.
42 Higeno ani nafaꞋnea yaufa avaleno neꞋegeno Kefo AvamuꞋmoꞋa alino mopafi ailakatitalegeno faemaineno kasegase nehigeno YisasiꞋa ageteno Kefo AvamuꞋmofe kemakino “Ataleka hatilavio.” huno hutegeno hatilavigeno ani nafaꞋnea alino kanale huteteno nefana amine.
42 Quando se ia aproximando, o demônio o atirou no chão e o convulsionou; mas Jesus repreendeu o espírito imundo, curou o menino e o entregou a seu pai.
43 — ausente —
43 E todos ficaram maravilhados ante a majestade de Deus. Como todos se maravilhassem de quanto Jesus fazia, disse aos seus discípulos:
44 — ausente —
44 Fixai nos vossos ouvidos as seguintes palavras: o Filho do Homem está para ser entregue nas mãos dos homens.
45 HigeꞋya ani kemona aepaꞋamoꞋa ago falakimaineafe havilama ohunagi koli huꞋya ani kemo aepaꞋahena haviokenae.
45 Eles, porém, não entendiam isto, e foi-lhes encoberto para que o não compreendessem; e temiam interrogá-lo a este respeito.
46 YisasiꞋene tokaeꞋya nemaiya anagaꞋmoꞋya “Tagaipima uhakotemainea kanotia ta maine?” huꞋya huteꞋya ani yateti ke vaimainae.
46 Levantou-se entre eles uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 YisasiꞋa amakaipima hanea amaku amakesa ago haviteno nagola osi nafaꞋnea avaleno avate hetitene.
47 Mas Jesus, sabendo o que se lhes passava no coração, tomou uma criança, colocou-a junto a si
48 Ateteno mage huno hamapaiye “NagoꞋa veaꞋmoꞋya nagaifema huꞋya ma osi nafaꞋne avaleꞋya falu fala hutesayana nagaiꞋene navaleꞋya falu fala hunatae. NagaiꞋma navaleꞋya falu fala hunatesayana hunatenea kanoene avalemainae. Tamakaipina ‘OsiꞋa afa kano kana huꞋna mainoe.’ huno hisia kanomoꞋa tamakaila tamakaseno kava kano maine.” huno hamapaiye
48 e lhes disse: Quem receber esta criança em meu nome a mim me recebe; e quem receber a mim recebe aquele que me enviou; porque aquele que entre vós for o menor de todos, esse é que é grande.
49 YoniꞋa mage huno hie “Kava kanomoga tagaya agonana nago kanomoꞋa kagai kagi neꞋayeno Kefo Avamula veaꞋmogami amakusafinagati amanatigeta ageteta kagaiꞋenema kakave nohia yafe ‘AniꞋa ohuo.’ huta nagalu huneꞋatone.” huno hie.
49 Falou João e disse: Mestre, vimos certo homem que, em teu nome, expelia demônios e lho proibimos, porque não segue conosco.
50 Higeno YisasiꞋa agaife mage huno hie “Ani kanoa alitama nagalu hu oꞋateho. Vaya nagoꞋmo kamema hu otamatesiana nelamafuꞋya mainae.” huno hapaiye.
50 Mas Jesus lhe disse: Não proibais; pois quem não é contra vós outros é por vós.
51 YisasiꞋa ikapinaga haisia kanamoꞋa aupa higeno Yelusalemu visia agesa havino tokiya vaiteno katega umaine.
51 E aconteceu que, ao se completarem os dias em que devia ele ser assunto ao céu, manifestou, no semblante, a intrépida resolução de ir para Jerusalém
52 NagoꞋa anagaꞋa talo tala hisaya yafe hagoteno humategeꞋya nago Samelia kumate uꞋya vayafe mage huꞋya hae “YisasiꞋa egahigi mukiꞋa yana talo tala hiho.” huꞋya mo hamapaimainae.
52 e enviou mensageiros que o antecedessem. Indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos para lhe preparar pousada.
53 Samelia kumate veaꞋmoꞋya YisasiꞋa Yelusalemu ugahe hia yafe amakesa haviteꞋya mage huꞋya hae “Tagaya avaleta ali falu fala hu oꞋategahune.” huꞋya hae*.
53 Mas não o receberam, porque o aspecto dele era de quem, decisivamente, ia para Jerusalém.
54 AgaiꞋenema toꞋkaeꞋana nemaiꞋa kanolatana Yemesigani Yonigani ani kavaꞋma haya kavala ageteꞋana mage haꞋe “Vae Anumayamoga kahaisiana taꞋagaya ikapinagati atahe ke hisuꞋageno ata maleno ani veala asagalisie?” huꞋana haꞋe.
54 Vendo isto, os discípulos Tiago e João perguntaram: Senhor, queres que mandemos descer fogo do céu para os consumir?
55 HaꞋageno YisasiꞋa maiyahae huno keꞋanamakiteno “AꞋao aniꞋa ohiꞋo.” huno humaine.
55 Jesus, porém, voltando-se os repreendeu [e disse: Vós não sabeis de que espírito sois].
56 Huteno anileti neꞋataleꞋya alu kumatega umainae.
56 [Pois o Filho do Homem não veio para destruir as almas dos homens, mas para salvá-las.] E seguiram para outra aldeia.
57 Katega neꞋuꞋya nago kanomoꞋa Yisasifena mage huno humaine “MukiꞋa kumate visanana nagaya kakave ugahue.” huno hie.
57 Indo eles caminho fora, alguém lhe disse: Seguir-te-ei para onde quer que fores.
58 Higeno YisasiꞋa kenonaꞋa mage huno hapaiye “Kepu yagamoꞋya faesaya komuꞋamia mopafinaga hanegi namamogamina noꞋamia haneanagi ikapinagati emainoa kanoa vayaꞋmo natenea kanomoꞋna faesua noniꞋa omale.” huno hie.
58 Mas Jesus lhe respondeu: As raposas têm seus covis, e as aves do céu, ninhos; mas o Filho do Homem não tem onde reclinar a cabeça.
59 Nago kanohe mage huno hapaiye “Nakave eno.” huno higeno mage huno humaine “Alanimogae nenafana falisigeꞋna aliꞋna hevaiteteꞋna kakavela ugahue.” huno hie.
59 A outro disse Jesus: Segue-me! Ele, porém, respondeu: Permite-me ir primeiro sepultar meu pai.
60 Higeno YisasiꞋa mage huno kenonaꞋa hapaiye “Atalo nagai kea ohavinesaya veala amaku amamemaꞋamo falimainaya veaꞋmoꞋya falia kanomona aliꞋya hevaitegahae amakaiꞋami yanagi kagaya neꞋataleka veaꞋmogamite Anumaya Koti kava yagaimatesia kaiyekea mukiꞋa veaꞋmogamina hamapaiyo.” huno hie.
60 Mas Jesus insistiu: Deixa aos mortos o sepultar os seus próprios mortos. Tu, porém, vai e prega o reino de Deus.
61 Nago kanomoꞋa hetino mage huno hapaiye “Alanimogae kagai kakave malegahe huanagi natalegeꞋna nenafa nopi mainaya veala nayana amamite amamite huteꞋna kakavela vano.” huno hie.
61 Outro lhe disse: Seguir-te-ei, Senhor; mas deixa-me primeiro despedir-me dos de casa.
62 Higeno YisasiꞋa kenonaꞋa mage huno hapaiye “NagoꞋa veamoꞋya avina yama kaligahena amakavelega maiyahae huꞋya moge mege hinuꞋyahena Anumaya KotiꞋa aniꞋa hisaya veafena ‘Nagai aliꞋya alitama veamogamite kava yakaisua kea hamapaiho.’ huno ohugahie.”
62 Mas Jesus lhe replicou: Ninguém que, tendo posto a mão no arado, olha para trás é apto para o reino de Deus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.