Mateus 26
Ya bàbànán ne Dios nga nesúrát kiya baru wa túlag Genesis se Exodus (ISD) vs ARIB
1 Ay kane din na mabalin ne Jesus nga magkakagi kadatun na nesur-súru na, ay nán na kadatu tù-tùgúdán na,
1 E havendo Jesus concluído todas estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 “Ammu nu wa duwa ngalgaw wala ngin, ay se yala màwa ya piyasta. Iyà nga nengágan da kitun ka An-anà Tolay, ay ipatiliw dà, ay se dà a ilansa ki krus,” nán na.
2 Sabeis que de hoje a dois dias celebrar-se-á a páscoa, e o Filho do homem será entregue para ser crucificado.
3 Kitun na oras, ay nagguurnung datu ap-apu datu pappádi se datu pangmanàman datu Judyu kitu balay ne Caifas nga nangátu wa pádi.
3 Depois se reuniram os principais sacerdotes e os anciãos do povo no pátio da casa do sumo sacerdote, chamado Caifás;
4 Ay se da nga naggaamomanán nu mapaanna ya kuwaan da ta senu nalingad ya anniliw da ke Jesus se ya ammatay da kaggína.
4 e deliberaram prender a Jesus à traição e tirar-lhe a vida.
5 Ay nán da nga, “Akkan tada nga ipàmu kiya piyasta ta magariguddò daya tolay,” nán da.
5 Mas diziam: Durante a festa, não; para que não haja tumulto entre o povo.
6 Ay kane atán de Jesus ka Betania kitu balay de Simon, tu naglappang kitun,
6 Estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 ay uwad babay ya nangitúgut ka tangabutilya nga nangína pànang nga talibangug. Ay kane atán ne Jesus nga magtutúgaw wa mangán, ay inumbet tu babay, ay se na nga isiyasiyà tu talibangug kitu úlu ne Jesus.
7 chegou-se a ele uma mulher que trazia um vaso de alabastro com precioso perfume, e lho derramou sobre a cabeça, quando ele estava à mesa.
8 Ngamay kane masingan datu tù-tùgúdán na tu kuwaan natu babay, ay nalùsaw da nga nán da, “Taanna, tura na nga dadàlan ya talibangug kiyán?
8 Vendo isto, seus discípulos indignaram-se e disseram:
9 Adu kuma ya paglakúwán na kiyán nu iláku na, ay se na nga idde kuma ya pirà kadaya napubri,” nán da.
9 Para que este desperdício? Pois o perfume podia ser vendido por muito dinheiro, e ser este dado aos pobres.
10 Ay ammu ne Jesus tu kag-kagiyan da, ay tútu nán na kaggída, “Taanna, tura nu wa lùsawan ya babay ta, ay napiya mà ya kinuwa na kiyà!
10 Mas Jesus, percebendo isto, disse-lhes: Por que molestais essa mulher? ela me fez uma boa obra.
11 Daya napubri, ay kabul-bulun nuda peyang, ngamay nu iyà, ay akkan.
11 Pois os pobres sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes;
12 Kídi ya inangngípu na kiyà kídi ya talibangug ay ittu ya angngisagána na kiyà kiya pannaketaman ku.
12 derramando ela este perfume sobre o meu corpo, fê-lo para a minha sepultura.
13 Ay ikagì kadakayu nga oray kawà na kídi kalawagán ya kebàbànánan naya Napiya nga Dámag, ay mebàbànán pe ya kinuwa nedi ya babay ka panamdammán da kaggína,” nán ne Jesus.
13 Em verdade vos digo que onde quer que for pregado em todo o mundo este Evangelho, será também contado para memória sua o que ela fez.
14 Ay se yala nga nawe kadatu ap-apu datu pappádi tu isa kadatu sangapúlu se duwa, tu nagngágan ka Judas Iscariote.
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi ter com os principais sacerdotes,
15 Ay nán na kaggída, “Nágan naya idde nu kiyà nu mepatiliw ku kadakayu we Jesus?” nán na. Ay tútu tinangdánan da ka tallu púlu wa pinaláta nga silber.
15 e lhes disse: Que me quereis dar e eu vo-lo entregarei? Eles lhe pesaram trinta moedas de prata.
16 Ay díkod, nanggayát kitun, ay isingasingan na ngin ya angngipatiliw na ke Jesus.
16 Desde então Judas buscava oportunidade para o entregar.
17 Ay kitu nunna nga algaw natu piyasta nga angngán da ka sinápay ya áwan pamalbád, ay inumbet datu tù-tùgúdán ne Jesus. Ay nán da kaggína, “Kawà na nga balay ya piyám ma pangisaganáan mi ka panggídám tada kídi nga piyasta?” nán da.
17 Ora, no primeiro dia dos pães ázimos, vieram os discípulos a Jesus, e perguntaram: Onde queres que façamos os preparativos para comeres a páscoa?
18 Ay nán na kaggída, “Mawe kayu kiya íli, ay se nu wala nga sapúlan nge kuwa. Ay ikagi nu kaggína nga nán nu, ‘Nán ne Misturu nga inumbet tin tu oras na. Ay idi balay mu kanu ya panggidáman mi kídi nga piyasta,’ nán nu,” nán ne Jesus.
18 Respondeu-lhes: Ide à cidade ter com certo homem, e dizei-lhe que o Mestre diz: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a páscoa com meus discípulos.
19 Ay kinurug datu tù-tùgúdán na tu nebílin na kaggída. Ay tútu nawe da nga nesagána tu panggidáman da kitun na piyasta.
19 Eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado, e prepararam a páscoa.
20 Ay kane gabi yin, ay nagdudúwa de Jesus se datu sangapúlu se duwa nga tù-tùgúdán na nga mangán.
20 À tarde estava ele sentado à mesa com os doze discípulos.
21 Ay kitu kowad da ngin na magkakán, ay nán ne Jesus kaggída, “Ipà-painunnà a ikagi kadakayu, nga atán kadakayu ya mangipatiliw kiyà,” nán na.
21 Enquanto comiam, declarou Jesus: Em verdade vos digo que um de vós me trairá.
22 Ay tútu nagpannakit da pànang ngámin. Ay nán tu isaisa kaggída, “Akkan iyà yán, Apu” nán da.
22 Eles, muitíssimo contristados, começaram um por um a perguntar-lhe: Porventura sou eu, Senhor?
23 Ay summungbát te Jesus nga nán na, “Tu negindán kiyà nga nangidnat kitu sinápay na kitu malúkung, ay aggína ya mangipatiliw kiyà.
23 Ele respondeu: O que põe comigo a mão no prato, esse é o que me trairá.
24 Ngamay màwa mà kammala ngin nin kiyà nga nengágan da kitun ka An-anà Tolay ya ummán kitu nán naya nesúrát ta bàbànán ne Dios mepanggap kiyà. Ngamay kakal-kalakkán ya tolay ya mangipatiliw kiyà. Napì-piya kuma ngala kaggína nu akkan tagge neanà,” nán na.
24 O Filho do homem vai-se, segundo está escrito a seu respeito, mas ai daquele por quem o Filho do homem é traído! melhor fora para esse homem se não houvesse nascido.
25 Ay tu Judas nga ittu tu mangipatiliw kaggína, ay nán na, “Apu, iyà nád ya nán mu?” nán na. Ay nán ne Jesus kaggína, “Nakagi mu win!” nán na.
25 Judas, que o traiu, perguntou: Porventura sou eu, Mestre? Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste.
26 Ay kitu agkakán da, ay nangalà e Jesus ka sinápay, ay se yala nagiyáman ke Dios, ay se na sinappitappig se na nekípát kadatu tù-tùgúdán na nga nán na, “Alà nu ta kanan nu. Tú idi ya baggì,” nán na.
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão e, abençoando-o, o partiu e o deu aos discípulos, dizendo: Tomai, comei; isto é o meu corpo.
27 Ay se na la pe ya inalà tu binásu wa inuman da, ay se yala nagiyáman. Ay se na nidde kaggída nga nán na, “Uminum kayu ngámin kídi,” nán na.
27 Tomando o cálice, rendeu graças e deu-lho, dizendo: Bebei dele todos;
28 “Ta tú idi ya dágà a katungpálan naya baru nga kari ne Dios kadaya tolay. Mearúyut ya dágà ta senu mapakawan daya bas-básul daya adu wa tolay.
28 porque este é o meu sangue, o sangue da aliança, que é derramado por muitos para remissão de pecados.
29 Ay ikagì kadakayu nga akkan nà in na uminum kídi ya mainum nga nàwa ki digu búnga úbas, panda kiya angnginum ku manin kídi nga kabulun takayu win kiya pangiturayán naya Amà.”
29 Mas digo-vos que desta hora em diante não beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que o hei de beber novo convosco no reino de meu Pai.
30 Ay kane mabalin da nga mangansiyon ka isa nga kansiyon, ay lummawán da, ay se da mawe kitu bantay Olivo.
30 E tendo cantado um hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
31 Ay nán ne Jesus kaggída, “Kídi nga gabi, ay pagtataláwan dà ngámin gapu kiya màwa kiyà. Ata atán na nesúrát kiya bàbànán ne Dios nga nán na,
31 Então Jesus lhes disse: Todos vós esta noite vos escandalizareis de mim; pois está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho se dispersarão.
32 “Ngamay nu lumtu wà in, ay inunnaán takayu ka Galilea,” nán na.
32 Todavia, depois que eu ressurgir, irei adiante de vós para a Galiléia.
33 Ay nán ne Pedro kaggína, “Ay oray nu pagtataláwan daka ngámin gapu kiya màwa kikaw, ay akkan taka paglikudán,” nán na.
33 Mas Pedro, respondendo, disse-lhe: Ainda que todos se escandalizem de ti, eu nunca me escandalizarei.
34 Ngamay nán ne Jesus kaggína, “Kagiyan ku kikaw ya kurug nga, kídi ya gabi, ki di pikam aggiittaráut daya anù kiya danni láwa ay namìluwán nà in na netuláyaw,” nán na.
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que esta noite, antes que o galo cante três vezes me negarás.
35 Ay nán manin ne Pedro, “Oray nu metangatay yà kikaw, ay kurug ga akkan taka nga ituláyaw,” nán na. Ay ittu pe yán tu kinagi ngámin datu tù-tùgúdán na.
35 Respondeu-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo algum te negarei. E o mesmo disseram todos os discípulos.
36 Ay se yala manin na nawe de Jesus kitu giyán na Getsemani. Ay nán na kadatu tù-tùgúdán na, “Magtutúgaw kayu wala kídi ta mawe yà a magkarárag kitúni,” nán na.
36 Então foi Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani, e disse aos discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Ay nebulun na de Pedro se datu duwa nga annánà tu Zebedeo. Ay nanggayát ta mariribù, ay magpannakit pànang pe.
37 E levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Ay nán na kaggída, “Magpannakit tà pànang, ay ummán nà ka matay gapu kídi ya pannakit ku. Magbansi kayu kídi ngamay mepagpúyát kayu kiyà,” nán na.
38 Então lhes disse: A minha alma está triste até a morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 Ay nawe kitu ad-adayyu, ay se la nagukkab kitu lusà, ay se yala magkarárag, nga nán na, “Ama, nu mabalin kuma ngala, ay ilísi nà kídi ya pannakatay ku, ngamay akkan ya piyán ku ya masúrut, nu di ya piyán mu kampela ngin,” nán na.
39 E adiantando-se um pouco, prostrou-se com o rosto em terra e orou, dizendo: Meu Pai, se é possível, passa de mim este cálice; todavia, não seja como eu quero, mas como tu queres.
40 Ay kane magulli kitu giyán datu tallu wa tù-tùgúdán na, ay dinatang nada nga magkakatúdug. Ay nán na ke Pedro, “Pedro akkan nu mabaal gane, ya mepagpúyát kiyà ka oray isa ngala nga oras?
40 Voltando para os discípulos, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Assim nem uma hora pudestes vigiar comigo?
41 Magpúyát kayu, ay se magkarárag kayu ta senu malisiyán nu din daya kepar-paroán nu. Kurug ga piyán nu kiya uray nu ya akkan meparò ngamay nakapsut ya baggi nu,” nán na.
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Ay pinidduwa na manin tu nawe nagkar-karárag kitu ad-adayyu. Ay nán na nga nagkarárag, “Ama, nu akkan mabalin na di màwa idi kiyà, ay ya piyám mala ya màwa,” nán na.
42 Retirando-se mais uma vez, orou, dizendo: Pai meu, se este cálice não pode passar sem que eu o beba, faça-se a tua vontade.
43 Ay inumbet manin kitu giyán datu tù-tùgúdán na, ay dinatang nada manin na magkakatúdug ta akkan da nga marngát datu mata da.
43 E, voltando outra vez, achou-os dormindo, porque seus olhos estavam carregados.
44 Ay díkod, pinanáwan nada, ay se yala nawe nagkarárag. Ay ittu kam tu nekagi na kitu karárag na kídi ya kapamìlu na.
44 Deixando-os novamente, foi orar terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Ay se yala inumbet kadatu tù-tùgúdán na, ay nán na kaggída, “Matúdug kayu pikam ma magimáng? Inumbet tin tu oras sa angngipatiliw da kiyà a nengágan da kitun ka An-anà Tolay kadaya maragbásul.
45 Então voltou para os discípulos e disse-lhes: Dormi agora e descansai. Eis que é chegada a hora, e o Filho do homem está sendo entregue nas mãos dos pecadores.
46 Bumángun kayu ta mawe tada ngin. Sinnan nu kod. Atán nin tu mangipatiliw kiyà,” nán na.
46 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
47 Ay kitu akun-oni pikam ne Jesus, ay inumbet tu Judas nga isa kadatu sangapúlu se duwa nga tù-tùgúdán na. Ay kabbulun na datu adu wa tolay ya nagtagiampiláng se nagtagipapangkur nga ittu datu nebon datu ap-apu datu pappádi se datu pangmanàman datu Judyu.
47 E estando ele ainda a falar, eis que veio Judas, um dos doze, e com ele grande multidão com espadas e varapaus, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Ay tu Judas nga ittu tu mangipatiliw kaggína, ay nekagi na ngin ya pakammuwán datu tolay ke Jesus. Ata nán na kaggída, “Ya tolay ya umàán ku, ay aggína ngin. Dugkamman nu!” nán na.
48 Ora, o que o traía lhes havia dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é: prendei-o.
49 Ay díkod kane umbet, ay nagkaw-át ke Jesus se na nán, “Mapaanna ngin, Misturu?” nán na, ay se na nga ummàán.
49 E logo, aproximando-se de Jesus disse: Salve, Rabi. E o beijou.
50 Ay nán ne Jesus kaggína, “Opun, kuwaan mu win ya gákat mu kídi,” nán na.
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, a que vieste? Nisto, aproximando-se eles, lançaram mão de Jesus, e o prenderam.
51 Ay inásut natu isa kadatu kabbulun ne Jesus tu ampiláng na, ay se na nga kintab tu asassu natu nangátu wa pádi. Ay nataptáp pala tu talínga na.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, puxou da espada e, ferindo o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe uma orelha.
52 Ngamay nán ne Jesus kaggína, “Ippáy mu kammin ya ampiláng mu kiya balay na, áta daya magtag-tagiampiláng ka ippapatay da, ay ampiláng pe ya katayán da,” nán na.
52 Então Jesus lhe disse: Mete a tua espada no seu lugar; porque todos os que lançarem mão da espada, à espada morrerão.
53 “Dálin nu kid nga akkan ku annung ya makigdù kiya Amà, ay se dágus sala nga mangibon ka rinibu-ríbu wa anghel na?” nán na.
53 Ou pensas tu que eu não poderia rogar a meu Pai, e que ele não me mandaria agora mesmo mais de doze legiões de anjos?
54 “Ngamay nu ittu yán ya kuwaan ku, ay mapaanna lugud ya kàwa kurug daya bàbànán ne Dios nga nesúrát? Ay nán na mà nga màwa dedi!” nán na.
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim convém que aconteça?
55 Ay se yala nán ne Jesus kadatu adu wa tolay, “Tirung ngà ka nán nu ta! Ta tura kayu wa nagtagiampiláng se nagtagipapangkur ra inumbet ta maniliw kiyà! Atán nà mà peyang kiya algaw wa magtùgud kiya Templo, ay tura dà akkan na tiniliw kitun kam?” nán na.
55 Disse Jesus à multidão naquela hora: Saístes com espadas e varapaus para me prender, como a um salteador? Todos os dias estava eu sentado no templo ensinando, e não me prendestes.
56 “Ngamay nàwa dedi ta senu màwa datu nesur-súrát datu pagbàbànánan ne Dios kitun,” nán ne Jesus.
56 Mas tudo isso aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos, deixando-o fugiram.
57 Ay se da la nippan ne Jesus kitu balay ne Caifas nga nangátu wa pádi, áta ittu tu nagguurnúngán datu maragtùgud ka lintag se datu pangmanàman da.
57 Aqueles que prenderam a Jesus levaram-no à presença do sumo sacerdote Caifás, onde os escribas e os anciãos estavam reunidos.
58 Ay gummunud pe ye Pedro may nagpal-palodi yala panda kitu amuwág tu balay natu nangátu wa pádi. Ay kane atán kitu amuwág gin, ay nepagtutúgaw kadatu guwardiya ta sinnan na nu nágan tu màwa.
58 E Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote; e entrando, sentou-se entre os guardas, para ver o fim.
59 Ay ngámin datu ap-apu datu pappádi se datu pangmanàman da se datu maragtùgud ki lintag ga nagguurnung kitúni, ay magsap-sápul da ka oray busid dala ngin na ipabásul da ke Jesus ta senu mabalin da nga papatay.
59 Ora, os principais sacerdotes e todo o sinédrio buscavam falso testemunho contra Jesus, para poderem entregá-lo à morte;
60 Ngamay áwan da nga masmà oray nu adu win datu nagsistígu ka busid. Ay se yala uwad duwa tolay ya nagsíkád.
60 e não achavam, apesar de se apresentarem muitas testemunhas falsas. Mas por fim compareceram duas,
61 Ay nán da, “Nán nedi ya tolay nga mabalin na kanu wa gabbán ya Templo, ay se na ipasíkád kanu kammin kiya unag tallu walgaw,” nán da.
61 e disseram: Este disse: Posso destruir o santuário de Deus, e reedificá-lo em três dias.
62 Ay nagsíkád tu nangátu wa pádi se na nán ke Jesus, “Inna ya mesungbát mu kiyán na ipabásul da kikaw?” nán na.
62 Levantou-se então o sumo sacerdote e perguntou-lhe: Nada respondes? Que é que estes depõem contra ti?
63 Ngamay akkan nagun-úni ye Jesus. Ay nán manin tu nangátu wa pádi kaggína, “E Dios ay maggigìna kídi. Ikagim lugud tutu wala kadakami nu kurug ga ikaw ya An-anà ne Dios nga ittu ya Cristo?” nán na.
63 Jesus, porém, guardava silêncio. E o sumo sacerdote disse-lhe: Conjuro-te pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho do Deus.
64 Ay tútu nán ne Jesus kaggína, “Ay kinagi mu mà in,” nán na. “Ngamay ikagì pe kadakayu nga, manggayát kídi yin ka panda, ay mammuwán nu nga iyà nga nengágan da kitun ka An-anà Tolay, ay magtugaw wà kiya padne diwanán ne Dios. Ay masingan nu pe nga umbet tà a mebulun ki angap nga maggayát ka lángit,” nán na.
64 Respondeu-lhe Jesus: É como disseste; contudo vos digo que vereis em breve o Filho do homem assentado à direita do Poder, e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Ay kane magìna natu nangátu wa pádi tu kinagi ne Jesus, ay pinìsi na tu bádu na kampela ngin nin. Ay se na nán, “Pangirupat na ke Dios datu kinag-kagi na á! Akkan tada masápul lin daya sistígu, áta nagìna nu mà in ya angngirupat na ke Dios.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou; para que precisamos ainda de testemunhas? Eis que agora acabais de ouvir a sua blasfêmia.
66 Ay nágan naya nán nu?” nán na kadatu kabbulun na. Ay, “Masápul la matay a, ta ittu mà yán ya rabbang na gapu kiya básul na,” nán da nga summungbát.
66 Que vos parece? Responderam eles: É réu de morte.
67 Ay se da nga linutában tu murang na, ay se da pe ya sulusúlung. Ay timpit pe datu duddúma.
67 Então uns lhe cuspiram no rosto e lhe deram socos;
68 Ay nán da ke Jesus nga sikkaamítang, “Gattuam mán lugud Cristo nu iinna ya nampit kikaw!” nán da.
68 e outros o esbofetearam, dizendo: Profetiza-nos, ó Cristo, quem foi que te bateu?
69 Ay e Pedro, ay uwad da magtutúgaw kitu lasi, kitu amuwág natu agbustigarán da. Ay ummadanni kaggína tu isa nga babay ya asassu. Ay nán na, “Ikaw pe tu kabul-bulun ne Jesus nga iGalilea á!” nán na.
69 Ora, Pedro estava sentado fora, no pátio; e aproximou-se dele uma criada, que disse: Tu também estavas com Jesus, o galileu.
70 “Akkan ku am-ammu ya kag-kagiyam,” nán ne Pedro nga nagtuláyaw kaggída ngámin.
70 Mas ele negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Ay nawe manin kitu balkon, ay uwad manin na nakasingan kaggína nga asassu wa babay. Ay nán natu babay kadatu atán kitúni, “Kabulun ne Jesus nga iNazaret ide ya tolay,” nán na.
71 E saindo ele para o vestíbulo, outra criada o viu, e disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o nazareno.
72 Ay nagtuláyaw manin ne Pedro. “Am-ammù kadi yán na tolay,” nán na nga nesipata.
72 E ele negou outra vez, e com juramento: Não conheço tal homem.
73 Ay kane daddán manin, ay umadanni datu tolay ya atán kitúni ke Pedro. Ay nán da, “Kurug mà nga isa ka kaggída, áta melásin nala kiya áyug naya panaggun-únim,” nán da.
73 E daí a pouco, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Certamente tu também és um deles pois a tua fala te denuncia.
74 Ay tútu pinagsingánan na ngin tu baggi na nga nagsipata. “Akkan ku am-ammu yán na tolay,” nán na.
74 Então começou ele a praguejar e a jurar, dizendo: Não conheço esse homem. E imediatamente o galo cantou.
75 Ay se ittu pe yin tu inakadamdam ne Pedro kitu kinagi ne Jesus kaggína nga, “Kiya di pikam ma nakapagittaráut daya anù, ay namìluwán nà in na netuláyaw,” nán na. Ay tútu lummawán ne Pedro, ay se tutu wala nga summángit.
75 E Pedro lembrou-se do que dissera Jesus: Antes que o galo cante, três vezes me negarás. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.