Gênesis 31
Anutu Täŋo Man (IOU) vs NTLH
1 Jekoptä kädet ude täŋ yäpmäŋ äbäŋtäyon Laban täŋo nanakiyetä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; Jekoptä nan täŋikŋatpäŋ nan täŋo tuŋum kudup yäyomägatak. Tuŋum äma täyak uwä nan täŋo tuŋum terak täyak yäk. Man ude yäŋirä Jekoptä nadäŋkuk.
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Täŋpäŋ ŋode imaka kaŋpäŋ nadäŋkuk; Äwo apiŋo not säkgämän nämo täŋ namik täyak uwä bian nämo täŋ namik täŋkukopäŋ udewä täyak yäk.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Ude nadäŋirän Yawetä Jekop iwetkuk; Gäk äneŋi äyäŋutpeŋ nankaye nägät moräkkayetä kome kujatken kaŋ ku! Kuŋiri watä api it gamet yäk.
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Anututä ude iwetkuko unita Jekoptä webeniyat Resel kenta Lea ŋode yäwetkuk; Näk tom epänaken kuŋira ek ätu itkaŋ kaŋ äbun yäk. Eruk man ude yäwetpäŋ kuŋirän ätu itkaŋä yarä uwä päŋku ahäŋ imiŋkumän.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Ahäŋ imänä yäwetkuk; Näk ŋode käyat yäk. Nanjek u bian not täŋ namiŋpäŋ kuŋatkuko udegän apiŋo nämo täŋ namitak. Upäŋkaŋ nana täŋo Anututä näk täŋkentäŋ namik täyak yäk.
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Näk nanjekta watä piä kehäromi täkinik täŋ yäpmäŋ äbäk täyat u nadäkamän, ei yäŋ?
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 Ude täk täyat upäŋkaŋ nanjektä piä täŋ imik täyat unitäŋo gwäki namikta yäŋnäkŋat yäpmäŋ äbäŋirän kadäni 10 täreŋkuk. Upäŋkaŋ nanjektä waki ude täŋ namayäŋ täŋirän Anututä ukätpipik ŋode täŋ imik täŋkukonik;
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Nanjektä tom yäput-toroktorok ikek piä gwäkita kaŋ yäpmäŋ yäŋ näwerirän eruk Anututä nadäŋirän tom miŋitä nanaki yäput-toroktorok ikekgän bäyaŋkuŋ. Täŋ tom gwärärek kudän ikek gäkŋata yäpmäŋ yäŋ näwerirän eruk Anututä nadäŋirän tom miŋitä nanaki gwärärek kudän nikekgän bäyaŋkuŋ yäk.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Ude täŋ yäpmäŋ äbätäŋgän Anututä nanjek täŋo tom kudup yomägatpäŋ näkŋata biŋam naniŋ kireŋkuk yäk.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Kadäni kubä yawaktä iniken täŋirä däpmonken ŋode täŋkut; Kadäni uken meme ämanitä webeni yäwatkuŋo uwä yäput-toroktorok, gwärärek kudän ikek yäk.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Täŋpäŋ Anutu täŋo aŋerotä däpmonken ŋode näwetkuk; Jekop! yäk. Jekop yäŋ yäwänä Itat ŋo yäŋ iniŋ yäŋkut.
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Yäwawä näwetkuk; U yabä! yäk. Meme ämanitä webeni yäwatkaŋ u yäput-toroktorok, gwärärek kudän ikekgän yäk. Äwäŋka Labantä yäŋgäkŋat yäpmäŋ äbuko u kak täyat unita nadäŋira udewä ahäkaŋ yäk.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Täŋpäŋ nadätan? Gäk Betel komeken näka yäŋpäŋ mobä änok kubä buŋätkaŋ olip gakŋi uterak piŋ ibatpäŋ yäŋkehäromtak man yäŋkun. Eruk, kome uken iriri ahäŋ gamiŋkuro uwä Anutu näk ŋo yäk. Unita akuŋkaŋ äyäŋutpeŋ kome kujatkaken kaŋ ku yäk. Man ude näwetkuk.
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Eruk, ude yäweränä webeniyattä iwetkumän; Nanta butewaki nämo nadäkamäk yäk. Nekta biŋam tuŋum kubä nämo iwoyäŋ nimiŋkuk.
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Nan uwä äbani bumik nibäk täyak yäk. Gäkken moneŋ yäpmäkta niniŋ kireŋkuk. Upäŋkaŋ moneŋ yäpuko uwä kudup naŋkuko unita imata ŋo itde?
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Ude yäŋpäŋ yäŋkumän; Anututä nannek täŋo tuŋum kuduptagän yomägarirän nin ba nanakniye ninta biŋam täyak yäk. Unita Anututä gäwetak ude kaŋ tä yäk.
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
17 Ude yäwänä Jekop komeniken äneŋi kukta tuŋum täŋpäŋ webeniye nanakiye kamel terak yepmaŋkuk.
17 — ausente —
18 Ude täŋpäŋ sipsip, bulimakau, tuŋum ba imaka kudup Mesopotemia komeken irirän ahäŋ imiŋkuŋo u yäpmäŋpäŋ Kenan komeken nani Aisaktä itkukken kwa yäŋpeŋ kuŋkuk.
18 — ausente —
19 Akumaŋ kunayäŋ täŋkuŋo kadäni uken tuŋum ŋode täŋkuŋ; Labantä sipsip pujiŋi madäwa yäŋkaŋ kuŋirän Resel nanitä yotken äroŋpäŋ nani täŋo äboriyeta watä irani yäwik kubo täŋpäŋ yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuk.
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 Täŋ Jekoptäwä äwäŋi Laban, Aramtä äbotken nanik u täŋikŋatpeŋ nämo iwerän nadäŋirän kuŋkuk.
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Eruk tuŋum ude täŋ paotpäŋä tuŋumi kuduptagän kobet täŋ yäpmäŋ Yufretis ume weŋpeŋ Gileat pom käda kuŋkuŋ.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Jekop kuŋirän kepma yaräkubä tärewänkaŋ Jekoptä metäŋpeŋ kuŋkuko unita manbiŋam Laban iwetkuŋ.
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 — ausente —
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 — ausente —
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 — ausente —
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Patkuŋo yäŋewänkaŋ Labantä Jekop ahäŋ imiŋpäŋä iwetkuk; Ima kudän täŋ namitan? Imata jop täŋnäkŋatpäŋ iwan täŋ gamapäŋ bumik äpetnayat nomägatpäŋ yäpmäŋ äbätan?
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Yäŋahäŋpäŋ näwetkuno uyaku kap teŋpäŋ gepmana yäpmäŋ äbim yäk.
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Näk äpetnayat oranaye nämo yäniŋ orerira yämagut yäpmäŋ äbän. Gäk guŋ kudän tän yäk.
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Näk gäk gutnaŋipäŋ nanka täŋo Anututä bipani däpmonken ŋode näwetpäŋ naniŋ bitnäk; Gäk Jekop man kädäp ikek kubä iwerentawä yäŋ näwetkuk.
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Gäk komekata nadäwätäk täŋpäŋ ämetpeŋ äbäno uwä täga upäŋkaŋ näkŋo äbotnayeta watä irani yäwik imata kubo täŋpäŋ yäpmäŋ äbän?
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Ude yäŋirän Jekoptä Laban man kowata ŋode iwetkuk; Gäka umuntaŋkuro uwä ŋodeta; Gäkä äpetkayat nomägaren yäŋ yäŋpäŋ unita nämo gäwetkaŋ äbämäŋ yäk.
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Upäŋkaŋ itkamäŋ ŋo kubätä yäkken yäwikka u kaŋ-ahäwayäŋ täno uwä äma ba webe u kumäkta biŋam täŋpän. Ämaniye iŋamiken tuŋum päke yäpmäŋ kuŋatat ŋo gäkŋata biŋam kubä kaŋpäŋä kaŋ yäpmäŋ yäk. Jekop uwä webeni Reseltä yäwik kubo täŋkuko u nämo nadäŋkaŋ man kehäromi u yäŋkuk.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Eruk, Laban Jekoptä yottaba gänaŋ äroŋpäŋ yäwik ukeŋonita kawän wawäpäŋ, Leatä yottaba gänaŋ äroŋpäŋ udegän kawän waŋkuŋ. Täŋpäŋ piä watä webe yarä unitä yottaba gänaŋ udegän kawän waŋkuŋ. Ude täŋkaŋ kumaŋ Reseltä yottaba gänaŋ äroŋkuk.
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 Reseltä yäwik kubo täŋkuko ukeŋo kamel täŋo yäk tuŋum pewani u gänaŋ käbop daiŋkukopäŋ uterak maŋirirän Labantä yottaba u gänaŋ wäyäkŋewän waŋkuŋ.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Ude täŋkaŋ Reseltä nani iwetkuk; Nana, gäk näka kokwawak nadäweno. Näk täga nämo akwayäŋ. Webetä nininken käyäm ahäŋ namitak unita täga nämo akwayäŋ yäk. Iweränkaŋ nanitä päŋku yot kudup gänaŋ yäwikta wäyäkŋewän waŋkuŋ.
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Ude täŋirän Jekoptä koki wawäpäŋ Laban ŋode kaŋ yäŋkuk; Oi! Näk waki jide täŋ gamiŋkuro unita tom bumik nurayäŋ näwarän täyan?
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Gäkä näkŋo tuŋum päke ŋo yabäwi tärekaŋ. Unita gäkä imaka kubä gäkŋopäŋ näk ba äbotnaye ŋo bämopninken käyan u täŋpäwä notniye täŋo iŋamiken kwawak pewipäŋ kaŋkaŋ nek täŋo mebäri kaŋ yäpmäŋ daniwut!
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 Näk gäka watä piä täŋ gamiŋira obaŋ 20 ude täreŋkuk. Kadäni u bämopiken gäkŋo yäwakaye watäni ket irira sipsip ba meme nanaki kubä nämo dätdät maŋkuŋ. Ba gäkŋo sipsip äbotken nanik sipsip ämani kubä nämo utpäŋ naŋkut yäk.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Ba tom ägwäritä gäkŋo sipsip yewa gänaŋ äroŋpäŋ sipsip kubä utpäŋ naŋpänä näkŋakenpäŋ komenita peŋ gamiŋkut. Täŋkaŋ kepma ba bipani kubäta gäkŋo sipsip kubä kubo täŋkuŋo unita komenita näkŋakenpäŋ gamikta näwet täŋkunonik.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Näk gäkŋo sipsipta watä irira edaptä bumta nek täŋkukonik. Bipaniwä mänit nadäŋpäŋ däpmon säkgämän nämo pat täŋkuronik yäk.
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Näk komi piä ude gäka obaŋ 20 täŋkut. Obaŋ 14 äpetkayatta nadäŋpäŋ watä piä täŋ gamiŋkut. Ba obaŋ 6 äneŋi tom ätu näka biŋam täneŋta watäni it gamiŋkut. Täŋpäŋ kadäni u bämopiken piä täŋ gamiŋkuro unitäŋo gwäki namikta täŋnäkŋariri kadäni 10 ude täŋkuk.
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Gäk ude täŋ namiŋkuno upäŋkaŋ nana täŋo Anututä näka watä it namiŋkuk. Anutu uwä orana Abraham ba nana Aisak unitäŋo Anutu pähap. Anututä näka watä nämo itkuk yäwänä jopinik nepmaŋpi äbätet. Upäŋkaŋ Anututä butewaki terak komi piä täŋ yäpmäŋ äburo u kaŋpäŋ imaka kubä näka nämo täŋ namenta däpmonken man kehäromi gäwetkuko u yäk.
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Jekoptä man ude yäwänä Labantä iwetkuk; Webekayat ŋowä äpetnayat, ba nanakaye ŋowä näkŋaken äbeknaye oranaye. Ba tom kuduptagän päke ŋo u imaka, näkŋakengän. Imaka kuduptagän iŋamnaken itkaŋ ŋowä näkŋakengän. Upäŋkaŋ apiŋowä jide täŋpäŋ äpetnayat ba äbeknaye oranaye äneŋi yäpet? U täga nämo.
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Unita nek bänep kubägän täda yäk. Täŋpäŋ bänep kubägän täkamäk ŋonita nämo guŋ tädeŋta mobä änok kubä ŋo peda yäk.
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Man ude yäwänkaŋ Jekoptä mobä käroŋi kubä yäpmäŋpäŋ siwoŋ yäputkuk.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Täŋpäŋä noriye yäwet-pewän mobä u dubiniken mobä ätukät buŋätkuŋ. Ude täŋpäŋä mobä änok u dubiniken ketem naŋkuŋ.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 Täŋpäkaŋ Labantä mobä änok peŋkumäno iniken Mesopotemia man terak wäpi Jega-Sahaduta yäŋ iwetkuk. Täŋpäŋ Jekop uwä iniken Hibru man terak wäpi Galet yäŋ iwetkuk. (Ninin man terak ‘nämo guŋtakta’).
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 Täŋpäŋ Labantä Mobä änok pekamäk ŋo kaŋpäŋ bänep kubägän täkamäk unita nämo api guŋ täde yäŋ Jekop iwetkuko mebäri unita mobä änok unitäŋo wäpi Galet yäŋ iwetkumän.
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 Täŋä Labantä kome u wäpi kubä Mispa iwetkuko uwä man ŋode yäŋkuko unita; Yawetä gäk gäkŋagän, näk näkŋagän kuŋaritda nek nibäŋpäŋ nadäwän.
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Täŋpäkaŋ Labantä Jekop äneŋi kubä ŋode iwetkuk; Gäk äpetnayatta gaŋani nadäŋpäŋ komi yämeno, ba näkä nämo nadäŋira webe kodaki ätu yäpeno uwä ŋodeta ket nadäwen; Anutu nibätak yäŋ nadäwen yäk.
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 — ausente —
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 — ausente —
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Täŋpäŋ gäk ba näk bänep kubägän täkamäk ŋopäŋ irepmitdawä Anutu, Abraham kenta Naho täŋo Anutu unitä kowata kaŋ nimän yäk.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Täŋpäŋ Anutu iniŋ oretta pom terak äroŋpäŋ gupe ijiŋ ima yäŋpäŋ tom kubä utpäŋ ijiŋ imiŋkuk. Ude täŋpäŋ äboriyekät ketem bok näna yäŋkaŋ yämagutkuk. Yämaguränpäŋ ketem naŋkaŋ pom terak ini ugän patkuŋ.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 Patkuŋo yäŋewänä Laban akuŋpäŋ äperiyat, oraniye äbekiye yeŋpäŋ yäniŋ oretpäŋ kon man yäwetkaŋ komeniken äyäŋutpeŋ kuŋkuk.
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.