Mateus 5
Eta Táurinaquene máechajiriruvahi ema Viya eta viyehe, ticaijare puito Eta Nuevo Testamento (IGNNT) vs ARA
1 Tacahe, eta máimairavacahi ema Jesús ena camuriqueneana achaneana, tiápanapa tayehe eta anuquehepahi apaquehe taicha tiúripanahi eta nasamararasirayarehi ena achaneana. Téjacaripa éma, énapa ena máimitureana nachayacaipahi.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 Ani tacahehi eta máimiturapianahi:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 —Ena náimatihi eta tacamunuqueneanahi eta náchanevana, tétavicavahi eta náuricacarevaya taicha máejerare eta najacapirayare eta máechajiriruva ema Viya, machaneranayarehi.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 Ena nani tijapanujiricavanahi, tétavicavahi eta náuricacareva taicha émaripa ema Viya macurisamurechavacayare.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 Ena nani tisuapajirahianahi me Viya, mánsuanahi mayehe, tétavicavahi eta náuricacareva taicha máijararuanayare eta arairu apaquehe náicuchihi me Viya.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 Ena nani, ichape eta najamurachirahi eta náitaresirahi eta matapiravacare te mamirahu ema Viya, tétavicavahi eta náuricacarevaya taicha máijaracayare éma eta navarahaquenehi.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 Ena nani tijapanurahianahi nayehe ena apamuriana achaneana, tétavicava eta náuricacarevaya; taicha ema Viya, éma apanava majapanuvacayare éna.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 Ena nani vahi náisapajirícavahíni tahapapicahini eta náehisirahi ema Viya, tétavicavahi eta náuricacarevaya; taicha éna, títecapanainapa te mamirahu ema Viya, náimararacainapa éma.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 Ena nani ticonsejarahianahi nayeheana ena achaneana, nacaepahairahi eta semanereana, tétavicava eta náuricacarevaya éna; taicha máimereuchainapa ema Viya eta machichairavacahi éma.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 Ena nani ticatajivanahi eta nacatianacasivahi nayehe ena achaneana te juca apaquehe táichavenehi eta táurivahi eta náitaresirahi, tétavicavahi eta náuricacarevaya; taicha éna aquenucarahanaya majupahanayare ema Viya.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 — ausente —
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 — ausente —
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Eti ímiyanavayare eta ecamunucareravahi nayehe ena achaneana, tacutihi eta tacamunucarevahi eta icheve. Vahi tacuepaha eta ecamunucareva. Vahi ecucuti eta tajachira eta icheve, taicha tájina eta táichevevainahíni. Tásiha, nájinapa ticamunuimahi. Náepuruinapa namutu.
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 Tacutiquene éti ecutihi eta tijarahi. Éti, namicahuyarehi namutu ena achaneana eta ímitusiravacaya, apaesa náinajica eta náehisirahi eta tamauriqueneana. Ímereuchayarehivare eta iúriva, ecutiya eta avasare tiávihahi te tajirumane eta anuquehe mari.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Tacutiquene, vahi ecucuti nácani súnsuana tiyustacanahi jácani lámpara, tásiha nanacapapucaini te tajuhe eta cajune, nayumurusihahini. Nanacayarehisera te anuquehe apaesa náimairiricasarepa namutu ena tiávihanahi te peti, tamicaureanayarehi.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Ene ecaheyare éti, ímerecayare eta ejaraivayare nayehe ena achaneana apaesa eta náimairainahi eta táuriqueneana íchaqueneanayare; tásiha nacunachainapa ema Tata Vicaiyaquene tiávihahi te anuma.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 Vahi étaina tímitecanuhi núti nucaepahahini eta mavanairipiana ema víyarahaini Moisés, étaripa eta náimiturapianaini ena profetanaini. Eta tímitecanuhi núti, níminecapaequenehaheyare eta nájureanahi.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Nutupiruva numetacahe: Títauchavaya tamutu eta máechajiriruvana ema Tata. Tímiyanava eta tasuapacareirahi nayehe ena achaneana tamutu eta Sagrada Escritura. Tájina ticaepahaimahi, tayanapane táitavapuca eta anuma étapuca eta apaquehe.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Eta tacahe, nácani tépuruanayare eta tavanairipianahi eta Sagrada Escritura, jácani ánichichaquenehi, vahi tisiapanaimahi te anuma. Tavetijipa te náimitucapuca ena apamuriana eta náepuruiraya. Nácanisera tisuapanayarehi, tímiturecanahivare eta juca nayehe ena apamuriana achaneana eta náehisiraina; éna, ichapeyare eta nacunachacarevayare eta nasiapiraipa te anuma.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Táicha te evaraha ítujicava esiapa te anuma, tacamunuhi tiápajucavaya eta táurivahi eta eyeherepiana éti, ecachuricayare eta nayeherepianahi ena escribánoana, énapa ena fariséoana.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 Eti écharichucha eta nayeherepiana ena iáchucanaveanaini ani tacahe: “Vahi ecucapaca mácani piparaepiya; taicha mácani ticaparecahi, ticaicuñayarehi”.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Nútisera numetacahe eta apana: Mácani tisemahi mayehe ema maparape, énerichuvare ticaicuñayare. Mácani tiúmehahi ema maparape, ticayaserehiyare te namirahu nácani tuparairucanahi tayehe eta avasare. Tacutiquene mácani ticaecahihi ema maparape, mávacuhaipahi eta ecuñaraqui tayehe eta infierno.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 Eta tacahe, te piámapahi eta piámavahu te mamirahu ema Viya, tásiha, péchapanainapapuca eta pitapiravahi mayehe ema piparape.
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 Vuíchaha picuiyaracuha eta piámavahu. Tativanumayare piyaseapanaya eta perdón ema piparape. Pétupiricanumayare tativa eta píchavaquenevahi mayehe éma. Táuricasarepa pichava píyaracuhapanainapa eta piámavahu te mamirahu ema Viya.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 Tacutiquene te matiarihiyarepuca mavaraha mametauchavi te namirahu ena tuparairucana, vahi picucuchapa mametauchavi. Tativayare pétupirica eta píchavaquenevahi mayehe, mapurare vuíchaha picaeratahini mayehe ema juez tayehe eta cárcel.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Taicha te náimisiapavipa tayehe eta cárcel, ticajeraequenénapa eta piúchusiraya.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 Énerichuvare écharichuhi éti eta náimiturapihi ena iáchucanaveanaini: “Vahi ecuveha esu apana esena”.
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Puítisera núti numetacahe eta apana: Mácani majamurachahi esu apana esena, ticapecaturaipahi te masamure taicha eta majamurachirahi.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 Eta tacahe, eta iúquiha váure, te tavarahapuca tímiaquipaicahe tayehe eta pecatu, tavarairahi táimahayare eta tamauriqueneana tájiparacana, tiúripana evecuhauquichava iáquijicaya. Taicha tiúripanahi táejiacava ánichichaina te iáquehe, váhisera tacuimicuñacahe eta te yucu infierno, tamutupahi eta iáquehe.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Étaripa eta evahu váure, te tavarahapuca tímiaquipaicaheyare tayehe eta pecatu, tapamisirahénapapuca íchayare eta tamauriqueneana, tiúripana eyuchatica iáquijica. Taicha tiúripanahi táejiacava eta evahu, váhisera tacuimicasiapahe támutu eta iáquehe tayehe eta yucu infierno.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 Énerichuvare ena viáchucanaveanaini náisapahi eta máejerare eta máinajisira mácani achane esu mayena. Ani nacahehi: “Mácani tínajicahi esu mayena, máemepiyarecahi eta ajumeruca táechajisihayarehi eta máinajisiraya esu mayena”.
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Nútisera numetacahe eta apana: Mácani achane, te máinajicapuca esu mayena, ticapecaturaipahi me Viya. (Váhinénipuca sucaecahihini mayehe ema apana achane.) Énerichuvare te tiápechavahipuca ticaima ésu, tamuriacahi ésu eta maviurevahi ema suima. Tásiha, mácani arairuhi suima, émapa tamuriacahi eta máejecapiravahi taicha eta mavirahi esu esena sucaimaquenehi.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 Énerichuvare esamairiricavare eta náimitucasivahi ena iáchucanaveanaini: “Machu vahi ecuitaucha jácani ejurachirahipuca. Yátupinasera eta ítauchiraina tamutu eta íjarasiravahi me Viáquenu” nacahepa.
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Nútisera numetacahe éti: Vahi táuricahini íchahini eta juramento. Vaipa échajisihahini eta anuma taicha éta, mávacurehi ema Viya.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Váipavare échajisihahini eta apaquehe taicha éta, macaematanéyahi éma. Váipavare échajisihahini eta Jerusalén, taicha éta, mávacureyarehi ema yátupiquenehi Rey, mavaneruyare ema Viya.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Váipavare échajisihahini eta ejurachirahi te echuti, taicha vahi áratahaimahi ehapamaichahini, ítsivachirahini eta táimahi, tijapupuca, tiquisapuca.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Numetacahe: Te tatiarihipuca eta íjarasiravayare, átupiruva ácahe: “Tiuri”. Te váhipuca evarahahi, átupiruva: “Vahi” ácahe. Te émunahacavapuca ejuracha, ema Váinaraji títurucaheripa.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 Énerichuvare esamairiricahi eta acane: “Mácani achane téhararecahi mapuchuquichahi ema apana achane, énerichuvare éma napuchuquichayareva ena tuparairucana. Te macavetuquiahechahipuca, énerichuvare nacavetuquiahechayareva ena tuparairucana”.
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Nútisera numetacahe: Vahi ecujicapa te masema mácani achane váinarajihi. Tiúripana, te náehahepuca nácani te emira, íjaracayare eta apachacaya eta emira.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Tacutiquene, te natiarihipuca ena timetauchaheana, navaraha naverejicahe eta ecamisa, vahi ecusema. Váhivare ecujicapairihi. Íjaracavare eta apana eta epacuha.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Ísapayare te nácani navanecahepuca eta enaracureca eta tijitacare. Te navaraha iámina étanaina kilómetro, evapinava eta eservichiravacaina. Vahi ecobrachavacaimahi.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Mácaniripa tájahapuca mayaseacahe, íjaracayare. Vahi ecueñamiha mácani ticapucahe eta ecayehequeneana.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 Énerichuvare esamairiricahi eta acane eta náimitucasivahi ena iáchucanaveanaini: “Émunasirahi nácani témunacaheanahi. Tásiha, ecatichayarepa nácani ticatianacaheanahi”.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Nútisera numetacahe: Émunacayareva nácani ticatianacaheanahi. Eyaseaca ema Viya eta nayujarahuina nácani téchajicanahi eyehe. Ímereca eta iúriva nayehe nácani ticatichaheanahi. Eyujaraucha nácani tiúmehaheanahi ticaetemajiricaheanahi.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Te ítaucha eta juca, éta tímereuchaheyare eta machichahéirahi ema Vicaiyaquene te anuma. Taicha éma nájina manerejiruina, namutu máemunacavaca: ena achaneana váinarajiana, énapa ena tiúriana. Éma, tíjaracahavi vimutu eta sache vimícahuhi, étapa eta tiquiva.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Éti, tájina ecunachacarevaina eta me Viya, te nacarichuhi émunaca nácani témunacaheanahi éti. Apanasica ena tisipecaturarahiana náichahi eta juca.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Tacutiquene, tájinavare ecunachacarevaina eta me Viya, te iúriyare nacarichuhi ena eparapenaveanahi. Apanasica ena máimatirahanahi ema Viya tiúrianahi eta nayehe ena naparapenaveana. Étisera tatuparacahe ecachuricayare eta iúriva.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Tétavicavasareya eta iúriva nayehe namutu. Vahi enerejicaimahi ena achaneana. Váhivare eyavanaimahi eta iúriva. Ecutiyare ema Vicaiyaquene te anuma eta máurivahi.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.