Mateus 5
Cohamacʉ Yare Yahari Tjuel (GVC) vs ARA
1 Masa payʉ to cahai ti sʉchʉ ñʉno Jesu tʉ̃cʉpʉ mʉjaha. Mʉja sʉ, tói dujiha. Tói to dujichʉ to buheina sehe tiro cahapʉ sʉha.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 Ti sʉchʉ ñʉno õ sehe ni buhe dʉcaha:
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 —Ti ñaa tʉhotumari cjirire duhu, noaa sehere tʉhotu cohtotaina Cohamacʉre cahmaina wahcheina jira. Mʉano macariro pʉhtoro to sʉho jiropʉre wahaahca tina. Mʉano macaa ti ya jira.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 ’Yahco tiina cʉ̃hʉ wahcheina jira. Tinare wahchechʉ yoarohca mari Pʉcʉ.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 ’Painare yʉhdʉrʉca duaeraina ã jica nieraina wahcheina jira. Cohamacʉ “Waihtja”, tinare to nirire cjʉaahca tina.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 ’Cohamacʉ to dutiro sehe yoa duaina, noaare yoa duaina wahcheina jira. Cohamacʉ to yoadohochʉ tina noaare yoa sohtori tiahca.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 ’Painare pja ñʉina wahcheina jira. Ti ã pja ñʉchʉ Cohamacʉ tina cʉ̃hʉre pja ñʉnohca.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 ’Ti ñaa buhirire cosanohrina wahcheina jira. Cohamacʉre ñʉahca tina.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 ’Masare bosaina wahcheina jira. Tinare “Yʉ pohna jira”, ninohca Cohamacʉ.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 ’Cohamacʉ dutiare ti yoari buhiri ti ñano yoanohrina sehe wahcheina jira. Mʉano macariro pʉhtoro to sʉho jiropʉ to yare cjʉaahca tina.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 ’Yʉ yare mʉsa yoari buhiri paina mʉsare ti tuhtipachʉta wahcheina jira mʉsa. Mʉsare ti ñano yoapachʉta wahcheina jira mʉsa. Yʉ yaina mʉsa jiri buhiri mʉsare jipihtia ñaa ti quiti dojomehnepachʉta ti mahñopachʉta wahcheina jira mʉsa.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Cohamacʉ yare yahu mʉhtainare mʉsa pano jiinare tinapʉreta ñano yoa mʉhtaha. Mʉsa cʉ̃hʉre ti yoariro sehe ti yoachʉ wahchega. Noano yajeripohna tiga. Ã jiro mʉanopʉ mʉsa sʉchʉ pjíro noano yoarohca mʉsare Cohamacʉ —ni yahuha Jesu.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Ã yoa Jesu õ sehe ni buhe namoha:
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 Ã yoa tiro õ sehe ni buhe namoha:
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Ã yoa sihãriare masa sihãa, biato docapʉ nʉoerara. Tiare sihãriare mʉanoi duhu payora tí wʉhʉ macaina jipihtina ti ñʉhtiare.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Õ seheta mʉsa cʉ̃hʉ buhriaro yoaro sehe jiina jina, noaare yoaga. Mʉsa ã yoachʉ ñʉa masa mari Pʉcʉ mʉano macarirore ño payo, “Tuariro, noariro jira”, niahca —ni yahuha Jesu.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 Ã ni tuhsʉ, tinare õ sehe ni yahu namoha:
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Potocã mʉsare nii nija. Pihtiri dacho pano jisinichʉ Cohamacʉ dutia Moise cjirore to cũrire ne mahanocã baro cohãsi mari. Ahri yahpa, mʉano cʉ̃hʉ ti jisinino puro to dutia cʉ̃hʉ jirucuahca. Ã jirucua ti niriro seheta sohtori tirohca.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ã jia tí dutiare cãina yʉhdʉrʉcaa, painare tó sehe yʉhdʉrʉca dutia, mʉano macariro pʉhtoro to sʉho jiropʉ cahamaca yoaro sehe jiahca. Cʉ̃no dutiacã to jipachʉta tina yʉhdʉrʉcaa, cahamaca yoaro sehe jiahca tina. Paina tí dutiare noano yoaa, painare tí yoaro sehe yoa dutia, mʉano macariro pʉhtoro to sʉho jiropʉ pʉhtoa yoaro sehe jiahca tina sehe.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Mʉsare niita nija yʉhʉ. Judio masare buheina, fariseo curua macaina cʉ̃hʉ Cohamacʉ cahmaare quihõno yoaerara. Tina ti yoariro yʉhdoro Cohamacʉ cahmaare yoaga mʉsa sehe. Mʉsa ã yoaerana, pʉhtoro Cohamacʉ to sʉho jiropʉre ne sʉsi mʉsa —ni yahuha Jesu.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 Ã ni tuhsʉ, tinare õ sehe ni yahu namoha:
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Ahri ti yahuri yʉhdo curero mʉsare ahri sehere yahu namoihtja. To coyeiro mehne susiniriro sehe ti buhiri dahrehtiro jira masʉnore wajãriro yoaro seheta. To coyeirore tuhtiriro, “Ne tʉho masia maerariro jira mʉhʉ”, niriro buhiri dahre dutiina cahai ti naahtiro jira. “Tʉho masierariro jira mʉhʉ”, to coyeirore nirirore pichacapʉ wahahto cua yʉhdʉara tirore.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 ’Mʉsa coyeiro mʉsare to ñʉ tuhtichʉ õ sehe yoaga. Cohamacʉ wʉhʉpʉ Cohamacʉre mʉsa ño payohto pano, wahiquirore jʉ̃ mʉo, mʉsa wahto pano õ sehe yoaga.
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 Mʉsa wahtire duhu cũ, mʉsa coyeiro cahapʉ waha, “Pari turi cahmachena tjijihna. Tó purota duhujihna tíre”, niga tirore. Mʉsa ã niri baharo Cohamacʉre wa, ño payona wahaga to wʉhʉpʉ.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 ’Pairo mʉhʉre to yahusã duachʉ, pʉhtoro masare beseriro cahapʉ mʉhʉre to naa duachʉ, tiro mehne suaro marieno wahaga. Masare beseriro cahapʉ to na sʉhto pano tiro mehne noano jiga. Mʉ ã yoachʉ ñʉno tiro mʉhʉre yahusãeraboca. Mʉ ã yoaerachʉ tópʉre mʉsa sʉchʉ tiro sehe mʉhʉre masare beserirore yahusãnohca. To ã yahusãchʉ, beseriro sehe peresu yoainapʉre mʉhʉre warohca. Ã jia tina mʉhʉre peresu yoaahca.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Potocã nii nija mʉhʉre. Tópʉ jisiniihca mʉhʉ. Pʉ ti wapa dutirire mʉhʉ wapa pahñoipʉ wijaaihca mʉhʉ —ni yahuha Jesu.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 Õ sehe ni yahu namoha Jesu:
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Ahri ti yahuri yʉhdo curero mʉsare ahri sehere yahu namoihtja. Numinore ñahaeraparota, cʉ̃iro ticorore ñano goa pjaro, ñano wacũ tʉhoturo ñano yoa tuhsʉha ticoro mehne.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 ’Ã jicʉ mʉ capariaca poto bʉhʉsehei jiriacã mehne ñano yoacʉ, tiare orewe na mʉ cohãboriro seheta ti ñaa yoaare duhuga. Tíre duhueracʉ pichacapʉ wahaihca. Mʉ capariacare mʉ cohãchʉ tia capariaca dihta butira. Mʉhʉ sehere pichacapʉ mʉ wahachʉ ña yʉhdʉara. Ã jicʉ tí ñaa yoaare duhuga.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Ã jicʉ mʉ wamomaca poto bʉhʉsehei jiri wamomaca mehne ñano yoacʉ, tí wamomacare mʉ dʉte cohãboriro seheta tí ñaa yoaare duhuga. Tíre duhueracʉ pichacapʉ wahaihca. Mʉ wamomacare mʉ cohãchʉ tí wamomaca dihta butira. Mʉhʉ sehere pichacapʉ mʉ wahachʉ ña yʉhdʉara. Ã jicʉ tí ñaa yoaare duhuga —ni yahuha Jesu.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 Õ sehe ni yahu namoha Jesu:
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Ahri ti yahuri yʉhdo curero mʉsare ahri sehere yahu namoihtja. To namono pairo mehne ñano yoaeraricoro to jipachʉta to manʉno ticorore cohãboca. To ã cohã daporicoro pairore manʉ tiro ñano yoaro nica ticoro pairo mehne jiro. To manʉno ticorore ã cohãno ticorore pairo mehne ñano yoachʉ yoara. To baharo namo tiriro cʉ̃hʉ ticoro mehne ñano yoaro nina —ni yahuha Jesu.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 Õ sehe ni yahu namoha Jesu:
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Ahri ti yahuri yʉhdo curero mʉsare ahri sehere yahu namoihtja. “Mʉano mehne potocã nii nija”, ni mʉano mehne wama payo niena tjiga. Mʉano sehe Cohamacʉ mari pʉhtoro to sʉho jiro jira. Wiho jiro jierara. To ã jichʉ ñʉna mʉano mehne ã niena tjiga.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Ahri yahpa mehne ne wama payo “Potocã nii nija”, niena tjiga. Ahri yahpa Cohamacʉ ya yahpa jira. To ã jichʉ ñʉna ã niena tjiga. “Jerusalẽ mehne potocã nii nija”, ne wama payo niena tjiga. Tuariro mari pʉhtoro ya maca jira Jerusalẽ. Wiho jiri maca jierara. To ã jichʉ ñʉna ã niena tjiga.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 “Yʉ dapu mehne potocã nii nija”, ni wama payo niena tjiga. Mʉsa pjoari ti yehsea wahachʉ yoa masierara mʉsa. Ti ñia wahachʉ cʉ̃hʉre yoa masierara mʉsa. Ã yoa masieraina jina “Yʉ dapu mehne potocã nii nija”, ni wama payo niena tjiga.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 “Yoanahtja”, nina wama payoro marieno õ sehe dihta tíre nirucuga. “Yoasi”, nina cʉ̃hʉ wama payoro marieno nirucuga. Mʉsa wama payo nina, watĩno ñariro to dutiriro seheta yoana nica mʉsa —ni yahuha Jesu.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 Õ sehe ni yahu namoha Jesu:
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Ti yahuri yʉhdo curero ahri sehere yahu namoihtja mʉsare. Mʉhʉre ñano yoarirore ã ñʉnocahga. Cʉ̃ bʉhʉsehe mʉ wahsupure to cjãchʉ, pa bʉhʉsehe cʉ̃hʉre cjã dutiga tirore.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Pairo buhiri dahre dutirirore mʉhʉre to yahusãchʉ, dutiriro sehe mʉ camisare mʉhʉre yahusãrirore wa dutiboca. To ã wa dutichʉ, tirore waga. Mʉ bui macari suhtiro cʉ̃hʉre wa namoga tirore.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Pairo surara paye barore cʉ̃ kilómetro mʉhʉre to naabasa dutichʉ, pa kilómetrore waha namoga tjoa.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Mʉhʉre sinirirore waga. Tuhsʉ, pairo mʉhʉre to waso dutichʉ wasoga tirore —ni yahuha Jesu.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 Õ sehe ni yahu namoha Jesu:
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Ti yahuri cjiri yʉhdo curero ahri sehere yahu namoihtja mʉsare: Mʉsare ñʉ tuhtiinare cahĩga. Ã cahĩna tinare noano yoaga. Mʉsare ñano yoainare ti ya cjihtire Cohamacʉre sini payoga.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Mʉsa ã yoana mari Pʉcʉ mʉano macariro pohna jira mʉsa. Cohamacʉ sehe cʉ̃no potori yoara masare. Ñaina cʉ̃hʉre, noaina cʉ̃hʉre sʉ̃ sichʉ yoara tiro. Tuhsʉ, Cohamacʉ dutiare yoaina cʉ̃hʉre, yoaeraina cʉ̃hʉre coro tachʉ yoara tiro. Masare cʉ̃no potori to yoariro seheta mʉsa cʉ̃hʉ yoaga.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Mʉsare cahĩina dihtare mʉsa cahĩchʉ tí ne yaba cjihti jierara paina sehere mʉsa cahĩerachʉ. Pʉhtoa ya cjihtire wapa na cohtaina cʉ̃hʉ tó seheta yoara. Ã jina jipihtinare cahĩga.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Mʉsa coyea dihtare mʉsa noano piti bocachʉ tí cʉ̃hʉ ne yaba cjihti jierara paina sehere mʉsa noano piti bocaerachʉ. Cohamacʉre masieraina cʉ̃hʉ tó seheta yoara. Ã jina jipihtinare noano piti bocaga.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Ñaa marieina jiga mʉsa. Mʉsa Pʉcʉ mʉano macariro to ñaa marieriro to jiriro seheta mʉsa cʉ̃hʉ ñaa marieina jiga —ni yahuha Jesu.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.