Lucas 1
Kura Aləkawalə ŋga Əntaŋfə (GDE) vs BKJ
1 Wiinə waɓənə cii kya naahə ka hə ɗii Tawəfilasə maɗuunəkii. Ənji laŋə ɗii gazhi'waanə ŋga naahə uushi'iitə ɗaaɗii ahadeenə.
1 Porquanto muitos já tentaram compilar um relato e pôr em ordem uma declaração daquelas coisas que certamente são cridas entre nós,
2 Kə nyaahə tii makə sətə fii inə a ma ənjitə nee də ginətii təkəŋwanə, ətə ndzaanə ka ənji waaza waɓənə ŋga Əntaŋfə.
2 quando eles nos entregaram, os que desde o princípio foram testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 Ma nyi əsə, kə caamə nyi də haŋkala agyanə sətə ɗaaɗii daga ŋukə. Acii ha'ə kə nee nyi, maɗa naahətə nyi ka hə sətə ɗaaɗii kada'ə kada'ə, ka ɗanə ŋga'ə.
3 pareceu-me bem, também a mim, tendo perfeitamente compreendido primeiro todas as coisas, escrevê-las em ordem a ti, ó excelentíssimo Teófilo,
4 Ma ɗii nyi ha'a, kaa ha shii oo'i, ma sətə jigunyi ənji ka ha, gooŋga tanyi.
4 para que possas conhecer a certeza destas coisas, nas quais tens sido instruído.
5 Ma agi zamanatə ɗii *Hirudusə ŋwaŋuunə agyanə hanyinə ŋga Yahudiya, tə'i əndə'i *limanə ɗii ləməkii Zakariya. Ma ca, agi kurəgə ŋga limanyinə ŋga Abiya ŋga ŋukə nə ci. Ilizabeetə nə ləmə ŋga minaakii. Ma kya, agi slikərənə ŋga *Haruna, maɗuunə limanə, shigi ki.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, havia um certo sacerdote de nome Zacarias, da turma de Abias; e sua esposa era das filhas de Aarão, e o seu nome era Elizabete.
6 Ma tii da minaakii, ənji gooŋga nə tii akəŋwacii Əntaŋfə kyakya'ə. Agi nə'utənə nə tii sətə bii Slandanə patə də rəgwakii.
6 E ambos eram justos diante de Deus, andando sem culpa em todos os mandamentos e ordenanças do Senhor; eram irrepreensíveis.
7 Amma pooshi tii upaa uuzənə, acii ma minaakii Ilizabeetə, əntaa mitə poo nə ki. Tii kyakya'ə əsə, kə uugi tii sasaranə.
7 E eles não tinham filho, porque Elizabete era estéril, e ambos eram avançados em idade.
8 Ma ka əndə'i uusəra, makə zhi'wa saa'i ŋga slənə ŋga kurəgətə ɗii Zakariya agikii, kə gi Zakariya ka ɗa slənə asəkə *yi ŋga Əntaŋfə makə sətə izee limanyinə ka ɗanə.
8 E aconteceu que, enquanto ele exercia o sacerdócio perante Deus, na ordem da sua turma,
9 Ma sətə ci limanyinə a ɗa, ka kuratənə nə tii ahadatii taa wu nə dzənə ka ɗəzə urədya a kumu ga Əntaŋfə. Ma saa'ikii, tə Zakariya kuryagi tii.
9 segundo o costume do sacerdócio, coube-lhe por sorte queimar incenso ao entrar no templo do Senhor.
10 Ma ca ɗəzə urədya a kumu, ma ənjitə agyə patənatii, təya ɗa də'wa.
10 E toda a multidão do povo estava orando do lado de fora, à hora do incenso.
11 Ma ci ma'ə agi ɗəzə urədya, wata kə jigagi malaa'ika ŋga Əntaŋfə ka ci. Ca kəŋaanə da ciizəma hatə ci limanyinə a ɗəzə urədya.
11 E ali lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Makə nee Zakariya ka ci, wata kə kəsəgi ŋgwalənə tə ci, mashiimə ci sə ŋga ɗanə.
12 E quando Zacarias o viu, ficou perturbado, e o medo caiu sobre ele.
13 Wata əŋki malaa'ika ka ci, “Zakariya ga ha ŋgwalə, acii kə fii Əntaŋfə də'waaku. Ma minaaku Ilizabeetə, ka poonə nə ki ka hə uundzə ŋgura, kadə nii kwa ɗəkə ka ci ləmə Yoohana.
13 Mas o anjo lhe disse: Não temas, Zacarias; porque a tua oração foi ouvida, e tua esposa Elizabete te dará um filho, e tu chamarás o seu nome de João.
14 Kadə ɗanə nə hə maŋushinə da mooɗasəka putaakii. Kadə na ndzaanə ka sə ŋga maŋushinə ka ənji patə əsə.
14 E tu terás alegria e regozijo, e muitos se alegrarão com o seu nascimento.
15 Acii kadə nii kəya ndzaanə ka gawə əndə akəŋwacii Əntaŋfə. Paa ci na sa ma'i inaba, taa əndə'i sə ŋga sanə ətə ca ka əndə agyanə, paa ci na sa. Kadə ndzaanə nə Malaaɓa Ma'yanə da ci daga asəkə məci əsə.
15 Porque ele será grande à vista do Senhor, e ele não beberá vinho, nem bebida forte, e ele será cheio do Espírito Santo, já desde o ventre de sua mãe.
16 Kadə ənyatəginə nə ci də ənji ɓəzəkii agi ənji *Isərayiila kaa təya nə'u tə Əntaŋfə Slandana.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor seu Deus.
17 Kadə nii kəya upaa ŋgeerənə ŋga Ma'yaatə slənyi ashi anabi *Iliya. Kadə nii kəya takəŋwanə ka Slandana, ca haɗatəgi də manjeevənə da dəsənətii, ca ənyatəgi aa rəgwa də ənjitə naanagi ka nə'unə tə Əntaŋfə, kaa təya ndzaanə da haŋkala, təya nə'u tə Əntaŋfə. Kadə nii kəya tasəkatə tə ənji kaa təya gəra shinə ŋga Slandana.”
17 E irá adiante dele no espírito e no poder de Elias, para converter os corações dos pais aos filhos, e os desobedientes à prudência dos justos; tornar pronto um povo preparado para o Senhor.
18 Wata əŋki Zakariya ka malaa'ikata, “Də mi saŋə shiinəki oo'i, gooŋga nə sətsə bii hə ka nya? Acii ma nya, kə uugi nyi iirənə; minaaki əsa, kə paləgi fəzə ŋga pawatə.”
18 E Zacarias disse ao anjo: Como eu saberei isto? Porque eu sou um homem velho, e minha esposa avançada em idade.
19 Əŋki malaa'ikatə ka ci, “Nyi nə Jibərila, akəŋwacii Əntaŋfə nə nyi ka ɗa sləna. Ci sləkee ka nyi kaa nya waɓə ka hə, nya ba ka hə ŋunyi habaratsa.
19 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Eu sou Gabriel, que permaneço na presença de Deus, e sou enviado para falar-te, e para mostrar-te estas alegres notícias.
20 Amma maluuvəmə hə oo'i, gooŋga nə sənə bii nyi ka hə. Amma shiiwə oo'i, maɗa kə mbu'ya uusərakii, kadə na ɗa ha'ə. Aciikii ka ɗaginə nə hə ka masə gana; pa ha mbee ka waɓənə maɗaamə səndə bii nyi ka hə kə ɗii.”
20 E eis que tu ficarás mudo, e não poderás falar até o dia em que estas coisas se cumprirem, porque tu não creste nas minhas palavras, que se cumprirão ao seu tempo.
21 Ma saa'itə i malaa'ika da Zakariya a waɓə ha'a, gəranə nə ənji tə ci agyə. Ka ha'ə kə ɗii ka tii ka sə ŋga hurəshishinə nə təkurənə ŋga Zakariya a kumu ga Əntaŋfə.
21 E o povo esperava por Zacarias, e admiravam-se que ele demorasse tanto tempo no templo.
22 Makə gimagi Zakariya, mambeemə ci ka waɓənə da ənji ma'ə. Davə shii tii oo'i, tə'i uushi ŋga hurəshishinə nee ci a kumu ga Əntaŋfə. Də ciinə waɓi ci ka tii.
22 E quando ele saiu, não podia falar com eles, e perceberam que ele havia tido uma visão no templo; porque gesticulava para eles, e permanecia mudo.
23 Makə uugi saa'i ŋga slənə ŋga Zakariya asəkə yi ŋga Əntaŋfə, ca palə saakii aasii.
23 E aconteceu que, tendo-se completado os dias do seu ministério, ele partiu para a sua própria casa.
24 Ma daba'ə ətsə ha'ə, wata kə ɗasəkii minaakii Ilizabeetə. Kə ɗii ki ləgiɗə tufə asii ka hakii, manjimə ta dzə ka ha, əŋki ki:
24 E, depois daqueles dias, sua esposa Elizabete engravidou, e escondeu-se por cinco meses, dizendo:
25 “Wiinə səndə ɗii Əntaŋfə ka putaaki: kə nee ci ka təgunuunaaki; kə luupaa ci tə nyi, pooshi ma'ə ayinə agiki.”
25 Assim o Senhor fez comigo nos dias em que ele olhou para mim, para tirar a minha vergonha entre os homens.
26 Makə ɗii Ilizabeetə ləgiɗə kuwa də ɗasəka, wata Əntaŋfə a ənə ka sləkeenə ka malaa'ikatə ɗii ləməkii Jibərila aasəkə vəranə ŋga Nazaratu, anə hanyinə ŋga Galili.
26 E, no sexto mês, o anjo Gabriel foi enviado por Deus a uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 Ma sləkee Əntaŋfə ka ci, aaɓii əndə'i kadəma ətə ɗii ləmətə Mariyaama. Ma kya, maɗanə ŋga əndə'i əndə nə ki ətə ɗii ləməkii Yusufu. Agi slikərənə ŋga ŋwaŋwə *Dawuda shigi ci.
27 para uma virgem desposada com um homem, cujo nome era José, da casa de Davi; e o nome da virgem era Maria.
28 Shinə ŋga malaa'ika aaɓii Mariyaama, wata əŋki ci ka ki, “Ɗawə maŋushinə. Acii kə ɗii Əntaŋfə ka hə pwapoonə. Kədəhə nə Slandanə da hə.”
28 E o anjo se aproximou dela, e disse: Salve, tu que és muito favorecida; o Senhor está contigo; bendita és tu entre as mulheres.
29 Makə fii Mariyaama waɓənə ŋga malaa'ikatə ha'ə, wata kə kəɗəpaa tə ki. Kya gwaŋə ka buurənə oo'i, uushi mi saŋə bii waɓəətsa?
29 E, vendo-o, ela ficou perturbada com o que ele disse, e pôs-se a pensar que tipo de saudação seria essa.
30 Wata əŋki malaa'ikatə ka ki, “Mariyaama, ga ha ŋgwalə. Acii kə ɗii Əntaŋfə ka hə pwapoonə.
30 E o anjo lhe disse: Não temas, Maria; porque tu achaste graça diante de Deus.
31 Fatə ŋga'ə: ka ɗasəkanə nə hə, ka poonə nə hə uundzə ŋgura, ha ɗəkə ka ci ləmə Yeesu.
31 E, eis que em teu ventre conceberás e darás à luz um filho, e lhe darás o nome de Jesus.
32 Ka ndzaanə nə ci ka gawə əndə dərəva. Ka 'wanə nə ənji tə ci *Uuzənə ŋga Əntaŋfə, Əndə məghərəvənə ka shaŋə. Ka viinə nə Əntaŋfə ka ci ŋwaŋuunə makə sətə vii ci ka *Dawuda dzədzəci.
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo; e o Senhor Deus lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 Aciikii ka ɗanə nə ci ŋwaŋuunə agyanə ənji Isərayiila ka ca'ə ndəŋwə ndəŋwə. Pooshi ŋwaŋuunaakii ka uudənə shaŋə.”
33 e ele reinará sobre a casa de Jacó para sempre, e o seu reino não terá fim.
34 Əŋki Mariyaama ka malaa'ika, “Iitə ɗanə səkii ha'ə, acii ma nya, ma'ə nyi kadəma.”
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, visto que eu não conheço homem algum?
35 Əŋki malaa'ika ka ki, “Ka shinə nə Malaaɓa Ma'yanə aagyanəku, ka zaɗətənə nə Əntaŋfə Əndə baawəɗa tə hə, ci Əndə məghərəvənə ka shaŋə. Aciikii ma uuzəətə nii kwa pawa, malaaɓakii nə ci; ka 'wanə nə ənji tə ci: Uuzənə ŋga Əntaŋfə.
35 E, respondendo o anjo, disse-lhe: O Espírito Santo virá sobre ti, e o poder do Altíssimo fará sombra sobre ti; por isso também o santo nascido de ti será chamado Filho de Deus.
36 Ma Ilizabeetə duurə goonə, taa ŋgahi kə uugi ki iirənə, kə bii ənji masaawa nə ki əsə, amma kuwanə ŋga ləgiɗatə əna də ɗasəka. Ka poonə nə ki uundzə ŋgura.
36 E, eis que tua prima Elizabete, também concebeu um filho em sua velhice; e este é o sexto mês para ela, que era chamada estéril.
37 Acii pooshi sətə palee ka ŋgeerənə ŋga Əntaŋfə.”
37 Porque com Deus nada será impossível.
38 Əŋki Mariyaama, “Ma nya, ŋga Əntaŋfə nə nyi da nəki. Wa Əntaŋfə a ɗa ka nyi makə səndə bii hə.” Wata malaa'ikatə a unee ka ki, ca palə saakii.
38 E disse Maria: Eis aqui a serva do Senhor; faça-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo se ausentou.
39 Ma daba'əkii, kə ma'i Mariyaama, kya palə pii pii aasəkə əndə'i vəranə agi giŋunyinə, anə hanyinə ŋga Yahudiya.
39 E Maria se levantou naqueles dias, e foi apressadamente à região montanhosa, para uma cidade de Judá,
40 Mbu'unatə aa dəvə, kya dəməgərə aasii aa ha Zakariya, kya nəhəpaa tə Ilizabeetə.
40 e entrou na casa de Zacarias, e saudou a Elizabete.
41 Makə fii Ilizabeetə nəhəpaanə ŋga Mariyaama tə ki, wata guguɗənə nə uuzənə asəkətə. Dəməgərənə nə Malaaɓa Ma'yanə aasəkə ədzəmətə.
41 E aconteceu que, quando Elizabete ouviu a saudação de Maria, o bebê saltou no seu ventre, e Elizabete foi cheia com o Espírito Santo;
42 Wata kya ŋgəree ka uuratə, əŋki ki, “Kə ɗii Əntaŋfə ka hə barəkaanə palee ka harii makinə patə. Tə'i barəkaanə ashi uuzəətsə nii kwa poo əsə.”
42 e ela falou em alta voz, dizendo: Abençoada és tu entre as mulheres, e abençoado é o fruto do teu ventre.
43 Kya tsakə, əŋki ki, “Wu saŋə nə nyi bahə məci Slandanəki a shi aaɓiikya?
43 E por que motivo isso é para mim, que a mãe do meu Senhor venha a mim?
44 Acii kə nee hə, makə fii nyi nəhəpaanaaku tə nyi, wata guguɗənə nə uuzənə asəkəki, guguɗənə ŋga mooɗasəka.
44 Pois, eis que assim que a voz da tua saudação soou aos meus ouvidos, o bebê saltou de alegria no meu ventre.
45 Ma ha, tə'i barəkaanə ashiku, acii ma sətə bii Slandanaamə ka hə ka ɗanə, kə luuvə hə.”
45 E abençoada a que creu; porque haverá cumprimento das coisas que foram ditas pelo Senhor.
46 Wata əŋki Mariyaama:
46 E Maria disse: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 Kə ɗii nyi maŋushinə də Əntaŋfə Maluwaaki.
47 e o meu espírito regozijou-se em Deus meu Salvador.
48 Acii kə tsaaməgi ci aagiki, nyi talaka, mavaakii.
48 Pois ele tem considerado a humildade de sua serva; porquanto, eis que daqui em diante todas as gerações me chamarão de abençoada.
49 Acii kə ɗii Əntaŋfə ka nyi maɗuunə uushi,
49 Porque aquele que é poderoso me fez grandes coisas; e santo é o seu nome.
50 Agi ɗanə nə ci ŋga'əənə ka jiji ka jiji ka ənjitə ca ŋgwalə tə ci.
50 E a sua misericórdia está sobre os que o temem de geração em geração.
51 Kə ɗii ci maŋgwaarə sləna,
51 Ele mostrou força com o seu braço; ele espalhou os orgulhosos na imaginação de seus corações.
52 Kə jimagərə ci də meeminə anə dəgələ ŋga ŋwaŋuunatii, ca vigi madzəgamə ha ŋga ndzaanə ka talakiinə.
52 Ele derrubou os poderosos de seus assentos, e exaltou os humildes.
53 Ənji maɗəfəna, kə əburətəgi ci də tii də ŋunyi uushi'inə. Ma ənji gəna, kə laakəənə ci tə tii də maɗəfənə.
53 Ele encheu de coisas boas os famintos, e ao rico ele enviou vazio.
54 — ausente —
54 Ele ajudou a seu servo Israel, em lembrança de sua misericórdia;
55 — ausente —
55 como ele falou a nossos pais, a Abraão e à sua semente para sempre.
56 Kə ɗii Mariyaama bahə ləgiɗə makkə ga Ilizabeetə. Ma daba'əkii, kya maɗə, kya palə satə aasii.
56 E Maria ficou com ela em torno de três meses, e depois voltou para sua própria casa.
57 Makə mbu'i saa'i ŋga poonə ŋga Ilizabeetə, wata kya poo uundzə ŋgura.
57 Ora, completou-se o tempo de Elizabete para o parto; e ela teve um filho.
58 Fanə ŋga guvayinyinə da duurənyinatə oo'i, kə ɗii Əntaŋfə ka ki ŋga'əənaakii, wata təya ɗa mooɗasəkə ka hakii da ki.
58 E os seus vizinhos e parentes ouviram que o Senhor tinha mostrado grande misericórdia sobre ela, e regozijaram-se com ela.
59 Makə ɗii uuzənə luuma rəŋwə, ənjə a shi ka *ryaminiyagi tə ci. Kə mwayi tii ɗəkə ka ci ləmə Zakariya, makə ŋga dii.
59 E aconteceu que, ao oitavo dia, eles vieram circuncidar o menino; e chamaram-no Zacarias, conforme o nome de seu pai.
60 Əŋki məci, “Aa'a, wa ənjə a ɗəkə ka ci ləmə: Yoohana.”
60 E, respondendo sua mãe, disse: Não! Mas ele será chamado de João.
61 Əŋki hara ənji ka ki, “Amma pooshi əndə agi duurənyinə goonə ətə ɗii ləməkii ha'ə.”
61 E disseram-lhe: Não há ninguém na tua parentela que se chame por este nome.
62 Makə nee ənji ha'ə, wata ənjə a ləgwa ka dii də ciinə kaa təya shii taa iitə cii kəya moo ɗəkə ləmə ka uuzənaakii.
62 E eles fizeram sinais ao pai, como ele queria que o chamasse.
63 Wata Zakariya a ləgwa sə ŋga naahənə anəkii, ca naahətə, “Yoohana nə ləməkii.” Neenə ŋga ənji ha'ə, kə kəŋee ka tii patə ka shaŋə.
63 E, ele pedindo uma tábua de escrever, escreveu, dizendo: O seu nome é João. E todos se maravilharam.
64 Ma Zakariya a uudəpaa naahəginə ha'ə, wata ca ənəgərə ka waɓənə makə ŋga ŋukə. Ca ndzaŋə dəlanə də Əntaŋfə.
64 E sua boca foi aberta imediatamente, e soltou-se sua língua; e ele falava, louvando a Deus.
65 Amma, ma ətsə ha'ə, kə ŋgwalee ka guvayiinaakii patə. Ka ha'ə kə dəlagi haalakii asəkə patənə ŋga vəranyiitə agi giŋunyinə agyanə hanyinə ŋga Yahudiya.
65 E veio temor sobre todos os que moravam ao seu redor; e todos estes dizeres foram divulgados ao longo de toda região montanhosa da Judeia.
66 Ma ənjitə fii sətə ɗaaɗii patə, wata təya ndzaŋə buurənə agyanəkii. Əŋki tii, “Ya uuzəətsa, iitə nii kəya ndzaana?” Ma bii tii ha'ə, acii kə nee tii, ma uuzəətsə kamə, weewee kə ndzaa Əntaŋfə Slandanə da ci.
66 E todos os que ouviam os colocavam no seu coração, dizendo: Que tipo de menino será esse? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Ma Zakariya dii Yoohana, kə dəməgərə Malaaɓa Ma'yanə aasəkə mooɗəfəkii. Wata ca ɗa anabaakwaanə, əŋki ci:
67 E seu pai Zacarias ficou cheio com o Espírito Santo, e profetizou, dizendo:
68 “Wa ənjə a ɗuunətə tə Slandana, Əntaŋfə ŋga ənji Isərayiila, acii kə shi ci ka tsakənə tə ənjaakii,
68 Bendito seja o Senhor Deus de Israel, porque tem visitado e redimido o seu povo,
69 Kə kəŋee ci kaamə ka Maluu əndə baawəɗa agi slikərənə ŋga Dawuda, lawaraakii.
69 e levantou para nós o chifre de salvação na casa de seu servo Davi,
70 Ci nə sətə shi Əntaŋfə a bii da ma malaaɓa anabiinaakii daga ŋukə, oo'i:
70 como ele falou pela boca dos seus santos profetas, desde o princípio do mundo;
71 Ka luupaanə nə ci taamə acii ənji mbiinə gaamə i acii ənjitə ca usha taamə patə.
71 para nos salvar dos nossos inimigos e da mão de todos os que nos odeiam,
72 Ha'ə ɗii Əntaŋfə ŋga'əənaakii ka dzədzəshi'inaamə,
72 para realizar a misericórdia prometida a nossos pais, e lembrar-se do seu santo pacto;
73 waatoo jiɗətə ji'i ci ka Ibərahiima dzədzəshi'inaamə oo'i,
73 e do juramento que ele prometeu a nosso pai Abraão,
74 Kadə nii kəya luupaa taamə acii ənji mbiinə gaamə, kaama mbee ka slənənə ka ci yadə ŋgwalənə,
74 de nos conceder que, libertados da mão dos nossos inimigos, possamos servi-lo sem medo,
75 ama ndzaanə malaaɓakii, ənji gooŋga akəŋwaciikii, ha'ə muudinə ŋga baanə gaamə patə.
75 em santidade e justiça perante ele, todos os dias da nossa vida.
76 Ma hə əsə, uuzənaakya, kadə nə ənjə a 'wa tə hə anabi ŋga Əntaŋfə Əndə məghərəvənə ka shaŋə. Acii kadə nii kwa takəŋwanə ka Slandanə kaa ha haɗatəgi ka ci də rəgwa.
76 E tu, ó menino, serás chamado profeta do Altíssimo; porque tu irás ante a face do Senhor, para preparar os seus caminhos,
77 Waatoo ka ɓaariinə nə hə ka ənjaakii oo'i, agi luupaanə nə Əntaŋfə tə tii də tifyagi ka tii 'waslyakəənatii.
77 para dar o conhecimento da salvação ao seu povo, pela remissão dos seus pecados,
78 Ma Əntaŋfə gaamə, laŋə nə ci ka nəhə təgunuunə gaamə dərəva, agi ɗa kaamə ŋga'əənə nə ci.
78 mediante a terna misericórdia do nosso Deus, pela qual na aurora lá do alto nos visitou;
79 Ma ɓərəətsa, kaa ca ɓərə ka ənjitə agi ŋgəra'wə ca ŋgwalə acii wa; ca kərə taamə ka rəgwa jamənə.”
79 para dar luz aos que estão assentados em trevas e na sombra da morte, para guiar os nossos pés no caminho da paz.
80 Ma Yoohana, gərənə nə ci, dzənə nə haŋkalaakii də tsakənə. Ca ndzaanə ahada bilinə, ha'ə mbu'i uusəra ŋga jigaginaakii ka ənji *Isərayiila.
80 E o menino crescia, e se fortalecia no espírito, e estava nos desertos até ao dia da sua aparição a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.