Mateus 26
Ipqitchuat Makpiġaat - Agaayyutim Uqałhi Iñupiatun (ESKNT) vs VC
1 Jesus uqaġuiqami tamatkuniŋa, uqautigai maliġuaqtini,
1 — ausente —
2 “Iḷisimarusi, malġuk uvluk aquagun atuumagisiruq Jew-ŋuruat niġiqpagvikaaŋat atilik Apqusaakkaułiġmik, aasiiñ Iġñiŋa Iñuum aatchuutigikkauniaqtuq kikiaktuutraksrauluni.”
2 Ye know that after two days the passover takes place, and the Son of man is delivered up to be crucified.
3 Qaukłiŋich agaayuliqsit [suli aglaliqirit] suli sivulliuqtiġruat katinniqsut igluqpaŋanun qaukłiat agaayuliqsit atilgum Caiaphas-mik.
3 Then the chief priests and the elders of the people were gathered together to the palace of the high priest who was called Caiaphas,
4 Sivunniugaqsiñiqsut tigusraġukługu Jesus nalunautchiḷutiŋ tuqulluguasiiñ.
4 and took counsel together in order that they might seize Jesus by subtlety and kill him;
5 Aglaan uqaġniqsut, “Niġiqpagvikaam uvluani taatnaġnianġitchikput. Iñuich aŋalanniqłuktaiviaqtut.”
5 but they said, Not in the feast, that there be not a tumult among the people.
6 Uvvaasriiñ Jesus Bethany-miititlugu tupqani Simon-ŋum auyugaqtualgum
6 — ausente —
7 tikiññiġaa aġnam saagaqhuni nakasruŋŋuaŋuramik tipraġiksautmik akisuruamik nanuutiksramik, aasiiñ kuvipḷugu Jesus-ŋum niaquanun niġiñiaqtitlugu.
7 a woman, having an alabaster flask of very precious ointment, came to him and poured it out upon his head as he lay at table.
8 Maliġuaqtaiñ qiñiqamitruŋ iłuagiŋiññiġaat nipliqhutiŋ avatmun, “Supman asiñun tipraġiksaun atuqpauŋ?
8 But the disciples seeing it became indignant, saying, To what end {was} this waste?
9 Una tipraġiksaun tunikpan atqunautaunayaqtuq qaisauluniasiiñ nagliŋnaqtuanun.”
9 for this might have been sold for much and been given to the poor.
10 Jesus-ŋum iḷitchuġiplugu nipliutigikkaŋat uqautiniġai, “Suvaata una isumaaluksaaqpisiuŋ aġnaq? Savautigaaŋa savaallautamik.
10 But Jesus knowing {it} said to them, Why do ye trouble the woman? for she has wrought a good work toward me.
11 Nagliŋnaqtuat nayuqtigigisi ataramik, aglaan nayuqtiginianġitchipsitŋa ataramik.
11 For ye have the poor always with you, but me ye have not always.
12 Uvvauna aġnam kuvikamiuŋ tipraġiksaun timimnun itqanaiyautigaa iḷuvikkaułiksraġa.
12 For in pouring out this ointment on my body, she has done it for my burying.
13 Iḷumun uqautigipsi, nanipayaaq tusaayugaallautaq quliaqtuaŋukpan nunapayaani, taavrumaptuuq aġnam savaaŋa uqautaugisipmiuq itqakkutauluni ilaanun.”
13 Verily I say to you, Wheresoever these glad tidings may be preached in the whole world, that also which this {woman} has done shall be spoken of for a memorial of her.
14 Taimmali iḷaŋata qulit malġuk maliġuaqtit, atiqaqtuaq Judas Iscariot-mik, utlautiniqsuq qaukłiŋitñun agaayuliqsit
14 — ausente —
15 uqautiplugich, “Sumik qaitchiñiaqpisitŋa Jesus aatchuutigigupku ilipsitñun?” Akiḷiññiġaat iñuiññaq qulitun maniŋñik.
15 and said, What are ye willing to give me, and *I* will deliver him up to you? And they appointed to him thirty pieces of silver.
16 Tavrakŋaniñaglaan Judas qaunaksruaqsiruq piviksramik aatchuutigisrukługu Jesus.
16 And from that time he sought a good opportunity that he might deliver him up.
17 Sivulliqpiami uvluani niġiqpagvikaam puvlaksiġniġiḷaanik qaqqunik maliġuaqtit tikiññiġaat Jesus uqautipluguasiiñ, “Nani itqanaiyaquvisigut niġiqpałiksrapnik atiliŋmik Apqusaakkaułiġmik?”
17 — ausente —
18 Kiuniġai, “Nunaaqqimugitchi aŋutmun iḷisimakkamnun uqautilugu, ‘Iḷisautri uqaqtuq, piviksraġa qalliuraqtuq. Niġiqpagvia atilik Apqusaakkaułiġmik niġġivigisukkiga tupipni piqatigilugich maliġuaqtitka.’”
18 And he said, Go into the city unto such a one, and say to him, The Teacher says, My time is near, I will keep the passover in thy house with my disciples.
19 Maliġuaqtit piñiqsut Jesus-ŋum piraksrirrutaatun iliŋitñun, aasiiñ itqanaiyaqhutiŋ niġiqpagviksramun atiliŋmun Apqusaakkaułiġmik.
19 And the disciples did as Jesus had directed them, and they prepared the passover.
20 Unnuksraaqman Jesus aquvinniqsuq niġisukhuni piqatigiplugich qulit malġuk [maliġuaqtini].
20 And when the evening was come he lay down at table with the twelve.
21 Niġiñiallaġmiŋ Jesus-ŋum uqautigai, “Uqautigipsi, iḷapsisamma aatchuutiginiaġaaŋa uumiksriñun.”
21 And as they were eating he said, Verily I say to you, that one of you shall deliver me up.
22 Iluqatiŋ isumaalutchallapiaġataqtut. Atausiuttaaqhutiŋ apiqsrullaagaqsigaat, “Ataniiq, uvaŋaunġitchuq, amii?”
22 And being exceedingly grieved they began to say to him, each of them, Is it *I*, Lord?
23 Uqautigai, “Ilaaŋuruq misuqatauruaq argaŋmiñik uvapkun puggutauramun. Taavruma aatchuutiginiaġaaŋa uumiksriñun.
23 But he answering said, He that dips his hand with me in the dish, *he* it is who shall deliver me up.
24 Iġñiŋa Iñuum aullaġisiruq uqałhum aglaksimałhatun pisigiplugu ilaa, aglaan qanutun tatamnaqtigigisiva taamna aŋun Iġñiŋanik Iñuum aatchuutigitniktuaq uumiksriñun. Nakuutlukkayaqtuq taamna iñuk taimani aniñġiññiġumi.”
24 The Son of man goes indeed, according as it is written concerning him, but woe to that man by whom the Son of man is delivered up; it were good for that man if he had not been born.
25 Tavrali Judas-ŋum aatchuutigitniktuaŋan apiqsruġniġaa, “Iḷisautrii, uvaŋaunġitchuq, amii?” Jesus-ŋum uqautiniġaa, “Ii, ilviuruq.”
25 And Judas, who delivered him up, answering said, Is it *I*, Rabbi? He says to him, *Thou* hast said.
26 Niġiḷḷaġmiŋ Jesus-ŋum tigugaa qaqqiaq quyaplugu Agaayyun siqumitkaa qaitḷuguasiiñ maliġuaqtimiñun uqaqhuni, “Tigulugu niġġisiuŋ, tavrataamna timiga.”
26 — ausente —
27 Tigupluguasiiñ qallun quyaanikami qaitkaa iliŋitñun uqaqhuni, “Imiġvigisiuŋ!
27 And having taken {the} cup and given thanks, he gave {it} to them, saying, Drink ye all of it.
28 Taamna auga maqipkakkauruaq iñugiaktuanun aullaġniiruq nutaamik sivunniuġutmik Agaayyutmiḷu iñuŋniḷu. Taavrumuuna aukun Agaayyutim nalupqinaiġñiaġaa sivunniuġutni iñuŋnun natqigutiksraupluni killuqsautiŋitñun.
28 For this is my blood, that of the {new} covenant, that shed for many for remission of sins.
29 Imitqiŋñianġitchuŋa taavruma asiam misuġuaniñ uvakŋaniñaglaan tikiḷġataqtillugu taimña uvluq imitqikkuma piqatigilusi Aapaa aŋaayuqautaani.”
29 But I say to you, that I will not at all drink henceforth of this fruit of the vine, until that day when I drink it new with you in the kingdom of my Father.
30 Atuanikamiŋ atuutmik aullaqtut iġġimun taggisiqaqtuamun Olives-mik.
30 Depois do canto dos Salmos, dirigiram-se eles para o monte das Oliveiras.
31 Pisullaġmiŋ Jesus-ŋum uqautiniġai maliġuaqtini, “Iluqasi uniññiaġipsitŋa uumani unnuami. Atakkii aglausimaruq uqałiġni itna,
31 Disse-lhes então Jesus: Esta noite serei para todos vós uma ocasião de queda; porque está escrito: Ferirei o pastor, e as ovelhas do rebanho serão dispersadas {Zc 13,7}.
32 Aglaan aŋipkakkauŋanikkuma tuqułiġmiñ, aullaġisiruŋa sivupsitñi Galilee-mun.”
32 Mas, depois da minha Ressurreição, eu vos precederei na Galiléia.
33 Peter-m uqautigaa Jesus, “Iluqatiŋ atlat suksraaġaluaqpatin sumiunniiñ taatnaġumiñaitchikpiñ.”
33 Pedro interveio: Mesmo que sejas para todos uma ocasião de queda, para mim jamais o serás.
34 Jesus-ŋum uqautigaa Peter, “Uqautigikpiñ, anaqavak piiḷaaġutiginiaġikma piŋasuniaglaan aqargiqpak qalġuqtaġaluaqnagu.”
34 Disse-lhe Jesus: Em verdade te digo: nesta noite mesma, antes que o galo cante, três vezes me negarás.
35 Peter-m uqautigaa, “Tuquqatigiraksraġigupkiñunniiñ piiḷaaġiyumiñaipiaġikpiñ.” Taatnatuntuuq uqaqtaġmiut iluqatiŋ maliġuaqtit.
35 Respondeu-lhe Pedro: Mesmo que seja necessário morrer contigo, jamais te negarei! E todos os outros discípulos diziam-lhe o mesmo.
36 Jesus-ŋum aullautigai maliġuaqtini inimun atiliŋmun Gethsemane-mik uqautiplugich, “Aquppiuraallagitchi uvani, agaayutyaqtuaqtilluŋa iñuŋa.”
36 Retirou-se Jesus com eles para um lugar chamado Getsêmani e disse-lhes: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar.
37 Aullautiplugich Peter malġuglu iġñaŋik Zebedee-m alianniuliqsuq iłuiḷḷiuliḷḷapiaqhuniḷu.
37 E, tomando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Uqautigai, “Arrii, uvva uqumaiḷḷiullapiaġniqsuŋa. Alianam pisaġiłhiñaaġuqtaġaaŋa. Tavraniittuallagitchi qaunaksruqasiḷḷagluŋa.”
38 Disse-lhes, então: Minha alma está triste até a morte. Ficai aqui e vigiai comigo.
39 Taiñuŋaqtaallakhuni pullapiaqługu kiiñani agaayuruq, “Aapaaŋ, pisułiġigupku piiġuŋ qallutaa nagliksaałhum uvaŋniñ. Uvaŋa pisułiġiŋiḷḷaaptun aglaan ilvich pisułiptun.”
39 Adiantou-se um pouco e, prostrando-se com a face por terra, assim rezou: Meu Pai, se é possível, afasta de mim este cálice! Todavia não se faça o que eu quero, mas sim o que tu queres.
40 Jesus utiqami maliġuaqtimiñun paqinniġai siñiktuat. Apiqsruġniġaa Peter, “Qaunagiuraallakkumiñaitpisitŋa atautchimiunniiñ sassaġniġmi?
40 Foi ter então com os discípulos e os encontrou dormindo. E disse a Pedro: Então não pudestes vigiar uma hora comigo...
41 Siñiŋniasuŋaqasi agaayulusiḷu. Ukpiqsrisaiŋitchumausiḷi uuktuaqsiugupsi. Iḷumun irrusiq piyummatiqaġaluaqtuq aglaan timi sayaitchuq.”
41 Vigiai e orai para que não entreis em tentação. O espírito está pronto, mas a carne é fraca.
42 Jesus aullatqiḷgitchuq iḷaqataani agaayupluni uqaqhuni, “Aapaaŋ, una qallugauraq piiġumiñaitpan uvaŋniñ imiqtaksraġipiaġupku piḷagu pisułiġikkan.”
42 Afastou-se pela segunda vez e orou, dizendo: Meu Pai, se não é possível que este cálice passe sem que eu o beba, faça-se a tua vontade!
43 Utilgitñami paqilgitchai siñiktuat atakkii iriŋich siqupsaġuliḷḷapiaqhutiŋ.
43 Voltou ainda e os encontrou novamente dormindo, porque seus olhos estavam pesados.
44 Uvvaasiiñ aullalgitchuq agaayutyaqhuni piŋatchiqł̣ugich, uqaqhuni taapkuniŋasuli uqautigikkaġmiñik sivuani.
44 Deixou-os e foi orar pela terceira vez, dizendo as mesmas palavras.
45 Jesus utiqami maliġuaqtimiñun uqautigai, “Siñiktuaqpisisuli iñiqtuiqsiaqhusi? Uvva, sassaq tikitchuq aatchuutigikkauviksraŋa Iġñiŋan Iñuum argaŋitñun killuliqirit.
45 Voltou então para os seus discípulos e disse-lhes: Dormi agora e repousai! Chegou a hora: o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores...
46 Makillusi aullaqta! Aatchuutigitniktuaġa imma tikitchuq.”
46 Levantai-vos, vamos! Aquele que me trai está perto daqui.
47 Jesus uqaġugaaqtitlugu Judas aggiġñiqsuq, iḷaŋat qulit malġuk maliġuaqtit. Piqatiqaġniqsuq iñugiallapiaqtuanik iñuŋnik savikpiraqtuanik anautchiraqtuaniglu, tuyuumaruanik qaukłiŋitñiñ agaayuliqsit sivulliuqtiġruaŋitñiñḷu.
47 Jesus ainda falava, quando veio Judas, um dos Doze, e com ele uma multidão de gente armada de espadas e cacetes, enviada pelos príncipes dos sacerdotes e pelos anciãos do povo.
48 Taavruma aatchuutigitniktuam piqatini iḷitchuqqutiksriññiġai uqaqhuni, “Kiñataimma kunikkupku tavra taamnaugisiruq. Tiguyumagiksi.”
48 O traidor combinara com eles este sinal: Aquele que eu beijar, é ele. Prendei-o!
49 Taavrumatavra naliŋiñaaqługu utlakkaa Jesus paġlaplugu, “Paġlagikpiñ, iḷisautrii!” aasiiñ kunikł̣ugu.
49 Aproximou-se imediatamente de Jesus e disse: Salve, Mestre. E beijou-o.
50 Jesus-ŋum kiuniġaa, “Iḷauraamaaŋ, tavra taatnaġiaġuguutinkii.” Tamatkua iñuich tiguniqłukługu Jesus tigugaat.
50 Disse-lhe Jesus: É, então, para isso que vens aqui? Em seguida, adiantaram-se eles e lançaram mão em Jesus para prendê-lo.
51 Tavrali iḷaŋata taapkua piqatiŋiñ Jesus-ŋum amuniġaa savikpani uugiraqtiqługuasii savaktiŋa qaukłiata agaayuliqsit. Uugiraqamiuŋ tavra siutaiqsiġniġaa.
51 Mas um dos companheiros de Jesus desembainhou a espada e feriu um servo do sumo sacerdote, decepando-lhe a orelha.
52 Tavrani Jesus-ŋum uqautigaa taamna, “Utiqtirruŋ savikpaiñ puuŋanun atakkii iluqatiŋ aŋuyaktuat savikpakun piyaqquġisirut savikpakun.
52 Jesus, no entanto, lhe disse: Embainha tua espada, porque todos aqueles que usarem da espada, pela espada morrerão.
53 Isumaŋitpich iŋiqsruġupku Aapaga ikayuqtaiḷiqiluŋa, akkuvaurapiaq tuyuġayaġaaŋa qulit malġuktun kavluutinik isaġuliŋnik.
53 Crês tu que não posso invocar meu Pai e ele não me enviaria imediatamente mais de doze legiões de anjos?
54 Taatnaġupku qanuġuni Agaayyutim uqałha immiumagisiva uqaġiruaq taatna ittuksraupluni?”
54 Mas como se cumpririam então as Escrituras, segundo as quais é preciso que seja assim?
55 Taavrumani Jesus-ŋum uqautigai iñugiallapiaqtuat iñuich, “Savvaqłuktauvik, atakkii aggiqhusi tigutyaqłuŋa savikpaŋnik anautaniglu. Uvluġaġipman aquppigaluaġaqtuŋa piqatigiplusi agaayyuvikpaŋmi iḷisautripḷuŋa, aglaan tigusratlaitchipsitŋa.
55 Depois, voltando-se para a turba, falou: Saístes armados de espadas e porretes para prender-me, como se eu fosse um malfeitor. Entretanto, todos os dias estava eu sentado entre vós ensinando no templo e não me prendestes.
56 Aglaan iluqatiŋ tamatkua atuumarut atakkii Agaayyutim uqałhich uqaġikkaŋich sivuniksriqirit immiumaruksraupmata.” Tavrali iluqatiŋ maliġuaqtit unitchaat pigruqhutiŋ.
56 Mas tudo isto aconteceu porque era necessário que se cumprissem os oráculos dos profetas. Então os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Taapkua tiguriruat Jesus-mik aullautiniġaat Caiaphas-mun qaukłiat agaayuliqsit katimmavigikkaŋatnun aglaliqirit sivulliuqtiġruatlu.
57 Os que haviam prendido Jesus levaram-no à casa do sumo sacerdote Caifás, onde estavam reunidos os escribas e os anciãos do povo.
58 Aasiiñ Peter-m maliŋniġaa uŋasiuraaqhuni qaukłiata agaayuliqsit igluqpaŋan siḷataanunaglaa. Isiqhuni aquppiqatauniqsuq qaunaksrini qiñiġukługu qanuġisitilaaŋa.
58 Pedro seguia-o de longe, até o pátio do sumo sacerdote. Entrou e sentou-se junto aos criados para ver como terminaria aquilo.
59 Qaukłiŋich agaayuliqsit suli iluqatiŋ uqaqsittaaqtitchirit pakaaqaġniqsut taŋiġiḷaanik iḷisimarauruanik sagluutigilugu Jesus tuqqutchukługu.
59 Enquanto isso, os príncipes dos sacerdotes e todo o conselho procuravam um falso testemunho contra Jesus, a fim de o levarem à morte.
60 Aglaan paqitchiŋiññiqsut sumikunniiñ, iñugiakkaluaqhutiŋ tikiaruat taŋiġiḷaakun iḷisimarauniaqtuat. Naagatai paqitchiŋitchut. Kiisaimmalu malġuk taŋiġiḷaakun iḷisimarauruak saavitpuk
60 Mas não o conseguiram, embora se apresentassem muitas falsas testemunhas.
61 uqaqhutik, “Uvvauna iñuk uqaqtuaq, ‘Piyaqqułhiñaugiga agaayyuvikpaŋa Agaayyutim aasiiñ nappatqigḷugu piŋasuni uvluni.’”
61 Por fim, apresentaram-se duas testemunhas, que disseram: Este homem disse: Posso destruir o templo de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Uvvaasiiñ qaukłiata agaayuliqsit makitluni uqautigaa Jesus, “Kiggutiksraitpich sumik ukuak iññuk uqautaakkun ilipkun?”
62 Levantou-se o sumo sacerdote e lhe perguntou: Nada tens a responder ao que essa gente depõe contra ti?
63 Aglaan Jesus nipaisaaqtuq. Qaukłiata agaayuliqsit uqautiniġaa Jesus, “Itqaġuŋ una, Pakma nayuutirugut sivuġaani iñuuruam Agaayyutim. Taatnamik uqautitigut, Christ-ŋuvich, Iġñiŋa Agaayyutim?”
63 Jesus, no entanto, permanecia calado. Disse-lhe o sumo sacerdote: Por Deus vivo, conjuro-te que nos digas se és o Cristo, o Filho de Deus?
64 Jesus-ŋum kiuniġaa, “Uvva ilvich uqaaniktutin taatna. Aglaan uqautigipsi, qakugun taimma qiñiġisigiksi Iġñiŋa Iñuum aquppiruaq taliqpian tuŋaani saŋŋipayaaqaqtuam, aggiġuni nuviyatigun.”
64 Jesus respondeu: Sim. Além disso, eu vos declaro que vereis doravante o Filho do Homem sentar-se à direita do Todo-poderoso, e voltar sobre as nuvens do céu.
65 Tavrani qaukłiata agaayuliqsit aligaaġniġai atnuġaani uqaqhuni, “Iŋmiñik uqaġniqłuktaġniqsuq! Suvaatami piqaġupsaaqpisa iḷisimarinik? Pakma tusaagisi uqaġniqłuutai.
65 A estas palavras, o sumo sacerdote rasgou suas vestes, exclamando: Que necessidade temos ainda de testemunhas? Acabastes de ouvir a blasfêmia!
66 Qanuq isumavisi?” Kiuniġaat, “Tuquruksraġuqtuq.”
66 Qual o vosso parecer? Eles responderam: Merece a morte!
67 Aasiiñ tivvuaqtuaqsiñiġaat kiiñaŋagun qakiqtaqsimmaan pattakługu argaŋmiknik.
67 Cuspiram-lhe então na face, bateram-lhe com os punhos e deram-lhe tapas,
68 Uqaġniqsut, “Christ-ŋuruatiin! Nalautchaġutin uqautitigut, kia qakiqpatin?”
68 dizendo: Adivinha, ó Cristo: quem te bateu?
69 Taatnałhatni Peter aquppiñiqsuq siḷataani igluqpaum. Niviaqsiġaam tikitḷugu nipliutiniġaa, “Ilvichtuuq piqatigipmikkan Jesus Galilee-ġmiu.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado no pátio. Aproximou-se dele uma das servas, dizendo: Também tu estavas com Jesus, o Galileu.
70 Aglaan Peter piiḷaaqtuq iluqaŋisa takkuatni uqaqhuni, “Naluruŋa sumik uqautiqaqtilaapnik.”
70 Mas ele negou publicamente, nestes termos: Não sei o que dizes.
71 Aasiiñ anipman qanitchaġruamun, atlam qiñiqługu uqautiniġai tamatkua tavraniittuat, “Uvvauna iñuk piqatauruaq Jesus-mi Nazareth-miumi.”
71 Dirigia-se ele para a porta, a fim de sair, quando outra criada o viu e disse aos que lá estavam: Este homem também estava com Jesus de Nazaré.
72 Tavrani Peter piiḷaatqiksuq suamasipḷugu, “Nalugiga taamna aŋun.”
72 Pedro, pela segunda vez, negou com juramento: Eu nem conheço tal homem.
73 Suli akkunilitchiallakługu qikaqtuat tamaani utlakkaat uqautilgitḷugu Peter, “Iḷumun iḷagigaatin taapkua, atakkii uqausipkun iḷisimanaqtutin.”
73 Pouco depois, os que ali estavam aproximaram-se de Pedro e disseram: Sim, tu és daqueles; teu modo de falar te dá a conhecer.
74 Tavra Peter suviagaqsiñiqsuq itnaqhuni, “Agaayyutim anasiñŋuqsaġliŋa uqanġiññiġuma iḷumutuuruamik. Nalugiga kisuutilaaŋa taavruma aŋutim.” Uqaqtitlugu tavrakŋatchiaq aqargiqpak qalġuqtaġniqsuq.
74 Pedro então começou a fazer imprecações, jurando que nem sequer conhecia tal homem. E, neste momento, cantou o galo.
75 Peter-m itqaqtiġai uqautai Jesus-ŋum iŋmiñun itna, “Aqargiqpak qalġuqtaġaluaqnagu piiḷaaġutiginiaġikma piŋasuniaglaan.” Tavra anipḷuni qianiqsuq iłuiḷḷiullapiaqhuni.
75 Pedro recordou-se do que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, negar-me-ás três vezes. E saindo, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.